- Click vào ô mang hình cục tẩy , lúc đó dấu mũi tên chuột có hình , cần xóa notes nào hoặc lời nhạc nào thì để dấu ngay ở vị trí đó, click chuột để xóa. - Click vào ô mang dấu chu[r]
Trang 1PHẦN 1
HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH ENCORE 4.5.3
I.Cửa sổ chính
Khi mở chương trình, Encore sẽ cho cửa sổ chính đã mặc định như hình (H1.1)
(H1.1)
Trên cửa sổ chính dòng nhạc, hình thức mặc nhiên được định sẵn:
- [Staves per system = 2]: Hai khuông nhạc trên dòng nhạc hoặc hệ thống dành cho
Piano (Khuông nhạc phía trên mang khoá Sol, khuông nhạc phía dưới mang khoá Fa)
- [Systems per page = 5]: Số dòng nhạc định sẵn trong trang là 5 dòng.
- [Measure per page = 3]: Ô nhịp định sẵn trong từng dòng là 3 ô nhịp.
Tất cả các điều kiện định trước ở trên đều có thể thay đổi dễ dàng để phù hợp
tính chất từng bản nhạc (Khi ta lựa chọn thay đổi Staff Fomat từ Piano qua Single
Staves) (H1.2)
(H1.2)
Trang 2II Các thành phần trên cửa sổ của Encore
1 Thanh Menu 2 (H1.3)
Thanh Menu chứa 9 mục điều khiển chính của chương trình Encore: File – Edit
– Notes – Measures – Score – View – Windows – Setup – Help
Khi kích hoạt mục điều khiển có thể dùng chuột bấm vào mục cần chọn, nếu có các chữ có dấu gạch dưới các ký từ thì có thể dùng tổ hợp phím Alt + (phím ký tự có gạch dưới)
2 Thanh thuộc tính [Ribbon Bar] (H1.3) Thanh Ribbon có nút điều khiển
giọng, âm thanh, ghi, xoá, chuyển trang…
ghi xóa chuyển trang
(H1.3)
3 Thanh công cụ [Tool Bar] (H1.4)
Thanh công cụ được đặt thẳng đứng, bao gồm nhiều thanh chức năng đặt chồng
lên nhau - Chỉ xuất hiện một trong các thanh (Thanh Notes - Thanh Clefs - Thanh
Graphics Thanh Epressons Thanh Tools Thanh Dynamics Thanh Marks 1
-Thanh Marks 2 - -Thanh Symbols - -Thanh Guitar - -Thanh Color) (H1.4 )
Lưu ý: Trên thanh công cụ có hai nơi cần lưu ý:
[H1.5]
+ Khoảng trống 1: Bấm vào đây để dời thanh công cụ
1
+ Hộp điều khiển 2: Bấm vào đây để chuyển đến từng thanh 2
cụ thể
a Thanh Graphics (Đồ họa)
+ Thanh đồ họa dùng để viết chữ
+ Ghi hợp âm ở dạng chữ, dạng thế bấm hợp âm trên Guitar
+ Vẽ đường thẳng, đường bao dạng tròn, vuông với các nét đậm, nhạt
khác nhau
b Thanh Clefs (Khóa nhạc) (H1.5)
Trên thanh khóa nhạc có các nút để ghi khóa nhạc: khóa Sol, khóa Fa, khóa Đô
Trang 3c Thanh Color (Màu)
Thanh màu dùng để trang trí bản nhạc có nhiều màu sắc khác nhau
d Thanh Experession (Sắc thái)
Thanh sắc thái ghi chú cường độ tình cảm cần thể hiện trong một câu, một đoạn hay cả bài nhạc
e Thanh Mark 1, Mark 2 (Dấu hiệu)
Thanh dấu hiệu để ghi các dấu hóa bất thường cho các nốt phụ, dấu hiệu lượn, dấu vê, dấu nhấn (được thể hiện trên các ô của thanh)
f Thanh Tools (công cụ)
+ Thanh công cụ tạo dấu nối cho các nốt nhạc
+ Tạo các đường kẻ kết hợp với dấu tái đoạn
+ Tạo các dấu vê, dấu rải
+ Tạo dấu ghi cường độ
g Thanh Dynamics (Cường độ)
Thanh cường độ để ghi chú mức độ mạnh yếu của nốt nhạc
h Thanh Symbols (ký hiệu)
Thanh ký hiệu để ghi các dấu: chấm lưu, hồi đoạn, Coda, dấu nhắc, các chữ số
i Thanh Guitar
Thanh Guitar có ghi chú ký hiệu: ghi chú ngón tay, và các ký hiệu ghi chú trên khuông nhạc
j Thanh notes
Trên thanh notes có các nút để ghi notes nhạc, dấu lặng, dấu hóa Khi ghi notes nhạc hoặc các dấu vào khuông nhạc thì click chuột vào nơi đó sẽ chuyển màu, di chuyển vị trí đến đâu nhắp chuột thì sẽ ghi được (Nếu notes có dấu chấm dôi thì nhắp chuột ở notes đó và nhắp thêm dấu chấm xong mới ghi trên khuông nhạc)
