Bài giảng Các bài thi cờ vua từ 1 - 9

Làm thế nào để học sinh tự cầm cờ đi đúng theo các nước trong sách dạy đánh cờ như sau đây là việc bồi dưỡng đã có dấu hiệu ban đầu của thắng lợi, lúc đó sách trở thành huấn luyện viên t

NGHIÊN CỨU KĨ TRANG NẦY TRƯỚC KHI BẮT TAY VÀO VIỆC

BIỆN PHÁP SƯ PHẠM TRONG BỒI DƯỠNG CỜ VUA CHO HS

Thực tiễn thi đấu cờ vua : Rất nhiều em không nắm được những điều sơ đẳng về lí thuyết nên chất lượng thi đấu rất kém Nhiều em có khả năng thắng nhưng không biết cách

đi nên phải chấp nhận hòa

GViên bồi dưỡng cờ vua thường chỉ chia cặp cho học sinh đánh cờ với nhau, tự học

hỏi nhau kiểu "cơm chấm cơm" Trong khi đó, sách dạy đánh cờ Vua không thiếu nhưng

nhiều người mua sách cờ về rồi bỏ phí vì thiếu một sự hướng dẫn rất cần thiết ban đầu Làm thế nào để học sinh tự cầm cờ đi đúng theo các nước trong sách dạy đánh cờ như sau đây là việc bồi dưỡng đã có dấu hiệu ban đầu của thắng lợi, lúc đó sách trở thành huấn luyện viên trưởng của học sinh, sách là nguồn tri thức :

1.e4 e5 2.Mf3 Mc6 3 Tc4 Tc5 4.c3 (nước đi hợp lí vì tăng cường sức mạnh

cho trung tâm) 4 Mf6 5.0-0 0-0? (Thật sai lầm Phải ăn ngay Chốt e4 của bên Trắng

để làm chủ khu trung tâm) 6 d4 ed 7.cd Tb6 8.e5 (chơi d5 hay hơn là e5) 8 .Me8? (nếu đi Me4 thì bên Trắng sẽ đi 9.Td5, đen mất Mã) 9 d5 Me7 10.d6 cd 11 ed Mc6 12.

Tg5 Mf6 (đến đây, những vi phạm về nguyên tắc ra quân của bên Đen bắt đầu gây ra

hậu quả nghiêm trọng )

Có thể nói, GV chúng ta chưa ai có thể tự bồi dưỡng cho học sinh được như đoạn nêu trên của sách dạy đánh cờ Vấn đề là làm thế nào để học sinh sử dụng được sách?

Hoàn toàn có thể, nếu thực hiện đúng 12 bài nầy.

Người viết tài liệu nầy trước đây nhờ nghiên cứu sách chỉ trong vài năm mà tiến bộ

vượt bậc và đã đạt giải "Vô địch Cờ tướng" huyện Duy Xuyên năm 1990 do Huyện Đoàn Duy Xuyên tổ chức Sách chứa đựng vô số điều hay Đi đánh "cờ làng" cả năm không

tiến bộ bằng xem vài chương sách Nhưng sách không thể thay GV về Ph.pháp sư phạm

và năng lực tổ chức "sự đồng bộ" của HS trong lúc tập huấn

Tài liệu nầy không nhằm chép lại sách giúp cho các trường mà chủ yếu là muốn nêu lên các cách thức bồi dưỡng để rồi qua khoảng 10 bài, HS có thể tự mình nghiên cứu trực tiếp trên sách, học đánh cờ theo sách Có đi cờ theo sách thì mới có sự

tiến bộ vượt bậc trong một thời gian ngắn

Tài liệu nầy viết cho GV sử dụng bồi dưỡng cùng một lúc cho hàng chục em

chưa biết đọc các nước đi theo sách và chưa quen đi cờ theo sách Mỗi em có một bàn

cờ riêng, hoạt động theo sự điều khiển của GV bồi dưỡng Mỗi hs tham gia tập luyện phải có một vở ô li để dễ kẻ hình ván cờ và ghi bài tập GV bồi dưỡng (HLV) nên có một

trong các sách như: “Cờ vua cho trẻ em” , “Nước đi đầu tiên của bạn” để tham khảo

thêm các bài tập tương tự và vận dụng cách trình bày tài liệu nầy để bồi dưỡng nhiều vấn

đề khác trong khai cuộc, trung cuộc, tàn cuộc Biết rằng không có ván cờ nào giống ván cờ nào, nhưng nắm được những cách thức ra quân, tranh tiên, đặt bẫy bắt Xe, bắt Hậu, chiếu

rút, chiếu hết trong sách cờ sẽ giúp học sinh "lập thế", vận dụng để đánh thắng

Mỗi tuần ghi một vài thế cờ ra bàn cờ , dán lên bảng thông báo để nhiều hs tham gia thì mới tạo thành phong trào, trong số đó sẽ có những Nguyễn Ngọc Trường Sơn cho mà xem!

