Đề cương câu hỏi ôn tập Triết

Đề cương câu hỏi ôn tập Triết gồm 30 câu hỏi và đáp án để học tập và ôn thi môn Triết. Mời các bạn cùng tham khảo để có thêm tài liệu học tập và ôn thi. Chúc các bạn thi tốt.

Câu 1: Ch nghia M-L la gi? T i sao noi s ra đ i c a CNM la t t y u l ch s u a ư ơ u â ê i ư

Ch nghia M-L “la h th ng quan đi m va h c thuy t” khoa h c c a u ê ô ê o ê o uC.Mac, Ph.Ăngghen va s phat tri n c a V.I.Leenin, đư ê u ươc hinh thanh va phat tri nêtrên c s kê th a nh ng gia tr t tơ ơ ư ư i ư ương nhân lo i va t ng k t th c ti n th i a ô ê ư ê ơ

đ i, la th gi i quan, pha ê ơ ương phap lu n ph bi n c a nh n th c khoa h c va â ô ê u â ư o

th c ti n cach m ng; La khoa h c v s nghi p gi i phong giai c p vô s n, gi i ư ê a o ê ư ê a â a aphong nhân dân lao đ ng kh i ch đ ap b c, boc l t va ti n t i gi i phong con ô o ê ô ư ô ê ơ a

Vao n a đ u tk19, T. ch nghia t b n đang phat tri n, đ ng th i v i ư â ơ u ư a ê ô ơ ơ

cu c cach m ng công nghi p d n đ n phô a ê â ê ương th c s n xu t co tinh u tr i h n ư a â ư ô ơ

h n cac ch đ tră ê ô ươc đo Tuy nhiên, XHTB v n t n t i m t khuy t t t l n đo la: â ô a ô ê â ơ

N n ap b c boc l t v n r t n ng n T đo, d n đ n nh ng cu c đ u tranh c a a ư ô â â ă ê ư â ê ư ô â ugiai c p vô s n ch ng l i giai c p t s n c a XHTB Trong đo co 3 cu c đ u â a ô a â ư a u ô âtranh l n: Công nhân d t Lion (Phap); Công nhân d t Xeeledi (Đ c) su t nh ng ơ ê ê ư ô ưnăm 30 c a tk19; Ptrao hi n chu ê ương Anhơ

Tuy nhiên, t t c đ u th t b i B i vi thi u đâ a ê â a ơ ê ương l i CM đung đ n va KH ô ă

đ đ a phong trao đ n th ng l i Vi v y, ch ngia Mac ra đ i la đap ng yêu c u ê ư ê ă ơ â u ơ ư â

đo c a l ch su i ư

Th hai ư , vê ngu n g c ly lu n va nh ng ti n đ khoa h c t nhiên:ô ô â ư ê ê o ư

-H c thuy t Mac ra đ i la s k th a tr c ti p nh ng h c thuy t c a o ê ơ ư ê ư ư ê ư o ê u

nh ng đ i bi u xu t s c nh t trong tri t h c; kinh t chinh tr ; va trong ch ư a ê â ă â ê o ê i unghia ra hôi, c th :u ê

+ La triêt h c c đi n Đ c, bao g m: Phep bi n ch ng c a Hêđen va cn o ô ê ư ô ê ư uduy v t c a Ph -bach Nh ng thanh t tri t h c nay đâ u ơ ư ư ê o ươc C.Mac phê phan, k ê

th a va phat tri nư ê

+ KTCT c đi n Anh, v i 2 đ i bi u ti u bi u: A.Smit va Đ.Ricacđô đa đ ô ê ơ a ê ê ê ê

l i nh ng h c đi m quan tr ng đ c bi t la v gia tr lao đ nga ư o ê o ă ê ê i ô

+ CNXH không tương Phap, Anh: v i 3 đ i bi u tiêu bi u: Xanhximong, ơ a ê êphurie, Ôoen H đa đ l i nh ng ly lu n quan tr ng v CNXHo ê a ư â o ê

-Ti n đ khoa h c t nhiên luc nay co 3 thanh t u l n nh hê ê o ư ư ơ a ương đ n s ê ư

ra đ i CNM: H c thuy t t bao, h c thuy t ti n hoa, h c thuy t b o toan va ơ o ê ê o ê ê o ê achuy n hoa năng lê ương Nh ng thanh t u nay đa ch ng minh s th ng nh t v t ư ư ư ư ô â â

ch t c a th gi i T đo cho phep C-Ă xây d ng quan đi m duy v t v th gi iâ u ê ơ ư ư ê â ê ê ơ

T t t c nh ng đi u trên, ta th y ro s ra đ i c a CNMac la 1 t t y u c aư â a ư ê â ư ơ u â ê u

l ch s No không ch phan anh v th c ti n XH ma con la s phat tri n 1 logic i ư i ê ư ê ư ê

c a l ch s t tu i ư ư ương nhân lo i Ngoai ra, s ra đ i c a CNM –L con do thiên tai tria ư ơ u

tu , s l i l c va đ c hy sinh cao c c a C.Mac, Lenin, Ăngghen.ê ư ô a ư a u

C2: M t s v n đ đ t ra va nh ng l u y trong vi c h c t p, nghiên ô ô â ê ă ư ư ê o â

c u ch nghia Mac-Leenin trong giai đo n hi n nay? ư u a ê

 Nh ng v n đ đ t ra: ư â ê ă

1 CNM-L la môn h c ly lu n tr u to â ư ương: Co tinh khai quat r t cao, đ c bi t â ă ê

la ph n tri t h c No đoi h i kh năng t duy, ly lu n, phân tich, bao quatâ ê o o a ư â

