Để đạt thành tích tốt trong việc học, ngoài trí thông minh, sự cần cù, thì những kỹ năng học tập cần thiết sẽ giúp ích rất nhiều trong việc ôn tập cũng như tiếp thu những kiến thức mới..
Trang 121 KỸ NĂNG
SỐNG THIẾT YẾU
CHÌA KHOÁ THÀNH CÔNG
TÙNG JIN
Trang 21.
Trang 3Để đạt thành tích tốt trong việc học, ngoài trí thông minh,
sự cần cù, thì những kỹ năng học tập cần thiết sẽ giúp ích rất nhiều trong việc ôn tập cũng như tiếp thu những kiến thức mới
Kỹ năng học tập giúp bạn phát huy năng lực trongnghiên cứu, tiếp nhận kiến thức và làm việc Đây là yếu tốquan trọng, có vai trò quyết định việc học của một ai đó cóhiệu quả hay không Vì vậy, việc tìm hiểu một vài kỹ năng
để giúp việc học tập đạt hiệu quả cao sẽ là một việc làm vôcùng hữu ích
I. LẮNG NGHE TRONG HỌC TẬP.
1. Tự đánh giá về kỹ năng lắng nghe trong học tập
bằng cách làm bài tập cá nhân sau (Hãy đánh dấu vào ô
trống bên cạnh):
Bạn phải xác định phần nào bạn có nhiều dấu nhất.Điều này sẽ đưa ra dấu hiệu về kiểu người nghe mà bạn sẽ sởhữu Kết quả sẽ thể hiện rõ ràng và chính xác nhất bếu bạnkhông thảo luận với ai khác Các thể loại lắng nghe khôngnên tiết lộ trước khi đánh dấu và được thực hiện bởi chínhbạn
A.
1 Tôi chỉ nghe những thứ mà tôi quan tâm
2 Tôi thích nghe những lời khen ngợi
3 Tôi ngừng lắng nghe khi tôi không phải là trungtâm của sự chú ý
4 Tôi thích thú với cuộc nói chuyện nhỏ trong lớp
5 Đôi khi tôi thậm chí không biết bài học về cái gì
B.
Trang 4 6 Tôi không nghe để học một điều gì đó, vì tôi đã biếtmọi thứ.
7 Thông qua việc lắng nghe, tôi có thể dễ dàng pháthiện ra những sai lầm của người khác
8 Tôi quá chán để nghe
9 Tôi luôn hình thành các đối số trong khi lắng nghe
10 Nếu bài học nói về điều gì đó mà tôi không thểtranh luận, tôi chỉ cần chốt lại điều đó một cách vắn tắt
C.
11 Khả năng nghe của tôi khác nhau, đôi khi sẽ làlắng nghe chuyên sâu, đôi khi tôi không lắng nghe tất cả
12 Suy nghĩ của tôi thường mơ hồ
13 Tôi thường chỉ nghe thấy một từ ở đây và ở đó
14 Tôi thường bị mất tập trung vào một câu chuyện
15 Tôi thường chỉ nghe được một nửa câu chuyện
D.
16 Tôi thường tự vấn mình khi nghe
17 Tôi rất xúc động khi bị chỉ trích
18 Tôi thường suy ngẫm về những điều tôi nghe thấy
19 Tôi thường tin rằng giáo viên không thích tôi và
do đó không nghe những gì họ nói
20 Tôi ngừng lắng nghe ai đó không đồng ý với tôi
E
21 Tôi tiếp nhận mọi thứ một cách vô điều kiện
22 Tôi luôn làm theo người khác mà không thực sựlắng nghe hướng dẫn
23 Tôi đấu tranh để làm theo ý mình, bởi vì mọi thứđều quan trọng
Trang 5 24 Tôi không đặt câu hỏi về những hướng dẫn khôngliên quan.
25 Tôi thường để bạn bè phân tâm khi đang nghe
F
26 Tôi thích lắng nghe ý kiến của người khác
27 Tôi dành toàn bộ sự chú ý của mình trong mộtcuộc trò chuyện và không dễ dàng phân tâm
28 Tôi không ngắt lời người khác
29 Tôi luôn đảm bảo rằng tôi hiểu những gì ngườikhác đang nói
30 Tôi không ngại đặt câu hỏi
Trang 6lai tươi sáng sau này Trong khi bạn đang ở trường, hãy tậndụng tối đa nó.