Có những việc có vẻ khó đối với người lớn nhưng lại không khó với đầu óc của học sinh Hãy áp dụng có phương pháp sư phạm sẽ có kết quả tốt

TRẦN VĂN HẢO

Bài 1: BÀN CỜ - TẬP NÊU TÊN CÁC Ô TRÊN BÀN CỜ :

+ Muốn đánh cờ theo sách, người đánh cờ phải nêu được ngay tên từng ô cờ trên bàn cờ + Mỗi ô cờ được kí hiệu bằng một bằng chữ của cột dọc và một số của hàng ngang

Bài tập: Chỉ từng ô để hs nêu tên của tất cả 64 ô trên bàn cờ Trước hết gọi theo từng cột,

dựa vào ô đã có toạ độ để suy ra tên ô còn trống Ví dụ: a1,a2, a3, a4 a8; b1,b2, Sau

đó nêu tên từng ô theo hàng ngang : a1,b1, h1 ; a2 Sau đó nêu nhanh tên các ô chưa

có sẵn tên Sau đó chỉ các đường chéo để nêu tên từng ô

HÌNH 1: BÊN XANH (HO C EN) ẶC ĐEN) ĐEN)

hàng thứ 4 a4 b4 e4

Cột a b c d e f g h

BÊN TRẮNG (HOẶC ĐỎ)

Sau đó nêu ngay tên từng ô theo thứ tự các số từ 1 đến 64 trong hình 2 theo cách sau:

hàng thứ 8 7 24 53 36 5 22 51 34 hàng thứ 7 54 37 6 23 52 35 4 21 hàng thứ 6 25 8 55 58 45 12 33 50 hàng thứ 5 38 59 46 13 48 57 20 3 hàng thứ 4 9 26 15 56 11 44 49 32 hàng thứ 3 60 39 10 47 14 31 2 19 hàng thứ 2 27 16 41 62 29 18 43 64 hàng thứ 1 40 61 28 17 42 63 30 1

Kh i đ u, ch tay vào s ô 1, đ c: h1,ch tay vào ô s 2 đ c g3, ch tay vào ô s 3ố ô 1, đọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ố ô 1, đọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ố ô 1, đọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3

đ c h5 mãi đ n ô s 64 đ c h2 T p bài trên nhi u l n sau n y s gi i nọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ố ô 1, đọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ập bài trên nhiều lần sau nầy sẽ giỏi nước đi lắt léo ều lần sau nầy sẽ giỏi nước đi lắt léo ẽ giỏi nước đi lắt léo ỏi nước đi lắt léo ước đi lắt léoc đi l t léoắt léo

c a quân Mã N u đ t m t quân Mã ô h1 và đi theo th t t 1 đ n 64, nó đã đi m i ôột quân Mã ở ô h1 và đi theo thứ tự từ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô ứ tự từ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô ự từ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô ừ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô ỗi ô

m t nột quân Mã ở ô h1 và đi theo thứ tự từ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô ước đi lắt léoc, không l p l i ô đã đi qua Tr ng tâm c a bài t p n y: xác đ nh nhanh tên t ng ôọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ập bài trên nhiều lần sau nầy sẽ giỏi nước đi lắt léo ịnh nhanh tên từng ô ừ 1 đến 64, nó đã đi mỗi ô

c (a5,f7,g3,d6,h4 )ờ (a5,f7,g3,d6,h4 )

hàng thứ 8

hàng thứ 6 hàng thứ 5 hàng thứ 4 hàng thứ 3 hàng thứ 2 hàng thứ 1

b6, a4, c3, e4, f6, d5, e3, c4, b2, d1, f2, h3, sẽ đến ô 50 Tự tìm đường đi từ ô 51 đến 64 theo hình 2