2 S s p đ c a h th ng XHCN: S s p đ vao năm 1991, trên TG hi n nay ư u ô u ê ô ư u ô ê

ch con m t s ni ô ô ươc S s p đ nay đ ng nghia v i CNXH giai đo n suy ư u ô ô ơ ơ athoai Vi v y, nh ng t tâ ư ư ương ch a CNM-L v CNXH đang g p r t nhi u u ê ă â êthach th c Ly lu n đo co th c s cach m ng va khoa h c hay ko, V n con ư â ư ư a o â

la 1 câu h i l n, không it ngo ơ ươi m t ni m tin Đo la v n đ đ t raâ ê â ê ă

3 CNTB hi n đ i co nhi u c i t l n m nh: Nhi u nê a ê a ô ơ a ê ươ ư ac t b n đa đi theo

hương CNTB xa h i, chăm lo đ n đ i s ng con ngô ê ơ ô ươi, h n ch s c boc l t a ê ư ô

S giau co c a CNTB, vi n c nh đo lam cho vi c ch ng minh tinh u vi t ư u ê a ê ư ư ê

c a CNXH trong h c thuy t Mac g p nhi u kho khăn.u o ê ă ê

4 Công cu c đ i m i đ t nô ô ơ â ươc: Sau g n 30 năm đ i m i, nâ ô ơ ươc ta đa đ t a

đươc nhi u thanh t u to l n, chinh tr n đ nh, kinh t phat tri n nhanh ê ư ơ i ô i ê êchong Song v n t n t i nhi u khi m khuy t nh la n n tham nhung, cu câ ô a ê ê ê ư a ô

s ng ngô ươi dân con nhi u kho khănê

5 Nhi u th l c ch ng pha cach mang, nha nê ê ư ô ươc: Bao g m c trong va ngoai ô a

nươc đa lam cho chung ta t n th t nhi u.ô â ê

6 M t b ph n nhân dân xa r i ly tô ô â ơ ương XHCN: M t b phân không nh ô ô o

ngươi dân, k c can b nha nê a ô ươc b suy thoai v t ti ê ư ương đ o đ c, l i a ư ô

s ng, lung lay m t ni m tin vao ch đ XHCN va con đô â ê ê ô ương CM nươc ta

4 Vi th chung ta ph i luôn b sung va phat tri n, th m chi ph i tr n l c, ê a ô ê â a o ophê phan đ h c thuy t nay ngay c ng tr nên ti n b ê o ê a ơ ê ô

5 Đ c bi t chung ta ph i biêt v n d ng CNM-L cho phu h p v i th c ti n, ă ê a â u ơ ơ ư êkhông đươc d p khuôn may moc; ph i l y th c ti n lam c s , lam th c â a â ư ê ơ ơ ư

đo cho ly lu n CNM-L.â

C3: V n đ c b n c a tri t h c T i sao noi đo la v n đ c b n c a â ê ơ a u ê o a â ê ơ a u tri t h c ê o

V n đ c b n c a Tri t h c, đo la v n đ m i quan h gi a v t chât va y â ê ơ a u ê o â ê ô ê ư â

th c Vi đo la v n đ c t loi ma t t c cac nha tri t h c đ u quan tâm nghiên ư â ê ô â a ê o ê

c u Đ ng th i nghiên c u v v n đ nay se la n n t ng đ nghiên c u cac ư ô ơ ư ê â ê ê a ê ư

v n đ khac trong tri t h c Đo la c s đ phân chia cac trâ ê ê o ơ ơ ê ương phai tri t ê

- M t 2: Con ngă ươi co nh n th c đâ ư ươc th gi i hay không Nh n ê ơ â

th c đung hay sai l mư âCac trương phai tri t h c khi tr l i m t 1, v t ch t va y th c, cai nao co ê o a ơ ă â â ư

trươc, cai nao co sau, cai nao quyêt đ nh cai nao Nh ng ngi ư ươi cho r ng v t ch t ă â â

co trươc, v t ch t quy t đ nh y th c đâ â ê i ư ươc coi la theo CN duy v t Nh ng ngâ ư ươi cho r ng y th c co tră ư ươc, quy t đ nh v t chât đê i â ươc coi la CN duy tâm

Ch nghia duy v t co 3 hinh th c c b n:u â ư ơ a

- CN duy v t ngây th , ch t phac th i c đ iâ ơ â ơ ô a

- CN duy v t siêu hinh may moc th i c n đ iâ ơ â a

- CN duy v t bi n ch ng do C-Ăg sang l p đâ ê ư â ươc Leenin phat tri n.êĐây chinh la đ nh cao c a CN duy v ti u â

Ch nghia duy tâm g m 2 lo i:u ô a

- CN duy tâm ch quan cho r ng chinh con ngu ă ươi la cai quy đ nhi

- CN duy tâm khach quan cho r ng l c lă ư ương tâm linh, phi v t â

ch t bên ngoai th gi i nh chua tr i, thâ ê ơ ư ơ ương đê quy đ nh th i ê

gi i v t ch tơ â â

Va đ tr l i câu h i, Con ngê a ơ o ươi co nh n th c đâ ư ươc th gi i hay ko: H u h t cac ê ơ â ênha Tri t h c đ u th a nh n kha năng nh n th c c a con ngê o ê ư â â ư u ươi Nh ng cung co ư

ngươi cho r ng ngă ươ ac l i, h la nh ng ngo ư ươi theo thuy t b t kh thi.ê â a

C4: Hay phân tich đ nh nghia v t ch t c a Lenin va y nghia khoa h c c a i â â u o u

