Bài giảng Chí Phèo - Văn 11

Chủ đề: Qua tác phẩm “ Chí Phèo, Nam Cao tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân nửa phong kiến tàn bạo đã cướp đi của người nông lương thiện cả nhân hình lẫn nhân tính.. Hình tượng nhân vật Chí

Nội dung bài giảng

I.Tìm hiểu chung:

1 Nhan đề

2 Đề tài

3 Tóm tắt

4 Chủ đề

II Đọc – hiểu văn bản

1 Hình ảnh làng Vũ Đại

2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

3 Hình tượng nhân vật Bá Kiến

4 Đặc sắc nghệ thuật

III Tổng kết

NAM CAO

TÁC PHẨM

Người nông dân nghèo

3 Tóm tắt tác phẩm: Học sinh tự tóm tắt

4 Chủ đề:

Qua tác phẩm “ Chí Phèo, Nam Cao tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân nửa phong kiến tàn bạo đã cướp đi của người nông lương thiện cả nhân hình lẫn nhân tính

Đồng thời nhà văn cũng trân trọng phát hiện và khẳng

định bản chất tốt đẹp của những con người này ngay khi tưởng chừng họ đã bị biến thành quỹ dữ

II Đọc – hiểu văn bản:

- Có tôn ti trật tự nghiêm ngặt: cao nhất là cụ tiên chỉ

bá Kiến” bốn đời làm tổng lí ”, uy thế nghiêng trời ->

đám cường hào , keêùt bè kết cánh dưới tay một người

ngấm ngấm chia rẽ, tranh giành nhau như “quần ngư

tranh thực” -> Dân nghèo cơ cực, thấp c , bé h ng -> ổ ọ

h ng ng i cùng hơn cả dân cùng: Chí Phèo, Binh ạ ườ

Chức, Năm Thọ -> làng Vũ Đại hiện lên sống động,

hết sức ngột ngạt, đen tối.

2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo

* Cuộc đời Chí Phèo là một tấn bi kịch của

người nông dân trong xã hội cũ Đó là bi kịch của một con người bị xã hội làm tha hóa, muốn sống lương thiện nhưng không được chấp nhận

- Khái niệm “tha hóa”: nghĩa là con người

không được sống đúng với bản chất của mình, đúng nghĩa là một CON NGƯỜI: là người ương thiện mà phải sống bất lương, phải ăn cướp,

phá hoại hạnh phúc của người khác

- Khái niệm “bi kịch”: là con người bị rơi váo tình huống bi thảm không lối thoát

a) Quá trình tha hĩa:

•* Gđ 1: Trước khi đi tù

•- Chí sinh ra (bị bỏ rơi) : “ trần truồng, xám ngắt trong một cái váy đụp để bên lò gạch bỏ hoang”, nhưng sống giữa

những người nông dân lương thiện

- Lớn lên: hiền lành, lương thiện, giàu lòng tự trọng (thấy

nhục khi bà Ba bắt bóp chân), có ước mơ

Vì ghen vô cớ, bá Kiến

đẩy Chí đi tù

Nhà tù TDPK nhào nặn

 Ngoại hình: “Trông đặc như cái thằng săng

đa!ù” – mang hình d ng c a m t th ng l u ạ ủ ộ ằ ư

manh

•- “Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết!”, ngực “trạm trổ rồng

phượng với một ông tướng cầm chùy”…

•- Trang phục: quần nái đen, áo tây vàng

• dữ tợn, ghê sợ

 Nhân tính:

- Tr thành tay sai c a Bá Kiến ở ủ

- Qũy dữ của làng Vũ Đại: Triền miên trong cơn say, rạch mặt ăn vạ, đâm chém giết người, phá tan bao cảnh sống

yên vui, đe dọa hạnh phúc bao gia đình làng Vũ Đại

Mọi người ghê sợ, căm ghét xa lánh

Chí cô độc -Tiếng chửi:

+ vô cớ, không nhằm vào một ai cụ thể: làng Vũ đại, cha me,ï bản thân -> tìm cách bắt chuyệân với mọi người nhưng không ai đáp, chỉ có tiếng sủa của mấy con chó đáp lại -> chơ vơ, lạc lõng, bị khai trừ khỏi xã hộïi loài người

Bi kịch tha hóa (bị tước đoạt quyền

làm người): đẻ ra một Chí Phèo hiền lành là một bà mẹ khốn khổ, tội nghiệp, còn đẻ

ra một Chí Phèo lưu manh là cả XHTDPK bất công vô nhân đạo Chí Phèo là hiện

tượng phổ biến mang tính quy luật trong xã hội nông thôn Việt Nam trước cách

mạng T8 1945  Đây là ý nghĩa tố cáo

làm nên giá trị hiện thực của tác phẩm

b) Gđ 3: Bi kịch nội tâm (bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

Bi kịch này bắt đầu khi nào?