Gợi ý về cách trở thành một người lắng nghe tích cực trong học tập:
• Không có thành kiến đối với môn học hoặc giáo viên
• Thay đổi thái độ của bạn Hãy cho giáo viên một cơhội
• Đưa ra quyết định lắng nghe trong lớp (Hãy nhớ, lắngnghe và học tập có thể là niềm vui)
• Cố gắng giao tiếp bằng mắt với người nói
• Đọc bài của ngày hôm sau và chuẩn bị đến lớp đểtham gia thảo luận trên lớp
• Ghi lại những câu hỏi bạn muốn hỏi Điều này sẽkhuyến khích bạn ngắt lời giáo viên đúng lúc, đúng chỗ
• Viết ngắn gọn Đừng cố viết ra từng từ giáo viên nói
• Hãy nhớ rằng mọi người không nghĩ hoặc không nhìnthấy điểm tốt ở bạn Đừng ngăn cản người khác làm việc,thay vì hiểu và hỗ trợ họ
• Cố gắng hình thành một bức tranh về những gì giáoviên đang nói
• Đọc qua những bài học học được trong ngày vào buổichiều sau giờ học Bộ não của bạn muốn lưu trữ thông tinbạn đã nghe trên lớp một cách có trật tự
Công thức lắng nghe: LISTEN.
L - Look and learn (Nhìn và học hỏi).
I - Ignore distractions (Tôi bỏ qua phiền nhiễu).
S - Stop being judgemental (Ngừng phán xét).
T - Talk about what you hear (Hãy nói về những gì bạn
nghe được).
Trang 7E - Experience what you hear (Hãy trải nghiệm những
gì bạn nghe).
N - No interruption (Không gián đoạn – nghe tập
trung).
II. SỰ TẬP TRUNG TRONG HỌC TẬP.
Có phải bạn cảm thấy khó khăn khi phải tập trung choviệc học? Đừng lo - việc này cũng xảy ra với những họcsinh - sinh viên xuất sắc nhất Để tập trung cho việc học,bạn chỉ cần điều chỉnh thói quen học tập, học ở nơi yên tĩnhkhông bị quấy rầy bởi những tiếng động bên ngoài, thửphương pháp mới hoặc lên kế hoạch học tập thực sự hiệuquả và cho phép tâm trí của bạn được thư giãn mỗi khi cần Hãy thử trải nghiệm đến khi bạn tìm được cách phù hợpvới mình Bằng việc áp dụng đúng phương pháp, bạn sẽ dễdàng tập trung hơn.Sự tập trung rất quan trọng để học tập hiệuquả
1. Những lý do thiếu tập trung trong học tập.
Bạn hãy hoàn thành Bảng làm việc để xác định lý do
thiếu tập trung của mình là gì? (Đánh dấu vào ô trống nếu
Trang 8 Thiếu hiểu biết
Thiếu động lực
Lịch trình quá bậnrộn
Lập kế hoạch kém
2. Cách để tập trung trong học tập.
A Duy trì sự tập trung.
A1 - Lập thời gian biểu
Nếu bạn sắp phải học suốt cả đêm, hãy lên kế hoạchcho việc học Dành 5 - 10 phút nghỉ ngơi sau mỗi 30 - 60phút học tập Não của bạn cần được thư giãn để nạp lạinăng lượng Đó không phải là sự lười biếng mà là thời gian
để não tổng hợp thông tin
Cố gắng chuyển đổi môn học sau mỗi giờ học để bạnkhông cảm thấy chán và não không bị bão hòa Khi dànhquá nhiều thời gian cho một môn, não của bạn sẽ dần mất đi
sự năng nổ Bằng việc chuyển sang một môn học mới, bạn
sẽ đánh thức bộ não và cảm thấy có thêm động lực
A2 - Dành ra một khoảng thời gian để lo lắng hoặc suy nghĩ về những thứ khác
Đôi khi, việc tập trung học trở nên khó khăn vì nhữngđiều vụn vặt trong cuộc sống - cả tốt lẫn xấu liên tục xâmchiếm tâm trí của chúng ta Chúng ta thường cảm thấy nhưkhông thể kiểm soát suy nghĩ của mình, nhưng trên thực tếthì đó là việc mà ta có thể làm được Hãy nói với bản thânrằng bạn sẽ nghĩ về vấn đề đó hoặc chàng trai hay cô gái đósau khi học xong Bạn sẽ cảm thấy an tâm hơn khi biết mộtlúc sau mình có thể nghĩ về điều đó Và khi thời điểm đến,
có thể bạn sẽ không còn muốn nghĩ đến vấn đề đó nữa.Nếu bạn thấy tâm trí bắt đầu miên man với những suynghĩ, hãy dừng việc này ngay lập tức Dành một giây để rũ
bỏ mọi thứ và trở lại với việc học Bạn là người điều khiển
Trang 9suy nghĩ của mình Bạn để suy nghĩ xuất hiện thì bạn cũng
có thể làm cho chúng biến mất!