Đầu buổi nào cũng tập đi tập lại 2 bài tập trên nhiều lượt, chỉ tốn khoảng 5 phút/lượt, đa

tác dụng

2

H×nh 2

H×nh 2b

đi đến đây

là ô thứ 50 đọc: "h6"

ô thứ 1 đọc là h1 H×nh 2

Bài 2: GỌI TÊN QUÂN CỜ KÈM TOẠ ĐỘ TRÊN BÀN CỜ

 Qui ước : Cờ màu đỏ (hoặc trắng): Vua: ghi V ; Hậu : H ; Tượng : T ; Xe : X ; Mã :

M ; Chốt (Tốt) : C

 Cờ màu đen (hoặc xanh): Có gạch chân : Vua: ghi V ; Hậu : H ; Tượng : T ; Xe : X ;

Mã : M ; Chốt (Tốt) : C

+ Không nôn nóng sắp 32 quân cờ lên đánh Hãy tập các thế đơn giản ít quân cờ trước, kết hợp củng cố việc gọi tên quân cờ kèm toạ độ Muốn đi xa thì phải đi từ từ

+ Đặt bàn cờ sao cho ô bên góc phải của mỗi đấu thủ là ô màu trắng (ô a8 và h1 là ô màu trắng) Sắp 18 quân cờ ra bàn cờ theo thế cờ sau:

Hình 3: BÊN XANH (HO C EN) ẶC ĐEN) ĐEN)

hàng 8

BÊN TRẮNG (HOẶC ĐỎ)

1/ Hãy trả lời nhanh các câu hỏi: ô f1 có quân gì ? (Vua đỏ), ô g7 có quân gì? (Vua đen), ô c4 có quân gì ? (xe đen), ô b6 ? ô e4 ?, ô g5 ? ô c2 ? ô d6 ? ô c3 ? ; ô e7 ?

2/ Nêu tên 18 quân cờ trên bàn cờ ở hình 2 Lần lượt từ cột a (Tượng a2, đừng đọc “Tê a2”, mà hãy đọc Tượng a2 ), đến cột b (Chốt b2, Chốt b6) đến cột h (Chốt h3, Tượng h4) Lúc đầu có nhìn “hàng” bên trái và “cột” ở dưới để nêu; sau đó che “hàng” và “cột” lại rồi nêu tên kèm toạ độ của 18 quân cờ trên Buổi tập nào cũng khởi động bằng các bài tập trên

Áp dụng cách đọc trễ 1 nhịp để em yếu có đủ thời gian hình dung tọa độ rồi đồng thanh với bạn (GV chỉ vào 1 ô nào đó, chờ nửa giây đồng hồ mới gõ nhịp thước 1 cái, lúc đó cả lớp mới được đồng thanh thì HS yếu mới tự đọc được Nếu không áp dụng cách trên, các em yếu hơn sẽ rơi rớt dần Mục đích của cách tập theo tài liệu nầy là duy trì được thật nhiều

em vượt qua 10 bài nầy, khi đó những em có năng khiếu mới dần dần bộc lộ ra Những em nhanh ở bài đầu có khi chỉ nhờ "láu táu"

Hình ván cờ sau đây sẽ được học trong bài 9, bây giờ chỉ sử dụng phần hình vẽ để tập gọi tên quân cờ kèm tọa độ trên bàn cờ

bắt đầu từ cột a lần lượt đến cột h, trong mỗi cột thì gọi quân ở hàng nhỏ trước

Ví dụ trong hình bên ta gọi: Xe a1, Chốt b2, Chốt a7, Xe a8, Mã b1, Chốt b2, Chốt b7, Tượng c1, Chốt c2, Tượng c4, Mã c6, Chốt c7, Tượng c8, Chốt d2

C

3

Bài 3 : BẮT QUÂN - CHIẾU - CHIẾU HẾT - CHIẾU RÚT - LƯỠNG CHIẾU

Các khái niệm: BẮT QUÂN : là ăn quân đối phương - CHIẾU : là dùng một quân của mình tấn công trực tiếp vào ô có Vua đối phương đang đứng - CHIẾU HẾT : Là nước chiếu mà bên bị chiếu không còn cách nào bảo vệ được Vua, bên bị chiếu hết coi như bị thua

