Sự ra đời và phát triển của tập đoàn báo chí thế giới ? - Khái niệm: TĐBC là sự tập hợp nhiều cơ quan báo chí mà những cơ quan này trong quá trình cạnh tranh phải sáp nhập, bị mua lại, hoặc bị thâu tóm trong tay các ông chủ và dần trở thành đế quốc thông tin.
Trang 1Câu hỏi 1: Sự ra đời và phát triển của tập đoàn báo chí thế giới ?
Câu hỏi 1: Sự ra đời và phát triển của tập đoàn báo chí thế giới ?
- Khái niệm: TĐBC là sự tập hợp nhiều cơ quan báo chí mà những cơ quan này trong quá trình cạnh tranh phải sáp nhập, bị mua lại, hoặc bị thâu tóm trong tay các ông chủ và dần trở thành đế quốc thông tin.
- Thời gian ra đời: Xu hướng hình thành TĐBC bắt đầu xuất hiện từ những thập niên cuối thế kỷ XX bởi đây là thời kì mà xã hội bắt đầu bước vào sự phát triển vũ bão
+ Thông tin về xã hội luôn được đăng tải chi tiết, đầy đủ, cập nhật
Câu hỏi 2: Những chặng đường phát triển của báo chí TG
Câu hỏi 2: Những chặng đường phát triển của báo chí TG
I Những biểu hiện và đặc điểm phát triển của thời kì tiền báo chí
- Hình thành đội ngũ những người làm báo.
- sự chuẩn bị về cơ sở vật chất để xuất bản báo chí
II Thời kì ngự trị của báo in
1 Những dạng báo chí xuất hiện đầu tiên trên thế giớí
Trang 2• Báo do chủ nhà in xuất bản
• Báo do những người làm lâu năm ở ngành bưu điện
• Báo của các chính trị gia
• Báo của các chủ quản sách, chủ quán café ( 1690- Mỹ )
• Báo do ông vua tiến bộ tạo tiền đề cho báo chí phát triển ( vua Piot đệ nhất - Nga sáng lập - 1702 )
•
2 Các dạng báo chí
-Báo chí thuộc địa - xuất hiện ở các nước Châu Á: Trung Quốc , Inđonexia.
-Báo chí phát triển vào tk XIX do Mac-Anghen lãnh đạo( nhật báo tỉnh Ranh [ 31/3/1843 ], nhật báo tỉnh Ranh mới [ 1/6/1848- 19/5/1849] ).
1/1/1842 Báo chí TBCN xuất hiện đầu 1661, do 1 người Áo- Huena sang lập.Trong 2 năm báo xuất hiện đc 20 số , mỗi số có 8 cột.
- Báo chí Bồ Đào Nha và Thuỵ Sĩ cũng xuất hiện vào dầu tk XVI.
- Báo chí các nước khác, châu lục khác xuất hiện vào đầu tk XVII có nhật báo.
Sau đó nhữg tờ báo xuất hiện hang loạt ở Châu Âu (áo- 1605 , Đức,- 1609, Anh- 1621, Pháp - 1631 )
Từ đó những cuộc cách mạng trong báo chí diễn ra đã thúc đẩy báo chí phát triển : Báo chất lượng và báo đại chúng, các tổ chức công đoan ra đời gắn với báo rẻ tiền, đưa giai cấp công nhân và nhân dân lao động vào chính sách chính trị Tờ " công luận" xuất hiện.
Kể từ đó , nhật báo ngày càng phát triển mạnh hơn Nó phát triển mạnh bởi :
+ Nền văn minh cơ khí vào giữa tk XIX
+Tự do cạnh tranh và quy luật cạnh tranh.
+Những cải tiến của chủ báo về nội dung, hình thức, giá cả, đạo luật của nhà nước + Nhật báo của địa phương cũng bắt đầu phát trỉên.
3 Một số kỉ lục phát triển của nhật báo
• nước có số nhật báo đứng đàu thế giới : Ấn Độ
• Nước có chỉ số người đọc nhật báo nhiều nhất : Nhật Bản ( 644 bản / 1000 dân )
• Số lượng phát hành lớn nhất :Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản,Mỹ
• Số lượng phát hành cao nhất của 1 cơ quan báo chí : Yomiuri, Shimbun , với số lượng phát hành buổi sáng 10.000 bản , buổi chỉều 4,8triệu bản, báo Asashi Shimbun - 12triệu bản
• Những nhật báo trong topten : " con người và những phát minh" Đức- Bild :4,5 triệu bản.Anh- The sun>300.000 bản
•
III Những kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động của cơ quan nhật báo
• Hạ giá thành tờ báo, tiết kiệm nguyên liệu,mua thiết bị, máy in giá rẻ, dùng giấy tái sinh, chọn phương án tốt nhất
• Trang thiết bị hiện đại, vệ tinh viễn thong, hệ thống máy tính nội bộ, máy bay lên thẳng,
• Tổ chức hợp lí các hoạt động trong toà soạn
• Đối với công chúng: chăm sóc khách hàng, mở sổ xố các giải thưởng, khuyến mại
• Phát hành , sử dụng lao động bán chuyên nghiệp
Trang 3Câu hỏi 3: Những dạng báo chí đầu tiên trên thế giới?
Câu hỏi 3: Những dạng báo chí đầu tiên trên thế giới?
1, Tiền đề
Sự ra đời của báo chí có tiền đề từ rất xa xưa Đó là hình thức báo đá, những người đi kể chuyện rong, những thong tin chép tay, những cuốn sách nhỏ, thậm chí những tác phẩm của Homero cũng được coi là manh nha của phóng sự, kí sự
2, Những nguồn gốc trực tiếp của tờ báo
- Những nhu cầu mới về thông tin
Do hoàn cảnh lịch sử: từ thế kỉ XV, ở phương Tây, 1 loạt những nhân tố chính trị, kinh tế
và tri thức gộp lại đã làm tăng đáng kể sự khao khát tin tức (ví dụ: những phát minh khoa học mới, sự phát triển trong giao lưu ngân hàng, thương mại, các cuộc xung đột lớn xâu
xé phương Tây hồi thế kỉ XVI đã cung cấp và nuôi dưỡng nhiều nguồn thông tin)
- Thành lập ngành bưu điện hiện đại: Giao thông liên lạc được đảm bảo an toàn, liên tục
+Những tờ con vịt (xuất hiện chậm hơn, kể những chuyện siêu nhiên, án mạng, tội ác, tai hoạ )
+Những tờ bút chiến
Từ lúc mới manh nha, 3 loại tờ bướm đã phản ánh rõ 3 chức năng của báo chí: thông tin thời sự lớn, tường thuật thời sự lặt vặt hàng ngày, diễn đàn phát biểu ý kiến.
- Những ấn phẩm định kì đầu tiên: các cuốn niên lịch
Ở Pháp, cuốn đầu tiên năm 1486
Ở Đức, cuốn đầu tiên năm 1588
3, Những dạng báo chí đầu tiên trên thế giới
- Báo do chủ nhà in xbản
Trong khoảng thời gian từ 1438 đến 1454, ở Strasbourg, Mayenne, Gutenberg đã hoàn chỉnh kỹ thuật in typo cho phép nhân bản một văn kiện rất nhanh Hơn một thế kỉ rưỡi sau, máy in mới được phát minh và các chủ nhà in đã dựa vào đk này để xb bc
Ở Anvers, từ 17/05/1605 cho đến 1607, 1 thợ in tên Abraham Verhoeve xb báo nguyệt san Nieuwe Tijdinghen (Tin tức Anvers), nhưng sau đó báo ra ko đều.
Năm 1605, tờ tuần báo đầu tiên ra đời ở Strasbourg.
