cuộc họp, khi được hỏi việc tổ chức họp, đối thoại xung quanh một bài thơ hay một tác phẩm văn học có phải là sinh hoạt thường xuyên của Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai hay không, ông T[r]
Trang 1Thứ Ba, 14/08/2012, 08:45 (GMT+7)
NHÀ THƠ GẶP RẮC RỐI VÌ THƠ
Tuồi Trẻ - Một cuộc họp khá bất thường với nội dung "đối thoại giữa tác giả bài thơ và những người có quan tâm tới bài thơ
Lời những cây dầu cổ thụ ở trụ sở ủy ban nhân dân" đã diễn ra chiều 13-8 tại Trung tâm thông tin công tác tuyên giáo (Ban
tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai, TP Biên Hòa)
Tác giả bài thơ là Ðàm Chu Văn - chuyên viên cao cấp Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai kiêm phó chủ tịch Hội Văn học
nghệ thuật (VHNT) Ðồng Nai, tổng biên tập tạp chí Văn Nghệ Ðồng Nai, còn "những người quan tâm tới bài thơ" là ông
Huỳnh Văn Tới (trưởng Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai, chủ trì cuộc đối thoại) cùng các lãnh đạo Hội VHNT Ðồng Nai,
NXB Ðồng Nai, nhà văn Trần Thu Hằng (tham dự với tư cách phóng viên báo Lao Ðộng Ðồng Nai)
Bài thơ Lời những cây dầu cổ thụ ở trụ sở ủy ban nhân dân của nhà thơ Ðàm Chu Văn đã từng đăng trên báo Văn Nghệ
cách đây một năm (số 16, ngày 16-4-2011) Nhưng mới đây (ngày 2-7-2012) nhà văn trẻ Trần Thu Hằng đã gửi đến Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai một lá thư gọi là góp ý kiến (về việc phê bình tư tưởng và việc làm của đảng viên), trong đó có đoạn: "Cảm nhận ban đầu của tôi là bài thơ dùng nhiều từ ngữ hoa mỹ để nói thay một cái cây cổ thụ, song bên cạnh đó lại thể hiện quan điểm chính trị một cách định kiến, ám chỉ khá tùy tiện" Bên cạnh thư góp ý kiến, Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai còn nhận được một "thư kiến nghị" nặc danh xung quanh bài thơ này
Trước sự việc như vậy, ngày 10-7-2012 Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai đã có văn bản "đề nghị chủ tịch Hội VHNT Ðồng Nai giao cho bộ phận lý luận phê bình thẩm định về chuyên môn" Nhưng Hội VHNT Ðồng Nai đã không thực hiện được với
lý do: "Hội VHNT Ðồng Nai không thành lập được bộ phận lý luận phê bình"
Trong khi đó, theo báo cáo của Hội VHNT Ðồng Nai, nhân lớp tập huấn công tác lý luận phê bình văn học nghệ thuật (diễn
ra từ ngày 10 đến 13-7-2012 tại TP Biên Hòa), ông Nguyễn Khánh Hòa - chủ tịch Hội VHNT Ðồng Nai - đã tranh thủ lấy ý kiến của ông Nguyễn Hồng Vinh (chủ tịch hội đồng lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật TƯ) Ông Nguyễn Hồng Vinh sau khi đọc bài thơ và tham khảo đồng nghiệp đã nêu ý kiến: Ý chính của bài thơ lấy hình tượng những cây dầu cổ thụ để ví với nhân dân bao đời, "đây là một bài thơ có tứ tốt, nhưng đôi chỗ còn hạn chế như cách đặt tên bài, cách diễn đạt chùm câu cuối, và vài chỗ trong bài dễ khiến người đọc hiểu theo hướng không có lợi"
Gần đây nhất, ngày 8-8, nhà thơ Hữu Thỉnh - chủ tịch Hội Nhà văn VN - trong công văn gửi Ban Tuyên giáo trung ương thì khẳng định: "Ban thường vụ Hội Nhà văn VN khẳng định bài thơ có tư tưởng lành mạnh, tình cảm trong sáng có ý nghĩa khao khát vươn lên tới sự trường tồn của thiên nhiên, của dân tộc"
