Ban do tu duy

Tư duy bằng bản đồ phản ánh nhận thức của mỗi cá nhân với sự vật, sự việc, hiện tượng qua đường nét, hình ảnh;... BỘ NÃO NGƯỜI.[r]

TẬP HUẤN

SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY

TRONG DẠY VÀ HỌC

2

I TƯ DUY, BẢN ĐỒ TƯ DUY (BĐTD) VÀ

TƯ DUY BẰNG BẢN ĐỒ

1 Tư duy là giai đoạn cao của quá trình nhận thức, nhằm phát hiện ra bản chất có tính quy luậtcủa sự vật, hiện tượng Con người thường tư duy bằng biểu tượng, khái niệm, phán đoán và suy luận

2 Tư duy bằng bản đồ phản ánh nhận thức của mỗi cá nhân với sự vật, sự việc, hiện tượng qua đường nét, hình ảnh;

3 Bản đồ tư duy (BĐTD) Là một hình thức ghi chép sử dụng đường nét, từ ngữ, màu sắc, hình ảnh kích thích hoạt động của bộ não

- BĐTD là công cụ ghi chép ưu việt; nhưng chỉ thể hiện dễ dàng với các quan hệ logic thứ bậc, nên phải biết chọn lọc từ ngữ, hình ảnh ấn tượng

có tính độc đáo;

- BĐTD là bản vẽ phản ánh được bản chất của

hiện tượng, sự vật theo sự nhận thức của con người;

- Tác giả: Tony Buzan (1942)

người Anh

- Dựa trên ý tưởng về sự tưởng

tượng và liên kết của người Hy

Lạp cổ

- Câu nói Tony thích nhất: “Trí

tưởng tượng quan trọng hơn cả

kiến thức” (Eisttein)

BỘ NÃO NGƯỜI

BĐTD giống như hoạt động của bộ não:

- Làm việc với hình ảnh trực giác

- Liên tưởng, tưởng tượng, suy đoán không ngừng theo cơ chế “ Ý này gợi ý kia ”, kết nối, móc xích

- Tiết kiệm thời gian

- Tưởng tượng phong phú

- Liên tưởng nhanh

Nhanh chóng Hình thức độc đáo

* Sản phẩm: “kiến thức + hội họa” là thành quả lao động của học sinh=> Tạo hứng thú học tập.

A HỖ TRỢ DẠY KIẾN THỨC MỚI

VD: Lịch sử Lớp 9 Bài 18: Đảng Cộng sản Việt Nam

ra đời

11

B CỦNG CỐ KIẾN THỨC SAU TIẾT HỌC

Ví dụ: Môn GDCD lớp 7 Bài 1: Sống giản dị

- Hoạt động 1: Giáo viên giao nhiệm vụ, gợi ý; HS vẽ BĐTD với “từ khóa”: Giản dị

- Hoạt động 2: HS báo cáo, thuyết minh sản phẩm;

- Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, bổ sung; chốt lại

- Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng 1 BĐTD hoàn chỉnh, hấp dẫn

Bài 1: Sống giản dị

Nhận xét: BĐTD ngắn gọn, dễ nhớ, hấp dẫn => Tạo hứng thú học tập.

C ÔN TẬP, HỆ THỐNG HÓA KIẾN THỨC CHƯƠNG

- Hoạt động 1: GV giao nhiệm vụ, gợi ý; HS vẽ BĐTD với “từ khóa”: PT bậc 2: ax 2 + bx + c = 0

- Hoạt động 2: HS báo cáo, thuyết minh sản phẩm;

- Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, bổ sung; chốt lại

- Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng 1 BĐTD hoàn chỉnh, hấp dẫn

Ví dụ: Đại số Lớp 9 Tiết 65: Ôn tập chương 4

15

IV BẢN ĐỒ TƯ DUY VỚI ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP

- Một trong 7 yêu cầu của đổi mới PPDH là: Bồi dưỡng

năng lực độc lập suy nghĩ cho HS, phát huy tính tích cực của HS

- Thực tế: Nhiều HS không biết cách đọc và lưu giữ

thông tin (nghe giảng thì không ghi được; ghi thì không

nghe được; sắp xếp lôn xộn; ghi xong quên ngay )