đối phương đang đứng

Hãy sắp thế cờ như hình 3 (ở bài 2), hỏi: Nếu đỏ đi trước thì đỏ có thể dùng các quân cờ nào để bắt quân của bên đen ? Còn nếu đen đi trước thì đen có thể dùng các quân cờ nào

để bắt quân của bên đỏ ? Hãy đi các nước bắt quân sau của mỗi bên, đồng thời dùng bút giấy ghi các nước đi đó:

Nếu đi trước, đỏ có thể đi 1trong 4 nước

sau

Nếu đen đi trước, có thể đi 1 trong 4 nước

sau HLV nói, hsinh đi cờ Và ghi: HLV nói, hsinh đi cờ Ghi nước đi

Xe đỏ ở ô c3 ăn Xe đen ở c4 Xc3 : Xc4 Tượng đen ở ô d6 ăn Tượng ở

a3

Td6 : Ta3

Mã đỏ ở g5 ăn Xe đen ở e4 Mg5 : Xe4 Xe đen ở ô e4 đi đến e1 chiếu

hết

Xe4 - e1 

Mã đỏ ở g5 ăn Xe đen ở ô e4 Mg5 : Xe4 Xe đen ở ô c4 ăn Xe đỏ ở ô c3 Xc4 : Xc3 Tượng đỏ a3 ăn Tượng đen

d6

Ta3 : Td6 Tượng đenở h5 ăn Mã đỏ ở ô

g5

Th4 : Mg5

(Dấu hai chấm là “bắt quân” ; dấu gạch ngang là “đi đến” ; dấu + là “chiếu” ; dấu  là

“chiếu hết” )

Trong 4 nước trên, nước đi nào của bên đen là đúng nhất ?

5/ HLV đọc cho hs ghi vào vở học đánh cờ rồi sắp quân cờ ra bàn cho thế cờ sau:

 Bên Đỏ có : Vg1 (Vua đỏ ở ô g1), Xd1, Cf1 (Chốt ở ô f1), Cg1, Ch1, Cc3, Hd4 (Hậu ở

ô d4)

 Bên Đen có: He5 (Hậu đen ở ô e5), Cc7, Cf7, Cg7, Ch7, Xe8, Vg8

Hình 4: BÊN XANH (HO C EN) ẶC ĐEN) ĐEN)

hàng 6 

BÊN TRẮNG (HOẶC ĐỎ)

 Yêu cầu hs cầm cờ đi các nước bắt quân và nước chiếu sau đây của mỗi bên, đồng thời dùng

bút giấy ghi các nước đi đó (Đỏ đi một quân cờ, đen đi một quân cờ gọi chung là một

nước đi)

4

Nếu hs tự

sắp cờ đúng

theo thế cờ

trong hình 4

sau đây là

đúng, nếu

sai thì yêu

cầu sắp lại

Nếu đi trước, đỏ sẽ thắng đen bằng cỏc

nước

Đen đi trước, sẽ thắng đỏ bằng cỏc nước

sau Bờn đỏ tấn cụng Bờn đen chống đỡ Bờn đỏ Bờn đen tấn cụng

1 Hd4 : He5 Xe8 : He5 (hoặc ghi

Xe8:e5)

1 He5 - e1 +

2 Xd1 - d8 + Xe5 - e8 2 Xd1 : He1 2 Xe8 : e1 

3 Xd8 : e8  đen bị đỏ chiếu hết () đỏ bị đen chiếu hết ()

Cỏch ghi "1 Hd4:He5 Xe8:He5" là cỏch ghi dễ hiểu với trẻ em, chỉ rừ vị trớ đang đứng và

ụ sẽ đến Cũn một cỏch ghi tắt khú hiểu hơn, phải cho HS học trước khi đọc sỏch dạy đỏnh

cờ

Bài 3 : (TIẾP THEO)

6/ HLV đọc cho hs ghi vào vở học đỏnh cờ 2 dũng sau đõy :

+ Bờn đỏ cú: Vf3, Hb4, Xf2 (Xe đỏ ở ụ f2), Xd5, Tb3, Mc6, Ce3, Cd4 (2 Chốt ở ụ e3 và d4)

+ Bờn đờn cú: Vf7 (Vua đen ở ụ f7), Hh5 (Hậu đen ở ụ h5), Xg4 (Xe đen ở g4), Tc2, Mg6