5 Thanh cuộn dọc, thanh cuộn ngang, màn hình chương trình Encore.
III Mở một tập tin mới
Để mở tập tin mới: [File New] hoặc tổ hợp phím [Ctrl + N] Màn hình sẽ
hiện ra hộp thoại Choose Page Layout:
- Trong phần Layout: (Phần này khi chúng ta chọn Single Staves trong Staff Format
thì cả 3 ô đều sáng lên lưu ý các nghĩa của nó:
+ Staves per system: Số khuông nhạc trên dòng nhạc.
+ Systems per page: Số dòng nhạc trong trang.
+ Measures per system: Số ô nhịp trên dòng nhạc.
- Trong phần Staff Format:
Định dạng khuông nhạc sẵn đó là: Piano, Single Staves hoặc Piano - Vocal.
1 Định dạng khuông nhạc đơn (Single Staves)
Single Staves: Khuông đơn, được dùng phổ biến để ghi bài hát, phần này là phần
hay dùng cho giáo viên dạy nhạc phổ thông Ví dụ: Bài Đi cấy-dân ca Thanh Hóa được viết bằng khuông đơn (H1.6)
Trang 4b Piano: Có 2 khuông nhạc trong một hệ thống, một khuông khóa Sol ghi bè cao
cho tay Phải và một khuông khóa Fa ghi bè trầm cho tay Trái Ví dụ: Bài Au revoir của
Robert Burns được viết cho Piano, bè cao viết khóa Sol, bè trầm viết ở khóa Fa.
c Piano - Vocal: Có 3 khuông nhạc trong hệ thống:Khuông đơn 1 để ghi giai
điệu bài hát (Vocal), khuông 2 ghi bè cao của piano, khuông 3 ghi bè trầm của piano
Trang 5
PHẦN 2
BÀI TẬP THỰC HÀNH
Bài tập thực hành viết nhạc trên Encore 4.5.3, được trình bày dưới dạng các bài tập mẫu từ dễ đến khó, chủ yếu nằm trong chương trình Âm nhạc của TH Các bài tập
được viết đơn giản trên Single Staves, còn dòng nhạc viết trên Piano hoặc trên Piano
-Vocal tự tìm hiểu, tự nghiên cứu.
1 Bài mẫu 1: Bài tập này để nắm các thao tác ban đầu khi khởi động Encore:
* Khởi động vào chương trình Encore, màn hình ban đầu như sau: (H2.1)
Cửa sổ Encore mặc nhiên xuất hiện như đã giới thiệu ở phần 1 Riêng thanh công
cụ chúng ta có thể di chuyển thế nào cho thuận lợi trong việc ghi nhạc
H2.1
* Mở
tập tin mới: Vào File trên Menu chọn New, hoặc dùng Ctrl + N Khi hộp thoại Choose
Page Layout xuất hiện hãy chọn như mẫu (H2.2)
+ Trước tiên chọn Single Staves ( Tất cả các bài tập trong tài liệu này đều chọn
Single Staves).
+ Ở Staves per system, System per page, Measure per system đều chọn số 1
Chọn số 1
H2.2 Chọn Single Staves
* Bấm OK màn hình mở ra dạng (H2.3)
Trang 6* Đã xuất hiện hình H2.3, hãy Click vào thanh notes ở notes móc đơn, kéo chuột đến khuông nhạc và Click vào (Nếu toàn là notes móc đơn thì Click hết notes này đến
notes khác, nếu có những loại hình notes khác thì phải Click lại ở thanh notes), chúng
ta sẽ có tám notes từ Đo 1 thấp đến Đo 2 cao như sau:
Cần điều chỉnh cho đẹp hơn như bài mẫu, hãy làm thêm bước cuối cùng:
* Click chuột vào mũi tên trên thanh Ribbon để chuyển từ chế độ ghi chép sang chế độ dời (H2.4) (thao tác này cũng cần phải lưu ý khi ghi chép muốn chỉnh sửa)
Click vào vị trí này
(H2.4)
* Đưa dấu mũi tên chuột đến góc cao của các notes Đo thấp và Sol, bấm kéo rê
để điều chỉnh gạch nối nằm ngang sẽ có kết quả như trên
Vị trí Click chuột để kéo rê lên
Lưu ý:
Nếu khi ghi bị phạm lỗi cần phải xóa để chữa lại, có thể làm bằng 02 cách:
- Click vào ô mang hình cục tẩy , lúc đó dấu mũi tên chuột có hình , cần xóa notes nào hoặc lời nhạc nào thì để dấu ngay ở vị trí đó, click chuột để xóa.