Trang 2cuộc họp, khi được hỏi việc tổ chức họp, đối thoại xung quanh một bài thơ hay một tác phẩm văn học có phải là sinh hoạt thường xuyên của Ban tuyên giáo Tỉnh ủy Ðồng Nai hay không, ông Tới trả lời rằng sở dĩ có cuộc họp này vì Hội VHNT Ðồng Nai đã không làm tròn trách nhiệm "Hơn nữa, đồng chí Ðàm Chu Văn là chuyên viên cao cấp của Ban tuyên giáo, nên khi có đơn phản ảnh về một số câu chữ trong bài thơ của đồng chí có vấn đề thì chúng tôi phải xem xét Chúng tôi chọn hình thức đối thoại để mọi người nêu ý kiến Hiện chúng tôi không kết luận, cũng không đưa ra hình thức kỷ luật hay phê bình nào cả Nhưng phải nghiêm túc rút kinh nghiệm của ba phía: tác giả, Hội VHNT và cả cá nhân tôi nữa" - ông Tới nhấn mạnh
Kết thúc cuộc họp, nhà thơ Ðàm Chu Văn bước ra với gương mặt bơ phờ, rồi thoắt cái biến mất Khi liên lạc với ông thì biết ông đã về nhà Qua điện thoại, nhà thơ tâm sự: "Thật là đáng sợ khi một người làm thơ phải ngồi giải thích mình làm bài thơ này là ý nói cái gì, câu thơ này mang ý nghĩa gì Nhà thơ có quyền từ chối điều đó, nhưng tôi đã chịu đựng trong cuộc gọi là đối thoại này vì tôi nghĩ mình trong sáng, chân thành Nghe chuyện này chắc bạn nào mới làm thơ phải khiếp vía Nhưng tôi, một người làm thơ lâu năm, tuổi đời từng trải, tôi nghĩ mình sẽ tiếp tục làm thơ thôi"
TRẦN NHÃ THỤY
LỜI NHỮNG CÂY DẦU CỔ THỤ Ở TRỤ SỞ ỦY BAN NHÂN DÂN
Tuổi ta nhiều hơn tuổi các ủy ban
bao nhiêu lượt mùa xuân về không nhớ nữa
những tòa nhà cao tầng có thể cao hơn ta nhưng vẫn cần sự che chở của ta
ta ủ rừng đại ngàn trong từng thớ cây mạch rễ
ủ thời gian trong xạc xào tiếng lá
ủ niềm vui, nỗi buồn những sớm nắng chiều mưa
Sông Đồng Nai dâng tuần tự nhịp mùa
trong tầng tầng nước kia có hàng triệu giấc mơ thao thức
ta nghiêng vào sóng nước
nước tràn lên ta vô tận thời gian
nghiêng vào mênh mang
mênh mang nói với ta bằng lời của nắng
thuở nai, mễn đàn đàn ran suối vắng
“tác tác ” gọi bạn tình náo nức nhịp rừng sôi
lặng như cây cũng muốn góp lời
có một cánh bướm trắng đang đậu trên ngực ta vụng dại và tin cậy
Một sớm mai thức dậy
hơi phố thị ngạt ứ lồng ngực
bằng bản lĩnh của loài tứ thiết
những cánh tay xanh cố trỗi vượt lên cao
Ta phải nghe những mặn nhạt cuộc đời bên ký ức xưa bầu bạn
nơi quản lý và sản sinh những buồn vui, số phận
những thánh nhân bên cạnh những tầm thường
chợt khát thèm một sớm mù sương
không nhìn rõ mặt người
mơ màng
hi vọng
ĐÀM CHU VĂN
(Nguồn: báo Văn Nghệ ngày 16-4-2011)
Ý Kiến Bạn Đọc
Bạn Sĩ Lê viết hay
14/08/2012 14:30:18
Tôi đọc bài thơ này tôi không đánh giá là hay hoặc không hay nhưng tôi thực sự không thấy có chút gì gọi là nhạy cảm hay đụng chạm gì đến ai cả Có lẽ người trong cuộc có tật nên họ giật mình thôi Đúng như bạn Sĩ Lê nói cuộc sống có hai mặt, nếu ta nhìn bằng lăng kính thế nào thì nó ra thế đó mà thôi Hãy trả lại cho văn chương sự sáng tạo cần có của nó Đừng chính trị hóa văn chương! THÙY DUNG
Trang 3Khi nỗi sợ đến từ bên trong!