Chuẩn bị sẵn bút và giấy để viết lại mọi suy nghĩ xuấthiện trong tâm trí của bạn khi đang học Hãy làm hoặc nghĩ
về những thứ đó trong lúc giải lao
A3 - Thay đổi phương pháp học
Ví dụ, bạn vừa đọc xong 20 trang của quyển sách này
và đọc tiếp 20 trang của quyển sách khác sẽ là không khônngoan Thay vào đó, bạn nên thử trả lời câu hỏi trắc nghiệmvới một vài mẩu giấy thông tin, vẽ biểu đồ để nhớ các dữliệu hoặc nghiên cứu điều gì đó đòi hỏi bạn phải phát huycác kỹ năng khác và vận dụng những phần khác của não bộ.Như vậy, chắc chắn bạn sẽ hào hứng hơn với việc học.Ngoài ra, não bộ cũng không gặp khó khăn trong tưduy Việc chuyển đổi các kỹ năng sẽ giúp não xử lý thôngtin nhanh hơn và nhớ lâu hơn Bạn sẽ thấy thời gian trôinhanh hơn và khả năng ghi nhớ cũng tốt hơn Hãy thử vàcảm nhận sự khác biệt!
A4 - Tự thưởng cho bản thân
Đôi khi chúng ta cần một chút “động lực” để tiếp tụchành trình của mình Nếu kết quả học tập tốt vẫn chưa phải
là phần thưởng xứng đáng, bạn hãy thử tạo ra điều gì đókhuyến khích bản thân tập trung cho việc học Đó có thể làmón tráng miệng ưa thích và thời gian rảnh rỗi để xem tivi,một buổi mua sắm thả ga, một buổi mát xa thư giãn hoặcngủ trưa thỏa thích Hãy tặng cho bản thân bất kỳ điều gìxứng đáng với nỗ lực học hành của bạn
Nếu có thể, bạn hãy đề nghị bố, mẹ cùng tham gia hoạtđộng này Thử hỏi xem họ có thể “tài trợ” cho phần thưởngcủa bạn hay không Phần thưởng cho kết quả học tập tốt cóthể là đổi sang một công việc nhà mà bạn thích hơn hoặc tạmthời tăng tiền tiêu vặt Hãy hỏi xem họ có sẵn lòng cho kế
Trang 10hoạch tự thưởng của bạn không - không sao, chỉ là hỏi thôimà.
A5 - Xem lại bài học
Đã bao giờ bạn xử lý một đống bài tập và muốn hoànthành chúng nhưng lại không rõ ý nghĩa của một số kiếnthức? Việc học đôi khi cũng tương tự như vậy Bạn cần biếtkhi nào phải xem lại bài học và làm cho việc học trở nênđơn giản hơn Nếu không biết những kiến thức cơ bản, bạnđừng cố gắng tìm hiểu chuyên sâu Hãy phân tích thông tintrước
A6 - Học một cách chủ động
Một điều mà tất cả giáo viên đều biết nhưng hiếm khinói với bạn là: việc đọc giáo trình/sách giáo khoa/tài liệu sẽrất chán, đặc biệt khi đó là chủ đề mà bạn không thích Đểviệc học hiệu quả hơn và giúp bạn tập trung dễ dàng hơn,hãy dùng các phương pháp đọc chủ động Việc này giúpbạn tránh tình trạng suy nghĩ mất tập trung và đảm bảo duytrì kết quả học tập tốt
Sau đây là một số gợi ý: Đặt câu hỏi cho bản thântrong khi đọc; đóng sách lại và nói to phần tóm tắt nội dungbạn vừa đọc
A7 - Ghi chú khái niệm, nhân vật, cốt truyện hoặc sự kiện được mô tả
Dùng càng ít từ ngữ càng tốt và đưa ra ví dụ vắn tắt đểdiễn tả những gì bạn muốn nói Bạn có thể viết tắt trong khighi chú Ngoài ra, bạn nên ghi lại số trang, tiêu đề và tác giảcủa quyển sách phòng trường hợp bạn cần bổ sung cho mụctham khảo hoặc lý do khác
Tạo bảng câu hỏi trắc nghiệm trong phần ghi chú và sửdụng để kiểm tra kiến thức cũng như ôn tập
Trang 11A8 - Truy cập mạng Internet và trở lại việc học ngay khi hết giờ giải lao
Hãy tận dụng tối đa khoảng thời gian giải lao của bạn.Bạn có thể vào Facebook, mở điện thoại và kiểm tra tinnhắn hoặc cuộc gọi nhỡ Đừng dành thời gian trả lời tinnhắn hoặc cuộc gọi trong lúc đó, trừ khi có việc khẩn cấp.Hãy thực hiện các hoạt động thư giãn yêu thích của bạnnhưng chỉ trong vài phút Sau khi hết thời gian giải lao,bạn phải dừng mọi hoạt động thư giãn và trở lại với việchọc Bạn sẽ cảm thấy sảng khoái hơn sau khi được "sạcpin" và "kết nối", dù chỉ là vài phút
Khoảng thời gian nạp năng lượng ngắn ngủi này sẽ rấthữu ích cho khả năng tập trung của bạn Có lẽ bạn nghĩrằng việc này gây mất tập trung và làm gián đoạn cảm hứnghọc tập, nhưng cuối cùng thì bạn sẽ hoàn thành mọi việchiệu quả hơn Kết quả sẽ là như thế nếu bạn sử dụng thờigian nghỉ ngơi một cách thông minh
B Tạo môi trường hoàn hảo cho sự tập trung.