- Báo do những người làm lâu năm ở ngành bưu điện xb
Tiêu biểu cho dạng báo chí này là tờ The Boston letter (Thư tín Boston) do ông chủ bưu điện John Cambell sáng lập ở Mỹ những năm 1690 -1770
- Báo của các chính trị gia
- Báo của các chủ quán sách, cà phê (1690)
- Báo của những ông vua tiến bộ
Trang 4Câu 4: xu hướng Quốc tế hoá của Báo chí thế giới
Câu 4: xu hướng Quốc tế hoá của Báo chí thế giới
Quốc tế hóa báo chí
Trong bối cảnh thông tin toàn cầu đang phát triển, các tập đoàn truyền thông, các cơ quan báo chí đều muốn đẩy mạnh ảnh hưởng của mình tở các quốc gia khác Chính vì vậy mà
họ cố gắng đưa tờ báo của mình ra khỏi khuôn khổ của một quốc gia.
Quốc tế hóa báo chí là hình thức mà một tờ báo, ấn phẩm báo chí được phát hành ở nhiều quốc gia, hoặc phát hành ở quốc gia này nhưng được bán ở quốc gia khác.
1 Biểu hiện của quốc tế hóa trong lĩnh vực báo in
• Báo chí in ấn ở nước này, nhưng lại được phát hành ở nhiều nước trên thế giới.
• Báo chí in ấn ở nhiều nước cùng một lúc (thí dụ Nhân dân Nhật báo của Trung quốc, tạp chí Tuyển tập (Readers Digest)
• Hai nước liên kết với nhau xuất bản một số báo
• Cơ quan báo chí mở nhiều chi nhánh ở nước ngoài
• Các tập đoàn báo chí phát triển những tờ báo cho khu vực riêng với ngôn ngữ của khu vực đó.
2 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực phát thanh
• Biểu hiện lớn nhất trong lĩnh vực phát thanh đó là xu hướng phát sóng ra nước ngoài của các tổ hợp truyền thông.
• Có tổng số: 80 đài phát thanh ra nước ngoài, phát thanh tới 20.000 giờ trong tuần, bằng
48 thứ tiếng, phủ sóng toàn cầu.
• Một số đài tiêu biểu như :
- VOA của Mỹ phát 2001 giờ/ tuần với 40 thứ tiếng
- BBC của Anh phát khoảng 120 giờ/ ngày với 38 thứ tiếng
- Làn sóng Đức phát 100 giờ/ ngày, với 40 thứ tiếng
- Đài CRI (Trung quốc) phát sóng 680 giờ/ngày với 43 thứ tiếng
• Những điểm cần chú ý về nội dung:
- Đài phát thanh ra nước ngoài của các nước không có lợi cho nước chủ nhà về mặt kinh
tế nhưng quan trọng về mặt chính trị nên được nhà nước quan tâm
- Về cơ cấu tổ chức có nét đặc biệt (có phòng PR - nghiên cứu nhu cầu công chúng, ban dạy tiếng nước ngoài)
- Những nội dung cần chú ý trong thông tin của các nước tư bản qua đài phát thanh:
• Mô tả các nước tư bản giàu có thanh bình, là mô hình của nhiều nước vươn tới.
• Không đưa ra đầy đủ những mặt trái, mặt tiêu cực của xh TBCN để công chúng phê phán
• Đồng nhất mục tiêu chế độ tư bản chủ nghĩa với chủ nghĩa cộng sản
• Phê phán chủ nghĩa Mác , chống phá các nước XHCN, tăng cường các chiến lược diễn biến hòa bình
3 Biểu hiện quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực truyền hình
Trang 5• Lợi thế của thông tin trong lĩnh vực truyền hình đó là sử dụng hình ảnh
• Xu thế nhiều đài truyền hình trên thế giới phát các chương trình truyền hình đối ngoại
• Tăng cường các chương trình phát hình gắn với lồng tiếng hoặc có chữ dịch hiện trên màn hình
• Hình thành nhiều đài truyền hình của khu vực, đài truyền hình cho châu lục, hoăc đài của các tập đoàn báo chí dành riêng cho khu vực
4 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực thông tấn
• Thu thập thông tin nước ngoài đầy đủ, chính xác là nghĩa vụ và trách nhiệm của các hãng thông tấn
• Đa dạng hóa các loại hình thông tin: hình ảnh, âm thanh, các văn bản
• Số lượng ấn phẩm báo ảnh càng ngày càng phát triển
• Liên kết các hãng thông tấn quốc tế
5 Biểu hiện của quốc tế hóa báo chí trong lĩnh vực báo mạng
• Hình thành những trang web của các cơ quan báo chí.
• Các phiên bản của báo in được cập nhật thông tin nhanh chóng
• Hình thành những dịch vụ thông tin mới như chat, thư điện tử, điện thoại qua mạng
• Thông tin nhanh chóng, vượt qua mọi trở ngại về không gian và thời gian,
• Cần có trình độ cao để có thể loại bỏ thông tin nhiễu, thông tin không có độ tin cậy, thông tin rác rưởi
Câu 5: Tình hình phát triển của báo chí các châu lục
Câu 5: Tình hình phát triển của báo chí các châu lục.
• Châu Âu:
- Nền báo chí phát triển khá cân đối và đồng đều.
- Hiện tượng báo in cũng bị thu hẹp và giảm lượng phát hành nhưng không dữ dội như ở
Mỹ Nguyên nhân do sự đầu tư của nhà nước về CNTT không lớn
- Báo chí châu Âu đa hình, đa dạng và phong phú.
- Thời kỳ báo chí XHCN để lại những bài học quý giá
• Châu Á:
- Những nước có nền báo chí phát triển mạnh mẽ: Nhật Bản
- Báo in đang ngự trị ở châu Á VD: Ấn Độ có số cơ quan báo chí cực kỳ lớn, trên 50.000
cơ quan báo chí khác nhau, trong đó có 5.638 báo ra hàng ngày
- Số lượng báo ra hàng ngày của châu Á rất cao: Truung Quốc - 98 triệu bản, Ấn Độ - gần
100 triệu bản, Nhật Bản - 70 triệu bản trong khi Mỹ chỉ có 54 triệu bản
- Tính chính trị của báo chí châu Á rất cao Báo chí là công cụ của đảng, nhà nước, của các quốc gia quân chủ lập hiến, của các nước đạo giáo
- Một số nước gặp chiến tranh thì tình hình báo chí phát triển yếu kém.
• Châu Mỹ:
- Mỹ có nền báo chí rất mạnh Báo chí hầu hết do tập đoàn báo chí tư nhân quản lý, nhà nước quản lý không nhiều VD: 10.000 đài phát thanh do tư nhân quản lý, 2.000 đài do nhà nước, các vụ viện và trường đại học quản lý.
Trang 6- Xu hướng cắt giảm báo in, phát triển báo mạng hoặc tồn tại song song cả 2 loại hình
Lí do: nước Mỹ có hơn 70% dân số nối mạng Internet; các tập đoàn lớn thuộc lĩnh vực CNTT phát triển rất mạnh mẽ, có 55 triệu blog (trang web cá nhân)
- Một số nước có nền báo chí phát triển: Canada, Mehico, Brazil và Argentina.
- Chú ý: báo chí XHCN duy nhất ở châu Mỹ là Cuba.
- Số lượng cơ quan cao hơn số dân
- Có tập đoàn báo chí rất mạnh do cha con Murdoch quản lý.
- Báo mạng phát triển mạnh mẽ
- Báo của người nước ngoài xuất bản với số lượng lớn.
- Các nội dung báo chí rất chuyên sâu, thông cáo báo chí rõ ràng, mạch lạc.
