Đoạn văn sử dụng nhân hóa, điệp từ, câu văn ngắn, giàu nhịp điệu, cho ta thấy vai trò của tre trong chiến đấu.. Tre không chỉ gắn bó với con người trong cuộc sống vật chất trong lao đ[r]
Trang 1Ngày soạn: ……….
Ngày giảng: 6B………
Tiết 110
(Thép Mới)
_Tiết 2_
I Mục tiêu
* Mức độ cần đạt:
- Hiểu va cảm nhận được giá trị của cây tre và sự gắn bó giữa cây tre với đời sống con người Việt Nam; cây tre trở thành một biểu tượng của dân tộc Việt Nam
- Nắm được những đặc điểm của bài ký, kỹ năng phân tích tác phẩm văn xuôi
* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức
- Nắm được những nết cơ bản về tác giả Thép Mới
- Hiểu thêm về thể loại bút kí
- HS hiểu và cảm nhận được giá trị nhiều mặt của cây tre và sự gắn bó giữa cây tre với cuộc sống của dân tộc Việt Nam, cây tre trở thành biểu tượng của Việt Nam
- Những đặc điểm nổi bật về giọng điệu, ngôn ngữ của bài kí
2 Kĩ năng
* Kĩ năng bài học:
- Đọc diễn cảm và sáng tạo bài văn xuôi giàu chất thơ bằng sự chuyển dịch giọng đọc phù hợp
- Đọc-hiểu văn bản kí hiện đại có yếu tố miêu tả, biểu cảm
- Nhận ra phương thức biểu đạt chính: Miêu tả kết hợp biểu cảm, thuyết minh, bình luận
- Nhận biết và phân tích được tác dụng của các phép so sánh, nhân hoá, ẩn dụ
* Kỹ năng sống:
- Tự nhận thức: về vẻ đẹp, phẩm chất của cây tre
- Trình bày suy nghĩ về giá trị của tre trong thế kỉ mới
- Suy nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Thái độ
- Giáo dục tình yêu loài cây quê hương
4 Phát triển năng lực học sinh : năng lực đọc- hiểu văn bản, sáng tạo, giải quyết
vấn đề, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác
II
Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
- Giáo viên: SGK, SGV, bài soạn, tranh ảnh minh hoạ, tài liệu tham khảo
- Học sinh: vở ghi, sgk, soạn bài
Trang 2phương pháp
- Vấn đáp, thuyết trình, kt động não, giảng bình, nêu, giải quyết vấn đề, gợi mở
IV
Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1’)
2 Kiểm tra bài cũ (3’)
?) Hình ảnh của cây tre trong đời sống và trong lao động sản xuất được miêu tả như thế nào
- Dưới bóng tre dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang
- Tren ăn ở với người đời đời, kiếp kiếp
- Giúp người trăm công, nghìn việc
- Là cánh tay của người nông dân
- Gắn bó với con người từ khi lọt lòng đến nhắm mắt xuôi tay
=>Nhờ việc sử dụng nhân hóa, hoán dụ, điệp từ, đoạn văn thể hiện sự gắn bó thân thiết, bình dị, thuỷ chung của tre với đời sống con người trong mọi hoàn cảnh
3 Bài mới(35’)
- Mục đích: Giới thiệu bài mới
-PP: Thuyết trình
- Thời gian: 1’
Hình ảnh của cây tre trong đời sống và trong lao động sản xuất được miêu tả thật gần gũi, gắn bó với đời người nông dân Vậy tre trong công cuộc kháng chiến , trong hiện tại và tương lai được miêu tả ntn? Chúng ta đến với tiết học ngày hôm nay
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Hoạt động 1(24’)
- Mục đích: Nắm được ND, tư tưởng của TP.
- PP: PP vấn đáp, nêu vấn đề, bình giảng, phân
tích
- KT động não.