- BĐTD giúp HS có phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

A GIÚP HỌC SINH CÓ PHƯƠNG PHÁP HỌC

- 1 từ khóa/ hình ảnh trung tâm

- Tự vẽ các nhánh theo tưởng tượng

- Từ/ cụm từ ngắn/ viết tắt

B GIÚP HỌC SINH HỌC TẬP TÍCH CỰC

-HS tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình => huy động tối đa tiềm năng của bộ não

- Luôn tìm ra từ ngữ thích hợp=> Khắc phục được sự đơn điệu => tìm đến sự liên tưởng phong phú

- Liên tưởng, tưởng tượng theo khả năng của cá nhân

=> Mỗi HS sẽ có 1 sản phẩm “ hội họa” khác nhau

V BẢN ĐỒ TƯ DUY VỚI ĐỔI MỚI QUẢN LÝ

VD: XD kế hoạch tập huấn

HỖ TRỢ LẬP KẾ HOẠCH TỔNG THỂ

- Có cái nhìn tổng thể

- Không bỏ sót công việc

- Nhìn trước được “vấn đề” trước khi chúng phát sinh

- Ngăn ngừa trước (giải pháp đón đầu)

- Nảy sinh ý tưởng mới

- Bổ sung, điều chỉnh công việc kịp thời

22

VI CÁCH TẠO BẢN ĐỒ TƯ DUY

Bước 1 Viết từ khóa và hình ảnh ở trung tâm

Hình ảnh ở trung tâm sẽ giúp ta tập trung được vào chủ đề=>hưng phấn

Bước 2: Vẽ các nhánh chính nối với hình ảnh trung tâm Luôn sử dụng màu sắc => kích thích

bộ não

Bước 3: Viết “từ khóa” cho từng nhánh chính

- Sử dụng màu sắc, hình ảnh, biểu tượng

CÁCH TẠO BẢN ĐỒ TƯ DUY

Bước 4 Liên tưởng từ những “từ khóa”

Bước 5: Vẽ các nhánh phụ sau khi đã liên tưởng

Luôn sử dụng màu sắc

Bước 6: Viết “từ khóa” cho từng nhánh phụ

- Sử dụng màu sắc, hình ảnh, biểu tượng

1.Sử dụng từ ngắn hoặc hình ảnh sát với chủ đề

2 Hình ảnh rõ ràng và “mạnh”.

3 Đặt những “từ khóa” làm tăng sự liên tưởng

4.Sử dụng mũi tên, biểu tượng hoặc những hình ảnh để

7 Phá vỡ ranh giới Khi hết giấy để trình bày thì đừng

nên thay một tờ giấy khác to hơn mà sử dụng thêm các tờ

khác ghép vào.

MỘT SỐ LƯU Ý KHI TẠO BẢN ĐỒ TƯ DUY

26PHẦN MỀM IMINDMAP V4.1

Vẽ các nhánh

“Rê” chuột từ điểm màu đỏ chính giữa từ khóa đến vị trí

mong muốn

Đặt tên nhánh:

- Click chuột phải vào nhánh cần đặt tên

- Vào Insert/Edit, chọn Insert/Edit Label và nhập tên nhánh

Chèn hình ảnh, ghi chú

- Click chuột phải vào nhánh cần chèn

- Vào Insert/Edit, chọn Insert/Edit Label , sau đó chọn lựa

các chức năng chèn phù hợp

Ghi chú: Edit Central Idea Image: sửa ảnh trung tâm

Xuất ra file Power Point

- Có hiệu ứng: File\Export\Interactive Presentation

- Không có hiệu ứng: File\Export\Presentation

Sản phẩm của một số giáo viên

33

Vật Lý 6

Tiết 28:Sự nóng chảy