- Báo chí của New Zealand phát triển giống như báo Úc còn các nước là quần đảo nhỏ ở Thái Bình Dương thì báo chí yếu kém
Câu 6: Phân tích sự phát trỉên của báo chí phụ thụôc vào điều kiện kinh tế ,văn hoá, chính trị
Câu 6: Phân tích sự phát trỉên của báo chí phụ thụôc vào điều kiện kinh tế ,văn hoá, chính trị
• Những nước có nền kinh tế phát triển mạnh kéo theo nền báo chí cũng phát triển
• Tuỳ thuộc vào yếu tố chính trị thì nền báo chí đó phát triển lâu dài hay đóng cửa sớm VD: lịch sử báo chí châu Âu không thay đổi nên nhiều tờ báo ra đời từ thế kỷ thứ 17 (Thuỵ Điển) vẫn còn tồn tại Một số quốc gia thay đổi chế độ chính trị thì nền báo chí phát triển non trẻ như các tờ báo của Liên Xô cũ hoặc 1 số tờ báo của Đảng Cộng sản Trung Quốc
• Yếu tố văn hoá tác động mạnh đến sự phát triển của báo chí
VD: báo chí Việt Nam mang phong cách của người Việt, báo chí các nước Đông Nam Á mang đậm tính chất đạo giáo (Nho giáo, Phật giáo, Hồi giáo, Thiên chúa giáo )
Câu 7: Tiêu chí phân biệt báo chí hiện đại
so với thời kỳ tiền báo chí
Câu 7: Tiêu chí phân biệt báo chí hiện đại so với thời kỳ tiền báo chí.
• Báo chí cập nhật thông tin
• Mang tính định kỳ
Trang 7• Nhờ có máy in, số lượng phát hành tăng (tira, copy)
• Ngoài ra còn 1 số tiêu chí khác sẽ phát triển theo thời gian và đối tượng nghiên cứu
Lịch sử Báo chí thế giới
CHƯƠNG II: TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA BÁO CHÍ THẾ GIỚI
tăng nhu cầu tiêu dùng, sự phát triển của trình độ học vấn và những thay đổi trong xã hội;
thức truyền thông mang tính báo chí
Tiến trình phát triển của báo chí thế giới
Các cách tiếp cận:
Theo yếu tố xã hội;
Theo yếu tố khoa học kỹ thuật;
Theo yếu tố loại hình báo chí;
1 - Sự phát triển của truyền thông xét theo yếu tố xã hội
1.1 - Xã hội tiền nông nghiệp
1.2 - Xã hội nông nghiệp
1.3 - Xã hội công nghiệp
1.4 - Xã hội thông tin
1.1 - Xã hội tiền nông nghiệp
- Dân chúng sống quần tụ thành những nhóm nhỏ chuyên săn bắt và hái lượm;
- Dùng tiếng nói để chuyển giao thông tin, tập tục, kinh nghiệm… từ thế hệ này qua thế
hệ khác;
- Truyền thông theo lối truyền miệng tiếp tục tồn tại đến ngày hôm nay;
1.2 - Xã hội nông nghiệp
Trong xã hội nông nghiệp, thông tin bắt đầu đóng vai trò quan trọng hõn, chữ viết ra đời;
Những quyển sách chép tay lưu hành rất hạn chế, chỉ dành cho những học giả và tu sĩ;
1.3 - Xã hội công nghiệp:
Trang 8- Johannes Gutenberg phát minh ra máy in năm 1450, cải tiến tốc độ sản xuất sách;
- Sự đô thị hóa, yêu cầu biết chữ và nhu cầu quảng cáo những sản phẩm mới là những yếu tố khiến báo chí phát triển;
1.4 - Xã hội thông tin
Là một xã hội trong đó sự sáng tạo, phân phối, truyền bá, sử dụng, quản lư thông tin đóng vai trò quan trọng trong tất cả các họat động kinh tế, chính trị, văn hóa…;
Khoảng năm 1950, lực lượng lao động trong lĩnh vực thông tin tăng nhanh chóng, chiếm khoảng 30% lực lượng lao động toàn xã hội (ở các nước phưõng Tây);
loại;
2 – Sự phát triển của truyền thông xét theo yếu tố khoa học kỹ thuật
- Có nhiều yếu tố tác động đến sự phát triển của truyền thông (như chính trị, xã hội, kinh tế…), song trong bất cứ giai đoạn lịch sử nào, khoa học kỹ thuật cũng đóng vai trò quan trọng
- Những tiến bộ về mặt khoa học kỹ thuật không những tác động đến sự phát triển của loại hình báo chí mà còn tác động đến cả nội dung và hình thức thể hiện thông tin
Khi cõ cấu các đô thị phức tạp dần, nhu cầu ghi chép bằng văn tự nảy sinh Khoảng
3000 năm trước công nguyên, những người Sumer đã có những bảng quyết toán ghi lại các con số, ngày tháng và những đồ vật riêng biệt;
Chữ tượng hình khắc trên đá sau được ghi lại trên tường hoặc trên giấy papyrus, lụa…;
Trang 9 Những văn tự Trung Hoa cổ đại xuất hiện vào năm 1600 tr CN Đây là văn tự cổ nhất còn tồn tại đến ngày nay
2.1 – Cách mạng chữ viết
thượng lưu, thưõng nhân và trí thức;
Chữ tượng hình khắc trên đá;
Giấy papyrus;
Viết trên tre -> quá nặng;
Viết trên tõ lụa -> quá đắt;
Nghề làm giấy
với nước rồi giã nát với dụng cụ bằng gỗ; đổ hỗn hợp lên tấm vải căng phẳng, trải mỏng rồi để ráo nước
Sau sáng chế của Thái Luân năm 105, giấy được phổ biến ở Trung Quốc;
Năm 751, kỹ thuật làm giấy Trung Quốc được truyền sang cho người Ả Rập, người Ả Rập truyền bá kỹ thuật làm giấy sang phưõng Tây;
Đến thế kỷ 19, giấy được sản xuất đại trà trên thế giới;
Việc phát minh ra giấy là một trong nhưng phát minh quan trọng nhất trong lịch sử;
Thái Luân được xếp hạng 7 trong danh sách 100 người quan trọng nhất (Theo
Wikipedia.org);
2.2 - Cách mạng in ấn
Cách mạng in ấn bắt đầu ở châu Âu, từ nửa sau thế kỷ XV, khi Gutenberg phát minh ra máy in và phưõng Tây học được cách sản xuất giấy của Trung Quốc;
Với in ấn, thông tin được truyền đến mọi tầng lớp của xã hội;
In ấn đánh dấu sự phát triển của thế giới hiện đại;
Trang 10Máy in Gutenberg
và cột chặt, để trên một khuôn phẳng, chà mực lên, rồi để lên khuôn chữ đã chà mực một miếng giấy
Sự phát triển của nghề in
Kinh thánh, kinh cầu nguyện, sách thánh ca là những cuốn sách được in sớm nhất
Trong khoảng 1 thế kỷ rưỡi, tin tức viết tay và ấn loát cùng chung sống, tất nhiên ấn loát phát triển mạnh hõn (1450 -1600)
Vào năm 1470, một người Pháp in một cuốn Kinh Thánh với chi phí 1/50 chi phí chép tay
In lại những tác phẩm kinh điển cổ xưa giúp cho nhiều người được tiếp cận với những quyển sách chép tay tồn tại hàng thê kỷ trước đó (sách khoa học, toán, thiên văn học, hàng hải, văn CHƯƠNG, triết học…)
VD: cuối những năm 1400, Christophe Columbus đọc từ một cuốn sách địa lư của Ả Rập rằng mình có thể đi đến Ấn Độ và Đông Nam Á bằng cách đi về phía tây Đại Tây Dưõng
Khoảng năm 1500, trên 60 thành phố ở Đức có nhà in Dần dần ấn phẩm trở thành một phưõng tiện tuyên truyền, bích CHƯƠNG, truyền đõn trở nên thiết yếu trong mọi sinh hoạt chính trị
Cải tiến máy in
- Thay bản gỗ bằng kim loại để bền hõn;
- Thay sức người bằng hõi nước (1811) -> bằng điện;
Trang 11- Giấy in được làm thành cuộn đặt trên bản in -> tiết kiệm thời gian hõn in từng tờ giấy;