-Hình thức tổ chức DH: cá nhân/ lớp
- Cách thức tiến hành:
Gọi hs đọc “ người xưa có câu anh hùng chiến
đấu”
?) Đoạn văn này giới thiệu về điều gì
- Hình ảnh cây tre trong công cuộc chiến đấu
?) Hình ảnh tre gắn bó với con người trong
kháng chiến được tác giả miêu tả như thế
b) Tre trong công cuộc kháng chiến
- Như tre mọc thẳng, con người
Trang 3nào? Nhận xét về nghệ thuật
- Là dụng cụ chiến đấu - Gậy, chông: chống lại
sắt thép
- Tre xung phong vào xe tăng, đại bác
- Tre giữ làng, giữ nước
- Tre hi sinh để bảo vệ con người
- Là vũ khí: gậy tầm vông, chông tre -> vũ khí
lợi hại làm lên chiến công và truỳên thống anh
hùng dân tộc
-> nghệ thuật: phép đối tài tình, sáng tạo
*GV: Tre trở thành biểu tượng cho chủ nghĩa
anh hùng bất khuất của người dân Việt Nam Từ
truyền thuyết cây tre đằng ngà cùng anh hùng
làng Gióng Tre tham gia vào thành tích bãi cọc
Bạch Đằng đời Lý - Trần, vào trận chiến Chi
Lăng, Xương Giang đời Lê, vào chiến công
thần tốc mùa xuân năm Kỷ Dậu của người anh
hùng áo vải Quang Trung,… Tre tầm vông
dựng lên thành đồng Tổ quốc Hào khí của tre,
của thắng lợi, của niềm tự hào tự tôn dân tộc đã
khiến Thép Mới cất lên lời ca hào sảng: “Gậy
tre, chông tre chống lại …” đến câu ca dao:
Trồng tre nên gậy, gặp đâu đánh què.
Cho tới cuộc kháng chiến chống Pháp vừa qua,
cây tre đã rất xứng danh anh hùng, bất khuất
như dân tộc Việt Nam
?) Để ca ngợi công lao và phẩm chất của cây
tre, tác giả đã tôn vinh cây tre bằng những
danh hiệu cao quý nào
- Ca ngợi cây tre xả thân cùng con người Việt
Nam xây dựng nên đất nước đến mức tôn vinh
cho tre danh hiêu: anh hùng lao động, anh hùng
chiến đấu là rất xứng đáng
?) Câu văn : Muôn ngàn đời biết ơn cho ta
cảm nhận đc điều gì
- Hình dung cuộc kháng chiến trường kì, bền bỉ
của quân dân VN Với vũ khí thô sơ, tinh thần
quyết tử, chúng ta càng đánh càng mạnh Sau 9
năm gian lao, khó nhọc ở Điện Biên Phủ, con
voi thực dân Pháp đã bị con châu chấu VN đá
không chịu khuất
- Gậy tre, chông tre chống lại quân thù…
Trang 4Chúng ta biết ơn nhân dân VN anh hùng, cây tre
VN anh hùng
?) Nhận xét gì về nghệ thuật của đoạn văn
- Nhân hóa sử dụng thích hợp, hàng loạt tính từ
chỉ phẩm chất của con người đc dùng cho cây
tre, làm cho tre mang đc các giá trị cao quý như
con người Những hành động cao cả của con
người (xung phong, hi sinh, giữ làng, giữ nước)
nói về sự cống hiến của cây tre cho cuộc kháng
chiến
điệp từ ( 7 lần), câu văn ngắn, giàu nhịp điệu ->
như một khúc quân hành vang lên diễn tả không
khí chiến đấu và chiến thắng giòn giã Đoạn
văn thấm đượm tinh thần yêu nước và niềm tự
hào dân tộc
* GV: Đây là đoạn văn tráng lệ nhất mang âm
điệu anh hùng ca trong văn xuôi Việt Nam hiện
đại
GV: Nhưng tre không chỉ anh dũng, hiên
ngang, kiên cường, bất khuất; tre còn thiết tha,
bay bổng, diệu kì Đó cũng là phẩm chất của
con người Việt Nam, vừa anh hùng vừa duyên
dáng, vừa sục sôi chiến đấu vừa rất mực thướt
tha.
“Diều bay, diều lá tre bay lưng trời…
Sáo tre, sáo trúc vang lưng trời…
Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều
Trời cao lồng lộng, đồng ruộng mênh mông hãy
lắng nghe tiếng hát giữa trời cao của trúc, của
tre…”
Tác giả mở đầu phần kết bài bằng hình ảnh
của nhạc của trúc, của tre, khúc nhạc đồng
quê trong tiếng sáo diều bay lưng trời Đó là
nét đẹp văn hóa của tre.
?) Ở đoạn kết tác giả đã hình dung như thế
nào về vị trí của tre trong hiện tại và tương lai
Đoạn văn sử dụng nhân hóa, điệp từ, câu văn ngắn, giàu nhịp điệu, cho ta thấy vai trò của tre trong chiến đấu Tre là vũ khí, cùng con người chống giặc ngoại xâm bảo vệ dân tộc
3.3 Cây tre trong hiện tại và tương lai
- Hiện tại: nhạc của trúc, tre là khúc nhạc đồng quê
Trang 5Tre không chỉ gắn bó với con người trong cuộc
sống vật chất trong lao động, mà còn gắn bó với
cuộc sống tinh thần, tre là phương tiện để con
người biểu lộ những rung động, cảm xúc bằng
âm thanh: tiếng sáo
* GV: Khúc nhạc đồng quê yên vui, thanh bình
vang lên giữa một không gian êm đềm, mênh
mông, bát ngát Ngôn từ mượt mà, hình tương
đẹp, nhạc điệu chơi vơi, man mác cho ta bao
cảm xúc và ấn tượng
?) Hình ảnh nào có ý nghĩa đặc biệt trong
đoạn văn
- Măng tre - biểu tượng của thế hệ trẻ -tương lai
của đất nước Giống như búp măng, những trẻ
em Việt Nam sẽ vươn lên chiếm lĩnh những
đỉnh cao vinh quang, góp phần dựng xây đất
nước, cống hiến cho thịnh vượng và hòa bình
thế giới
Măng non là búp măng non
Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre
Nam qua đi, tháng qua đi
Tre già măng mọc có gì lạ đâu.