HS tự sắp quõn cờ ra bàn cho thế cờ vừa ghi, nếu đỳng như hỡnh 5 là đỳng

Cõu hỏi: a) Nếu đỏ đi trước thỡ đỏ cú thể dựng những quõn nào để chiếu Vua đen ? Ghi cỏc nước ấy ? (Hs trả lời: Đỏ cú thể chiếu bằng cỏc nước : 1 Hb4 - b7+ (Hậu đỏ ở ụ b4 đi đến

ụ b7 để chiếu) 2 Hb4 - e7+ (sẽ bị Mó đen ăn) 3 Mc6 - d8 + 4 Me6 - e5+ 5 Xd5 - f5+ (sẽ bị Hậu đen ăn và chiếu lại) 6 Xd5-d7+ (2 nước chiếu bằng Xe vừa nờu gọi là LƯỠNG CHIẾU vỡ Xe rỳt đi sẽ trống đường để Tương đỏ ở ụ b3 chiếu Vua đen Cả Xe và Tượng cựng chiếu: lưỡng chiếu)

Hỡnh 5: BấN XANH (HO C EN) ẶC ĐEN) ĐEN)

hàng 6 

BấN TRẮNG (HOẶC ĐỎ)

b) Nếu đen đi trước thỡ đen cú thể chiếu Vua đỏ bằng những quõn nào ? Ghi nước chiếu đú

?

(Hsinh trả lời: 1 Hh5 - h1+ 2 Hh5 - h3+ 3 Hh5- f5+ 4 Hh5:Xd5+ (Hậu ở ụ h5 vừa

ăn xe đỏ ở ụ d5 vừa chiếu Vua đỏ) 5 Tc2 - d1+ 6 Tc2 - e4+ 7 Mg6 - e5+ 8 Mg6 - h4+ 9 Xg4-f4+ 10 Xg4 - g3+ (nước thứ 9 & 10 gọi là lưỡng chiếu bằng xe và Hậu đen)

11 Xg4 - d4+ (nước 11 gọi là chiếu rỳt : rỳt xe để Hậu đen chiếu Vua đỏ, đỏ lo đỡ nước chiếu, đen sẽ lấy Xd4 ăn Hậu đỏ

Nờn mua một cõy bỳt dạ màu đen và một cõy màu đỏ để ghi cỏc thế cờ lờn mặt sau tờ lịch tường (rụki, bảng mờca cõu lạc bộ cờ ) cỏc quõn đen ghi màu đen, khụng gạch chõn

5

Nếu hs tự

sắp cờ đúng

theo thế cờ

trong hình 5

sau đây là

đúng, nếu

sai thì yêu

cầu sắp lại

Bài 4 : BA CÁCH TRÁNH NƯỚC CHIẾU

HÌNH 6

 Cách thứ nhất: đem Vua sang một ô khác

 Cách thứ hai: Lấy một quân nào đó của mình bắt quân đang chiếu Vua (Cách nầy không thể áp dụng khi bị lưỡng chiếu vì bắt một quân vẫn còn một quân đang chiếu Vua)

 Cách thứ ba: Lấy một quân cờ của mình che Vua lại (không thể dùng khi bị Mã, Chốt chiếu)

a) Đen: - Nếu đen chiếu bằng Xg4 - g3+ thì

đỏ tránh bằng cách thứ mấy ? (Đỏ Vf3 : Xg3+)

- Nếu đen đi Tb3 - d1+ thì đỏ tránh bằng cách nào ? - Nếu đen Xg4 - g5 thì đỏ làm sao?

* Nước chiếu nào của đen là hay nhất ?

b) Đỏ : - Nếu đỏ chiếu bằng Hb4 - e7+ thì đỏ tránh bằng cách nào ?

- Nếu đỏ đi Vf3 - e2 để Xf2 chiếu Vua đen thì đen tránh bằng cách nào ?

- Nếu đỏ dùng Xd5 - h5 vừa bắt Hậu đen vừa chiếu rút bằng Tb3 thì đen làm sao ? Còn nếu đỏ dùng Hb4 - b7+ thì đen làm sao ? Nước chiếu nào của đỏ là hay nhất ?