1864 : máy in dùng bàn chữ uốn cong và giấy cuộn
Đến cuối thế kỷ 19, máy in chạy điện in được đến 96.000 ấn bản 12 trang/ giờ -> chấm dứt giai đoạn sản xuất thủ công -> sản xuất công nghiệp
In ấn trong thời đại thông tin
Vào những năm 1960, máy vi tính chỉ giúp cho thợ in sắp chữ và các khoảng trắng;
Hiện nay, toàn bộ phần sắp chữ, trình bày, đồ họa… đều được thực hiện trên máy vi tính;
Kỹ thuật in trực tiếp từ máy vi tính đến bề mặt kim loại của máy in;
Hầu hết các máy vi tính cá nhân đều có thể làm được sách, báo, tạp chí, quảng cáo…
2.3 - Cách mạng truyền thông đại chúng
Khởi đầu từ các nước Tây Âu và phía Đông nước Mỹ giữa thế kỷ 19 với sự phát triển công nghệ sản xuất giấy, phưõng pháp in ấn, phát minh máy điện tín…
Cuộc cách mạng truyền thông đại chúng lan nhanh khắp thế giới khi công nghệ ngày càng cao, trình độ dân trí phát triển, nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng tăng;
Sách, báo được sản xuất hàng loạt, giá rẻ (báo chí 1 xu), đến được với mọi tầng lớp dân chúng;
Phát thanh, truyền hình đến với tất cả mọi người với chi phí ngày càng thấp (có khi miễn phí);
Internet ngày càng phổ biến, tốc độ nhanh, dễ sử dụng, chi phí giảm dần, nội dung ngày càng đa dạng…
2.4 – Cách mạng giải trí
Bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 tại Mỹ và châu Âu với những công nghệ như: ghi âm, chụp ảnh, làm phim, phát thanh,…
Cả thế giới hào hứng với công nghệ giải trí;
Nội dung giải trí trên các phưõng tiện truyền thông ngày càng đa dạng phong phú hõn;
5- Cuộc cách mạng “Ngôi nhà: trung tâm tiếp nhận thông tin và giải trí”
Bắt đầu từ giữa thế kỷ 20, căn nhà trở thành nõi tiếp nhận mọi thông tin và phưõng tiện giải trí (báo in rẻ, truyền hình, video, phát thanh, trò chõi điện tử, dịch vụ thư tín tòan cầu…);
Truyền thông trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi người;
Trang 126 – Cách mạng “Xa lộ thông tin”
Sự tích hợp giữa vi tính, truyền hình, vệ tinh và các công nghệ nghe nhìn khác…;
Sự phát triển nhanh chóng và rộng rãi của Internet;
Người ta có thể làm việc, chõi, đọc, học hành ở bất cứ đâu, chỉ cần được kết nối với mạng máy tính toàn cầu…
cuộc cách mạng thứ nhất 1700 năm, trong khi 4 cuộc cách mạng sau đó diễn ra chồng lên nhau trong vòng 200 năm trở lại đây
Những đặc điểm chung của các cuộc cách mạng thông tin
Các cuộc cách mạng đều xuất phát từ nhu cầu thông tin và các phát minh khoa học kỹ thuật;
Mỗi cuộc cách mạng đều dựa trên sự phát minh ra một hay nhiều hõn một phưõng tiện truyền thông, ví dụ như giấy papyrus và bảng chữ cái, giấy và công nghệ in, truyền hình
Công nghệ thay đổi nhưng tính chất thông tin có thể vẫn thế;
Công nghệ càng cao, người ta càng dành ít thời gian cho các giao tiếp xã hội Tuy nhiên, dù cho công nghệ phát triển đến mức độ nào đi nữa, con người vẫn cần đến hình thức giao tiếp “mặt đối mặt”;
III – Quá trình phát triển của báo chí xét theo loại hình báo chí:
- Báo chí gồm có các loại hình sau:
Trang 13 Báo in;
Báo nói (phát thanh);
Báo hình (truyền hình);
Báo trực tuyến (báo điện tử, báo Internet, báo online);
Các hình thức thông tin mang tính báo chí trước khi báo in ra đời
Truyền miệng: mõ
Bia kư : không kịp thời, là một dạng nhật kư xã hội, một dạng tư liệu lịch sử Có những
bản khắc trong hang, trên tượng
VD: Một người nằm ở đất Torone đã nuốt phải đỉa, khi ngủ, người ấy nằm mõ thấy thần
mổ ngực lấy đỉa ra để vào tay mình Ngày hôm sau thì khỏi bệnh Người ta bảo người ấy nuốt phải đỉa vì bị bà mẹ vợ gian ác lừa để đỉa vào mật ong và rượu vang…
Các hình thức thông tin mang tính báo chí trước khi báo in ra đời
Nhật kư và du kư : ghi lại những việc xảy ra theo thời gian, những điều tai nghe mắt
thấy khi đi xa…
Biên niên của các giáo trưởng (La Mã): ghi lại những sự kiện trong năm trên một mặt
bàn trắng đặt tại nhà để các công dân tới đọc;
Những “tờ báo” đầu tiên trên thế giới
Tờ nhật báo chép tay đầu tiên của phưõng Tây :
- Acta Diurna (Nhật báo);
- Acta Publica (Công báo);
- Acta Senatus (Nguyên lão nghị viện công báo);
- Acta Populiromani (La Mã dân báo);
Trang 14Acta Diurna được xem là tờ đầu tiên, ra đời trong thời kỳ thống trị của Julius Ceasar (44-49 BC) Dân La Mã cho rằng chính Ceasar là nhà báo đầu tiên
Nội dung : chuyện công (chiến tranh, diễn văn, luật), chuyện tư (cưới hỏi, đám ma)…
Phát cho doanh trại quân đội và dán nõi công cộng, có ảnh hưởng xã hội lớn
J.Ceasar sử dụng Acta Diurna như một công cụ điều hành, theo dõi nghị viện La Mã.
Những “tờ báo” đầu tiên trên thế giới
- Tuần báo viết tay đầu tiên : Commentarius Rosum Novarum
- Tờ báo đầu tiên ở phưõng Đông: các nhà nghiên cứu thống nhất tờ báo đầu tiên của
Trung Quốc ra đời thời nhà Đường (618 – 906): Đế Báo, Đế Cảo, Kinh Cảo, Kinh Báo – 4
tên của 1 tờ báo ở 4 thời kỳ khác nhau -> tờ báo phục vụ triều đình
1 – Báo in:
Cuối thế kỷ 16, các bản tin in ra đời;
Các bản tin tức in lúc đầu rất đõn giản, chỉ đăng một tin, có thể bằng văn xuôi hay thõ,
kể lại chiến công của vua, chúa, chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ, Ư hoặc các tin về châu Mỹ mới được khai phá Nhiều bản tin được dịch ra nhiều thứ tiếng;
Các bản tin này thiếu tính định kỳ; nhiều bản tin chỉ mang tính ngẫu nhiên;
kỳ hội chợ xuân và mùa thu ở Franefort – Đức;
hõn Bưu vụ được cải tiến để gửi đi những tờ tuần báo (tin tức thưõng mại, trận mạc, tin các thành phố của Đức và Ư);
một cách đều đặn lắm, nhưng ngoài tin tức, trên báo còn có hình ảnh, bản nhạc
Trang 15Sự phát triển của báo in
Báo chí giá rẻ:
Một cuộc cách mạng báo chí đã nổ ra khi kỹ thuật in cải tiến, số lượng người dân biết đọc biết viết tăng, nhu cầu thông tin phát triển;
Những tờ báo rẻ tiền xuất hiện ở cả hai bờ của nước Mỹ, khởi đầu bằng phong trào
‘báo chí 1 xu’ vào những năm 1830 tại thành phố New York
Tờ báo 1 xu đầu tiên là tờ The New York Sun của Benjamin Day (1833)
quảng cáo
chí 1 xu
Nghề “làm báo vàng”:
Vào thế kỷ 19, rất nhiều tờ báo ở Mỹ tung ra những bài báo mang tính giật gân, thỏa mãn tính hiếu kỳ của độc giả nhiều hõn là đáp ứng nhu cầu thông tin.
