- Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ, qua đó thấy được niềm thương cảm và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền với một nét đẹp văn hóa cổ[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8
BÀI 58: ÔNG ĐỒ
(Vũ Đình Liên)
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: Gúp HS:
- Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ, qua đó thấy được niềm thương cảm và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền với một nét đẹp văn hóa cổ truyền của dân tộc ta
- Thấy được nét đặc sắc nghệ thuật rất truyền cảm của bài thơ
2 Kĩ năng: Rèn cho HS có năng đọc, phân tích thơ.
3 Thái độ: HS có ý thức giữ gìn những nét đẹp văn hóa của dân tộc ta.
4 Hình thành năng lực cho HS: Năng lực cảm thụ văn học.
II CHUẨN BỊ: - GV: Soạn GA, tranh ông đồ; hướng dẫn HS chuẩn bị bài.
- HS: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của GV
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC CỦA HS:
*Hoạt động 1: Dẫn dắt vào bài (1’):
Mục tiêu: Tạo tâm thế học tập, giúp HS ý
thức được nhiệm vụ học tập, hứng thú học bài
mới: Những năm 20 của TK XX, Nho học và
Hán học ngày càng mất vị thế trong nền văn
hóa nước ta Hình ảnh ông dồ trong bài thơ là
một hình ảnh tiêu biểu cho sự suy tàn của chữ
Nho, chữ Hán mà bài học hôm nay các em sẽ
được tìm hiểu
*Hoạt động 2: Hình thành kiến thức cho
HS:
I Đọc - Tìm hiểu chung:
1 Tác giả, tác phẩm:
Trang 2* HD tìm hiểu chung về VB (10’):
Mục tiêu: HS HS nắm được những nét chính
về tiểu sử, sự nghiệp, đặc điểm văn chương
của TG; Biết đọc VB thể hiện cảm xúc; Nắm
được PTBĐ và bố cục của VB
? Qua phần chuẩn bị ở nhà và chú thích dấu
sao, em hãy cho biết vài nét chính về tác giả
Vũ Đình Liên và đặc điểm thơ của ông
? Bài thơ “Ông đồ” được sáng tác trong hoàn
cảnh nào?
- Hướng dẫn HS đọc, chú ý ngữ điệu trong
VB; GV đọc mẫu và gọi HS đọc
? Phương thức biểu đạt của văn bản là gì? Vì
sao em biết? –? Tìm bố cục của VB? Nội dung
từng phần? Thảo luận nhóm.
- GV chuyển ý: …
* HD phân tích VB (24’):
Mục tiêu: HS phân tích và nắm được nội
dung, nghệ thuật đặc sắc, ý nghĩa của bài thơ,
từ đó hình thành tình cảm yêu những giá trị
văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta
- HS đọc khổ thơ đầu
- GV? Khổ thơ đầu là cảnh NTN? Hoa đào nở
là thời điểm nào trong năm? (Tết Nguyên
Đán)? Cảnh này gợi lên điều gì?
- GV? Hoa đặc trưng cho ngày tết ở miền Nam
là hoa gì? (mai).
- Vũ Đình Liên (1913 – 1996) quê
ở Hải Dương, là một trong những nhà thơ đầu tiên của phong trào thơ mới Thơ ông thường mang nặng lòng thương người và niềm hoài cổ Ông còn nghiên cứu, dịch thuật, giảng dạy văn học
- “Ông đồ” là bài thơ tiêu biểu nhất cho hồn thơ giàu thương cảm của
Vũ Đình Liên
2 Đọc văn bản:
3 Phương thức biểu đạt: Biểu
cảm + miêu tả
4.Bố cục: 3 phần:
- Hình ảnh ông đồ xưa: Khổ thơ 1, 2
- Hình ảnh ông đồ ngày nay: Khổ thơ 3, 4
- Nỗi lòng của tác giả
II Đọc - Tìm hiểu VB:
1 Hình ảnh ông đồ xưa:
a Giới thiệu ông đồ xưa (khổ thơ đầu):
=> Cảnh hài hòa giữa thiên nhiên
và con người, giữa người với người -> Gợi niềm vui, hạnh phúc
b Ông đồ viết chữ (khổ thơ 2):
Trang 3- GV? Hai câu thơ đầu cho thấy điều gì về
hình ảnh ông đồ ngày xưa và truyền thống văn
hóa của dân tộc ta xưa kia? (Năm nào cũng
diễn ra cảnh ông đồ viết câu đối tết.)
