Tôi tâm niệm rằng, dạy chữ cho mọi người cũng là ñể bản thân tôi rèn luyện lại những chữ mình biết, ñược tiếp cận nhiều hơn với chữ Hán- Nôm và có cơ hội học ñược thêm chữ của những ngườ[r]
Trang 1Tin tức
Sức hút của học chữ Hán Nơm trên vùng đất Kinh Bắc
Cập nhật lúc 19h30, ngày 21/03/2011
S Ứ C HÚT C Ủ A H Ọ C CH Ữ HÁN- NƠM TRÊN VÙNG ðẤ T KINH B Ắ C
(GD&T ð ) - M ộ t ngày gi ữ a tháng 3 này, nhà giáo nhân dân Nguy ễ n Ti ế n Ch ấ n- ng ườ i luơn tâm huy ế t v ớ i s ự h ọ c ở huy ệ n Thu ậ n Thành (t ỉ nh B ắ c Ninh), đ ã hào h ứ ng khoe v ớ chúng tơi v ề m ộ t phong trào h ọ c t ậ p c ộ ng đồ ng r ấ ấ n
t ượ ng: “C ả huy ệ n Thu ậ n Thành cĩ h ơ n ch ụ c l ớ p h ọ c ch ữ Hán- Nơm Ng ườ i theo h ọ c tr ẻ nh ấ t kho ả ng h ơ n 20 tu ổ i,
ng ườ i nhi ề u tu ổ i nh ấ đ ã 84” Trong m ộ t l ớ p h ọ c mà ng ườ
h c cĩ cơ giáo, th ầ y giáo, c ụ h ư u trí, cĩ ng ườ i kinh doanh t ự
do và c ả nh ữ ng nơng dân “chính hi ệ u”
"H ọ c khơng bi ế t chán, d ạ y ng ườ i khơng bi ế t m ỏ i"
Theo chân NGND Nguyễn Tiến Chấn, chúng tơi tới Trường tiểu học Song Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh)- nơi đang diễn ra buổi học khá “đặc biệt” Trường tiểu học ngày nghỉ vắng lặng, chỉ cĩ điều khác lạ
là trong một lớp học đang cĩ mấy chục người lớn ngay ngắn ngồi ghi chép Những trang giấy trên bàn tồn chữ Hán- Nơm, trên bảng đen cũng đầy ắp chữ Hán viết bằng phấn trắng
ðứng trên bục giảng là thầy Bùi Trọng Hường, 76 tuổi Vừa viết chữ Hán lên bảng, thầy Hường
vừa giảng giải nghĩa Phía dưới lớp học nhiều “ơng” học viên cỡ tuổi thầy Hường, cĩ ơng hơn tuổi thầy
và cĩ những học viên tĩc bạc trắng ngồi xen với các học viên nom chỉ ba mươi, bốn mươi tuổi
Ngồi sự khác biệt về tuổi tác của học viên, cĩ lẽ người lạ khĩ mà biế ởđây mọi người rất khác nhau về trình độ học vấn, nghề nghiệp Cĩ người là giáo viên THCS, người là giáo viên THPT, người là cán bộ hưu trí, kỹ sư, người làm kinh doanh tự do, cĩ người lại là nơng dân “chính hiệu”
Quả là, “học thầy, học bạn, vơ vạn phong lưu” Cả lớp học chăm chú ghi chép, say sưa lắng nghe, khơng gian lớp học vốn thường ngày sinh động những nét mặt non nớt của học sinh tiểu học, thì hơm nay, ngày nghỉ của học sinh chỉ thấy tồn gương mặt người lớn, khơng gian tràn ngập lời thầy sang
sảng giảng chữ Hán- Nơm
“Vốn chữ Hán của chúng tơi chẳng được bao nhiêu, nhưng trước tinh thần muốn học hỏi của các anh, các chị, các bác ở địa phương, nên những lớp học như thế này đã được tổ chức Tơi tâm niệm
rằng, dạy chữ cho mọi người cũng là để bản thân tơi rèn luyện lại những chữ mình biết, được tiếp cận nhiều hơn với chữ Hán- Nơm và cĩ cơ hội học được thêm chữ của những người giỏi hơn, biết nhiều chữ
hơn, những người cũng đến đây tình nguyện dạy chữ; bên cạnh đĩ cịn cĩ các cụ trong làng biết nhiều
hơn là “chỗ dựa” cho chúng tơi dạy và học”- Thầy Hường bộc bạch về lý do thầy và những giảng viên khác nhận dạy miễn phí cho những lớp học như thế
“Ngồi tài liệu học đã cĩ, chúng tơi cũng cố gắng biên soạn và đưa thêm một số tài liệu mang tính
thời sự vào các học; như dịp cả nước chuẩn bị kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, nội dung “Chiếu rời đơ”
đã được đưa vào bài học”- Thầy Hường cho biết thêm- “Nhờ thế, 2/3 số học viên trong lớp hiện nay cĩ