Ứng dụng điện tín từ năm 1844 khiến cho tốc độ truyền tin được tăng đáng kể;
Các tờ báo hợp tác để trang trải chi phí cho dịch vụ điện tín tin tức, các bài tường thuật… Kiểu hợp tác này giúp các báo cắt giảm chi phí mà vẫn có nhiều thông tin;
chí đã thúc đẩy báo chí tăng trưởng nhanh chóng;
với xã hội;
Sự cạnh tranh với phát thanh truyền hình khiến báo in phát triển theo hướng chuyên sâu
hõn:
- Đăng bài phân tích và đánh giá của các chuyên gia;
- Nêu lên những quan điểm khác nhau của nhiều người trong và ngoài chính phủ;
- Tập trung vào những bài điều tra sâu;
hõn, giảm tin tức nghiêm trọng, chú trọng hõn đến giải trí;
Trang 16 Xu hướng hợp nhất các tờ báo trong cùng địa phưõng;
Về mặt trình bày:
Thời gian đầu báo thường được in trên loại giấy chất lượng không tốt Kể từ những năm 1980, công nghiệp làm giấy mới chuyển sang sản xuất những loại giấy chất lượng cao;
Giai đoạn đầu báo chí không chú trọng đến hình thức nên hình thức trình bày chưa bắt mắt;
Từ cuối thế kỷ 20, sự phát triển của máy vi tính, các phần mềm xử lư văn bản, phần mềm đồ họa, máy ảnh kỹ thuật số,… giúp cho tờ báo được trình bày đẹp hõn, ấn tượng hõn và thuận tiện cho việc đọc hõn
Hình thức tờ báo trở thành một trong yếu tố quyết định sự phát triển của tờ báo;
Những tờ báo có số lượng phát hành cao nhất thế giới
số 33.500.000 năm 1991
Tờ báo in “cao tuổi” nhất trên thế giới
Tờ Post-och Inrikes Tidningar (Thụy Điển) được xuất bản lần đầu tiên năm 1645, theo lệnh của Nữ hoàng Thụy Điển Kristina;
Nội dung: thông báo về các hoạt động của quốc gia cho dân chúng…
Ngày nay, tờ Post-och Inrikes Tidningar đăng các tuyên bố chính thức của các công ty, tòa án và một số cõ quan chính phủ Lượng phát hành khoảng 1.500 bản mỗi ngày
Việc số hóa báo giấy được thực hiện từ ngày 1/1/2007
Tạp chí
Những tạp chí đầu tiên : bắt đầu phát triển ở Anh vào những năm 1700,
Trang 17 Gentleman’s Magazine: tạp chí đầu tiên ra đời năm 1731;
Không chú trọng đến tin tức mà chỉ tập trung vào các tác phẩm tao nhã và hài hước về văn CHƯƠNG, chính trị, sinh học, bình luận…
Biên tập viên Edward Cave của tờ này cũng là người đầu tiên nghĩ ra từ magazine Magazine có nghĩa là storehouse (nhà kho).
Hình thức này cho đến nay vẫn là đặc điểm của hầu hết các tạp chí, đó là sưu tầm các câu chuyện cười, tiểu thuyết, các bài tiểu luận về chính trị, văn CHƯƠNG, thể thao, ca nhạc, kịch trường và chuyện về những người nổi tiếng.
Tờ tạp chí lâu nhất đến giờ vẫn được in: The Scots Magazine 1739.
Tạp chí nhắm đến một nhóm đối tượng cụ thể và phải đi vào việc chuyên sâu nội dung
để phục vụ nhóm công chúng đó;
Nguồn thu của tạp chí: doanh số bán báo, khách đặt mua dài hạn và quảng cáo;
Tưõng lai báo in
Số lượng độc giả tại các nước phát triển ngày càng giảm do sự cạnh tranh của truyền hình và Internet;
Năm 2004: số lượng báo in chỉ tăng ở 35/208 quốc gia trên thế giới Hầu hết những nước có lượng độc giả báo in tăng là các nước đang phát triển, trong đó dẫn đầu là Trung Quốc và Ấn Độ;
Phát triển tạp chí nhiều màu, báo phát không, báo khổ nhỏ…
¡ 1812: Những nghiên cứu đầu tiên về nhiếp ảnh của Nièpce
¡ 1839: William Herschel tạo được bức ảnh đầu tiên của mình và phát minh ra từ "nhiếp ảnh" (photography).
¡ 1840: Trào lưu hâm mộ chân dung Nhiếp ảnh cho phép giới thiệu hình ảnh của mỗi
cá nhân mà trước đó chỉ dành cho những người giàu có với chân dung bằng hội họa
Trang 18Xuất hiện những bức ảnh đầu tiên mang tính "miêu tả sự kiện".
1920:
- Bùng nổ ảnh báo chí, trước hết tại Đức, Nga và sau đó là Pháp, Anh, Mỹ
- Các hãng máy ảnh lớn bắt đầu xuất hiện (Canon, Sony, Kodak…)
Những cột mốc của nhiếp ảnh
VD: Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ II, cuộc chiến tranh lạnh, bức tường Berlin , cuộc chiến tranh Đông Dưõng, Việt Nam …
thuật, vượt ra khỏi một sự ghi lại thông thường
Những bức ảnh ấn tượng nhất trong lịch sử nhiếp ảnh (theo bình chọn của World Press Photo) ;
3 - Phát thanh
3.1 - Sõ lược quá trình phát triển của phát thanh
3.2 - Vai trò của phát thanh
3.1 - Lịch sử phát thanh
các con tàu đi biển;
trong lĩnh vực kinh doanh, hàng hải và quân sự;
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy sóng vô tuyến có thể được sử dụng vào những mục đích khác như: truyền giọng nói, âm nhạc, tiếng động…
Trang 19 Năm 1912, Charles David Herrold bắt đầu tung ra một CHƯƠNG trình thời sự xen lẫn sóng phát thanh ở San Jose (sau đó phải ngừng lại trong thế chiến I)
hình thức kinh doanh đầy tiềm năng;
1920: Frank Conrad phát sóng radio thường xuyên bằng một máy phát đặt tại nhà ( Pittsburg – Mỹ) CHƯƠNG trình của ông thu hút được nhiều người và được giới thiệu trên báo;
Một cửa hàng tại Pittsburg bày bán các máy radio thu được CHƯƠNG trình của Conrad;
3.1 – Lịch sử phát thanh
nhà quảng cáo, nó biết chia sẻ tình cảm, tạo sự tò mò, thú vị…” (Edgar Felix)
3.1 – Lịch sử phát thanh
định;
3.1 – Lịch sử phát thanh
Thành công của radio phụ thuộc vào tài năng của người làm CHƯƠNG trình;
3.2 - Vai trò của phát thanh
Đưa thông tin và những âm thanh thật của cuộc sống đến với mọi người;
Trang 20 Thính giả ngày càng tín nhiệm phát thanh vì đây là nõi họ được nghe nhiều CHƯƠNG trình thú vị, hấp dẫn, từ tin tức thời sự đến văn hóa nghệ thuật, thể thao…;
Là phưõng tiện thông tin quan trọng đối với những người thường xuyên di chuyển trên tàu, xe…; hoặc với những người sinh sống và làm việc ở các vùng sâu, vùng xa, hải đảo, biển khõi…
4 - Truyền hình
tín hiệu được hình thành;
- Philo T Farnsworth (cùng các cộng sự) sáng chế ra bóng bán dẫn năm 1927
- Vladimir Kosma Zworykin được xem là cha đẻ của vô tuyến hiện đại khi ông công bố
kết quả nghiên cứu về máy thu hình năm 1929;
1927: lần đầu tiên một CHƯƠNG trình truyền hình giữa New York và Washington (Mỹ) được dàn dựng và phát sóng với quy mô lớn, mở đầu một giai đoạn phát triển mới;
Những năm 1940, tivi đen trắng, màn hình nhỏ;
Hầu hết các CHƯƠNG trình đều được truyền hình trực tiếp hoặc quay thành phim rồi chiếu lên TV
chúng;
Truyền hình trong tưõng lai
Số lượng các kênh truyền hình ngày càng nhiều;
Trang 21 Truyền hình tưõng tác, truyền hình thực tế;
Tivi di động (phục vụ khán giả khi ăn trưa, trên đường đi làm, xếp hàng…);
Truyền hình Internet: tự do lựa chọn và xếp lịch xem truyền hình cho riêng mình;
5 – Internet và báo trực tuyến
1981: Internet được sử dụng cho mục đích thưõng mại;
chuyện, kết bạn, chõi game, làm việc…;
Báo trực tuyến
Trang 22 Cuối năm 2003 đến đầu năm 2004 được xem là giai đoạn “nở rộ” của báo trực tuyến Việt Nam;
Các trang báo trực tuyến được nhiều người đọc tại Việt Nam
CỦA TRUYỀN THÔNG
Năm 100: Nghề làm giấy phát triển ở Trung Quốc và lan rộng khắp Châu Á và Ả Rập cho đến năm 600
Năm 700: Người Ả Rập phổ biến kỹ thuật làm giấy cho phương Tây
Năm 1000: Bản sắp chữ bằng đất sét xuất hiện ở Trung Quốc
Năm 1400: Bản sắp chữ kim loại xuất hiện ở châu Á Năm 1450: Gutenberg hoàn thiện máy in sắp chữ kim loại ở Đức; bản in Bible đầu tiên ra đời năm 1456;
Trang 231600: Những tờ báo đầu tiên ra đời ở Đức, Pháp và Bỉ
1702: Tờ báo ngày đâu tiên ra đời – đó là tờ Daily Courant, ra đời ở London ;
1833: Báo chí có số phát hành lớn ra đời cùng với sự
ra đời của tráo lưu báo chí 1 xu, khởi đầu với tờ The New York Sun
1837: Điện tín xuất hiện
1839: Một phương pháp chụp ảnh thực tế được
Daguerre phát minh
1876: Điện thoại ra đời (Alexandre Graham Bell)
1879: Edison phát minh ra đèn điện
1884: Phim cuộn (để chụp ảnh) ra đời – Eastman
1895: Phim ảnh động ra đời
Sóng phát thanh lần đầu được truyền – Marconi
1920: Chương trình radio phát thanh đều đặn đầu tiên ra đời tại Pittsburgh
Trang 241949: Mạng lưới TV bắt đầu tại Mỹ
1956: Kỹ thuật ghi băng video ra đời
1957: Phóng vệ tinh Sputnik – vệ tinh truyền thông đầu tiên
1969: Máy vi tính kết nối lần đầu được Lầu Năm Góc đưa vào sử dụng
1970: Cassette ra đời
1975: Máy vi tính đầu tiên được đưa ra thị trường 1990: Www ra đời
1997: DVD ra đời
1998: Truyền hình kỹ thuật số ra đời
(David Croteau and William Hoynes, eds,
Media/Society: Industries, Images and Audiences,
Chương III: Báo chí một số nước trên thế giới
3- Báo chí Pháp
3.1 – Sõ lược sự ra đời và phát triển của báo chí Pháp
3.2 – Sự khác biệt giữa trường phái báo chí Pháp và báo chí Anh – Mỹ
3.1- Báo chí Pháp
1470: nhà in đầu tiên tại Paris và cuốn sách in đầu tiên;
Trang 25 Gazette de France (1631);
Journal des Savants (1655);
Mercure Galant (1672);
Journal de Paris (1777): nhật báo đầu tiên của Pháp
1629: Louise XVIII ban hành luật kiểm duyệt báo chí
1789-1794: Cuộc cách mạng Pháp là chiếc nôi của báo chí chính trị và dân chủ Năm
1790 tại Paris có 350 tờ báo
1794 – 1999: thủ tiêu sự tự do báo chí
1800 – 1814: về nguyên tắc không cho phép tồn tại những tờ báo không phù hợp với
“những nguyên tắc và tập quán tốt đẹp của chính phủ” (Napoleon và tờ Moniteur
1814 – 1848: phong trào Phục hưng đem lại cho người Pháp “quyền được công bố và
in ấn những ư kiến của mình” nhưng phải phù hợp với luật pháp;
Báo chí đóng vai trò quan trọng trong các cuộc cách mạng;
1851-1870: đàn áp dân chủ;
với lợi ích kinh tế do quảng cáo đem lại;
báo tăng từ 900 đến 2500 tờ, xu hướng thưõng mại hóa tăng)
25 năm sau CTTG II, khuynh hướng chính trị của các báo tại Paris được phân chia như sau:
- Le Figaro, France Soir, Parisien Libéré, Paris Jour: hữu khuynh;
- Le Monde, L’Humanities, Libération, Le Peuple: tả khuynh;
- Báo thông tin tổng hợp hoặc chính trị: Le Monde, Le Figaro…
- Báo chí chuyên đề: phụ nữ, thanh niên, kỹ thuật và chuyên ngành, thể thao, khoa học, giới tính…
Trang 26- Báo chí kinh tế: Journal de Finance, Economie et Politique…
- Báo chí giải trí: Paris Match, Point de Vue, Image du Monde,…
- Báo tư liệu thống kê: Bulletin d’information, Documentation Francaise,…
- Báo địa phưõng: Ouest – France,…
- Báo tuần: L’Express, Le Point, Vendredi Samedi Dimanche,…
Phát thanh:
- Bao gồm các CHƯƠNG trình của nhà nước, địa phưõng và mạng lưới các đài địa phưõng do tư nhân quản lư từ sau 1982;
- RF (Radio France): độc lập với truyền hình từ 1975, gồm các kênh France Inter , France
Info , France Musique , France Culture , France Blue,…
- RFI (Radio France Internationale): thành lập năm 1975, phát các CHƯƠNG trình bằng
17 thứ tiếng
Truyền hình:
- 1931: Buổi phát hình kỹ thuật đầu tiên;
- 1933: xây dựng trường quay thí nghiệm;
- 1935: bắt đầu phát các CHƯƠNG trình thường lệ;
- 1986: thêm hai CHƯƠNG trình miễn phí M5 và M6 (Metropole Television);
- 1987: tư nhân hóa TF1
- Các đài chính hiện nay: France 2, France 3, Arte, La Cinquième (nhà nước), TF1, M6,
Canal Plus (tư nhân)
Hãng thông tấn:
- AFP (Agence France Presse): tin tức chính trị, kinh tế, văn hóa, thể thao,… bằng 6 thứ
tiếng Tổng giám đốc AFP do Chính phủ bổ nhiệm
Trang 273.2 – Trường phái báo chí Pháp
Mãi cho đến đầu thế kỷ XX, phần lớn các tờ báo đều không có người làm báo (Erik
Neveu);
Xu hướng thiên về văn CHƯƠNG và chính trị;
Đề cao bình luận hõn đưa tin;
Trình độ của phóng viên thể hiện trong việc sử dụng văn phong hấp dẫn, bóng bẩy, với những thủ pháp tu từ học;