- HS đọc khổ thơ 2
- GV? Nội dung chính của khổ thơ 2 là gì?
- GV? Tài viết chữ của ông đồ được miêu tả
qua những chi tiết nào? (Hoa tay thảo những
nét - Như phượng múa rồng bay).
- GV? Phép nghệ thuật ở hai câu thơ này? Tác
dụng? (So sánh).
- GV? Nét chữ của ông đồ mang vẻ đẹp NTN?
- GV? Thái độ của mọi người đối với ông đồ?
(quí trọng, mến mộ).
? Mọi người mến mộ ông đồ chính là quí trọng
cái gì?
- HS Thảo luận nhóm, trả lời: Quí trọng một
nếp sống văn hóa tốt đẹp của dân tộc ta, mến
mộ các nhà Nho và chữ Nho
? Qua hai khổ thơ, cho thấy ông đồ được
hưởng một cuộc sống NTN?
- HS đọc tiếp khổ thơ 3, 4
- GV? Nội dung chính của khổ thơ 3 là gì?
- GV? Biện pháp nghệ thuật nào được dùng
trong hai câu cuối của khổ thơ 3 Tác dụng?
- HS: Nhân hóa – mực, nghiên cũng như có
linh hồn khi bị bỏ rơi, lạc lõng, lỗi thời ->
- Phép so sánh -> Nét chữ đẹp, phóng khoáng, bay bổng, sinh động
- Mọi người quí trọng, mến mộ tài năng của ông đồ
- Cuộc sông tràn đầy niềm vui, hạnh phúc
2 Hình ảnh ông đồ thời nay(khổ thơ 3, 4):
- Phép nhân hóa -> Nỗi buồn cô đơn của ông đồ, quạnh hiu khi vắng khách
- Hình ảnh già nua, lỗi thời, lạc lõng giữa phố phường
=> Ông đồ hoàn toàn bị lãng quên
3 Nỗi lòng của tác giả:
- Thương cảm cho những nhà Nho danh giá một thời nay bị lãng quên
do thời cuộc thay đổi
- Thương tiếc những giá trị tinh thần, tốt đẹp của dân tộc ta nay bị
tàn tạ, lãng quên
Trang 4Diễn tả tâm trạng cô đơn, quạnh hiu của ông đồ
? Nội dung chính của khổ thơ 4?
- GV? Ông đồ hiện lên NTN qua hai câu thơ đầu khổ thơ 4?
? cảnh “Lá vàng rơi trên giấy, ngoài đường mưa bụi bay” là cảnh NTN? (Buồn ảm đạm,
lạnh lẽo) – Cho HS xem tranh trong SGK phóng to.
- GV? Tại sao ông đồ lại bị lãng quên như
vậy? (lỗi thời)
- GV? Theo em tâm trạng của tác giả buồn hay vui? Vì sao? (Buồn vì một nét đẹp văn hóa của dân tộc bị lãng quên)
- GV? Khổ thơ 4 này có nhạc điệu buồn là do
yếu tố nào? Thảo luận nhóm (Các vần thơ có
nhiều thanh bằng và cách hiệp vần gợi lan tỏa: Đấy – giấy; hay – bay)
-GV? Khổ thơ cuối này cảnh thiên nhiên có gì khác ở khổ thơ đầu? (không khác)
- GV? Nhưng hình ảnh ông đồ thế nào?
(không thấy)
- GV? Những người muôn năm cũ là những
ai? (những nhà Nho xưa).
- GV? “Hồn” ở khổ thơ cuối em hiểu là gì?
(tâm hồn, tài hoa của những người có chữ nghĩa, học thức thời xưa)
Trang 5- GV? Nỗi lòng của nhà thơ thể hiện NTN?
* Hoạt động 3: Tổng kết, luyện tập (10’):
Mục tiêu: HS chốt được những nét chính về
nội dung, nghệ thuật của VB Vận dụng hiểu
biết vào làm BT luyện tập
- GV? Nội dung chính của VB?
- GV? Những đặc sắc NT được dùng trong
VB? Tác dụng?
- HS đọc ghi nhớ; GV chốt ý.
* HD luyện tập: Đọc diễn cảm bài thơ.
- GV gọi HS trình bày phần luyện tập, GV
nhận xét, tổng kết ý:
III Tổng kết:
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
* Ghi nhớ: (SGK – Trang 10)
III Luyện tập: