Chỉ số axit béo là số mg KOH cần thiết để trung hòa hết lượng axit béo tự do có trong1 gam chất béo.. Chỉ số xà phòng là tổng lượng mg KOH cần trung hòa hết axit tự do và xà phòng hóa hế
Trang 1Các chuyên đề luyện thi ĐH Giáo viên: Bùi Quang Chính
Khối 2 – Cửa Nam - TP Vinh Công thức tính tổ hợp
CÁC DẠNG BÀI TOÁN VỀ CHẤT BÉO Loại 1 : Cách tính mono – đi – tri este trong chất béo
Phương pháp
Dạng 1: Tính số loại Tri – este
Khi cho glixerol + n (n Z*) axit béo thì số loại trieste tạo ra được tính theo công thức:
Loại trieste Công thức (số loại trieste)
Công thức chung tổng số trieste = n + 4.Cn2 + 3.Cn3 (n ≥ 3)
Với n=1 số trieste = 1
Với n=2 số trieste = 2 + 4.C22
Với n=3 số trieste = 3 + 4.C32 + 3.C33
Với n≥4 số trieste = n + 4.Cn2 + 3.Cn3
Dạng 2: Tính số loại mono – este, đi - este
Khi cho glixerol + n axit béo thì số loại mono – este và đi – este tạo ra được tính theo công thức:
- Đi – este chứa 2 loại gốc axit khác nhau = 3.Cn2 (n ≥ 2)
Bài tập
Câu 1: Cho glixerol phản ứng với hỗn hợp axit béo gồm C17H35COOH và C15H31COOH, số loại trieste được
tạo ra tối đa là bao nhiêu? (ĐS: 6)
Câu 2: Cho glixerin tác dụng với hỗn hợp 3 axit béo gồm C17H35COOH, C17H31COOH, C17H33COOH thì tạo
ra bao nhiêu loại chất béo? (ĐS: 18)
Câu 3: Cho glixerin tác dụng với hỗn hợp 3 axit béo gồm C17H35COOH, C17H31COOH, C17H33COOH thì tạo
ra bao nhiêu sản phẩm este? (ĐS: 39)
Câu 4: Cho glixerol phản ứng với hỗn hợp axit béo gồm C17H35COOH và C15H31COOH, số loại mono – đi – tri este và tổng số este thu được là bao nhiêu?
Loại 2 : Tính chỉ số axit – este – xà phòng hóa và chỉ số iot
Phương pháp
1 Chỉ số axit béo là số mg KOH cần thiết để trung hòa hết lượng axit béo tự do có trong1 gam chất béo
hoÆc cô thÓ:
Trang 2Các chuyên đề luyện thi ĐH Giáo viên: Bùi Quang Chính
Khối 2 – Cửa Nam - TP Vinh Công thức tính tổ hợp
2 Chỉ số iot là số gam iot phàn ứng hết với số liên kết C = C có trong 100 gam chất béo
- Tính số liên kết trong gốc axit: CxHy – thì
- Nếu tính trong 3 nhóm (CxHyCOO)3 = Số mol iot = số nchất béo
3 Chỉ số xà phòng là tổng lượng mg KOH cần trung hòa hết axit tự do và xà phòng hóa hết lượng este trong 1gam chất béo
4 Chỉ số este là số mg KOH cần thiết để xà phòng hóa hết lượng este có trong1 gam chất béo
Bài tập
Câu 1: Để trung hòa lượng axit béo tự do có trong 14 gam một mẩu chất béo cần 15ml dung dịch KOH 0,1M
Chỉ số axit của mẫu chất béo trên là bao nhiêu? (ĐS: 6)
Câu 2: Khi xà phòng hóa 1,26 gam một chất béo cần 45ml dung dịch KOH 0,1M xác định chỉ số xà phòng
của chất béo đó? (ĐS: 200)
Câu 3: Tổng số miligam KOH để trung hòa hết lượng axit tự do và xà phòng hóa hết lượng este trong 1 gam
chất béo gọi là chỉ số xà phòng hóa cuả chất béo Tính chỉ số xà phòng hóa của mỗi chất béo có chỉ số axit là 7
chứa tristearoylglixerol còn lẫn một lượng axits stearic (ĐS: 189)
Câu 4: Tính chỉ số iot chất béo glixerin oleat? (ĐS: 86,2)
Loại 3 : Bài toán về phản ứng xà phòng hóa chất béo
Bài tập
Câu 1: Thủy phân hoàn toàn 444 gam một lipit thu được 46 gam glixerol và hai loại axit béo Xác định 2 loại
axit béo đó (ĐS: C17 H 33 COOH và C 17 H 35 COOH)
Câu 2: Xà phòng hóa hoàn toàn 17,24 gam chất béo cần vừa đủ 0,06 mol NaOH Cô cạn dung dịch sau phản
ứng thu được khối lượng xà phòng là bao nhiêu? (ĐS: 17,8 gam)
Câu 3: Xà phòng hóa hoàn toàn 66 gam lipit cần dùng 12 gam NaOH Khối lượng xà phòng thu được là bao
nhiêu? (ĐS: 68,8 gam)
Câu 4: Xà phòng hóa hoàn toàn 8,6 gam chất béo bằng 1,2 gam NaOH và thu được 0,92 gam glyxerol và các
axit béo Khối lượng phân tử trung bình của axit béo là bao nhiêu? (ĐS: 274 đvC)
Câu 5 : Thủy phân hoàn toàn 8,06kg chất béo trung tính cần vừa đủ 1,2 kg NaOH Khối lượng glixerin và
muối tạo thành lần lượt là bao nhiêu? (ĐS: 920gam, 8,34kg)