thể viết, và đọc được văn chữ Hán tại đình làng Việc này rấ đáng quý và cũng thể hiện sự cố gắng của
những người theo học Viế được văn tế ại các dịng họ Các học viên học tập ngày càng cĩ nhiều tiến
b ”
Các lớp học Hán- Nơm ở vùng này đã tồn tại theo tinh thần tự giác (tự giác học, tự giác dạy)
Người biết một chữ dạy cho người chưa biết, người biết hai chữ dạy cho người biết ít hơn Các thầy giáo khơng cĩ mộ địi hỏi gì từ học viên ngồi tinh thần đồn kết, tự giác ðể cĩ một bài giảng phong phú, thì cũng buộc các giảng viên phải đọc sách và nghiên cứu- ðiều đĩ, nĩi như các thầy ởđây cũng là
M ỗ i ng ườ i m ộ t l ứ a tu ổ i, m ộ t ngành ngh ề khác nhau cùng
say mê h ọ c “ch ữ c ủ a các c ụ ”
Trang 2một cách ñể thầy tự học, “làm cho bản thân những người dạy ñược nâng cao trình ñộ chữ Hán-Nôm”
Theo Chủ tịch hội Cựu giáo chức Thuận Thành- ông Nguyễn Hữu Sắc: Thực tếñòi hỏi cần phải
có những lớp học Hán- Nôm ñể các cụ, những người lớn tuổi vào ñình chùa có thểñọc hiểu ñược các bia, bảng viết bằng chữ Hán; còn những người trẻ hơn, những người ñang ñi làm có thêm hiểu biết về
văn hoá cổ truyền Tuy “thầy” tự nguyện dạy miễn phí, “trò” tự giác học, nhưng trong quá trình học vẫn
có những bài kiểm tra kiến thức rất nghiêm chỉnh, có sự sửa chữa rất tỉ mỉ của các thầy giáo ñể nâng cao hơn ý thức học tập của học viên
ða số các lớp Hán- Nôm ñều phải học nhờ các trường học trong vùng và học vào buổi tối và thứ
b y, chủ nhật, mà trường nào cho lớp Hán- Nôm học nhờ thì cũng ñều cho “nhờ” cảñiện, nước mà không thu bất kỳ khoản phí nào
“H ọ c trong quá kh ứ , s ố ng trong th ự c t ạ i ”
“Mình muốn mở mang hiểu biết về chữ Hán Vì trong khi ñọc sách và dạy học mình gặp rất nhiều
từ Hán- Việt, nếu ñược học như thế này thì một người làm nghề dạy học như mình sẽ hiểu biết sâu hơn
về ừ Hán- Việt, thuận lợi hơn khi giải thích từ Hán- Việt cho học sinh Học như thế này cũng giúp mình
hiểu rõ hơn về văn học Việt Nam phần trung ñại Vì là giáo viên dạy Văn nên việc hiểu biết sâu hơn về
chữ Hán rất bổ ích cho bản thân mình và thiết thực cả với việc soạn giáo án, cũng như dạy trên lớ
p”-Học viên Nguyễn Thị Sâm (cô giáo dạy Văn của trường THPT Thuận Thành 1, Bắc Ninh) chia sẻ về
mục ñích theo học lớp Hán- Nôm
Cô Sâm không phải là giáo viên duy nhất theo học lớp Hán- Nôm Trao ñổi với chúng tôi, thầy giáo trẻ Nguyễn Ngọc Tuân (GV trường THCS Song Hồ) cho biết việc học này rất có ích cho nghề nghiệp của mình: “Chuyên môn của tôi là dạy Mỹ thuật, tôi thấy chữ Hán- Nôm liên quan khá nhiều ñến
việc dạy học của tôi Khi dạy học sinh ngôn từ và nghệ thuật cổ, kiến thức về chữ Hán- Nôm có thể giúp tôi giải thích cho học sinh thêm hiểu và thích bài học hơn Tôi muốn ñược học chữ Hán- Nôm sâu hơn
ñể có thể truyền ñạt cho học sinh của mình biết”
Bác Nguyễn Duy Chuẩn (học viên cao tuổi nhất trong lớp Hán- Nôm ở Song Hồ) tâm sự: “Trước
ñây nhiều năm bản thân tôi ñã muốn học chữ Hán- Nôm Giờ có ñiều kiện ñể học, ñược học miễn phí
như thế này tôi rất vui Học chữ Hán- Nôm ñã giúp tôi hiểu thêm về ñạo ñức, chuyện “làm người” Có nhiều người hỏi, tôi tuổi ñã cao rồi còn học ñể làm gì Với tôi ñơn giản học chỉñể biết thêm Biế ñược cái gì thêm cũng có lợi cho mình”
Những lời mộc mạc ấy giúp chúng tôi nghiệm rõ hơn ñiều mà NGND Nguyễn Tiến Chấn tâm ñắc