đ nh nghia? i

* Đ nh nghia i : V t ch t la m t pham tru tri t h c, dung đ ch th c t i â â ô ê o ê i ư akhach quan, đươc đem l i cho con nga ươi trong c m giac, đa ươ ac c m giac c a uchung ta chep l i, ch p l i, phan anh va t n t i không l thu c vao c m giac.a u a ô a ê ô a

* Phân tich đ nh nghia i : Đ hi u đê ê ươc đ nh nghia, ta c n n m v ng 3 v n i â ă ư â

đ :ê

- V t ch t la 1 ph m tru tri t h c, quan ni m chung nh t v v t ch t, â â a ê o ê â ê â âkhac v i nh ng quan ni m khacơ ư ê

- V t ch t la ch th c t i khach quan: v t ch t la t t c t n t i th c, t n â â i ư a â â â a ô a ư ô

t i đ c l p v i y th c con nga ô â ơ ư ươi, không ph thu c vao y th c con ngu ô ư ươi

- Con ngươi co th c m giac, nh n th c đê a â ư ươ âc v t ch t khi no tac đ ng nênâ ôcac giac quan c a con ngu ươi

* Y nghia c a đ nh nghia u i :

- Đ nh nghia v t ch t co vai tro ch ng l i ch nghia duy tâm di â â ô a u ươi m i hinho

th c, kh c ph c nh ng quan đi m sai l ch v đ nh nghia v t ch t khac.ư ă u ư ê ê ê i â â

- Khôi ph c th gi i quan duy v t khoa h c, kh c ph c đu ê ơ â o ă u ươc cu c kh ng ô u

ho ng v th gi i quan, cu c kh ng ho ng v khoa h c t nhiên, ti p t c t o ca ê ê ơ ô u a ê o ư ê u a ơ

s ly lu n đ cac nha khoa h c kham pha th gi i v t ch t ph c v cho con ơ â ê o ê ơ â â u u

ngươi

- Đa gi i quy t đa ê ươ âc v n đ c b n c a TH trên l p trê ơ a u â ương duy v t khoa â

h c Kh ng đ nh v t ch t co tro ă i â â ươc, y th c co sau Con ngư ươi co th nh n th c ê â ư

 MQH gi a v t ch t va y th c: Co r t nhi u quan đi m v v n đ nay:ư â â ư â ê ê ê â ê

1 Quan đi m duy tâm cho r ng y th c quy t đ nh v t ch t Trong đo, ê ă ư ê i â âquan đi m duy tâm ch quan cho r ng m i s v t trong th gi i la do ê u ă o ư â ê ơ

y th c c a con ngư u ươi quy đ nh; con ch nghia duy tâm khach quan l i i u acho r ng l c lă ư ương siêu nhiên nh chua tr i quy đ nh m i thư ơ i o ư

2 Quan đi m c a CNDV siêu hinh la tuy t đ i hoa v t ch t ma ko th y ê u ê ô â â â

đươc vai tro c a y th c, tinh th n duy v t siêu hinh may moc.u ư â â

Nh n xet: Quan đi m duy t m va duy v t siêu hinh co sai l m va h n châ ê â â â a ê

3 Quan đi m c a TH M-L ( quan đi m duy v t bi n ch ng ) cho r ng: v tê u ê â ê ư ă â

ch t va y th c tac đ ng qua l i l n nhau, trong đo:â ư ô a â

-V t ch t quy t đ nh y th c, th hi n:â â ê i ư ê ê

+ V t ch t quy t đ nh s ra đ i c a y th c: Toan b th gi i khach quan â â ê i ư ơ u ư ô ê ơ

đa tac đ ng lên 1 c quan v t ch t đ c bi t đo la nao ngô ơ â â ă ê ươi, đ ng th i thông quaô ơ

ho t đ ng th c ti n c a con nga ô ư ê u ươi nh t la lao đ ng s n xu t v t chât, la nhân tâ ô a â â ôquy t đ nh s ra đ i c a y th c Do đo, m i hi n tê i ư ơ u ư o ê ương y th c c a con ngư u ươi

đ u xu t phat t hi n th c khach quan.ê â ư ê ư

+ V t ch t quy t đ nh s bi n đ i c a y th c: M i th c bi n đ i c a y â â ê i ư ê ô u ư o ư ê ô u

th c con ngư ươ êi đ u do căn nguyên v t ch t Vi d : Ttrâ â u ươc đây đi u ki n cu c ê ê ô

s ng c a nhân dân ta con th p, nên co t tô u â ư ương “ Ăn no m c m”; nh ng gi v t ă â ư ơ â

ch t đ y đ co c a c i nên t tâ â u u a ư ương thay đ i “ Ăn ngon m c đ p”ô ă e

+ V t ch t quy t đ nh n i dung c a y th c: N i dung c a y th c chih la â â ê i ô u ư ô u ư

n i dung c a v t ch t đô u â â ươc y th c hoa Leenin noi “Y th c la hinh nh ch quan ư ư a u

