GV: Nhận xét về bài làm của HS, sử dụng lược đồ phong trào cách mạng Ấn Độ và nhấn mạnh: Cuộc bãi công ở Bom-bay 1908 là cuộc đấu tranh vì Ti-lắc, nó trở thành đỉnh cao của phong trà[r]
Trang 1Tiết 15 Bài 9 : ẤN ĐỘ THẾ KỈ XVIII – ĐẦU THẾ KỈ XX
I Mục tiêu bài học
Học xong bài này, HS cần:
1 Về kiến thức
- Chỉ ra được nguyên nhân của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc
ở Ấn Độ cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX
- Nêu được những nét chính về diễn biến của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ
- Trình bày được phong trào giải phóng dân tộc (1885 - 1905)
2 Về tình cảm, tư tưởng, thái độ
- Lên án chính sách thống trị tàn bạo, dã man của chủ nghĩa đế quốc.
- Đồng tình và khâm phục cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Ấn Độ trong việc chống chủ nghĩa thực dân Anh
3 Về kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích đánh giá các sự kiện lịch sử
- Rèn luyện kỹ năng xác định trên lược đồ những địa danh diễn ra các phong trào đấu tranh cách mạng ở Ấn Độ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
II Một số khái niệm cơ bản cần hình thành cho học sinh
-Quân đội Xi-pay - Phái ôn hòa
- Hindu giáo - Phái cực đoan
- Hồi giáo - Đạo luật Ben-gan
- Đảng quốc đại Ấn
III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Chuẩn bị của giáo viên
- SGV, SGK và giáo trình lịch sử thế giới cận đại
- Tranh ảnh: nạn đói ở Ấn Độ, khởi nghĩa Xi-pay, chân dung BTi-lắc
Trang 2- Lược đồ đất nước Ấn Độ, lược đồ phong trào cách mạng Ấn Độ cuối
thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX thiết kế trên phần mềm PowerPoint
- Phiếu học tập dành cho học sinh và bài tập củng cố
2 Chuẩn bị của học sinh
Đọc tài liệu do giáo viên cung cấp về: cuộc khởi nghĩa Xi pay, về Đảng Quốc Đại, về phong trào giải phóng dân tộc ( 1885-1908)
IV Gợi ý tiến trình tổ chức dạy
1 Ổn định và tổ chức lớp học
2 Kiểm tra bài cũ: Nêu những thành tựu chủ yếu về kĩ thuật thế kỉ XVIII –
XIX?
3 Giới thiệu bài mới
Ở bài học trước, chúng ta đã tìm hiểu về tình hình Nhật Bản cuối thế
kỷ XIX đầu thế kỷ XX, về những chính sách của Nhật nhằm đưa nước đó
thoát khỏi nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa thực dân và vươn lên mạnh mẽ
trở thành một nước đế quốc Bài học hôm nay chúng ta sẽ được biết, cùng
với nhiều dân tộc khác ở phương Đông, Ấn Độ cũng bị thực dân phương
Tây nhòm ngó và xâm lược Vậy, Ấn Độ đã bị thực dân phương Tây xâm
lược từ khi nào? Nguyên nhân nào làm bùng nổ phong trào đấu tranh giải
phóng dân tộc ở Ấn Độ và cuộc đấu tranh diễn ra như thế nào? Các em chú ý theo dõi bài học để tìm hiểu câu trả lời:
a Quá trình xâm lược Ấn Độ của thực dân Anh
b Sự ra đời và hoạt động của Đảng quốc đại
c Các phong trào đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Ấn Độ
4 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp
* Hoạt động 1: GV khái quát về quá trình chủ
nghĩa thực dân xâm lược Ấn Độ: Từ đầu thế kỷ
I Sự xâm lược và chính sách thống trị của thực dân Anh
Trang 3XVII, chế độ phong kiến Ấn Độ suy yếu, các
nước phương Tây chủ yếu là Anh, Pháp đua nhau
xâm lược
* Hoạt động 2: Cả lớp – Cá nhân
( ? )Thực dân Anh đã thực hiện các chính sách
cai trị và bóc lột ở Ấn Độ như thế nào?