- Click vào ô mang dấu chuyển sang chế độ dời Bôi đen chỗ cần xóa bằng cách rê chuột, bấm phím Delete để xóa.
Trang 72 Bài mẫu 2
* Mở Encore và chọn hộp thoại như sau:
Chọn Single Staves
Chọn khuông đơn (1)
Số dòng nhạc trong trang (3)
Số nhịp trong khuông (4)
(H2.5)
Trong trường hợp các bài tập ở tài liệu này thì
dòng nhạc được xem như khuông nhạc vì số dòng nhạc
= số khuông nhạc
Sau khi có hình H2.5 chọn OK sẽ cho
ra 03 khuông nhạc, tuy nhiên 03 khuông nhạc xa nhau
* Để các khuông nhạc xích lại gần nhau ta làm
+ Dùng thanh cuộn dọc dưa khuông nhạc thứ hai lên, đưa mũi tên chuột đến góc cao bên trái hoặc bên phải khuông nhạc, bấm giữ kéo rê lên cho gần khuông thứ nhất (tùy khoảng cách ta cần chọn), tương tự khuông 3 cũng vậy
+ Để xác định chính xác khoảng cách chính xác giữa các khuông nhạc, chúng ta
chọn [Menu View Show/Hide rulers Centimeters ] Có nghĩa là vào View trên
Menu, chọn Show/Hide, đặt rulers với chế độ Centimetert (Sau này các bước chỉ
viết tắt như dòng trên) Nếu chọn đặt thước thì phần điều chỉnh các khuông nhạc sẽ
làm sau Màn hình sẽ xuất hiện thước Centimet ngang và dọc như hình sau: (H2.6)
thước
H2.6
* Sau khi hoàn tất các notes nhạc chúng ta có thể điều chỉnh các vạch nhịp di chuyển qua về cho phù hợp với từng ô nhịp
Trang 8* Công việc cuối cùng là ghi dấu hồi đoạn ở ô nhịp 1 và ô nhịp 4, chúng ta có thể làm theo hai cách như sau:
Measures Barline Types] ( H2.7) Chọn dấu ở bên trái (Left Style)
H2.7 H2.8
Tương tự như vậy ta đặt con nháy ở ô nhịp 4 cũng chọn [Menu Measures Barline
Types] (H2.8), chọn dấu ở bên phải (Right Style)
Measure từ 1 đến 4, Chọn dấu ở bên trái (Left Style), chọn dấu ở bên phải
(Right Style) Màn hình như hình: (H2.9)
H2.9
Trang 9Cách này nhanh hơn cách 1, tuy nhiên phải đếm chỉ số ô nhịp chính xác.
Chúng ta đã hoàn tất bài mẫu 2
3 Bài mẫu 3 (TĐN số 8 - AN 7)
Chú chim nhỏ dễ thương
Nhạc Pháp Lời Việt: Hoàng Anh
Bài này chúng ta sẽ trình bày lời nhạc, thêm ô nhịp và thêm ký hiệu
* Chọn Choose Page Layout: Staves per system = 1
Systems per page = 2 Measure per system = 2 (Sẽ có sự thay đổi ô nhịp ở khuông nhạc thứ 4)
Trang 10* Tăng thêm vào khuông nhạc thứ 3 một ô nhịp chọn Add Measure trong
Measure của thanh Menu [H2.10]
Thêm 1 ô nhịp vào sau ô nhịp thứ 8
Lúc này ô nhịp số 9 sẽ chuyển sang trang 2, còn trang 1 chúng ta vẫn thấy giữ nguyên
* Muốn chuyển ô chịp 9 từ trang 2 sang khuông nhạc 4 của trang 1 ta làm như sau:
Đặt con nháy ở khuông nhạc thứ 4 sau đó vào Menu như sau:
[Menu Score Measure per System ] , chọn Set measures per system to = 3 [H2.11]
Lưu ý: Ghi các hình notes lên khuông nhạc, Notes đen có dấu
chấm dôi thì bấm chuột ở ô có notes đen , bấm tiếp chuột ở dấu chấm dôi sau đó ghi lên khuông.