B1 - Chọn địa điểm thích hợp
Đó phải là một nơi yên tĩnh với môi trường thích hợpcho việc học Bất kể đó là phòng riêng hay thư viện, bạnhãy chọn nơi có không gian yên tĩnh và không có yếu tốgây xao nhãng để có thể tập trung Bạn nên tránh xa tivi,thú cưng và bất kỳ thứ gì gây mất tập trung
Ngoài ra, bạn cũng cần một chiếc ghế thoải mái và ánhsáng tốt Không nên ngồi ở tư thế gây mỏi lưng, mỏi cổhoặc mỏi mắt vì sự nhức mỏi cũng khiến bạn mất tập trung
Ví dụ, đừng ngồi học trước tivi; bạn sẽ chỉ làm bài tậptrong lúc quảng cáo Chỉ "liếc nhìn" tivi hoặc nghe radiotrong ít phút giải lao - tương tự như lúc bạn đi lấy nướchoặc "thay đổi không khí" trong chốc lát
Trang 12Ngồi học ngay ngắn tại bàn học Đừng học trêngiường, trừ khi bạn ngồi ngay ngắn đọc sách mà không đắpchăn và bật đèn đọc sách đặt ngay bên cạnh Lưu ý, khôngnên đắp chăn đọc sách vì bạn sẽ chìm vào giấc ngủ Hơnnữa, bạn sẽ kết nối chiếc giường với việc học và chắc chắn
đó là điều mà bạn cần tránh
B2 - Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập
Các loại bút chì, bút mực, bút đánh dấu và sách nênđược đặt trong tầm với để bạn không bị xao lãng trong khihọc Sắp xếp lại bàn học nếu cần để bạn không bị phân tâmbởi sự bừa bộn Không nên để bất kỳ lý do gì khiến bạnphải rời bàn học và gây gián đoạn "cảm hứng học tập".Tất cả sách vở và tài liệu mà bạn cần (đừng quên đềcương) nên được đặt trong tầm với của bạn Đây được xemnhư là sự chuẩn bị cho thành công Sử dụng laptop nếu cầnthiết cho việc học; nếu không thì bạn nên đặt laptop ở nơikhác
B3 - Chuẩn bị một ít đồ ăn nhẹ
Hãy chọn thực phẩm mà bạn có thể ăn nhiều lần nhưmột ít hạt, quả việt quất/dâu tây, 1/4 quả táo hoặc bẻ mộtmẩu sô-cô-la đen… Chuẩn bị thêm nước - bạn không nênuống quá nhiều cà phê, trà có caffeine hoặc các loại nướctăng lực (vì bạn sẽ thức suốt đêm) Các loại thức uống kểtrên sẽ khiến bạn rơi vào tình trạng mệt mỏi đến mức việccấu véo và vỗ vào mặt cũng không khiến bạn tỉnh táo.Bạn muốn tìm "thực phẩm giàu dinh dưỡng"? Nghiêncứu cho biết quả việt quất, rau chân vịt, bí hồ lô, súp lơxanh, sô-cô-la đen và cá đều là thực phẩm bổ não có thểgiúp bạn học tập hiệu quả hơn
B4 - Viết ra mục tiêu học tập
Trang 13Bạn muốn (hoặc cần) đạt được điều gì trong hôm nay?Bạn nên làm gì để có thể bước đi trong tâm thế đã hoànthành mọi việc cần làm? Đây là các mục tiêu giúp bạn tậptrung vào việc nên làm trong buổi học.