HS: Đọc SGK và trả lời câu hỏi.
GV: Nhận xét, kết luận
+ Từ 1873 – 1888, thương mại giữa Anh và Ấn
Độ tăng 60% Ấn Độ phải cung cấp ngày nhiều
lương thực, nguyên liệu cho chính quốc Ở nông
thôn, chính quyền thực dân tăng thuế, cướp đoạt
ruộng đất, lập đồn điền Đất đai, đồng cỏ, rừng
của công xã bị chiếm đoạt, nợ nần chồng chất
buộc người nông dân phải gán đến mảnh đất cuối
cùng và chịu lĩnh canh với mức tô 60% hoa lợi
Đó là nguyên nhân chính dẫn đến sự bần cùng và
nghèo đói của nhân dân Ấn Độ Trong 25 năm
cuối thế kỷ XIX đã có 18 nạn đói liên tiếp làm
cho 26 triệu người chết đói
+ Ngày 1/1/1877, trong buổi lễ có đông đảo quý
tộc Ấn Độ tham gia, Nữ hoàng Anh Vích-to-ri-a
- Từ đầu thế kỷ XVII, chế độ phong kiến Ấn Độ suy yếu, các nước phương Tây đua nhau tìm cách xâm lược Ấn Độ
- Giữa thế kỷ XVII, Anh hoàn toàn xâm lược và đặt ách cai trị ở Ấn Độ
- Chính sách để cai trị Ấn Độ của chủ nghĩa thực dân Anh
+ Kinh tế: Thực dân Anh thực
hiện chính sách vơ vét tài nguyên cùng kiệt và bóc lột nhân rẻ mạt nhằm biến Ấn Độ thành thị trường quan trọng của Anh
Trang 4tuyên bố đồng thời là Nữ hoàng Ấn Độ.
( ? )Em nhận xét như thế nào về sự kiện này?
HS: Suy nghĩ và trả lời.
* Hoạt động 3: Cả lớp – Cá nhân
( ? ) Những chính sách thống trị của thực dân
Anh đưa đến hậu quả về xã hội như thế nào?
HS: Dựa vào SGK, suy nghĩ và trả lời.
GV: Nhận xét, bổ sung và cho HS quan sát hình
ảnh Nạn đói ở Ấn Độ, rồi nêu câu hỏi: Vậy
nguyên nhân làm bùng nổ phong trào đấu
tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ?
HS : trả lời
GV : nhận xét và kết luận,
*Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
GV: Giải thích khái niệm: Xi-pay là tên gọi
những đơn vị binh lính người Ấn Độ trong quân
đội thực dân Anh, được xây dựng làm công cụ
xâm lược và thống trị của thực dân
GV:Yêu cầu HS đọc phần chữ nhỏ trong SGK để
trả lời câu hỏi: Tại sao binh lính Ấn Độ nằm
trong quân đội thực dân Anh lại đứng lên khởi
nghĩa chống thực dân Anh?
HS: Đọc SGK và trả lời.
