So sánh GDP Việt nam với thế giới

So sánh GDP Việt nam với thế giới

LIỆU GDP BÌNH QUÂN NGƯỜI

CỦA VIỆT NAM CÓ THỂ ĐUỔI

KỊP GDP BÌNH QUÂN NGƯỜI

Huỳnh Thế Du

Tính đến cuối năm 2004, GDP bình quân

người của Việt Nam khoảng 500 USD1,

của Hoa Kỳ là 38.000 USD, Nhật Bản là

33.000 USD Điều này có nghĩa là GDP

bình quân người của Việt Nam chỉ bằng

1/76 lần của Hoa Kỳ và 1/66 lần Nhật Bản

Giả sử trong vòng 50 tới, GDP bình quân

người của Việt Nam tăng trưởng là 6%

năm, của Hoa Kỳ và Nhật Bản là 1,5%, thì

vào năm 2050, GDP bình quân người của

Việt Nam sẽ khoảng 10.000 USD, trong

khi của Hoa Kỳ và Nhật Bản lần lượt là

80.000 USD và 70.000 USD Nếu tốc độ

tăng trưởng trong vòng 100 năm tới, của

Việt Nam là 4%, Hoa Kỳ và Nhật Bản vẫn

giữ mức tăng nêu trên thì vào năm 2100,

các con số nêu trên lần lượt là 25.000

USD, 170.000 USD, 150.000 USD, gấp

gần 7 và 6 lần Việt Nam Một khoảng cách

khá xa về tương đối, nhưng vô cùng lớn về

tuyệt đối Theo cách tính này, để có được

GDP bình quân người bằng Hoa Kỳ trong

vòng 100 năm tới (trong điều kiện Hoa Kỳ

duy trì được mức tăng trưởng 1,5% năm)

thì mức tăng trưởng GDP bình quân người

của Việt Nam phải là 6% Điều này gần

như không tưởng vì một quốc gia rất khó

có thể duy trì tốc độ tăng trưởng cao như

vậy trong suốt một thế kỷ Nói như vậy thì

dù có cố gắng đến đâu, Việt Nam cũng

không bao giờ có thể có mức GDP bình

quân người bằng Hoa Kỳ hay Nhật Bản?

Để có thể trả lời câu hỏi này, chúng ta

cùng xem xét điều gì đã xảy ra đối với

Nhật Bản và điều gì sắp xảy ra đối với

Trung Quốc?

* Các số liệu của bài viết này chủ yếu lấy từ cơ sở

dữ liệu World Development Indicators 2004 của

WB và Niên giám thống kế năm 2004 của Tổng

cục Thống kế Việt Nam và một số nguồn khác

1 Để đơn giản, các số liệu trong bài viết được làm

tròn đến mức chính xác cần thiết

Trường hợp Nhật Bản

Vào năm 1960, GDP bình quân người của Nhật Bản chỉ là 480 USD (tương đương Việt Nam bây giờ), trong khi của Hoa Kỳ

là 2.879 USD, gấp 6 lần Nhật Bản Nhưng chỉ sau hơn 4 thập kỷ, GDP bình quân người của Nhật Bản đã là 33.000 USD, bằng 87% GDP bình quân người của Hoa

Kỳ, có nghĩa là Nhật Bản hầu như đã đuổi kịp Hoa Kỳ Nếu sử dụng các con số này

để tính toán thì tốc độc tăng GDP bình quân danh nghĩa (kể cả lạm phát) trong vòng 44 năm qua của hai quốc gia này lần lượt là 10,5% và 6,3% năm Thực tế, tốc

độ tăng trưởng GDP bình quân người của Nhật Bản trong thời gian kể trên chỉ là 4,1% và 2,1% Nếu cộng với mức tăng chỉ

số khử lạm phát (GDP deflator) bình quân trong thời gian qua của Nhật Bản và Hoa

Kỳ lần lượt là 3,5% và 4% thì GDP bình quân người tính theo giá hiện tại của Nhật Bản và Hoa Kỳ USD lần lượt là 11.000 USD và 38.000 USD

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và GDP bình quân thực tế của Nhật Bản và Hoa Kỳ giai đoạn 1960-2002 được minh hoạ theo đồ thị dưới đây

0 10,000 20,000 30,000 40,000

1960 1970 1980 1990 2000 2002

0% 2% 4% 6% 8% 10%

Như vậy điều gì đã xảy ra, phải chăng là

do thống kế sai số liệu Việc thống kê sai

là điều hoàn toàn không xảy ra Có chăng chỉ là một sai số chấp nhận được và có ý nghĩa về mặt thống kê Yếu tố làm cho GDP bình quân người của Nhật Bản tính bằng USD tăng lên gần 3 lần là do tỷ giá giữa đồng Yên Nhật và đồng Đô la Mỹ Ở thời điểm năm 1960, 1 Đô la Mỹ đổi được