v th gi i khach quan” Vi d : Hinh h c c lit ra đ i không ph i la do ông ê ê ơ u o Ơ ơ ơ aocolit t nghi ra, ma th c ch t la du nhu c u khach quan c a ng i dân l u

v c sông Nin, khi đo đ c ru ng đ ng g p nhi u kho khăn, t th c t đo d n đên ư a ô ô ă ê ư ư ê â

n i dung hinh h c colitô o ơ

+ V t ch t la đi u ki n khach quan đ hi n th c hoa y th c, t tâ â ê ê ê ê ư ư ư ương: Đê

y th c con ngư ươi thanh hi n th c thi c n co phê ư â ương ti n v t chât, ho t đ ng v tê â a ô â

ch t Vi d : Khi m t ngâ u ô ươi ki n truc s co y tê ư ương xây m t căn nha, h c n co ô o â

đ đ c ki thu t (v t ch t) đ ve b n thi t kê, va c n r t nhi u v t li u xây d ngô a â â â ê a ê â â ê â ê ư(V t ch t) đ hi n th c ngôi nha đo.â â ê ê ư

-Vai tro c a y th c: Y th c con ngu ư ư ươi co vai tro to l n Ph n anh th gi i ơ a ê ơ

v t ch t, k t qu đ a l i nh ng tri th c, t đo ch đ o ho t đ ng th c ti n c a â â ê a ư a ư ư ư i a a ô ư ê ucon ngươi, tac đ ng vao th gi i v t ch t, c i bi n th gi i v t ch t S t tac ô ê ơ â â a ê ê ơ â â ư

đ ng tr l i c a y th c v i v t ch t theo 2 hô ơ a u ư ơ â â ương:

+ N u y th c ph n anh đung hi n th c khach quan se thuc đ y con ngê ư a ê ư â ươi

c i t o th gi i khach quan VD: Con nga a ê ơ ươi nh n th c đâ ư ươc tac h i c a ô nhi m a u êmôi trương, nên co y th c, hanh đ ng th c ti n b o v môi trư ô ư ê a ê ương

+ Ngươ ac l i, n u y th c ph n anh sai, d n đ n hanh đ ng sai trai VD: Khiê ư a â ê ô

ta co t tư ương sai l ch, không co y th c đê ư ươc phap lu t d n đ n gi t ngâ â ê ê ươi,

ph m t i.a ô

 Y nghia: M i quan h gi a v t ch t va y th c v i nh n th c, th c ti n:ô ê ư â â ư ơ â ư ư ê

- T vai tro c a v t ch t v i y th c đoi h i m i t tư u â â ơ ư o o ư ương c a con ngu ươi

ph i xu t phat t th c t khach quan, tranh duy tâm o ta â ư ư ê a ương; ph i tich c c a ư

ho t đ ng th c ti n VD: La 1 sinh viên, mu n h c t t va thanh đ t thi c n chăm a ô ư ê ô o ô a â

ch lao đ ng va h c t p, ch không d vao may r ii ô o â ư ư u

- T vai tro c a y th c, đoi h i chung ta ph i luôn nâng cao tinh năng ư u ư o a

đ ng, sang t o c a y th c, tich c c h c t p, trau d i tri th c, văn hoa, đ o đ c ô a u ư ư o â ô ư a ưTuy nhiên, không đươc tuy t đ i hoa y th c t tê ô ư ư ương N u tuy t đ i hoa y th c, ê ê ô ư

t tư ương se d n đ n duy tâm Vi y th c t no không th sang t o ra th gi i â ê ư ư ê a ê ơkhach quan Do đo, xet cho cung v t ch t quy t đ nh T tâ â ê i ư ương c a con ngu ươi

- Không ch nhin th y cây ma con nhin th y r ng, không ch nhin i â â ư i

đươc cai đ n l , c th ma con th y đơ e u ê â ươc cai chung, bao quat.Đây la phương phap nh n th c đăc l c c a t duy, cho phep con ngâ ư ư u ư ươi

nh n th c v th gi i Đ c bi t la phâ ư ê ê ơ ă ê ương phap duy v t bi n ch ng c a ch â ê ư u unghia Mac- Lênin VD: Khi xet ngươi ph n Vi t Nam truy n th ng thi chung ta u ư ê ê ô

ph i đanh gia 1 cach toan di n: Công, dung, ngôn, hanh “ Công” la kh năng lao a ê a

đ ng, ph i bi t lam vi c, ph giup ra đinh “Dung” la v đ p dung nhan, nhan sătô a ê ê u e e

c a ngu ươi ph n “ Ngôn” la n i ăn ti ng noi, cach c s , đ i nhân s th u ư ơ ê ư ư ô ư ê

“H nh” la v đ p tâm h n, đ c h nh c a nga e e ô ư a u ươi ph n u ư

 Quan đi m siêu hinh:ê

- Ch th y s v t t n t i 1 cai đ n l , tach r i, không th y đi â ư â ô a ơ e ơ â ươc

m i liên h gi a cac s v t, hi n tô ê ư ư â ê ương hay ch th y m i liên h i â ô êbên ngoai ma thôi

- Không th y đâ ươ ư âc s v n đ ng, phat tri n c a s v t, hi n ô ê u ư â ê

tương N u co thi ch la s v n đ ng c h c, di chuy n v tri ê i ư â ô ơ o ê itrong không gian

