tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH, giúp HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một trong năm nội du[r]
Trang 205/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 2
MỞ ĐẦU
• Hiện nay, chúng ta thường ghi chép
thông tin bằng các ký tự, đường thẳng, con số Với cách ghi chép này, chúng ta
mới chỉ sử dụng một nửa của bộ não - não trái, mà chưa sử dụng kỹ năng bên
não phải, nơi giúp chúng ta xử lý các thông tin về nhịp điệu, màu sắc, không gian và cách ghi chép thông thường khó nhìn được tổng thể của cả vấn đề.
Trang 3MỞ ĐẦU (tiếp)
• Qua nghiên cứu cho thấy, nhiều học
sinh chưa biết cách học, cách ghi kiến thức vào bộ não mà chỉ học thuộc lòng, học vẹt, thuộc một cách máy móc,
thuộc nhưng không nhớ được kiến
thức trọng tâm, không nắm được “sự kiện nổi bật” trong tài liệu đó, hoặc
không biết liên tưởng, liên kết các kiến
Trang 405/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 4
Bản đồ tư duy
• BĐTD còn gọi là sơ đồ tư duy,
lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở
rộng một ý tưởng, tóm tắt những
ý chính của một nội dung, hệ
thống hóa một chủ đề… bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh,
đường nét, màu sắc, chữ viết
Trang 5Bản đồ tư duy
• Nghĩa của cụm từ BĐTD không hiểu theo nghĩa bản
đồ thông thường như bản đồ địa lí mà BĐTD được hiểu là một hình thức ghi chép theo mạch tư duy của mỗi người bằng việc kết hợp nét vẽ, màu sắc và chữ viết Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, việc thiết kế
BĐTD theo mạch tư duy của mỗi người, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết khắt khe như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu
khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một nội dung nhưng mỗi người
có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách
Trang 605/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 6
Ưu điểm của bản đồ tư duy
• Dễ nhìn, dễ viết.
• Kích thích hứng thú học tập và khả
năng sáng tạo của HS
• Phát huy tối đa tiềm năng ghi nhớ của
bộ não
• Rèn luyện cách xác định chủ đề và phát triển ý chính, ý phụ một cách logic
Trang 805/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 8
Trang 9Tác giả Tony Buzan
-Tony Buzan là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ
tư duy).
- Ông nghiên cứu chuyên sâu về bộ não,
trí nhớ; tìm ra qui luật khi xây dựng bản
đồ gồm nhiều nhánh, giúp bộ não ghi chép các sự kiện một cách hệ thống.
- Bản đồ tư duy giúp luyện tập trí não
Trang 1005/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 10
Bản đồ tư duy giúp gì?
Bản đồ tư duy sẽ giúp:
Trang 1205/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 12
Trang 13Sử dụng BĐTD trong dạy học
• Cho HS làm quen với bản đồ tư duy bằng cách giới thiệu cho HS một số “bản đồ”
cùng với dẫn dắt của GV để các em làm quen.
• Tập “đọc hiểu” BĐTD, sao cho chỉ cần
nhìn vào BĐTD bất kỳ HS nào cũng có thể thuyết trình được nội dung một bài học
hay một chủ đề, một chương theo mạch
Trang 1405/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 14
Sử dụng BĐTD trong dạy học
• Hướng cho HS có thói quen khi tư duy lôgic
theo hình thức sơ đồ hoá trên BĐTD
• Từ một vấn đề hay chủ đề chính đưa ra các ý lớn thứ nhất, ý lớn thứ hai, thứ ba mỗi ý
lớn lại có các ý nhỏ liên quan với nó, mỗi ý nhỏ lại có các ý nhỏ hơn các nhánh này
như “bố mẹ” rồi “con, cháu, chắt, chút
chít” các đường nhánh có thể là đường
thẳng hay đường cong
Trang 15Sử dụng BĐTD trong dạy học
• Cho HS thực hành vẽ BĐTD trên giấy: Chọn
key words- tên chủ đề hoặc hình vẽ của chủ đề chính cho vào vị trí trung tâm, chẳng hạn:
đường thẳng song song, hình bình hành, hình
chữ nhật, bảo vệ môi trường, truyện Kiều, để
HS có thể tự mình ghi tiếp kiến thức vào tiếp các nhánh “con”, “cháu”, “chắt” theo cách hiểu của các em
• Vẽ BĐTD theo nhóm hoặc từng cá nhân
Trang 16• Viết lại theo ý của mình, nên chừa
khoảng trống để có thể bổ sung ý (nếu sau này cần)
Trang 1805/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 18
Điều cần tránh khi ghi chép trên BĐTD
• Ghi lại nguyên cả đoạn văn dài
Trang 19Một số gợi ý khi tạo
2 Luôn sử dụng màu sắc Bởi vì màu sắc
Trang 20kẻ, đường cong với màu sắc khác nhau
4 Mỗi từ/ảnh/ý nên đứng độc lập và được
nằm trên một đường kẻ hay đường cong.