* Bản chất lương thiện được thức tỉnh:

- Lần đầu tiên Chí cảm nhận được ý nghĩa của cuộc sống:

+ Âm thanh: tiếng chim hót vui vẻ, tiếng người đi chợ, tiếng mái chèo đuổi cá trên sông

+ Nhớ lại một thời từng ao ước một mái ấm gia

đình: chồng cày thuê cuốc mướn, vợ dệt vải…

Những cái bình dị của cuộc sống vốn rất quen thuộc nhưng lần đầu Chí cảm nhận được

- Chí bắt đầu buồn , lo và sợ sự cô độc, lẻ loi “ sợ hơn cả đói rét và ốm đau”

- Cảm nhận được tình thương qua bát cháo hành của Thị

Nở: “ngạc nhiên” xúc động “ thấy mắt hình như ươn

ướt”, “hắn nhìn Thị rồi nhìn bát cháo hành bốc khói mà

bâng khuâng ” -> xúc động chân thành vì tình người “ bởi

đây là lầân đầu tiên hắn được chăm sóc bởi bàn tay một

người đàn bà”

- Khát khao được chung sống với Thị Nở (khát khao lương

thiện): “ hắn thấy vừa vui,…vừa ân hận”, “hắn thấy lòng

thành trẻ con,…”, “ cố uống thật ít rượu cho đỡ tốn tiền…”

Sự biến đổi tâm lí bất ngờ nhưng rất phù hợp với sự phát triển nội tại tính cách khẳng định bản chất người vẫn còn trong Chí - giá trị nhân văn của tác phẩm.

•* Khát vọng lương thiện không được chấp nhận:

•- Hi vọng nhỏ nhoi vừa lóe lên đã bị dập tắt: bởi

Thị Nở không thể chống lại định kiến xã hội (mà bà cô là điển hình)

- Tuyệt vọng: Chí cố bám víu lấy Thị Nở, như kẻ sắp chết đuối vớ được cọc nhưng vô ích, cánh cửa

trở về cuộc đời đóng sầm trước Chí (dẫn chứng

SGK) rơi vào tuyệât vọng, bế tắc

•- Uống rượu nhưng khác với mọi lần Chí “càng

uống càng tỉnh”, chỉ phảng phất hương cháo hành

•

• “ôm mặt khóc rưng rức” -> khóc vì đau đớn: vì

bị chối bỏ không được sống lương thiện, cuộc đời anh đã tận cùng của sự bế tắc, tuyệt vọng

•- Chí Phèo giải quyết bi kịch đời mình bằng hành động liều lĩnh: giết bá Kiến -> tự sát

thiện? ” -> Nỗi đau tột cùng

=> Hành động tất yếu khi ý thức nhân phẩm

của con người được thức tỉnh

Tấn bi kịch thê thảm của Chí Phèo có sức

tố cáo xã hội mạnh mẽ

3 Hình tượng nhân vật bá Kiến: nhân vật điển hình cho tầng lớp thống trị

* Vị thế: là tổng lí của làng Vũ Đại -> uy lực ngất trời, mọi người trong làng đều kiêng sợ

* Bản chất :

+) Gian ngoan, xảo quyệt, nham hiểm:

- Đối với Chí Phèo: mềm mỏng,ngọt nhạt, khôn khéo ( dẫn chứng)

- Đối với đám cường hào : tìm cách làm lũ đàn

em, hoặc đám dân làng “ sinh chuyện”, tức là

chém giết, đót phá lẫn nhau để hắn “ có dịp mà ăn”

+) Nhân cách bỉ ổi của tiên chỉ làng Vũ Đại

trong mối quan hệ kín đáo: khi nghĩ về người vợ trẻ của mình

Bá Kiến vừa mang bản chất của giai cấp địa chủ cường hào, vừa có những nét riêng biệt sinh động không giống bất cứ một nhân vật địa chủ nào trong văn học đương thời

Trình độ nghệ thuật xây dựng nhân vật

điển hình bậc thây của Nam Cao

4 Đặc sắêc nghệ thuật:

- Xuất sắc trong nghệ thuật xây dựng nhân vật (những tính cách điển hình), đặc biệt là khám

phá, miêu tả trạng thái tâm lí phức tạp

- Kết cấu truyện mới mẻ: không theo trình tự

thời gian

- Cốt truyện hấp dẫn, tình tiết đầy kịch tính

và luôn biếân hóa

- Ngôn ngữ sống động (đa thanh): có lúc là lời kể của tác giả,có lúc là lời của người kể chuyện, nhưng có lúc lại là lời của nhân vật, vừa điêu

luyện vừa gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày

III Tổng kết: ghi nhớ SGK

- Bi kịch của Chí là tiếng chuông báo động về tình trạng nhân tính của con người cùng khổ trong xã hội cũ đang bị chà đạp Từ đó nhà văn khẳng định phẩm chất tốt đẹp của con người, dù bị vùi lấp nhưng nó vẫn có sức sống tiềm tàng Đó là giá trị nhân đạo

của tác phẩm

- Tác phẩm khẳng định tài năng bậc thầy của Nam Cao – nhà văn nhân đạo sâu sắc

IV Củng cố, dặn dò:

- Soạn bài: Vĩnh biệt cửu trùøng đài