Bài 5 : NƯỚC BẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT C B T CH T QUA ẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ĐEN)ƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT NG - PHONG C P CHO CH T ẤP CHO CHỐT ỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT

1/ * Trên hình 7, nếu đỏ e2 - e4 thì đen có quyền bắt chốt e4 của đỏ bỏ ra khỏi bàn rồi đặt chốt f4 của đen vào ô e3

* Nếu đen đi Cc7 - c5 thì đỏ có quyền bắt Cc5 của đen rồi đặt Cd5 của đỏ vào ô c6

 Hai nước đi trên gọi là nước “bắt chốt qua đường”

Nước bắt chốt qua đường phải được thực hiện ngay sau nước đi chốt của đối phương Nếu đi quân khác thì sau đó không được bắt chốt qua đường nữa

2/ Phong cấp cho chốt:

* Nếu đỏ đi trước, đỏ có thể đi Cf7-f8 và chốt nầy được phong cấp thành Hậu (hoặc Xe) để vừa chiếu Va8, vừa bắt Mh8 của đen

* Nếu đen đi trước, đen có thể đi Cb2-b1 và chốt nầy được phong cấp thành Mã để vừa chiếu Va2, vừa bắt Hb2 của đỏ Nếu phong cấp thành Hậu thì không lợi bằng thành Mã.

 Hình 8: Hậu a6 đang khống chế ô c8 nên Cc7 không nên xuống ô c8 vì mới vừa được phong cấp đã bị Ha6 bắt ngay

 Ngược lại, Chốt đen ở ô e2 có thể xuống e1

6

c

H×nh 7

c

H

T

H c

v

H×nh 8

v

H×nh 8

để được phong cấp Vì sao vậy ?

 Trong các cuộc thi cấp huyện, nhiều em thiếu suy tính nên đã vội đưa chốt xuống để phong cấp nhưng bị đối phương bắt ngay Lẽ

ra phải tìm quân “hộ tống” như Tượng đen ở

ô b4 hộ tống cho Ce2 - e1 để được phong thành Hậu, vừa chiếu Vua đỏ, vừa đấu bắt Hg3 của đỏ

Bài 6 : THẾ BÍ NƯỚC - CHIẾU VĨNH VIỄN - THẾ BẤT BIẾN 3 LẦN

1/ Thế Pát: Trong cờ tướng, nếu bên nào hết nước đi thì bị thua Ngược lại, trong cờ vua,

bên nào h t nước đi lắt léo đi thì được hoà cờ, gọi là thế bí nước, còn gọi là thế Pát.c i thì đi thì được hoà cờ, gọi là thế bí nước, còn gọi là thế Pát.ược hoà cờ, gọi là thế bí nước, còn gọi là thế Pát.c hoà c , g i là th bí nờ (a5,f7,g3,d6,h4 ) ọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ước đi lắt léoc, còn g i là th Pát.ọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3

Th Pát có th do ể do đấu thủ sơ ý hoặc cố ý dẫn đến đi thì được hoà cờ, gọi là thế bí nước, còn gọi là thế Pát.ấu thủ sơ ý hoặc cố ý dẫn đến u th s ý ho c c ý d n ơ ý hoặc cố ý dẫn đến ố ô 1, đọc: h1,chỉ tay vào ô số 2 đọc g3, chỉ tay vào ô số 3 ẫn đến đi thì được hoà cờ, gọi là thế bí nước, còn gọi là thế Pát n

`

Nếu cờ đang thắng thế, hơn quân mà vô ý đẩy đối phương vào thế bí nước phải cho đối phương hoà thì thật đáng tiếc Ngược lại, bên yếu hơn có thể tìm cách tự đưa mình hoặc đối phương vào thế Pát để thủ hoà Do đó cần phải biết chú ý tận dụng

Bài tập 2: Đỏ có: Vh1, Mf1, Td1 Đen có: Hb1, Tf4, Vf5 Hỏi: a) Nếu đen đi trước, đen

sẽ thắng bằng những nước tối ưu (nhanh nhất) nào ? b) Nếu đỏ đi trước, đỏ sẽ dùng Td1 rồi Mf1 để chiếu Vua đen, thí luôn 2 quân đó để tự đưa mình vào thế Pát Ghi lại 2 nước

đó của đỏ ?