?) Trong quá khứ và hiện tại, cây tre đã và
đang là người bạn thân gắn bó keo sơn với
dân tộc VN Vậy thì liệu trong thế kỉ XXI và
xa hơn, trong thời đại văn minh công nghiệp,
sắt thép bê tông lấn dần tre, nứa Vai trò, mối
quan hệ của cây tre với con người VN ra sao?
Sẽ phai nhạt dần? Bị lãng quên hay bị thay
thế
- Các giá trị văn hóa và lịch sử của tre vẫn mãi
trong đời sống con người Việt Nam Tre vẫn là
người bạn đồng hành chung thủy của dân tộc ta
trên con đường phát triển Vì với tất cả giá trị,
phẩm chất của nó,Tre là "tượng trưng cao quý
của dân tộc Việt Nam", mãi mãi trường tồn
cùng dân tộc
Giữ gìn, bảo tồn cây tre, màu xanh của tre, tận
dụng tre Viêt trong hoàn cảnh mới là suy nghĩ,
Tre gắn bó với cuộc sống tinh thần, là nét đẹp văn hóa
- Tương lai:
+ Hình ảnh: “măng non” là đại diện thế hệ trẻ
+ Còn mãi, chia sẻ ngọt bùi, hạnh phúc
+ Chung thủy, can đản và cao quý
Tre sống mãi, là người bạn đồng hành thủy chung
Trang 6hướng đi của chúng ta trong thế kỉ XXI Cây tre
mãi là niềm tự hào của dân tộc :
Mai sau mai sau mai sau
Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh.
?) Nhận xét vai trò của 3 câu văn cuối
- Khái quát toàn bộ đức tính quý báu của tre và
dân tộc VN Làm cho bài kí vừa có chất trữ
tình, vừa chặt chẽ, thuyết phục
- HS chốt nội dung, nghệ thuật vừa phân tích
*GV: Bài văn dào dạt chất thơ, vừa cổ kính,
vừa hiện đại với nhiều biện pháp nghệ thuật: ẩn
dụ, nhân hoá, phép đối giúp ta cảm nhận được
tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân
tộc
Hs đọc ghi nhớ
Hoạt động 2 (10’)
- Mục đích: vận dụng KT lí thuyết vào BT
- PP: PP vấn đáp, nêu vấn đề, tích hợp
- KT động não
-Hình thức tổ chức DH: cá nhân
- Cách thức tiến hành:
- HS vẽ, GV thu một số bài để nhận xét đánh
giá
Cây tre là biểu tượng cao quí của con người Việt Nam, mãi mãi trường tồn cùng dân tộc
4 Tổng kết
4.1 Nội dung
Văn bản cho thấy vẻ đẹp bình dị,
sự gắn bó của cây tre với đời sống dân tộc Qua đó thể hiện niềm tự hào về tre VN của tác giả
4.2 Nghệ thuật
Văn bản kết hợp chính luận và trữ tình, sử dụng thành công phép so sánh, nhân hóa, điệp ngữ, hình ảnh có tính biểu tượng, lời văn giàu nhạc điệu
4.3 Ghi nhớ: SGK (100)
III Luyện tập
1 Bài tập 1: Đọc bài đọc thêm (100)
2 Bài tập 2: Vẽ hình ảnh cây tre Việt Nam theo cảm nhận của em
4 Củng cố (2’)
- Mục đích: củng cố lại kiến thức
-PP: vấn đáp
-KT động não
-Hình thức: cá nhân, lớp
Trang 7? Nêu Nội dung ,ý nghĩa văn bản?
-2 Hs phát biểu
-GV chốt ND toàn bài
5 Hướng dẫn về nhà (2’)
- Học thuộc nội dung bài học
- Sưu tầm 1 số bài văn thơ viết về cây tre VN
- Soạn: “Lòng yêu nước”- đọc và soạn bài
V Rút kinh nghiệm