Trái tim của họ đã ngừng đập nhưng hình ảnh của họ vẫn còn sống mãi trong trái tim chúng ta để mãi mãi ta cảm phục tự hào, ta không thể nào quên một cuộc đời đẹp tựa như bài thơ..[r]
Trang 1Đề bài : Cảm nhận của em về hình tượng người chiế sĩ
lái xe trong tác phẩm « Bài thơ về tiểu đội xe không kính » của
Phạm Tiến Duật.
Bài làm
Phạm Tiến Duật là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước Sáng tác của ông thời kì này tập trung viết về thế
hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ « Bài thơ về tiểu đội xe không
kính » là một trong những bài thơ đặc sắc của ông được sáng tác năm 1969.
Xuyên suốt mạch cảm xúc của bài thơ là vẻ đẹp tâm hồn của người chiến sĩ lái xe trên tuyến lửa Trường Sơn: hiên ngang, dũng cảm, yêu nước thiết tha
Năm 1969 cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước của dân tộc bước vào giai đoạn gay go ác liệt nhất Trên con đường Trường Sơn một huyết mạch giao thông quan trọng nối liền haimiền Nam Bắc đã chứng kiến biết bao sự hi sinh anh dũng của người chiến sĩ lái xe, những anh bộ đội cụ
Hồ để viết nên trang sử hào hùng của dân tộc Được tắm mình trong hiện thực ấy, hình ảnh những chiếc xe không kính trên con đường ra trận đã trở thành nguồn cảm hững để tác giả viết bài thơ này nhằm ngợi ca đồng đội của mình Mở đầu bài thơ là hình ảnh những chiếc xe không kính chắn gió -hình ảnh có sức hấp dẫn đặc biệt vì nó chân thực, độc đáo, mới lạ Xưa nay, hình ảnh xe cộ trong chiến tranh đi vào thơ ca thường được mỹ lệ hoá, tượng trưng ước lệ chứ không được miêu tả cụ thể, thực tế đến trần trụi như cách tả của Phạm Tiến Duật Với bút pháp hiện thực như bút pháp miêu tả "anh bộ đội cụ Hồ thời chống Pháp" của Chính Hữu trong bài Đồng chí (1948), Phạm Tiến Duật đã ghi nhận, giải thích về "những chiếc xe không kính" thật
« Không có kính không phải vì xe không có kính
Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi »
Câu thơ cất lên thật tự nhiên với giọng điệu bình thản tác giả nói chuyện như một lời kể bình thường tưởng như không hề bận tâm Nhịp điệu câu thơ dàn trải nhẹ nhõm tràn đầy tự tin Những chiếc xe không có kính là do bom đạn tàn phá Cách lí giả phản ánh rõ hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ đang diễn ra rất ác liệt Tuy nhiên trong cái nhìn của những người lính thì đó không phải là một điều bất lợi mà là thuận lợi đối với các anh, cho nên :
Ung dung buồng lái ta ngồi
Nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng
Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng
Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim
Trang 2Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Như sa như ùa vào buông lái.
Thế mới thấy họ bước vào chiến tranh với tư thế hiên ngang bình tĩnh lạ kì Ngồi trên buồng lái ung dung thanh thản họ có điều kiện mở rộng tầm mắt quan sát không gian con đường phía trước Không có kính sẽ
có gió thổi vào xua tan cơn buồn ngủ để họ tiếp tục lái xe Đặc biệt không có kính khiến họ nhìn thấy con đường kháng chiến- con đường chính nghĩa chạy thẳng vào tim Và dù không kính nhưng họ vẫn băng băng ra chiến trường với tốc độ cao khiến ta cảm giác cả sao trời cũng ùa vào buồng lái
Điệp từ “nhìn” một lần nữa tô đậm hình ảnh những người chiến sĩ lái xe ung
dung tự tại đàng hoàng tràn đầy niềm lạc quan yêu đời yêu cuộc sống chiến đấu
Vẫn là hình ảnh những chiếc xe không kính trở đi trở lại gây sự chú ý hco người đọc người nghe:
Không có kính ừ thì có bụi
Bụi phun tóc trắng như người già
Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc
Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha
Với hệ thống ngôn ngữ thơ giản dị mộc mạc đậm chất lính trẻ
trung sôi nổi, Phạm Tiến Duật đã vận dụng lnih hoạt nhuần nhị và tự nhiên
ngôn ngũ đời thường mà giàu sắc thái ý nghĩa Từ “ừ” xuất hiện hai lần liên
tiếp cùng với “chưa cần rửa”, mới nghe tưởng như là bất cần với thái độ
thờ ơ phó mặc buông xuôi chấp nhận hiện thực… Nhưng đặt trong mạch cảm xúc của bài thơ nó là thái độ bất chấp khó khăn coi thường gian khổ sẵn sang đối mặt với cái chết của người lính Đó là một biểu hiện cao nhất của
sự hi sinh thầm lặng nơi con người các anh Sáu tháng mùa khô đường Trường Sơn đất đỏ bazan như bị nát giữa bánh xe, mỗi khi xe qua bụi đỏ bốc lên mù mịt cây hai bên đường trở thành cây lá đỏ cũng vì thế.Bụi Trường Sơn phun vào buồng lái khiến đầu tóc quần áo nhuộm một màu đất đỏ bụi đường Vậy mà họ đón nhận thản nhiên Không những vậy họ vẫn nở nụ