360 Yên Nhật, nhưng đến cuối năm 2004,

một Đô la Mỹ chỉ đổi được khoảng 125

Yên Nhật Điều này có nghĩa là giá trị

đồng tiền của Nhật Bản so với đồng Đô la

Mỹ đã tăng lên gần 3 lần và nếu nhân với

11.000 USD thì ta được con số khớp đúng

với số liệu thống kê

Trường hợp Trung Quốc

Vào năm 1960, GDP bình quân người của

Trung Quốc là 97 USD Sau 44 năm, nếu

căn cứ vào tốc độ tăng trưởng bình quân là

5,64% và chỉ số khử lạm phát bình quân

3,1% thì GDP của Trung Quốc tính theo

Đô la Mỹ phải là 3.871 USD Nhưng số

liệu thực tế chỉ vào khoảng 1.200 USD

Như vậy, ngược với đồng Yên Nhật, đồng

Nhân dân tệ so với đồng Đô la Mỹ bị mất

giá hơn 3 lần Số liệu thống kê cũng cho

chúng ta con số này Năm 1960, 1 Đô la

Mỹ chỉ đổi được 2,46 Nhân dân tệ, nhưng

đến cuối năm 2004, 1 Đô la Mỹ đổi được

tới 8,28 Nhân dân tệ

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và

GDP bình quân thực tế của Trung Quốc

giai đoạn 1960-2002 được minh hoạ theo

đồ thị dưới đây

0

500

1,000

1,500

1960 1970 1980 1990 2000 2002

-2%

0%

2%

4%

6%

GDP binh quan nguoi

Toc đo tang truong GDP BQ nguoi

Đó là qua khứ, hiện nay, đồng Nhân dân tệ

đang lấy lại giá trị của nó so với những

đồng tiền mạnh khác, nhất là đồng Đô la

Mỹ2 Giả sử trong vòng 20 năm tới, Trung

Quốc vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng

2 Đồng Nhân dân tệ đang có giá thấp hơn thực tế là

điều đang xảy ra Các nước phát triển đang gây áp

lực để Trung Quốc nâng giá trị đồng tiền của họ

là 7% (trong khi nền kinh tế Hoa Kỳ tăng trưởng bình quân 2% năm) và đồng Nhân dân tệ tăng giá gấp đôi, nghĩa là vào năm

2025, một Đô la Mỹ chỉ đổi được 4 Nhân dân tệ, thì lúc đó, GDP và GDP bình quân người của Trung Quốc sẽ là 11.000 tỷ USD và 8.000 USD, trong khi của Hoa Kỳ

là 16.000 tỷ USD và 55.000 USD Khoảng cách GDP bình quân người còn khá xa, nhưng tổng sản phẩm quốc gia đã được rút ngắn rất nhiều

Nếu trong 50 năm tới, Trung quốc và Hoa

Kỳ cùng duy trì được tố độ tăng trưởng bình quân như hơn 4 thập kỷ qua và đồng Nhân dân tệ trở về với giá trị của nó vào năm 1960 thì vào năm 2050, GDP và GDP bình quân người của Trung quốc lần lượt

là 57.000 tỷ USD và 47.000 USD, trong khi hai con số này của Hoa Kỳ lần lượt sẽ

là 30.000 tỷ USD và 97.000 USD Điều này có nghĩa là GDP của Trung Quốc gấp hai lần của Hoa Kỳ, trong khi GDP bình quân người của Hoa Kỳ gấp hai lần của Trung Quốc Khi đó Trung Quốc sẽ là nền kinh tế hàng đầu thế giới về quy mô3

Từ hai nền kinh tế Nhật Bản và Trung Quốc cho thấy, nếu tính GDP bình quân người theo đồng Đô la Mỹ, thì nó không chỉ đơn thuần phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng hàng năm mà còn phụ thuộc vào tỷ giá đồng tiền nước đó so với đồng Đô la

Mỹ Nói cách khác, nó phụ thuộc vào tương quan sức mạnh kinh tế của nước đó

so với Hoa Kỳ

Bây giờ chúng ta có thể trở lại trường hợp Việt Nam

Trường hợp Việt Nam

Đối với Việt Nam, vào năm 1985, GDP bình quân người tính theo đồng Đô la Mỹ

là 240 USD Tốc độ tăng trưởng bình quân trong 20 năm qua xấp xỉ 5% Sau 20 năm, GDP bình quân người của Việt Nam chỉ