- Ch th y cây ma không th y r ng, không th y đi â â ư â ươc cai chung,

b n ch t c a quy lu t.a â u âĐây la phương phap nh n th c may moc No n i tr i v i th k 17-18 â ư ô ô ơ ê y ơTây Âu do tac đ ng c a phô u ương phap nh n th c trong khoa h c t nhiên va th câ ư o ư ư

ti n c a th i ky đ u công nghi p hoa, kinh t th trê u ơ â ê ê i ương VD: “Th y boi xem voi”â: Cac th y boi ch d a vao 1 b ph n c a con voi ma k t lu n c v con voi Th yâ i ư ô â u ê â a ê â

s vao chân k t lu n con voi to nh c t đinh, th y s vao đuôi k t lu n con vui ơ ê â ư ô â ơ ê â

nh cai ch i Th y s va voi k t lu n con voi sun sun nh con đ a,…Nh ng k t ư ô â ơ ê â ư i ư ê

lu n đ n l đ y đ u sai trai, c n co s k t h p đ đ a ra k t lu n đung đăn â ơ e â ê â ư ê ơ ê ư ê â

nh t.â

C7: Phân tich c s ly lu n c a quan đi m toan di n? T i sao khi xem xet ơ ơ â u ê ê a

b t ki hi n t â ê ươ ng s v t nao, chung ta cung ph i co quan đi m toan di n? ư â a ê ê Liên h th c ti n cu c s ng? ê ư ê ô ô

C s ly lu n c a quan đi m toan di n la nguyên ly v môi quan h toan ơ ơ â u ê ê ê êdiên, ph bi nô ê

N i dung nguyên ly v m i quan h ph bi n:ô ê ô ê ô ê

- B t c s v t, s vi c nao cung co m i liên h v i s v t, hi n tâ ư ư â ư ê ô ê ơ ư â ê ương khac, ko co s v t, hi n tư â ê ương nao năm ngoai m i quan h hay t n t i đ c l p, ô ê ô a ô â

ko ph thu c vao s v t hi n tu ô ư â ê ương khac

- M i liên h bi u hi n dô ê ê ê ươi nhi u hinh th c riêng bi t, c th tuy theo ê ư ê u ê

đi u ki n nh t đ nh Song du dê ê â i ươi hinh th c nao, chung cung la bi u hi n c a ư ê ê u

m i quan h ph bi n nh t, chung nh tô ê ô ê â â

- B t c s v t, hiên tâ ư ư â ương nao cung n m trong h th ng, c u truc ( y u ă ê ô â ê

t c u thanh va cac m i quan h bên trong ) Song h th ng đo la h th ng m ô â ô ê ê ô ê ô ơ

v i cac h th ng khac.ơ ê ô

M i liên h mang tinh đa d ng va nhi u m i m : S v t hiên tô ê a ê ơ e ư â ương trong

th gi i la phong phu, đa d ng Vi v y, hinh th c liên h gi a chung cung rât đa ê ơ a â ư ê ư

d ng Cac s v t, hi n ta ư â ê ương hay qua trinh khac nhau đ u co m i liên h c th ê ô ê u êkhac nhau, gi v tri, vai tro khac nhau đ i v i cu c s ng Co th phân chia ra ư i ô ơ ô ô ênhi u m i liên h khac nhau nh : m i liên h bên trong, bên ngoai; m i liên h ê ô ê ư ô ê ô ê

tr c tiêp, gian ti p;… nh ng s phân chia nh v y ch mang tinh tư ê ư ư ư â i ương đ iô

Vd: Trong m i liên h k ăn th t va con m i Ta th y sâu la th c ăn c a ga; ô ê e i ô â ư usâu ăn rau, c Luc nay, ga la k săn m i, sâu la con m i Tuy nhiên, rau cung la o e ô ô

th c ăn c a ga Qua đo, t thây đư u ư ươ ư âc s v t luôn co m i liên h , cac s v t trên ô ê ư âtrai đ t luôn tâ ương tac B t c m t m t xich nao trong m i liên h nay b suy â ư ô ă ô ê ithoai hay mât đi, se gây nh ha ương đ n toan b h th ng Vd: Sô lê ô ê ô ương ga gi m a

m nh, thi s la ô ương sâu tăng m nh, d n đ n th c v t ko th phat tri n, b u a â ê ư â ê ê âkhông khi b ô nhi m,….m t lo i cac hi u ng b t n di n ra.i ê ô a ê ư â ô ê

 Y nghia: T nguyên ly v m i quan h ph bi n, đoi h i chung ta ph i ư ê ô ê ô ê o aquan tri t 2 quan đi m: ê ê

Quan đi m toan di n va quan đi m l ch s c th Quan đi m toan di n ê ê ê i ư u ê ê êđoi h i khi xem xet s v t, hi n to ư â ê ương chung ta ph i xem xet t t c cac m i liên a â a ô

h , nh ng b ph n, y u t c u thanh chung Quan đi m nay đ i l p v i qđ ê ư ô â ê ô â ê ô â ơphi n di n la ch d a vao 1 m i liên h , 1 m t nao đo c a s v t hi n tê ê i ư ô ê ă u ư â ê ương ma quy k t s v t VD: Khi mua 1 cu n sach t t, quan đi m toan di n se xem xet va ê ư â ô ô ê ê

n i dung, gia c , hinh th c,…con quan đi m phi n di n ch xet 1 y u t nh hinhô a ư ê ê ê i ê ô ư

th c hay gia c ma ko quan tâm nh ng y u t khac.ư a ư ê ô

Bên c nh đo,chung ta ph i co quan đi m l ch s c th Qđi m nay đoi h ia a ê i ư u ê ê o

ph i xem xet s v t hi n ta ư â ê ương trong 1 không gian, th i gian nhât đ nh, va trong ơ i

t t c cac m i liên h , cac m ng c a s v t Ta ph i xem m i liên h nao, m t â a ô ê a u ư â a ô ê ă

nao gi vai tro quy t đ nh đ i v i s v n đ ng va phat tri n c a s v t Tuy t ư ê i ô ơ ư â ô ê u ư â ê