Dạy không thù lao mà thầy vẫn rất miệt mài
Trang 3đó là người học Hán- Nôm ngày nay thường có chung những suy nghĩ: Nền văn hoá cổ truyền
của dân tộc Việt Nam gắn liền với chữ Hán, chữ Nôm Mở bất cứ một tác phẩm văn học nào của ông cha ựều gặp không ắt ựiển tắch mà nếu không biết chữ Hán thì không thể hiểu hế ựược Mà ựã không
hiểu thì không thể cảm nhận ựước hết cái hay, cái ựẹp, sự sâu sắc trong văn học cổ
điều thú vị nữa tại những lớp Hán- Nôm ở Thuận Thành là không chỉ có những học viên học chữ
ựể phục vụ cho nghề nghiệp, có những người già học ựể tìm hiểu văn hoá cha ông ựể lại, mà còn có cả
những người trẻ tuổi ựang kiếm sống bằng những nghề tưởng chừng không hề liên quan ựến Ộcái chữ
của các cụỢ, như anh Nguyễn đức Phú (kinh doanh ựồng hồựeo tay) Lý do học chữ Hán- Nôm của anh Phú là thế này: ỘCác cụ và cha ông ngày xưa rất nhiều người am hiểu về chữ Hán- Nôm, tôi là lớp trẻ
tuổi nối tiếp cũng cần hiểu biế ựể sau này giúp ắch thêm cho mình và hy vọng có thể dùng những hiểu
biết của mình ựể giúp ắch cho mọi người xung quanh Trong hiện tại, tiếp thu ựược chữ Hán- Nôm giúp tôi hiểu ựược nhiều nghĩa của từ ngữ gặp hàng ngày Cơ bản là việc học Hán- Nôm giúp bản thân tôi có ựược những thay ựổi trong suy nghĩ và cách sống Từ việc học chữ, bản thân tôi cảm thấy muốn học hỏi thêm nhiều ựiều hay lẽ phảiỢ
Thầy Nguyễn Hữu Phần thì lý giải Ộsức hútỢ của việc học chữ Hán- Nôm: ỘKhắp nhiều miền quê, các chùa, ựình làng, di tắch lịch sử của ựịa phương còn lưu giữ nhiều hoành phi, câu ựối, bia ựá ghi chép bằng chữ Hán, chữ Nôm về ịch sử, văn hoá làng, thân thế sự nghiệp những vị danh nhân, hiển thánh của ựịa phương Biết chữ Hán- Nôm ựể biết rõ hơn Ộnguồn cộiỢ ựó mà truyền lại cho thế hệ con cháu thì ựáng ựể học lắmỢ
Từ những tìm hiểu, chiêm nghiệm của mình, NGND Nguyễn Tiến Chấn dẫn giải rằng Bác Hồ
thường vận dụng những tinh hoa trong Hán học và đông phương học, nhất là về vấn ựề tu thân ựể giáo
d c cán bộ và nhân dân, phải: ỘCần, kiệm, liêm, chắnh, chắ công vô tưỢ; phải rèn luyện mình về mọi mặt:
ỘTâm, trắ, khắ, lực, pháp, hànhỢ Do ựó, biết chữ Hán giúp lĩnh hội ựược rõ hơn, sâu hơn những lời dạy
của Bác ỘThêm nữa, mỗi lần Tế ựến, xuân về người dân có tục xin chữ, viết câu ựối ựể trưng bày trong nhà cho may mắn, tươi vui, học ựược ắt Ộchữ thánh hiềnỢ ựể hiểu thêm, biết thêm về những nét ựẹp cổ truyền ựó thì còn gì thú vị bằngỢ- thầy Chấn cho biế
Chia tay với những người ựang tận dụng thời gian rảnh ựể dạy, dường như chúng tôi cảm nhận rõ
hơn về góc bình yên và tươi ựẹp ựáng quý ở một vùng quê Những ựứa trẻ tiểu học vào ngày nghỉựến vui ựùa, chơi trò nhảy dây trong sân trường Sau này, trong bài học ở lớp, có thể chúng sẽựược thầy,
cô giảng giải thấu ựáo về một từ Hán- Việt nào ựó trong sách giáo khoa, hay ựược dạy về một giai ự ạn
xa xưa của dân tộc, khi mà những áng văn chương ựược viết bằng chữ Hán, chữ Nôm; cũng có thể trong số những ựứa trẻấy, khi ựi học ở trường về còn ựược ông, bà, bố, mẹ (người biết dăm chữ Hán-Nôm) truyền thụ miệng về nghĩa sâu xa của những từ thường gặp để thấm thêm cái hay, cái ựẹp, sự phong phú của ngôn ngữ mà người Việt xưa và nay ựã dùng
http://www.gdtd.vn/
In
Trang 4In javascript:window.print()