* Chọn Barline Types trong Measure ở các ô nhịp 1, 4, 9 để ghi vạch nhịp kép.
* Ghi lời nhạc: Click vào Thanh công cụ cho đến xuất hiện thanh Graphics
(có thể vào [Windows Palette Graphics] ta cũng được thanh Graphics.
Click vào biểu tượng chữ T, báo hiệu Encore đang ở chế độ ghi chép, Trên
thanh Menu chữ Notes đổi thành chữ Text (Encore đổi từ chế độ ghi notes sang chế độ chi chữ Click vào Text, chọn Font sẽ xuất hiện như sau Hình [H2.12]
Trang 11Chọn Font chữ, kiểu chữ, cỡ chữ, lúc này Click vào nơi muốn ghi lời chương trình hiện
ra một ô hình chữ nhật dạng
Bấm chuột ở chấm đen và rê về phía phải để tạo vùng ghi lời
* Cuối cùng Vào Tools trên Thanh công cụ chọn dấu hồi để ghi vào phía trên vạch nhịp kép tương tự như ghi notes nhạc
Lưu ý: Khi chép xong, ô chữ nhật sẽ biến mất Nếu bạn muốn vào lại để sửa lời thì chuyển vào chế độ ghi lời và Click chuột dưới hàng lời nhạc, ô chữ nhật sẽ xuất hiện
H2.12
Với bản nhạc có nhiều lời,bạn nên để mỗi lời trong một ô chữ nhật để tiện cho việc chỉnh sửa Bạn có thể dời vị trí cả dòng lời một cách dễ dàng bằng cách Click vào mũi tên và bấm chuột vào lời nhạc rà đến vị trí thích hợp
* Đổi nhịp: Vào [Measasures Time Signature] chọn nhịp C từ nhịp 1 đến 24
* Bài này có một dấu hóa suốt Fa thăng ở khuông nhạc (Cung Em) vì vậy chúng ta vào
[Measures Key Signature] Chọn đến Khóa 1 dấu thăng, từ nhịp 1 đến 24 [H2.13,
H2.14]
H2.13 H2.14
* Ghi giai điệu bản nhạc ở thanh Notes Muốn loại bỏ chức năng tự nối các notes
móc [Setup Auto Guess/Beam].Muốn loại bỏ chức năng tự định vị notes nhạc [Setup
Auto Space].
* Muốn làm cho các notes móc nối lại với nhau ta làm như
sau: bôi đen các notes đó vào bấm Ctrl + M hoặc [Notes Beam Beam Group ]
* Ghi dấu nối hoặc dấu luyến vào Tools chọn để ghi.
* Ghi lời nhạc vào Graphics chọn để ghi, đừng quên chọn Font thích hợp Bài mẫu này cần tạo dấu láy ngắn: của một số ô nhịp
Trước khi ghi hình notes cần phải tắt Auto Space, Auto Guess/Beam trên Setup.
Ví dụ: Ở ô nhịp 1, ta ghi cả 5 notes nhạc lên sau đó muốn chuyển notes La thành La có dấu láy ngắn như trong bài ta làm như sau:
Trang 12+ Bôi đen note La đầu tiên để tạo dấu láy, vào [Notes Make Grace/Cue] đặt
Grace Note với Scale duration by 2%[H2.15], nếu lỡ thao tác sai muốn lấy lại hình
dạng note cũ chọn Standard Note.
Lưu ý: Có những trường hợp Encore không nhận là
dấu láy ngắn, khi chọn Grace Note sẽ không chấp nhận Lúc này phải chọn Cue Note, Encore sẽ không cho dấu gạch chéo ở note tạo dấu láy, muốn gạch chéo
có thể vào Graphic của thanh công cụ
H2.15
Về Chùm 3: Ở ô nhịp thứ nhất ta có một liên ba ở 3 notes móc ba ta làm như sau:
* Bôi đen 3 notes móc ba sau đó vào: [Notes Change Duration] sẽ xuất hiện màn hình như sau: [H2.16]
+ Chọn note móc ba: trong hình [H2.16]
+ Chọn: Tuplet 3:2 Lúc này trên 3 notes móc ba đều có xuất hiện số 3, ta
cần nối lại ba notes đó chọn Ctrl + M.
Tương tự như vậy, nếu là liên ba đơn hay liên ba đen ta chỉ việc chọn note tương ứng trong hình
[H2.16], cuối cùng cũng thực hiện thao tác Ctrl +M hoặc chọn [Notes Beam Beam Group M]
H2.16