GV: Nhận xét, bổ sung: Mặc dù là công cụ xâm
lược và thống trị của thực dân Anh nhưng binh
+ Chính trị - xã hội: Chính
phủ Anh thiết lập chế độ cai trị trực tiếp Ấn Độ với những thủ đoạn chủ yếu là: chia để trị, mua chuộc giai cấp thống trị, khơi sâu hằn thù dân tộc, tôn giáo, đẳng cấp trong xã hội
=> mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Ấn Độ với thực dân Anh ngày càng sâu sắc, làm bùng nổ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc
Trang 5lĩnh Xi-pay bị sĩ quan Anh đối xử tàn tệ Lương
của sĩ quan Ấn Độ chỉ bằng 1/6 lương sĩ quan
Anh cùng cấp bậc, người Ấn Độ không được giữ
chức vụ cao trong quân đội Lính Xi-pay phải
sống trong doanh trại tồi tàn, trái ngược lại với
cảnh sống sung túc của binh lính Anh Đặc biệt
tinh thần dân tộc, tín ngưỡng của họ bị xúc phạm
nghiêm trọng Họ rất bất mãn khi phải dùng đạn
pháo có bọc giấy tẩm mỡ bỏ vào mỡ lợn Muốn
bắn loại này họ phải dùng răng để xé các loại
giấy bôi mỡ đó, trong khi đó người lính Xi-pay
theo đạo Hin-đu (kiêng ăn thịt bò) và theo đạo
Hồi (kiêng ăn thịt lợn) Vì thế, họ chống lệnh của
thực dân Anh, nổi dậy khởi nghĩa
*Hoạt động 2: Cá nhân
GV: Yêu cầu từng học sinh làm việc độc lập, đọc
SGK và tóm tắt nội dung cuộc khởi nghĩa
HS: Đọc SGK và tóm tắt.
GV: Gợi ý: Cuộc khởi nghĩa bùng nổ vào thời
gian nào? Diễn ra chủ yếu ở đâu? Nghĩa quân
đã đạt được kết quả như thế nào? Kết quả cuộc
khởi nghĩa như thế nào?
HS: trả lời
GV : yêu cầu HS khác nhận xét.
GV : cho HS quan sát hình ảnh cuộc khởi nghĩa
Xi-pay
II Phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân
Ân Độ
- Phong trào diễn ra sôi nổi:
* Khởi nghĩa Xi - pay
- Nguyên nhân:
+ Binh lính Xi-pay bị thực dân Anh khinh rẻ, đối xử tàn tệ, bị xúc phạm tín ngưỡng
+ Tinh thần dân tộc của người lính
- Diến biến:
+ Ngày 10/5/1885, khởi nghĩa bùng nổ ở Mi-rút
+ Khởi nghĩa lan rộng khắp miền Bắc và Tây Ấn Độ, kéo dài 2 năm
+ Nghĩa quân đã lập được chính quyền ở thành phố lớn
- Kết quả: Bị thực dân Anh đàn áp và thất bại
Trang 6GV: Đặt câu hỏi: Tại sao khởi nghĩa Xi-pay lại
bị thất bại? Cuộc khởi nghĩa để lại ý nghĩa như
thế nào?
HS: Dựa vào SGK và suy nghĩ trả lời.
GV: Nhận xét và bổ sung thêm:
+ Đây là một cuộc nổi dậy tự phát, chưa có giai
cấp và đường lối lãnh đạo lại gặp phải sự đàn áp
tàn bạo của thực dân Anh, do mâu thuẫn nội bộ
nghĩa quân, phương thức tác chiến chỉ là cố thủ,
phòng ngự chưa chủ động tấn công tiêu diệt quân
địch,…
+ Cuộc khơi nghĩa tuy thất bại, nhưng nó thể
hiện lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh bất
khuất, ý thức vươn tới độc lập của nhân dân Ấn
Độ
*Hoạt động 1: Làm việc theo cặp đôi
( ?) Đảng Quốc đại được thành lập và hoạt
động như thế nào?
GV: gợi ý: Đảng do giai cấp nào thành lập?
Chủ trương của Đảng Quốc đại có được thực
dân Anh ủng hộ không? Đường lối đấu tranh của
Đảng có thỏa mãn nguyện vọng chính đáng của
nhân dân Ấn Độ không? Vì sao Đảng Quốc đại
bị phân hóa thành phái ôn hòa và phái cực
- Ý nghĩa lịch sử: Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh bất khuất, ý thức vươn tới độc lập của nhân dân Ấn Độ
*Đảng Quốc đại và phong trào dân tộc (1885 - 1908)
* Sự thành lập Đảng Quốc
đại:
- Năm 1885, giai cấp tư sản
Ấn Độ thành lập Đảng Quốc đại
- Trong 20 năm Đảng chủ trương đấu tranh ôn hòa
- Sau này, do thái độ thỏa hiệp của những người cầm đầu Đảng Quốc đại với chính sách hai mặt của chính quyền Anh, nội bộ Đảng bị chia thành hai
Trang 7HS: Đọc SGK, suy nghĩ và trả lời.
GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận.
*Hoạt động 2: Cả lớp
GV: Yêu cầu 1 HS đọc to đoạn chữ nhỏ trong
SGK giới thiệu về Ti-lắc để thấy được thái độ
đấu tranh cương quyết và vai trò của Ti-lắc trong
phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc
HS: trả lời.
GV: Bổ sung, kết luận: Thái độ cương quyết và
những hoạt động cách mạng tích cực của Ti-lắc
đã đáp ứng được nguyện vọng đấu tranh của
quần chúng
* Hoạt đông 3: Cả lớp – Cá nhân
GV: Sử dụng phiếu học tập,
HS: Làm việc với phiếu học tập.
GV: Hết thời gian, GV thu một số phiếu của các
em làm nhanh nhất và gọi HS trình bày HS khác
nhận xét GV chốt ý
GV: Nhận xét về bài làm của HS, sử dụng lược
đồ phong trào cách mạng Ấn Độ và nhấn mạnh:
Cuộc bãi công ở Bom-bay 1908 là cuộc đấu
tranh vì Ti-lắc, nó trở thành đỉnh cao của phong
trào giải phóng dân tộc ở Ấn Độ thế kỷ XX
Ti-lắc bị đày đi Mi-an-ma và mất ở Bom-bay ngày
1/8/1920, nhưng hình ảnh của ông vẫn mãi trong
long nhân dân Ấn Độ Họ mãi mãi tưởng nhớ,
phái: ôn hòa, cực đoan; trong
đó phái cực đoan kiên quyết chống Anh do Ti-lắc đứng đầu
*Phong trào dân tộc 1905 -1908:
- Tháng 7/1905, thực dân Anh ban hành đạo luật chia đôi xứ Ben-gan
=> Phong trào đấu tranh bùng
nổ, tiêu biểu là ở Bom-bay, Can-cút-ta
- Tháng 6/1908, thực dân Anh bắt Ti-lắc, kết án 6 năm tù
=> Công nhân Bom-bay tổng bãi công kéo dài 6 ngày để ủng hộ Ti-lắc
Trang 8tôn kính, và biết ơn ông, nhà cách mạng đẫu
tranh không mệt mỏi, cống hiến hơi thở cuối
cùng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc J.Nê-hru
– Thủ tướng đầu tiên của nước Cộng hòa Ấn Độ
đã kính tặng Ti-lắc danh hiệu “Người cha của
cách mạng Ấn Độ”
HS: Đính phiếu học tập vào vở ghi.
*Hoạt động 4: GV hướng dẫn HS tìm hiểu ý
nghĩa của phong trào cách mạng 1905-1908
- Cao trào cách mạng 1905 -1908 mang đậm ý thức dân tộc đánh dấu sự thức tỉnh của nhân dân Ấn Độ
5 Sơ kết bài học
5.1 GV tổ chức cho HS ôn tập để nhớ bài ngay tại lớp, nhấn mạnh các mốc thời gian, sự kiện, nhân vật quan trọng: giữa thế kỷ XIX, 1/1/1877 và Vích-to-ri-a, 1857-1859, 1857, 1885-1905, Ti-lắc, 7/1905,…
5.2 GV nhận xét tiết học, giao bài tập về nhà, yêu cầu HS học bài cũ và sưu tầm tư liệu hình ảnh về Trung Quốc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chuẩn
bị nội dung cho các câu hỏi sau:
a Vì sao các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc?
b Những nét chính về phong trào đấu tranh chống đế quốc của nhân
dân Trung Quốc
c Nguyên nhân bùng nổ, diễn biến, tính chất và ý nghĩa lịch sử của
Cách mạng Tân Hợi – 1911