Đảm bảo đó là những việc khả thi Nếu phải đọc 100trang sách trong tuần này, bạn nên đọc 20 trang mỗi ngày -đừng cố gắng đọc nhiều hơn mức bạn có thể tiếp thu Bạncũng cần lưu ý giới hạn thời gian Nếu tối nay bạn chỉ cómột giờ rảnh, hãy hoàn thành việc quan trọng nhất
B5 - Tắt điện thoại và các thiết bị điện tử
Đây là cách giúp bạn tránh việc trì hoãn và tập trungvào kế hoạch của mình Chỉ sử dụng máy tính nếu cần thiếtcho việc học; nếu không thì đây sẽ là yếu tố gây xao lãng.Tương tự như với điện thoại - hãy chuyển sang chế độ máybay trừ khi bạn cần sử dụng cho trường hợp khẩn cấp
B6 - Thử mở nhạc nhẹ
Đối với một số người, âm nhạc giúp họ tập trungnhưng với người khác thì không Hãy thử để biết điều gìthích hợp nhất với bạn Một chút nhạc nền có thể khiến bạnquên mất là mình đang miệt mài học thay vì đi chơi Lưu ýrằng, loại nhạc giúp bạn tập trung học tập có thể không phải
là loại nhạc mà bạn vẫn yêu thích Thường thì việc nghe thểloại nhạc bạn không biết sẽ tốt hơn, vì khi nhận ra một bàihát quen thuộc, bạn sẽ có xu hướng nghĩ đến bản nhạc đó
và thậm chí là hát theo Hãy thử nghe các thể loại nhạc khácnhau để tìm ra loại nhạc yêu thích của bạn nhưng phải dễnghe và không khiến bạn mất tập trung
Thử dùng ứng dụng tạo âm thanh tự nhiên như tiếngchim hót, tiếng mưa, tiếng suối chảy róc rách hoặc các âmthanh dễ chịu khác giúp bạn tập trung học Bạn có thể tìmđược nhiều ứng dụng miễn phí trên mạng
C Bí quyết rèn luyện sự tập trung.
Trang 14C1 - Lắng nghe cơ thể của bạn
Trên thực thế thì mỗi ngày chúng ta đều có những giaiđoạn tràn trề năng lượng và cạn kiệt năng lượng Vậy thìnhững giai đoạn này của bạn xảy ra khi nào? Nếu có thể, bạnnên tập trung học vào lúc có nhiều năng lượng Như vậy, bạn
sẽ tập trung tốt hơn và ghi nhớ kiến thức đã được não bộ tiếpthu Các khoảng thời gian còn lại sẽ rất khó khăn cho việchọc
Đối với một số người, buổi sáng sớm là khi họ có nhiềunăng lượng nhất trong ngày Với số khác thì họ sẽ năng nổhơn vào ban đêm sau khi được nạp năng lượng trong mộtkhoảng thời gian Bất kể bạn rơi vào nhóm nào, hãy lắngnghe cơ thể của mình và học tập trong khoảng thời gian thíchhợp
C2 - Ngủ đủ giấc
Lợi ích của giấc ngủ nhiều vô số kể Giấc ngủ khôngchỉ giúp cơ thể điều tiết hooc-môn và tổng hợp thông tin màcòn tiếp thêm năng lượng giúp bạn sẵn sàng cho các thửthách của ngày mới Trên thực tế, việc cố gắng tập trungtrong khi vô cùng mệt mỏi cũng tương tự như việc tập trungkhi say xỉn Đây có thể là lý do khiến bạn không thể tậptrung
Hầu hết mọi người cần ngủ khoảng 7-9 tiếng mỗi đêm.Một số người có thể ngủ nhiều hơn hoặc ít hơn Bạn muốnngủ bao nhiêu tiếng khi không cần phải đặt đồng hồ báothức? Hãy ngủ đủ giấc theo nhu cầu của cơ thể bằng cách đingủ sớm hơn bình thường
C3 - Ăn uống lành mạnh
Sau tất cả thì bạn là kết quả của những gì bạn ăn; nếubạn ăn uống lành mạnh, trí não của bạn cũng sẽ khỏe mạnh.Hãy đặt mục tiêu ăn các loại rau củ quả nhiều màu sắc, ngũcốc nguyên cám, thịt nạc và sản phẩm từ sữa, các loại hạt