3 Giáo sư Dwight Perkins Đại học Harvard Hoa Kỳ

đã chia xẻ vấn đề này trong nội dung giảng tại Trường Fulbright về nền kinh tế Trung Quốc

vào khoảng 500 USD (tăng 2,1 lần) Trong

khi GDP bình quân người của Việt Nam

tính bằng VNĐ năm 1985 chỉ xấp xỉ 2.000

VNĐ, nhưng đến cuối năm 2004, con số

này xấp xỉ 8.000.000 VNĐ, tăng 800 lần

Nhưng nếu tính theo giá cố định năm 1994

thì GDP bình quân người năm 1985 xấp xỉ

1.800.000 VNĐ, năm 2004 tương đương

4.400.000 VNĐ, tăng 2,45 lần Nguyên

nhân có sự khác biệt lớn như vậy là do chỉ

số khử lạm phát của Việt Nam bình quân

trong thời gian qua năm qua là rất cao, lên

đến19,1%, sau 20 năm, chỉ số khử lạm

phát ở Việt Nam tăng 1527 lần - một con

số khổng lồ Chính điều này đã làm cho tỷ

giá giữa đồng Việt Nam và đồng Đô la Mỹ

thay đổi rất lớn Năm 1985, 8,3 đồng Việt

Nam đổi được 1 Đô la Mỹ Nhưng vào

năm 2004, 15.750 đồng Việt Nam mới đổi

được 1 Đô la Mỹ Đồng Việt Nam mất giá

so với đồng Đô la Mỹ 1.898 lần Nếu bỏ

qua cú sốc trong những năm 1985, chỉ tính

từ năm 1990 đến nay, thì tốc độ tăng chỉ số

khử lạm phát khoảng 12% (tăng 5,5 lần),

đồng Việt Nam chỉ giảm giá gần 2,5 lần so

với đồng USD

Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân và

GDP bình quân thực tế của Việt Nam giai

đoạn 1985-2002 được minh hoạ theo đồ

thị dưới đây

0

100

200

300

400

500

1985 1990 1995 2000 2002

0%

1%

2%

3%

4%

5%

GDP binh quan nguoi

Toc đo tang truong GDP BQ nguoi

Những con số nêu trên chỉ là vấn đề quá

khứ ở Việt Nam Chúng ta quay trở lại chủ

đề chính của bài viết là xem xét liệu Việt

Nam có thể đuổi kịp các nước giàu?

Qua trường hợp của Nhật Bản và Trung

Quốc, cho chúng ta có một cái nhìn lạc

quan rằng, trong vòng 50-100 năm nữa, nếu có chính sách tốt thì Việt Nam hoàn toàn có thể đuổi kịp các nước giàu với tốc

độ tăng trưởng vào khoảng 4%-5% năm Khi đó sức mạnh của nền kinh tế Việt Nam gia tăng, giả sử giá trị của đồng Việt Nam tăng 5 lần so với đồng Đô la Mỹ thì sau 100 năm nữa, GDP bình quân người của Việt Nam vào khoảng 125.000 USD

so với gần 170.000 USD của Hoa Kỳ Như vậy, khoảng cách giữa nước phát triển và nước đang phát triển là rất lớn, nhưng nếu có chính sách hợp lý thì trong vòng 50-100 năm thì nước đang phát triển

có thể thu hẹp khoảng cách cách với các nước phát triển Ngược lại, nếu không có chính sách hợp lý (làm cho tốc độ tăng trưởng kinh tế nhỏ hơn các nước phát triển) thì khoảng cách này sẽ là một sự gia tăng theo cấp số nhân, tạo ra khoảng cách ngày càng lớn

Cùng quan điểm này, giáo sư Ari Kokko của đại học Stockhom Thuỵ Điển cho rằng, để trở thành một nước giàu, một quốc gia không nhất thiết phải có tốc độ tăng trưởng cao mà phải đạt được sự phát triển bền vững trong dài hạn Như trường hợp của Thuỵ Điển, trong thời kỳ

1870-1970, kinh tế nước này tăng trưởng bình quân chỉ ở mức chưa đến 2% Nhưng sau

100 năm, Thuỵ Điển đã trở thành một trong những nước giàu, có mức GDP bình quân người cao nhất thế giới So sánh con đường của Thuỵ Điển và con đường của một số nước Đông Á, cho thấy có vẻ như Thuỵ Điển đã có một bước đi hợp lý hơn

vì họ không phải dừng lại để sửa sai

Để kết thúc bài viết này, quan điểm của người viết cho rằng, Việt nam hoàn toàn

có thể đuổi kịp các nước giàu với điều kiện phải có sự phát triển bền vững trong dài

mà không phải là một sự tăng trưởng nhanh, nóng trong ngắn hạn với những trục trặc có thể xảy ra trong dài hạn

22/02/2005