Cơm nắm lá cọ là người sông ThaoCày đồng đang buổi ban trưa Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày Ai ơi bưng bát cơm đầy Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần Dừa xanh lừng lững giữa trời Đ
Trang 1Thành ngữ
Được voi đòi tiên
Ăn cháo đá bát
Ếch ngồi đáy giếng
Thầy bói xem voi
Đeo nhạc cho mèo
Nói ra đầu ra đũa
Nói băm nói bổ
Nói như đấm vào tai
Điều nặng tiếng nhẹ
Nửa úp nửa mở
Mồm loa mép giải
Đánh trống lảng
Nói như dùi đục chấm mắm cáy
Tục ngữ:
Tham thì thâm
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa
Lời chào cao hơn mâm cỗ
Bà con vì tổ vì tiên, không vì tiền vì gạo
Có công mài sắt, có ngày nên kim
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Chim có tổ, người có tông
Đói cho sạch, rách cho thơm
Người có chí ắt phải nên, nhà có nền ắt phải vững
Trang 2 Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng.
Bán anh em xa, mua láng giềng gần
Yêu trẻ, trẻ đến nhà; kính già, già để tuổi cho
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối
Ca dao
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba
(Ca dao)
Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn (Ca dao)
Ai ơi giữ chí cho bền
Dù ai xoay hướng đổi nền mặc ai
(Ca dao)
Trúc xinh trúc mọc đầu đình
Em xinh em đứng một mình cũng xinh
(Ca dao)
Đấy vàng, đây cũng đồng đen
Đấy hoa thiên lý, đây sen Tây Hồ
(Ca dao)
Trang 3Núi cao chi lắm núi ơi
Núi che mặt trời chẳng thấy người thương (Ca Dao)
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra (Ca dao)
Trâu ơi, ta bảo trâu này
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
(Ca dao)
Thuyền ơi có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền (Ca dao)
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất?
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai?
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt?
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao
(Ca dao)
Dù ai đi ngược về xuôi
Trang 4Cơm nắm lá cọ là người sông Thao
Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần
Dừa xanh lừng lững giữa trời
Đem thân mình hiến cho đời thủy chung
Em được thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà
Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con?
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
Lời nói chẳng mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
Kim vàng ai nỡ uốn câu
Người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời
Trang 5Dù ai nói ngả nói nghiêng
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân
Còn trời còn nước còn non
Còn cô bán rượu anh còn say sưa
Râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon
Râu tôm nấu với ruột bù
Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon
Con cò bay lả bay la
Bay từ cửa phủ bay ra cánh đồng
Con cò bay lả bay la
Bay từ cửa phủ bay về Đồng Đăng
Thân em như hạt mưa rào
Hạt rơi xuống giếng , hạt vào vườn hoa Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày
Thân em như hạt mưa rào,
Hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa Thân em như hạt mưa sa,
Hạt xuống giếng ngọc, hạt ra ruộng cày
Trang 6Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen
Ai ơi, nếm thử mà xem
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi
Thân em như tấm lụa đào,
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Đêm khuya thức dậy xem trời
Thấy sao bên Bắc đổi dời bên Đông
Làm sao cho hiệp vợ chồng
Cho lê hiệp nhãn, cho rồng hiệp mây
Nước non lận đận một mình,
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
Ai làm cho bể kia đầy,
Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?
Đã giàu thì lại giàu thêm
Đã khó lại khó cả đêm lẫn ngày
Đem thân vào chốn cát lầm
Cho thân lấm láp như mầm ngó sen
Đêm đêm ngồi tựa bóng đèn
Than thân với bóng, giải phiền với hoa
Bứt đi thì dạ không đành,
Cách xa nhân ngãi như chỉ mành thắt gan Trèo lên cây khế nửa ngày
Ai làm chua xót lòng này khế ơi!
Trang 7Mặt trăng sánh với mặt trời,
Sao Hôm sánh với sao Mai chằng chằng
Mình ơi có nhớ ta chăng?
Ta như sao vượt chờ trăng giữa trời!