Ngược lại, trong cờ vua, bên yếu có quyền chiếu liên tục, nếu đối phương không tránh

được bằng 3 cách đã nêu thì phải đồng ý cho bên có thế chiếu vính viễn được hoà cờ

`

7

X

V

HÌNH 9

* Bên đen còn 2 tượng có khả

năng thắng nhưng nếu đen : Te5

- c7 sẽ tự đẩy bên đỏ vào thế Pát,

đỏ được hoà cờ Tìm vị trí khác

giúp Te5 có thể chiếu hết Vua

đỏ

V X

X V M V

HÌNH 10a HÌNH 10b

* Hình 10a: Đen yếu hơn đỏ nhưng nhờ biết

tự đưa mình vào thế Pát nên được hoà Tìm nước đó ? (Xa7-a6+ ) * Hình 10b: Đen

Xg4 : Cg2 không chiếu vua đỏ nhưng Vua

đỏ hết nước đi, được hoà cờ Đáng tiếc cho bên bên đen quá ! Thi đấu ở huyện cũng có nhiều em bị như thế !

V

v

H×nh 11a

Đỏ đi Cg7-g8 phong thành Hậu

thứ hai Đen tìm cách chiếu vĩnh

viễn để hoà cờ Hãy tìm 3 vị trí

của Hậu đen có thể chiếu liên

tục để cầu hoà

v

H

C

h

H×nh 11b

Trong hình 11b, đỏ có nhiều lợi thế vì còn 3 chốt thông xa có thể được phong thành Hậu Tuy nhiên đen có thể hoà nhờ tự đưa mình vào thế Pát (thí Hậu) hoặc chiếu vĩnh viễn cầu hoà Tìm và ghi ra?

Bài 6 : tiếp theo

và lượt đi mỗi lần đều thuộc về cùng một đấu thủ (gọi là thế bất biến 3 lần) thì đấu thủ có nước đi dẫn đến thế đó được quyền yêu cầu trọng tài đình chỉ ván cờ và tuyên bố hoà cờ Hỏi : Thế “bất biến 3 lần” và thế “Chiếu vĩnh viễn” giống và khác nhau thế nào ?

`

Bài tập: HLV đọc toạ độ từng quân cờ, yêu cầu hs tự sắp thế cờ sau:

1/ Đỏ có : Vh8, Ch7 Đen có : Ve5 ; He6 a) Bên đen có thể chiếu hết ngay ở nước đầu tiên, tìm nước đó ? b) Nếu đi trước, He7 có 2 vị trí có thể đẩy bên đỏ vào thế Pát Tìm 2 nước đó ?

-g5

8

C

H C

HÌNH 12A

Đỏ gặp nguy ở hàng thứ nhất Nếu đến

lượt đỏ đi trước, sau nước:

1 Hh4-f6+ đen Vh8-g9

2 Hf6 - g5+ đen Vg8 - h8

3 Hg5 - f6+ (Thế cờ đến đây xem như

lặp lại lần thứ hai) Đen phải đi Vh8 - g8

4 Hf6 - g5+ đen Vg8 - h8 Đến đây đỏ

có quyền hoà cờ vì nước thư 5 giống

nước thứ 3 sẽ dẫn đến thế “lặp lại 3 lần”

M

HÌNH 12B

Đọc cho hs sắp thế cờ ở hình 12b

Đen yếu hơn đỏ rất nhiều, chỉ đánh

“chờ chết”

1 Ma4 - c3

2 Hb1 - b2 Mc3 - a4

3 Hb2 - b1 Ma4 - c3

4 Hb1 - b2 Mc3 - a4

5 Hb2 - b1 Ma4 - c3 ;

nếu đỏ Hb1 - b2 thì đỏ mới có

quyền đề nghị hoà

Nếu hs sắp thành thế cờ giống hình 12a thì đúng Phải thường xuyên yêu cầu hsinh thực hiện việc sắp thế cờ như trên, đừng đưa ngay từ đầu hình vẽ sẵn thế cờ, không động não hsinh

Bài 7 : TẬP CHIẾU HẾT ( ) B NG M T N ẰNG MỘT NƯỚC ĐI ỘT NƯỚC ĐI ƯỚC BẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ĐEN) C I

`

V

C C X H

X

V

X

H.15: Đỏ  bằng một nước đi H.16: Đen  bằng một nước đi H.17: Đỏ  bằng một nước đi

M

M

9

X V

C

HÌNH 13

* Đọc cho hs ghi và tự sắp thế cờ trên,

như cách ở bài 3 (Đen có Vf6 Đỏ:

Vf4, Cg4 )

* Tìm nước đi để đỏ chiếu hết ngay ở

nước đầu tiên ? Người mới đánh cờ

thường thích “chiếu” nhiều chứ không

biết chiếu để được cái gì nên nhiều khi

làm hỏng việc lớn

C

H

HÌNH 14

Nếu đi trước, đỏ chiếu hết ngay ở nước đầu tiên Bằng cách nào ? Đen đang gặp nguy nhưng đen có thể hoà bằng cách nào ? (chiếu vĩnh viễn bằng Hậu ở 2 ô g4 và f3) Vì sao Hậu không được chiếu ở ô g5 hoặc e4 ?