Trang 21Một số gợi ý khi tạo
bản đồ tư duy
5 Tạo ra một kiểu bản đồ riêng cho mình (Kiểu
đường kẻ, màu sắc,…)
6 Nên dùng các đường cong thay vì các đường
thẳng vì các đường cong được tổ chức rõ ràng
sẽ thu hút được sự chú ý của mắt hơn rất nhiều
so với đường thẳng
7 Bố trí thông tin đều quanh hình ảnh trung tâm
8 Khi dạy để Hs khai thác và vẽ tốt nên kết hợp
kỹ năng (khăn trải bàn) để hiệu quả dạy học tốt
hơn
Trang 2205/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 22
Trang 23GIỚI THIỆU MỘT SỐ BĐTD VẼ TRÊN MÁY TÍNH
VÀ VẼ TRÊN GIẤY, BÌA…
Trang 2405/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 24
Lập kế hoạch
Trang 2605/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 26
Phương tiện thiết kế BĐTD
• Phương tiện để thiết kế BĐTD khá đơn giản, chỉ cần giấy, bìa, bảng phụ, phấn màu, bút chì màu, tẩy,…hoặc dùng phần mềm Mindmap, vì vậy có thể vận dụng với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các nhà trường hiện nay Điều quan
trọng là GV hướng cho HS có thói quen lập
BĐTD trước hoặc sau khi học một bài hay một chủ đề, một chương, để giúp các em có cách
sắp xếp kiến thức một cách khoa học, lôgic
Trang 27Vận dụng
GV, HS có thể sử dụng BĐTD hệ thống
hoá một vấn đề, một chủ đề, ôn tập
kiến thức…
• HS hoạt động nhóm thông qua BĐTD
trên lớp học , hoặc hoạt động cá thể,
ôn luyện tập ở nhà…
Trang 2805/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 28
Kết luận
• Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy ở một số
trường THCS cho thấy: Sử dụng thành thạo và hiệu
quả BĐTD trong dạy học sẽ mang lại nhiều kết quả tốt
và đáng khích lệ trong phương thức học tập của HS và
PP giảng dạy của GV, có thể vận dụng nó cho các môn học ở trường phổ thông và cho lập kế hoạch công tác
quản lí Học sinh sẽ học được phương pháp học, tăng
tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy
• Việc sử dụng BĐTD giúp cán bộ quản lí có cái nhìn
tổng quát toàn bộ vấn đề, giúp GV đổi mới PPDH, giúp
HS học tập tích cực đó chính là một trong những cách
làm thiết thực triển khai nội dung dạy học có hiệu quả - một trong năm nội dung của phong trào thi đua “Xây
dựng Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ
Giáo dục và Đào tạo phát động
Trang 29Tài liệu tham khảo
1 Trần Đình Châu, Sử dụng bản đồ tư duy – một biện
pháp hiệu quả hỗ trợ học sinh học tập môn toán-
Tạp chí Giáo dục, kì 2- tháng 9/2009.
2 Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Sử dụng bản đồ
tư duy góp phần TCH HĐ học tập của HS, Tạp chí
Khoa học giáo dục, số chuyên đề TBDH năm 2009.
3.Tony Buzan - Bản đồ Tư duy trong công việc – NXB
Lao động – Xã hội.
4 Stella Cottrell (2003), The study skills handbook (2nd
edition), PalGrave Macmillian.
5 www.mind-map.com (trang web chính thức của
Tony Buzan).
Trang 3005/30/21 vinh.tk@nghean.edu.vn 30
Bài tập thực hành (20 phút)
• Đề nghị mỗi thầy cô thiết kế 2-3
nào đó trong chương trình sinh học