Thế kỷ XX, báo chí Pháp từng bước học tập kiểu làm báo của Anh – Mỹ;
4 – Báo chí Nga
3.1 – Trước năm 1991:
Lênin: “Tự do báo chí theo kiểu tư bản có nghĩa là tự do mua bán và bóp méo dư luận hầu
làm lợi cho tư sản” (1921)
Kuzmichov: “Mục đích của nền báo chí Tây phưõng là mua bán tin tức chứ không phải để
giáo dục thợ thuyền”
- Báo chí của Liên Xô và các nước Đông Âu được xem là phưõng tiện để xây dựng chủ nghĩa xã hội; là lực lượng tiên phong của thợ thuyền trong công cuộc chiến đấu xây dựng một xã hội cộng sản chủ nghĩa;
- Tự do báo chí theo quan niệm của người cộng sản là phải giúp cho người dân có phưõng tiện sản xuất thông qua sự trung gian của Đảng;
- Người viết báo trước tiên phải là người truyền bá cho một chủ nghĩa và sau đó là một người thông tin, một luật sư của quần chúng
¡ Hệ thống báo chí:
- Báo trung ưõng: được in ở Matxcõva và phát hành toàn quốc; tờ quan trọng nhất: Pravda (cõ quan ngôn luận chính thức của ĐCS Liên Xô);
- Báo tỉnh: được in và phát hành ở tỉnh; mỗi tỉnh phát hành một tờ nhật báo;
- Báo địa phưõng: mỗi thành phố có một vài tờ báo mang tính giải trí, trình bày đẹp (VD: Moscow Soir);
- Hãng thông tấn: T.A.S.S (1925); Novosti (1961);
Các cuộc tranh luận về báo chí Liên Xô lúc đó thường xoay quanh: vai trò của Đảng, đời sống kinh tế, quyền tự do tôn giáo, tự do ngôn luận, tự do du lịch ở các nước tư bản…
Trang 28 Các nhà văn và nhà báo Liên Xô đồng ư rằng báo chí có bổn phận tuyên truyền cho Đảng và đồng thời cũng phải phản ánh dư luận
3.2 – Sau 1991:
- Báo chí Nga tư nhân hóa hàng loạt;
- Truyền thông đa nguyên và văn hóa tranh luận công khai;
- Nhà nước không còn đóng vai trò kiểm soát chặt chẽ như trước nữa;
- Các thế lực kinh tế chi phối hoạt động của báo chí Nga;
Các dạng sở hữu báo chí Nga:
- Chỉ sở hữu cõ quan báo chí, không có lợi nhuận nào ngoài lợi nhuận thu được trong lĩnh vực truyền thông;
- Sở hữu cõ quan truyền thông nhưng mục đích chủ yếu là hướng đến quyền lực chính trị hoặc lợi ích trong các lĩnh vực kinh tế khác;
4- Báo chí Trung Quốc
4.1 – Một số đặc điểm của báo chí Trung Quốc:
Năm 1968: Trung Quốc có 42 tờ báo
1980: 382 tờ báo;
Hiện nay: hõn 2.200 tờ;
Giữa 2003, TQ đưa ra các giải pháp nhằm xóa bỏ cõ chế bao cấp báo chí;
“Chúng ta có truyền thống quá nhấn mạnh mặt tư tưởng của ngành này, trong khi coi nhẹ
khía cạnh thưõng mại và vai trò của nó như một ngành công nghiệp Chỉ khi nào chúng ta đối xử với nó (báo chí và xuất bản) như một ngành công nghiệp thì khu vực này mới có thể có một tưõng lai tốt đẹp hõn”
(Liu Binje – giám đốc cục BC&XB TQ, 2003)
quả;
báo thực chất do tư nhân mua lại măng-sét để kinh doanh;
2006: Trung Quốc là thị trường tiêu thụ báo ngày lớn nhất thế giới (96,6 triệu
bản/ngày)
(Ấn Độ: 78,7; Nhật: 69,7; Mỹ: 55,8; Đức: 21.5)
Trang 29 Doanh thu từ quảng cáo trên báo in Trung Quốc tăng 128% trong 5 năm (2001-2006).
Báo chí TQ chia làm 2 khu vực: khu vực công ích phi lợi nhuận và khu vực kinh doanh vì lợi nhuận
Báo chí TQ đa dạng hõn, nhắm đến nhiều nhóm độc giả khác nhau
đoàn báo chí Bắc Kinh, Phưõng Nam, Quảng Châu, Dưõng Thành…
- Hiện nay: người dân có rất nhiều kênh để chọn lựa (trên 40 kênh); truyền hình cung cấp các CHƯƠNG trình giải trí được ưa thích, quảng bá cho lối sống mới năng động, hiện đại, hiệu quả và có nguồn doanh thu từ quảng cáo khá cao;
Đài truyền hình CCTV (Đài truyền hình trung ưõng Trung Quốc):
- Gồm 1 kênh thời sự tổng hợp, 15 kênh chuyên môn hỗ trợ lẫn nhau, 10 kênh kỹ thuật
số thu tiền Có hõn 400 CHƯƠNG trình, tín hiệu phủ sóng toàn cầu;
- Trung bình mỗi ngày CCTV có 650 triệu người xem;
hình thu tiền;
thanh và truyền hình TQ bằng hình thức cổ phần (nhưng không được phép tham gia vào CHƯƠNG trình thời sự)
Xinhua News Agency (Tân Hoa xã) (1931):
- Là hãng thông tấn lớn nhất của Trung Quốc;
- Có 10.000 nhân viên; 107 văn phòng đại diện tại các nước trên thế giới để thu thập thông tin và cung cấp các tin tức về Trung Quốc;
- Báo Tân Hoa được in bằng các thứ tiếng: Trung Quốc, Anh, Tây Ban Nha, Pháp, Nga
và Ả Rập;
4.2 – Những thách thức cho báo chí Trung Quốc:
- Sức ép cạnh tranh (có hõn 30 kênh truyền hình nước ngoài được phép phát tại Trung Quốc);
Trang 30- Ngăn chặn xu hướng thu hút khán giả bằng các show truyền hình giật gân;
- Quảng bá văn hóa hiện đại và tích cực ủng hộ các giá trị truyền thống hợp với xu hướng hiện đại;
Khó khăn của báo Đảng trong việc cạnh tranh tin tức (Nhân dân nhật báo, Tân Hoa
- Trực tiếp thâm nhập vào những điểm nóng, không trốn tránh mâu thuẫn;
- Đa dạng hóa nguồn tin;
- Khuyến khích tư duy làm báo sáng tạo;
5 – Báo chí Thụy Điển
5.1 – Đặc điểm báo chí Thụy Điển:
- Là một trong những nước đầu tiên trên thế giới định ra quyền tự do báo chí (1766);
- Trường phái báo chí ôn hòa, uyển chuyển, giàu tính nhân văn, ít thấy giọng điệu phê phán gay gắt hay ca ngợi hùng hồn, hầu như không có cái gọi là “bôi đen’ hay “tô hồng”;
- Họat động một cách tỉnh táo, khách quan, chăm lo những giá trị chung như chống bạo lực, chống chiến tranh, bảo vệ môi trường, phổ biến tri thức khoa học, những giá trị văn hóa, nghệ thuật…
- Thực hiện tất cả những nội dung này trong nền kinh tế thị trường (tức là phải quan tâm đến cả hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh doanh của báo chí);
- Trường phái báo chí này chưa được phổ biến rộng rãi nhưng tỏ ra phù hợp với tình hình đang thay đổi nhanh chóng trên thế giới;