V V H

V

Hình 18 Hình 19 Hình 20

Đỏ  bằng một nước đi Đỏ  bằng một nước đi Đen và đỏ đều  bằng một nước đi

Đáp án : Hình 13: Cg4 - g5 Hình 14: Ha6 - b7 Hình 15: He6 - a2

Hình 16 : Xa4 - a3 Hình 17 : Xe5 - e8 Hình 18 : He4 - g2  Hình 19: Hd2 - b4 Hình 20: Đen Hg8 - g2 Đỏ : Ha3 - e7

Luyện các thế chiếu hết bằng một số nước đi qui định trước sẽ giúp hs có thói quen suy nghĩ chọn những nước tối ưu Có in trong tài liệu THSP12+2, 12+3 nhưng chưa có hình vẽ

Bài 8: MỘT SỐ LUẬT LỆ CỜ VUA CẦN ÁP DỤNG NGAY TRONG QUÁ TRÌNH TẬP LUYỆN

1/ Bên trắng (đỏ) được đi trước, bên xanh (đen) đi sau Bốc thăm chọn màu trước khi sắp cờ

2/ Luật chạm quân chọn nước: Đến lượt đi, chạm tay vào quân nào của mình thì phải đi quân đó, nếu có nước đi ; chạm vào quân nào của đối phương thì phải ăn quân đó, nếu có nước ăn

Vì vậy, muốn sửa lại quân mình cho ngay ngắn thì phải xin phép đối phương trước

3/ Nước đi được tính là hoàn thành nếu đấu thủ đã đưa quân đến ô mới và rời tay khỏi quân đó Nếu tay chưa rời thì có quyền chuyển quân đó đến ô khác

Luật (2) và (3) buộc người đánh cờ phải tập suy nghĩ kĩ mới đi Cần chấn chỉnh những em

cứ chờn vời tay của mình trên bàn cờ, thò thò thụt thụt, hoặc vừa đánh cờ vừa hát hoặc lơ đãng nhìn nơi khác Phải tính toán chọn nước cho nhanh, thường không quá 30 giây phải

đi một nước

4/ Khi chiếu, có quyền không hô “chiếu” Nếu bên đang bị chiếu không để ý tránh ngay nước chiếu cho Vua mà đi quân khác thì không bị thua ngay mà chỉ bị một lỗi Hoặc vô ý rút quân cờ của mình đi để trống Vua thì được hoàn nước đó nhưng bị một lỗi Đủ 3 lỗi trong 1 ván thì thua luôn

5/ Các thế Pát, chiếu vĩnh viễn, bất biến 3 lần, hoặc bên hơn quân nhưng không biết cách chiếu hết, mỗi đấu thủ đi 50 nước mà không có một quân nào bị bắt hoặc không có một tốt nào được di chuyển thì hoà cờ Do đó, phải tập các thế chiếu hết bằng một số nước qui định trước, như bài 7

6 Các bài tập như thế có rất nhiều trong sách đánh cờ Cho hs vẽ sẵn nhiều hình vuông 8x8 trong vở ô li (chỉ vẽ chu vi, không cần kẻ lại đường gân giấy, có thể ghi thêm số hàng

và chữ chỉ cột như hình 1,2) Cho hs ghi lại các thế cờ như các hình trên để làm tư liệu

Bài 9: CÁC VÁN C NG N NÊN BI T ỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ẾT ĐỂ TRÁNH CHỨ KHÔNG NÊN BẮT CHƯỚC ĐEN)Ể TRÁNH CHỨ KHÔNG NÊN BẮT CHƯỚC TRÁNH CH KHÔNG NÊN B T CH Ứ KHÔNG NÊN BẮT CHƯỚC ẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT ƯỚC BẮT CHỐT QUA ĐƯỜNG - PHONG CẤP CHO CHỐT C

10