đ i không đô ươc đanh đ ng cac m i liên h hay đanh trao cac m i liên hê VD: la ô ô ê ôsinh viên co nhi u công vi c: ăn, h c, ch i, ngh , ng , yêu,… nh ng c n xac đ nh ê ê o ơ i u ư â icông vi c nao la quan tr ng nhât, c n thiêt nh t, tuy vao quan đi m c a môi sinhê o â â ê uviên

Liên h v i th c ti n cu c s ng: V i t cach la 1 sinh viên, co r t nhi u ê ơ ư ê ô ô ơ ư â ê

m i quan h , công vi c, đoi h i ph i quan tâm nhi u công vi c, m i liên h nh :ô ê ê o a ê ê ô ê ư

H c t p, vui ch i, gi i tri, tinh c m, s c kh e Em coi vi c h c t p la quan tr ng o â ơ a a ư o ê o â onhât, nh ng không ph b cac công vi c khac Em se t p trung nhi u th i gian, ư u o ê â ê ơ

s c l c vao nhi m v chinh nh t, nh ng cung đ ng th i, v n đ y đên nh ng ư ư ê u â ư ô ơ â ê ưcông vi c con l i.ê a

C9: Trinh bay n i dung quy lu t “l ô â ươ ng-ch t”; y nghia pp lu n â â

 N i dung quy lu t: Khai ni m “lô â ê ương” va “ch t”â

Th nhât ư , ta xet v “Ch t” Ch t: la 1 ph m tru tri t h c dung đ ch s ê â â a ê o ê i ư

th ng nh t nh ng thu c tinh khai quat t o thanh s v t, lam cho no la no, đ ô â ư ô a ư â êphân bi t s v t nay v i s v t khac.ê ư â ơ ư â

- “Ch t” đay theo quan ni m tri t h c dung đ ch nh ng y u t , b â ơ ê ê o ê i ư ê ô ô

ph n t o thanh s v t Cac y u t nay th ng nh t ch t che v i nhau theo m t â a ư â ê ô ô â ă ơ ô

k t c u nh t đ nh lam cho no la no.ê â â i

- M i m t ch t co nhi u thu c tinh, trong đo co nh ng thu c tinh c b n, ô ô â ê ô ư ô ơ a

đ c tr ng cho ch t c a s v t hi n tă ư â u ư â ê ương Vd: Đ c tr ng cho con ngă ư ươi la: y

th c lao đ ngư ô

- M i m t s v t co th co nhi u ch t, khi thay đ i k t c u cac b ph n ô ô ư â ê ê â ô ê â ô â

c u thanh ho c do m i quan h khac nhau thi chât c a s v t se b c l ra la â ă ô ê u ư â ô ôkhac nhau VD: kim cương v i than đa đ u đơ ê ươ â a ưc c u t o t nguyên t c Cacbon, ô

nh ng do k t c u liên k t khac nhau lên s v t khac nhau.ư ê â ê ư â

Th c hai ư , ta xet v “lê ương” Lương la m t khai ni m tri t h c, dung đ ch ô ê ê o ê i

đ c tinh v m t s lă ê ă ô ương, kich thươc, … no đươc đ hi n b ng cac đ i ê ê ă a

lương, con s nh : to nh , l n be, nhanh ch m, cao th p,…ô ư o ơ â â

- Lương co 2 lo i: la ương c th va lu ê ương va lương tr u tư ương Lương c u

th thi co th đ nh lê ê i ương, con lương tr u tư ương thi ch co th đ nh tinhi ê i

- Không th d a vao lê ư ương đ phân bi t s v t nay v i s v t khac vi ê ê ư â ơ ư â

nh ng s v t co “ch t” khac nhau, nh ng l i co “lư ư â â ư a ương” gi ng nhau Vi th ta ch ô ê i

đ i, ma ch a lam cho ch t thay đ i, thi s v t v n la no ma không ph i la ô ư â ô ư â â acai khac, ta g i la “Đ ” Khi s v t thay đ i v Lo ô ư â ô ê ương lam cho cho Ch t căn â

b n c a s v t thay đ i, nga u ư â ô ươi ta g i la “ Đi m nut” T i th i đi m đo x y o ê a ơ ê a

ki n, s thay đ i v quy mô, t c đ , nh p đi u (Lê ư ô ê ô ô i ê ương) c a kinh t , chinh u ê

tr , văn hoa,… (Ch t) đ n luc nao đo, lam ra đ i 1 xa h i nao đo cao h n i â ê ơ ô ơ

nh CNTB, co chinh la quy lu tư â

 Y nghia phương phap lu n:â

- Quy lu t nay cho ta bi t đâ ê ươc cach th c, con đư ương v n đ ng va phat â ôtri n c a m i s v t.ê u o ư â

- Đoi h i chung ta ph i quan tri t m t nguyên t c c b n la: Mu n thay o a ê ô ă ơ a ô

