Cùng với người lái đò, dưới ngòi bút Nguyễn Tuân, hình tượng sông Đà đã hiện lên như một nhân vật đầy sức sống, có tính cách riêng độc đáo, gây cảm xúc đặc biệt cho người đọca. Hình tượ[r]
Trang 1ĐỀ THI ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG KHỐI C,
ĐỀ THI TUYỂN SINH NĂM 2001
(Thời gian làm bài 180 phút)
Câu 1:
Vẻ đẹp truyền thống và hiện đại trong bài thơ Chiều Tối (Mộ) của Hồ Chí Minh
Phiên âm:
Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc Bao túc ma hoàng, lô dĩ hồng
Dịch nghĩa:
Chim mỏi về rừng tìm cây ngủ Chòm mây lẻ loi trỗi lững lờ trên tầng không
Thiếu nữ xóm núi xay ngô Ngô xay vừa xong lò than đã đỏ
Dịch thơ:
Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ Chòm mây lẻ bạn giữa tầng không
Cô em xóm núi xay ngô tôi Xay hết, lò than đã rực hồng
(Nam Trân dịch) (Văn học 12, tập 1, NXB Giáo Dục, 2000)
Câu 2:
Phân tích hình tượng sông Đà trong tùy bút Người lái đò sông Đà, qua đó làm nổi bật những thủ pháp nghệ thuật đặc sắc mà Nguyễn Tuân đã vận dụng để biểu hiện hình tượng ấy
GỢI Ý LÀM BÀI
Câu 1:
Các ý chính:
1 Nêu được hoàn cảnh ra đời của bài thơ (rút trong tập Ngục trung nhật ký…) để từ đó làm cơ sở mà hiểu lòng người, tình cảnh
2 Chiều tối (Mộ) với bức tranh thiên nhiên mang đậm màu sắc cổ điển: một cánh “chim mỏi”, một áng mây cô đơn (cô vân) hiện lên trong cảnh trời chiều bằng nét bút chấm phá “như muốn ghi lấy tâm hồn của tạo vật” phảng phất một nối buồn thường gặ trong thơ xưa, cảm xúc của nhân vật trữ tình hòa hợp với thiên nhiên vũ trụ (Có thể liên hệ với thơ ca truyền thống phương Đông và của dân tộc)
3 Mặt khác, Chiều tối còn biểu hiện vẻ đẹp hiện đại qua sự vận động của hình tượng thơ hướng tới ánh sáng, hướng tới sự sống Ở hai câu thơ cuối, nhân vật trữ tình hiện lên như một chủ thể tích cực Cần phân tích được hình ảnh “sơn thôn thiếu nữ”, với ngôn từ và nhịp thơ được láy lại “ma bao túc”, “bao túc ma hoàn” và đặc biế là hình ảnh đọng lại “lô dĩ hồng” “Hồng” là “nhãn tự” đã hắt sáng lên cả bài thơ, đem đến cho cảnh trời chiều một niềm vui và làm cho lòng ấm lại
Đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời càng hiểu thấu hơn tâm trạng người tù đồng thời càng cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của tình yêu và nghị lực trong tập thơ Ngục trung nhật ký (Có thể liên hệ với một số bài thơ khác của Bác để làm rõ ý trên)
4 Chủ yếu phân tích bản dịch thơ, đồng thời cần có ý thức đối chiếu với nguyên bản để góp phần nêu bật những vẻ đẹp trên
Câu 2:
Các ý chính:
Trang 21 Giới thiệu đôi nét về tác giả, tác phẩm
a Nguyễn Tuân (1910-1987) là nhà văn với phong cách nghệ thuật tài hoa, độc đáo, đã từng nổi tiếng trước cách mạng, Nguyễn Tuân vân tiếp tục nổi tiếng với những chuyến đi và có tài đặc biệt với thể loại tùy bút
b Người lái đò sông Đà rút trong tập tùy bút sông Đà của Nguyễn Tuân, xuất bản lần đầu vào năm 1960, nằm trong mạch sáng viết về đề tài xây dựng cuộc sống mới ở mièn Bắc nước ta hồi bấy giờ (Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên, Mùa lạc của Nguyễn Khải…)
2 Phân tích hình tượng sông Đà
Cần dựa vào tác phẩm để nêu được một số ý sau:
a Cùng với người lái đò, dưới ngòi bút Nguyễn Tuân, hình tượng sông Đà đã hiện lên như một nhân vật đầy sức sống, có tính cách riêng độc đáo, gây cảm xúc đặc biệt cho người đọc
- Sông Đà với tính cách “hùng vĩ” và “hung bạo” (thác đá, vách đá dựng đứng, “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió…gùn ghè suốt năm như lúc nào như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò sông Đà nào”, những cái hút nước ghê rợn…)
- Sông Đà “thơ mộng” và “trữ tình” (tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu và chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi”; với mỗi người, theo
Nguyễn Tuân, sông Đà gợi cảm một cách: khi thì “như một cố nhân”, khi thì “hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi thơ”, khi thì một “dòng xanh ngọc bích”, khi thì lóe lên một màu trắng tháng ba Đường thi,…)
b Hình tượng sông Đà được Nguyễn Tuân miêu tả từ phương diện thẩm mỹ với nhiều góc nhìn và cách nhìn khác nhau:
- Tác giả gợi lại lịch sử sông Đà gắn liền với hình ảnh cuộc sống con người Tây Bắc từ góc nhìn văn hóa, lịch sử
- Tác giả luôn thay đổi cách nhìn với khát vọng phát hiện tính cách độc đáo nhiều vẻ đẹp của sông Đà (khi thì đi trên sông, khi thì từ đôi bờ, khi tưởng tượng táo tợn muốn thuỳen cảm giác lạ cho khán giả qua ống kính từ đáy sâu hun hút nước, khi thì nhìn từ trên tàu bay…)
- Từ những góc nhìn ấy, tác giả đem đến cho người đọc một quan niệm mới mẻ về vẻ đẹp thiên nhiên: thiên nhiên không chỉ là “rừng vàng, bể bạc”, mà còn là một thách thức biểu hiện khát vọng không nguôi của con người trong cuộc đấu tranh vật lộn đầy thông minh và tài trí mới có thể giành được sự sống về tay mình
3 Những thủ pháp nghệ thuật đặc sắc mà Nguyễn Tuân đã vận dụng để làm nổi bật hình tượng sông Đà
a Phối hợp một cách linh hoạt, tài tình các thủ pháp nghệ thuật: ẩn dụ, so sánh, nhân hóa (cần nêu được vài dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm)
b Cách hành văn khá độc đáo, đầy biến hóa, đầy sức gợi tả, gợi cảm
c Vận dụng tri thức của nhiều loại hình nghệ thuận khác nhau để vừa miêu tả vừa bộc lộ cảm xúc (kiến thức âm nhạc khi nghe âm thanh tiếng thác; kiến thức hội họa khi quan sát màu sắc dòng sông và đôi bờ; kiến thức khi
ca tao nên những liên tưởng bất ngờ đầy gợi cảm, kiến thức điện ảnh như đưa ống kính vào cận cảnh, khi nhìn
từ xa; đặc biệt là kiến thức vô cùng phong phú giàu có về ngôn từ…)