14/08/2012 10:25:32
Trước hết xin chia sẻ với tác giả, đúng hơn là nỗi lòng của tác giả, đối với những "biến cố" quanh một sáng tác văn chương, cụ thể ở đây là một bài thơ Ở góc độ một người ngoại đạo song dành không ít sự quan tâm đến văn chương, đọc bài thơ tôi nhận ra nỗi buồn man mác, có một chút triết lý về cuộc đời, đâu đó hiện lên sự đau đáu về thời cuộc, về nhân tình thế thái Tựu trung, theo tôi, bài thơ khá "được"!
Thiết nghĩ, đã là sáng tác văn chương nói chung, làm thơ nói riêng, hẳn việc "hoa mỹ hóa" một đối tượng nào đó,
kể cả vật chất, là vấn đề hết sức bình thường; thậm chí yếu tố hư cấu, "thậm xưng" (nếu có) trong sáng tác cũng lại rất cần thiết Nói khác hơn, không có những yếu tố đó, văn chương nói chung, thơ nói riêng, sẽ rất nhàm chán, thậm chí bị què, cụt; và trong chừng mực nào đó sáng tác sẽ "chết"! Sáng tác vốn có nhiều hình thức: tả thực một cách hồn nhiên, mượn sáng tác để làm phương tiện chuyển tải ý nghĩa sâu xa hay thông điệp nào đó Và điều đó giúp sáng tác trở nên phong phú, hấp dẫn
Riêng với nhận định bài thơ, hoặc những câu thơ trong bài, "thể hiện quan điểm chính trị một cách định kiến, ám chỉ khá tùy tiện", tôi e rằng là một suy diễn chủ quan, mang tính "quy chụp" Phàm, một sự vật, hiện tượng, đều mang tính hai mặt là tích cực và tiêu cực Và thông thường, mỗi cá nhân sẽ cảm nhận được sự tích cực hay tiêu cực, cái đẹp hay cái xấu với sự vật hiện tượng ấy bởi chính tư duy và nhãn quan của mình!
Bài thơ này sẽ không có gì phải có một cuộc "đối thoại giữa tác giả bài thơ và những người có quan tâm tới bài thơ", cũng như sau đó là sự "giải trình" của tác giả, nếu tác giả của nó không là một chuyên viên cao cấp Ban tuyên giáo Tỉnh ủy kiêm phó chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Bởi tự thân bài thơ ngoài ý nghĩa mang một chút triết lý, thông điệp cần chuyển tải về nhân tình vốn dĩ rất bình thường, theo tôi, hoàn toàn không "đụng chạm" đến
cá nhân hay tổ chức chính trị nào và đặc biệt nội dung bài thơ hoàn toàn không có gì gọi là "xuyên tạc" "Sự cố" ở đây rõ ràng xuất phát từ nhân thân tác giả, chứ không phải tự thân (ý nghĩa) bài thơ!
Bỗng nhớ đến "sự cố" của nhà văn trẻ Nguyễn Ngọc Tư với "Cánh đồng bất tận" Sau hàng loạt "sóng gió" được tạo ra bởi những nhà chức trách địa phương, những tưởng số phận "Cánh đồng bất tận" cũng là số phận nhà văn
đã "rất khác", nhưng với những gì tác phẩm văn học này và những gì tác giả mang lại trong thời gian qua đã chứng minh một điều: Cái đúng, cái đẹp vẫn có sức sống mạnh mẽ và sẽ được vinh danh; và rằng xã hội ta ngày nay đang dần có ít chỗ cho những suy diễn mang tính quy chụp và những ích kỷ nhỏ nhen SĨ LÊ (TRÀ VINH)