đ i v “Ch t” thi ph i tich luy v “Lô ê â a ê ương” Nguyên tăc nay co 2 khuynh hương:

+ T khuynh: Đây la t ta ư ương nôn nong, v i vang, ko tich luy đ v ô u ê

“Lương” ma mu n th c hi n ngay s thay đ i v “Ch t” VD: Đi h c, ch a tich luyô ư ê ư ô ê â o ư

đ khi n th c ma l i mu n thi đu ê ư a ô ươc đi m cao.ê

+ H u khuynh: T tư ư ương b o th , tri tr , s s t Khi tich luy đ “La u ê ơ ê u ương”

ma không giam thay đ i v “Ch t” VD: M t chang trai thich m t cô gai, h đa lamô ê â ô ô oquen, k t thân, tim hi u nhau lâu Nh ng chang trai s s t, ko giam th l Khôngê ê ư ơ ê ô ô

đ t tin đ thay đ t tinh b n sang tinh yêu u ư ê ô ư a

C10:Lenin noi: “mu n nh n th c đ ô â ư ươ ư â c s v t, ph i phân đôi cai th ng a ô

nh t va nh n th c t ng b ph n đ i l p v i no, đo la th c chât c a phep â â ư ư ô â ô â ơ ư u

bi n ch ng” Câu noi trên c a lenin th hi n quy lu t nao c a phep bi n ê ư u ê ê â u ê

ch ng? Trinh bay n i dung quy lu t do Liên h vs th c ti n cu c s ng? ư ô â ê ư ê ô ô

Câu noi trên c a Leenin thu c v quy lu t mâu thu n ( ql đ u tranh va u ô ê â â â

th ng nhât c a cac m t đ i l p) c a phep bi n ch ng duy v t.ô u ă ô â u ê ư â

Khai ni m c b n: M t đ i l p la dung đ ch nh ng v t co khuynh hê ơ a ă ô â ê i ư â ươngtrai ngươc nhau, bai tr nhau trong m t b ph n c a h th ng Mâu thu n bi n ư ô ô â u ê ô â ê

ch ng dung đ ch s th ng nh t va đ u tranh c a cac m t đ i l p.ư ê i ư ô â â u ă ô â

- S th ng nh t la 2 m t đ i l p cung t n t i trong 1 s v t, 1 h th ng, ư ô â ă ô â ô a ư â ê ô

s t n t i c a m t nay la c s t n t i c a m t kia va ngư ô a u ă ơ ơ ô a u ă ươ ac l i

- S đ u tranh c a cac m t đ i l p la s bai tr , ph đ nh l n nhau gi ư â u ă ô â ư ư u i â ưchung

S chuy n hoa (Bi n đ i) : Sau khi đ u tranh thi 2 m t đ i l p se co s ư ê ê ô â ă ô â ư

bi n đ i,co nhi u hinh th c VD: M t nay chuy n hoa thanh m t kia va ngê ô ê ư ă ê ă ươc

l i, nh : giai c p th ng tr đ u tranh v i giai c p b tr Sau khi đ u tranh thi vai a ư â ô i â ơ â i i âtro ngươ ac l i, ho c la sau khi chuy n đ i no chuy n lên hinh th c m i cao h n ă ê ô ê ư ơ ơnao đo

N i dung khai quat c a quy lu t: M i s v t luôn ch a đ ng trong no ô u â o ư â ư ư

nh ng mâu thu n nhi u khia c nh, nh t đ nh se co 1 m u thu n c b n g m ư â ơ ê a â i â â ơ a ô

2 m t đ i l p luôn co xu hă ô â ương v n đ ng trai ngâ ô ươc nhau Trong ti n trinh v n ê â

đ ng c a mâu thu n, luc đ u 2 m t đ i l p ch mang tinh ch t khac nhau Khi ô u â â ă ô â i â

m u thu n phat tri n, 2 m t đ i l p se đ i đ u nhau Khi đ n đ nh đi m, se d nâ â ê ă ô â ô â ê i ê â

đ n s chuy n hoa, bi n đ i c a 2 m t đ i l p T o đ ng l c đ s v t đi lên, ê ư ê ê ô u ă ô â a ô ư ê ư â

v n đ ng va phat tri n Co r t nhi u lo i mâu thu n khac nhau: mâu thu n c â ô ê â ê a â â ơ

b n va ko c b n; mâu thu n ch y u va th y u; bên trong bên ngoai;… Vi v y, a ơ a â u ê ư ê âchung ta ph i bi t xac đ nh mâu thu n.a ê i â

 Y nghia: 2 mâu thu n la khach quan v n co cua s v t Chung ta ph i â ô ư â a

nh n th c đâ ư ươc mâu thu n c a s v t Chung ta ph i bi t gi i thich, â u ư â a ê aphân tich m u thu n Không đâ â ươc “đi u hoa” hay th ti u mâu thu n ê u ê â

ma ph i gi i quy t mâu thu n Cach gi i quy t mâu thu n la ph i a a ê â a ê â adung đ u tranh.â

 Liên h th c ti n: Trong cu c s ng, thi chung ta thây quy lu t mâu ê ư ê ô ô âthu nâ