cười “ha ha”, cử chỉ mang âm điệu hào sảng một nụ cười thoải mái hồn
nhiên lạc quan đến vô cùng.Giọng điêu câu thơ cũng sôi nổi trẻ trung tinh nghịch như tính cách người lính tuổi mười tám đôi mươi:
Không có kính ừ thì ướt áo
Mưa tuân mưa xối như ngoài trời
Chưa cần thay lái trăm cây số nữa
Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi
Sáu tháng mùa mưa, mưa triền miên suốt ngày đêm Con đường như bị nghiền nát dưới bánh xe trơn như đổ mỡ Mưa với tốc độ lớn cường độ mạnh táp vào mặt người chiến sĩ hết mắt khiến họ không nhìn thấy
Trang 3con đường Quần áo ướt sạch dễ cảm lạnh nhưng họ vẫn đón nhận một cách bình thản quyết tâm vượt lên mưa gió cho kịp ngày chiến dịch
Và hình ảnh những người chiến sĩ ấy hiện lên thật đẹp trong nghĩa tình đồng chí đồng đội gắn bó keo sơn:
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội
Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới
Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi
Cuộc kháng chiến ác liệt là nơi hội tụ của triệu con người từ khắp miền đất nước Họ gặp nhau trong tình đồng đội với niềm vui phơi phới Một lần nữa những chiếc xe không kính đã tạo cơ hội để họ bắt tay nhau Do thời gian gấp gáp của họ không có điều kiện gặp gỡ nhau để trò chuyện tâm sự Đường chiến dịch ngược xuôi tấp nập xe vào xe ra họ chỉ có cái bắt tay vội vàng qua cửa kính vỡ Cái bắt tay ngắn ngủi nhưng như một nghĩa cử cao đẹp ấm nóng tình đồng chí tiếp thêm sức mạnh niềm tin cho những người chiến sĩ cầm chắc tay lái lao nhanh ra mặt trận Trên đường dài chiến dịch họ cùng dừng chân bên con suối khu rừng chung bữa cơm chiến trường khiến họ thấy lại hơi ấm của gia đình Kể từ giây phút ấy họ lại có thêm sức mạnh đi tới chiến trường xa Bầu trời tiền phương phía trước vẫy gọi chờ trận thẵng ngày mai:
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi lại đi trời xanh thêm
“Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời” thật hiên ngang kiêu hãnh
như không thể ngăn cản được tinh thần người lính lái xe Tiểu đội xe không
kính chính là một gia đình bền vững một điểm tựa tinh thần để các anh “lại
đi lại đi” cho trời xanh thêm cho khát vọng độc lập dân tộc hòa bình trở
thành hiện thực
Khép lại bài thơ khép lại mạch cảm xúc trữ tình vẫn là hình nảh những chiếc xe không kính:
Không có kính rồi xe không có đèn
Không có mui xe thùng xe có xước
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim
Càng đi sâu vào chiến trường mức độ ác liệt ngày càng tăng lên, những chiếc xe lại càng them nhiều mất mát đau thương Với phép liệt
kê đối ngữ “không có kính, không có đèn, không có mui xe, thùng xe có xước…”, với điệp từ “không có” kết hợp với phụ từ “rồi” càng tô đậm cuộc sống chiến đấu gian khổ ác liệt sự tàn phá nặng nề của chiến tranh Nhưng
Trang 4ngược lại những chiếc xe đó vẫn băng băng trên đường ra trận Phép nhân
hóa những chiếc xe biết vì Miền Nam, kết hợp với quan hệ từ “vẫn” như
một lời khẳng định hình ảnh người chiến sĩ lái xe hiên ngang kiên cường bất
khuất song hành cùng chiếc xe không kính “Trái tim” là một hình ảnh hoán
dụ được tác giả thi vị hóa coi đó là một linh hồn, một bộ phận không thể thiếu một điều kiện để cho những chiếc xe tiếp tục lăn bánh trên con đường
ra trận Đó là trái tim của lòng dũng cảm, của ý chí quyết tâm sẵn sàng vì Miền Nam phía trước, của tấm lòng yêu nước thiết tha cháy bỏng Đây
là điều kiện quan trọng nhất để những chiếc xe dù trong điều kiện nào cũng vẫn có thể chở ra chiến trường lương thực, vũ khí, thuốc men cần thiết cho cuộc chiến
Nói tóm lại Phạm Tiến Duật đã rất thành công trong việc khắc họa những người chiến sĩ lái xe nhờ các yếu tố nghệ thuật đặc sắc Đó
là việc lựa chọn chi tiết độc đáo có tính chất phát hiện, hình ảnh đậm chất hiện thực Sử dụng ngôn ngữ của đời sống tạo nhịp điệu lnih hoạt thể hiện giọng điệu ngang tàng trẻ trung tinh nghịch như tâm hồn các chàng trai cô gái tuổi thanh niên Thực tế chiến trường ác liệt và đời sống
tâm hồn người chiến sĩ đã giúp nhà thơ sáng tạo nên hình tượng người lính
với vẻ đẹp tâm hồn cao quý mang vẻ đẹp tâm hồn dân tộc “Bài thơ về tiểu
đội xe không kính »là một đóng góp quan trọng của nhà thơ trong việc thể
hiện đề tài về anh bộ đội cụ Hồ qua hai cuộc kháng chiến của nền thơ ca Việt Nam
Đọc bài thơ chúng ta vô cùng cảm phục trước vẻ đẹp của người lính Trường Sơn Trái tim của họ đã ngừng đập nhưng hình ảnh của
họ vẫn còn sống mãi trong trái tim chúng ta để mãi mãi ta cảm phục tự hào,
ta không thể nào quên một cuộc đời đẹp tựa như bài thơ