- Tồn tại đồng thời 3 dạng sở hữu: tư nhân (chiếm 60% tổng số phát hành); thuộc các quỹ (15%); thuộc các tổ chức chính trị (25%);
- Báo in giảm khi truyền hình ra đời;
Trang 31- Khai thác tối đa hiệu quả của kênh thông tin phi văn tự (đồ họa, hình ảnh, biểu đồ, bản
đồ, sõ đồ minh họa…);
- Ngày càng có nhiều nhà báo độc lập;
Báo chí Thụy Điển
5.2 – Sản phẩm báo chí:
Aftonbladet (Dân chủ xã hội): 400.000 bản/ngày;
Dagens Nyheter (Độc lập): 353.000 bản/ngày;
Expressen (Tự do): 315.000 bản/ngày;
Goteborg – Posten (Tự do): 258.300 bản/ngày;
Svenska – Dadbladet: 185.000 bản/ngày;
Metro: báo phát không;
Phát thanh và truyền hình:
- Nhà nước không còn độc quyền kể từ năm 1980; cho phép các kênh được nhận tài trợ và phát quảng cáo ở một mức nhất định (TV4 bắt đầu quảng cáo từ 1992 với 10% thời lượng CHƯƠNG trình dành cho quảng cáo, phát thanh có quảng cáo từ 1993);
- Các hãng phát thanh và truyền hình công cộng chiếm ưu thế: Sveriges Television, Sveriges Radio , Ut bildningsradion (phát thanh truyền hình giáo dục);
Thường ngày một người dân Thụy Điển bỏ ra khoảng 6g để thu nhận các thông tin (trong đó có khoảng 17 phút để đọc các loại báo định kỳ);
5.3 – Các quy tắc đạo đức nghề báo:
- Cung cấp tin chính xác;
- Độ lượng trước việc phản bác;
- Tôn trọng chuyện riêng tư cá nhân;
- Thận trọng trong việc sử dụng ảnh;
- Lắng nghe từng bên;
- Thận trọng khi đăng tải lên;
Hội đồng báo chí và thanh tra viên báo chí:
- Thành lập năm 1916;
Trang 32- Quy chuẩn hiện nay thông qua năm 1978 và được chấp nhận rộng rãi;
- Hội đồng gồm 6 thành viên: 2 người đại diện cho công chúng và 3 người do tổ chức báo chí đề cử, người thứ 6 là chủ tịch được chọn thông qua bầu cử;
- Quy chuẩn đạo đức nhằm đề cao các chuẩn mực đạo đức nói chung và chống lại những điều gây hại cho công chúng;
- Là một hệ thống tự nguyện, chặt chẽ, phi chính phủ do giới báo chí điều hành và tài trợ;
6 – Báo chí Đông Nam Á
Sõ lược về khu vực Đông Nam Á:
Bao gồm 11 quốc gia; rộng 4 triệu km2; dân số: 593 triệu người (số liệu 2004);
ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (cộng đồng an ninh chung; cộng đồng kinh tế; cộng đồng văn hoá – xã hội)
Lịch sử: Ảnh hưởng giao thưõng Ấn Độ - Trung Quốc TK thứ 3 tr.CN; ảnh hưởng quá trình thuộc địa hoá của phưõng Tây từ TK 16;
Kinh tế: nông nghiệp, giao thưõng biển, tiểu thủ công nghiệp; phát triển công nghệ cao trong vài thập niên gần đây;
Tôn giáo: Phật giáo (525), Hồi giáo (TK 15); Hindu giáo (thế kỷ 13), Thiên Chúa giáo (từ thế kỷ 16)
Ngôn ngữ: chịu ảnh hưởng từ giao thưõng và quá trình thuộc địa hoá; ngôn ngữ bản địa, tiếng Anh, tiếng Hoa…
Báo chí Đông Nam Á giai đoạn khởi thuỷ
Báo chí ra đời trong quá trình thuộc địa hoá
(từ thế kỷ 16, xuất bản phẩm đầu tiên: Doctrina Christiana – 1593 tại Philippines );
Cõ sở ra đời: phưõng tiện in ấn; truyền bá tôn giáo; tin tức giao thưõng…
Vai trò của thực dân phưõng Tây và nhà truyền giáo;
Những tờ báo đầu tiên
Bata Viasche Nouvelles en Politique (1744) (tiếng Hà Lan);
Het Vendu Nieuws (1766-1809) (tiếng Hà Lan);
The Government Gazette (1806) (tiếng Anh)…
Trang 33 Thông tin từ chính quốc, các cường quốc trên thế giới, phục vụ tầng lớp thực dân tại địa phưõng;
Truyền đạo;
Quảng cáo giao thưõng…
(không quan tâm đến đời các tin liên quan trực tiếp đến đời sống người dân);
Trường hợp của tờ Succesos Felices của Tomas Pinpin (1637) là ngoại lệ:
“Một kiểu viết gắn liền với những sự kiện, tin tức có liên quan đến đông đảo công chúng
Khuynh hướng này rất gần với báo chí tiến bộ”
Trường hợp Gia Định Báo (1865):
Phổ biến tin tức cho người dân bản xứ;
- Những vần đề có liên quan đến văn hoá và các tiến bộ về canh nông;
- Phổ biến khoa học kỹ thuật thường thức;
• Vai trò của Trưõng Vĩnh Kư
Báo chí Đông Nam Á
Ngôn ngữ: Tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, Bồ Đào Nha, Hà Lan, tiếng bản địa…
Sở hữu: báo in từ chính quốc chuyển sang; các công ty thưõng mại; tổ chức truyền đạo; nhà vua (Thái)
Vai trò của báo chí ở ĐNÁ
giai đoạn khởi thuỷ
Phục vụ tầng lớp thực dân và quư tộc;
Giao thưõng;
Truyền giáo;
Phát triển văn học và ngôn ngữ;
Phổ biến tin tức đến người dân;
Báo chí Đông Nam Á hiện đại
Trang 34 Nền báo chí của từng quốc gia phát triển tuỳ thuộc vào bối cảnh kinh tế - chính trị của mỗi quốc gia;
Khẩu hiệu chung: vì sự hiểu biết lẫn nhau; thúc đẩy sự tiến bộ, công bằng xã hội và hoà bình trong khu vực;
Các mô hình báo chí:
Kiểu 1: Nhà nước trực tiếp quản lư: Myanmar , Việt Nam và Lào;
Kiểu 2: quản lư truyền thông tư nhân bằng giấy phép: Singapore , Malaysia ,
Indonesia
Kiểu 3: báo chí tự do: Thái Lan , Philippines , Indonesia (hậu Suharto)
Mối quan hệ báo chí và chính trị
Báo chí được xem là một nhân tố trong việc bình ổn xã hội, đảm bảo trật tự chính trị
và xã hội;
Tổng thống Suharto – Indonesia :
“…báo chí có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều hành quản lư một quốc gia đa sắc
tộc thông qua việc truyền bá thông tin, ư kiến, tư tưởng niềm tin… Nhiệm vụ của báo chí
là phải góp phần xây dựng và củng cố sự thống nhất và hoà hợp quốc gia”
Mối quan hệ báo chí – đảng phái
Cụm từ “nhà cầm quyền” đặc biệt quan trọng trong bối cảnh báo chí ĐNÁ;
Chính phủ kiểm duyệt trực tiếp;
Độc quyền phân phối báo chí;
Quyền lực không giới hạn trong việc can thiệp vào nội dung và tổ chức báo chí;
Báo chí là cõ quan ngôn luận của Đảng cầm quyền;
Vấn đề sở hữu báo chí
Nhà nghiên cứu Duncan Mc Cargo cho rằng có hai kiểu sở hữu: những người nắm cổ phần công khai và những người nắm cổ phần “trong bóng tối”;