C11: Đ ng ta ch tr a u ươ ng: Xdung n n vhoa m i ph i k th a va phat huy ê ơ a ê ư

b n s c văn hoa dân t c Ch tr a ă ô u ươ ng đo c a Đ ng d a theo quy lu t nao u a ư â

c a phep bi n ch ng Trinh bay n i dung quy lu t đo Liên h v i th c u ê ư ô â ê ơ ư

ti n cu c s ng: ê ô ô

 Ch tru ương c a Đ ng trên đây d a theo quy lu t ph đ nh c a ph u a ư â u i u u

đ nh trong phep bi n ch ng duy v t.i ê ư â

 N i dung quy lu t:ô â

Khai ni m c a ph đ nh: Co 2 quan đi m v ph đ nh:ê u u i ê ê u i

- Qđ siêu hinh con g i la ph đ nh si u hinh cho r ng, gi a cac s v t, hi no u i ê ă ư ư â ê

tương ko co m i liên h ch c che vi th s m t đi c a m t s v t hi n tô ê ă ê ư â u ô ư â ê ương la

s tan da, tri t tiêu c a s v t đoư ê u ư â

- Qđ bi n ch ng cho r ng: ph đ nh nghia la 1 s v t m t đi th c ch t g nê ư ă u i ư â â ư â ă

li n v i s phat tri n, vi ko co s phat tri n nao t n t i vinh c u, s v t m i ra ê ơ ư ê ư ê ô a ư ư â ơ

xu t phat tr i qua 1 s l n ph đ nh dâ a ô â u i ương nh quay l i đi m xu t phat nh ng ư a ê â ưphat tri n cao h n VD:ê ơ

A (h t thoc) a  B (Cây lua)  A’(H t thoc)a

 Liên h th c ti n cu c s ng: Quy lu t ph đ nh c a ph đ nh la quy ê ư ê ô ô â u i u u i

lu t chung, no tac đ ng đ n m i s v t, hi n tâ ô ê o ư â ê ương trong th gi i Vi ê ơ

v y, đoi h i chung ta ph i nh n th c ro v quy lu t Đong th i, chung â o a â ư ê â ơ

ta ph i luôn ng h , t o đi u ki n cho cai m i ra đ i, thay th cai cu, a u ô a ê ê ơ ơ ê

nh : T tư ư ương m i, mô hinh kinh t m i,…Chung ta cung c n ph i ơ ê ơ â aquan tri t quan đi m k th a trong ph đ nh Vi v y, ko đê ê ê ư u i â ươc ph u

đ nh s ch tr n i a ơ

Ch tru ương trên c a Đ ng la r t đung đ n, chung ta ph i bi t k th a u a â ă a ê ê ư

nh ng gia tr truy n th ng tôt đ p, gi gin va phat huy no trong giai đo n ư i ê ô e ư a

m i, lam cho no tr thanh đ ng l c trong s phat tri n xa h i m i Song ơ ơ ô ư ư ê ô ơchung ta ko đươ ê ưc k th a may moc, d p khuôn t t c , ma ph i co s ch n â â a a ư o

l c sang t o.o a

Câu 12: Phân tich n i dung, ph m trù, nguyên nhân, k t qu cho y ô a ê a nghia ph ươ ng phap lu n, cho VD â

+) Nguyên nhân: la m t ph m tru tri t h c dung đ ch s tac đ ng qua l i gi a ô a ê o ê i ư ô a ưcac y u t , b ph n trong cung m t s v t, hi n tê ô ô â ô ư â ê ương ho c gi a s v t, hi n ă ư ư â ê

tương nay v i s v t hi n tơ ư â ê ương khac

+) Phân bi t nguyên nhân, nguyên c va đi u ki n:ê ơ ê ê

 Nguyên c : La do y mu n ch quan c a con ngơ ô u u ươi mu n cho r ng no gây ô ă

ra s bi n đ i nh ng th c ch t đo không ph i la nguyên nhânư ê ô ư ư â a

VD: s ki n V nh B c B l y c đo Mỹ đa đanh pha mi n B c Vi t Namư ê i ă ô â ơ ê ă ê

 Đi u ki n : La môi trê ê ương, la đ a ban, la ch t xuc tac đ nguyên nhân t o i â ê athanh k t qu ê a

VD: L p it ngơ ươi, gi ng viên trinh đ cao,trang thi t b hi n đ i se giup a ô ê i ê acho sinh viên h c t p đ t t t h no â a ô ơ

Tuy nhiên: Môi trương cung co th tac đ ng lam kim ham s phat tri n d n đ n ê ô ư ê â ê

k t qu không mong mu nê a ô

 K t qu : La s bi n đ i nao đo do nguyên nhân gây raê a ư ê ô

+) M i quan h gi a nguyên nhân-k t qu :ô ê ư ê a

M i s v t hi n to ư â ê ương trên th gi i đ u ch u s chi ph i c a quan h nhân-qu ê ơ ê i ư ô u ê a

M i quan h di n ra theo 1 chi u t nguyên nhân đ n k t qu , không co chi u ô ê ê ê ư ê ê a ê

ngươ ac l i va k t qu đo l i la nguyên nhân c a k t qu ti p theo Vi v y xac ê a a u ê a ê â

đ nh đâu la nguyên nhân đâu la k t qu thi ch trong nh ng quan h nh t đ nh i ê a i ư ê â iVD: Chi n tranh giai c p la nguyên nhân d n đ n nh ng đâu thê â â ê ư ương cho con

ngươi nh ng no cung la k t qu c a s b t công, c a nh ng ap b c boc l t.ư ê a u ư â u ư ư ô