Ước gì sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi
Muối ba năm muối đang còn mặn
Gừng chín tháng gừng hãy còn cay
Đôi ta nghĩa nặng tình dày
Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu nghìn ngày mới xa
Ai về tôi gởi buồng cau,
Buồng trước kính mẹ, buồng sau kính thầy
Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ một nhà cùng thân
Yêu nhau như thể tay chân
Anh em hòa thuận hai thân vui vầy
Ân cha lành cao như núi Thái,
Đức mẹ hiền sâu tựa biển khơi
Bao giờ cá chép hóa rồng
Đền ơn cha mẹ bế bồng ngày xưa
Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn
Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ
Trang 8Xin người hiếu tử lắng khuyên
Kịp thì nuôi nấng cho toàn đạo con
Thương mẹ nhớ cha như kim châm vào dạ,
Nghĩ đến chừng nào, lụy hạ tuôn rơi
Thuyền không bánh lái thuyền quầy
Con không cha mẹ ai bày con nên
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai ,
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai ,
Khăn chùi nước mắt ,
Đèn thương nhớ ai ,
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai ,
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền ,
Lo vì một nỗi không yên một bề
Mình về có nhớ ta chăng,
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
Hỡi cô yếm trắng lòa xòa,
Lại đây đập đất trồng cà với anh
Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
Trang 9Trăm năm đành lỗi hẹn hò
Cây đa bến cũ, con đò khác đưa
Cưới nàng, anh toan dẫn voi
Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn Dẫn trâu, sợ họ máu hàn
Dẫn bò, sợ họ nhà nàng có gân
Miễn là có thú bốn chân
Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng
- Chàng dẫn thế, em lấy làm sang
Nỡ nào em lại phá ngang như là Người ta thách lợn thách gà
Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:
- Củ to thì để mời làng
Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi
Bao nhiêu củ mẻ , chàng ơi !
Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà;
Bao nhiêu cũ rím, củ hà,
Để cho con lợn, con gà nó ăn
Làm trai cho đáng sức trai,
Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng
Chồng người đi ngược về xuôi ,
Chồng em ngồi bếp sờ đuôi con mèo
1
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vànG Nhị vàng, bông trắng, lá xanh
Trang 10Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
2
Trèo lên cây bưởi hái hoa,
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân.
Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc,
Em có chồng rồi anh tiếc em thay
Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không? Bây giờ em đã có chồng,
Như chim vào lồng như cá mắc câu.
Cá mắc câu biết đâu mà gỡ,
Chim vào lồng biết thuở nào ra.
Lớp 11 tập 2
1
Cười người chớ vội cười lâu
Cười người hôm trước hôm sau người cười
2
Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng
Tre non đủ lá đan sàng nên chăng?
Thân em như hạt mưa rào
Hạt rơi xuống giếng, hạt vào vườn hoa Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày
-o0o-Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Trang 11-o0o-Thân em như củ ấu gai
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen
Ai ơi nếm thử mà xem
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi
-o0o-Trèo lên cây khế nửa ngày
Ai làm chua xót lòng này khế ơi
Mặt trăng sánh với mặt trời
Sao Hôm liền với sao Mai chằng chằng
Mình ơi! Có nhớ ta chăng?
Ta như sao Vượt chờ trăng giữa trời
-o0o-Khăn thương nhớ ai,
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai,
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai,
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai,
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai,
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền,
Lo vì một nỗi không yên một bề…
-o0o-Ước gì sông rộng một gang,
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi
-o0o-Muối ba năm muối đang còn mặn
Gừng chín tháng gừng hãy còn cay
Đôi ta nghĩa nặng tình dày
Có xa nhau đi nữa cũng ba vạn sáu ngàn ngày mới xa
Trang 12-o0o-Cưới nàng, anh toan dẫn voi,
Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn Dẫn trâu, sợ họ máu hàn,
Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân
Miễn là có thú bốn chân,
Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng Chàng dẫn thế em lấy làm sang,
Nỡ nào em lại phá ngang như là…
Người ta thách lợn thách gà,
Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:
Củ to thì để mời làng,
Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi
Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi!
Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà;
Bao nhiêu củ rím, củ hà,
Để cho con lợn, con gà nó ăn…
-o0o-Làm trai cho đáng sức trai
Khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng
-o0o-Chồng người đi ngược về xuôi
Chồng em ngồi bếp sờ đuôi con mèo
-o0o-Lỗ mũi mười tám gánh lông
Chồng yêu chồng bảo râu rồng trời cho Đêm nằm thì ngáy o o
Chồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà
Đi chợ thì hay ăn quà
Chồng yêu chồng bảo về nhà đỡ cơm Trên đầu những rác cùng rơm
Chồng yêu chồng bảo hoa thơm rắc đầu
-o0o-Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
-o0o-Vàng thì thử lửa thử than
Chuông kêu thử tiếng người ngoan thử lời
Trang 13-o0o-Mình về có nhớ ta chăng
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
-o0o-Hỡi cô yếm trắng lòa xòa
Lại đây đập đất trồng cà với anh
-o0o-Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền
-o0o-Trăm năm đành lỗi hẹn hò
Cây đa bến cũ con đò khác đưa
-o0o-Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
-o0o-Trèo lên cây bưởi hái hoa,
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc,
Em đã có chồng, anh tiếc lắm thay!
Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh không hỏi những ngày còn không? Bây giờ em đã có chồng,
Như chim vào lồng, như cá cắn câu
Cá cắn câu, biết đâu mà gỡ,
Chim vào lồng, biết thuở nào ra?
-o0o-Những đoạn thơ ngắn trong văn bản
Mày có con trai con gái rồi
Mày đi làm nương
Ta không có con trai con gái
Ta đi tìm người yêu
Trang 14-o0o-Anh ném pao, em không bắt
Em không yêu quả pao rơi rồi
-o0o-Muốn ăn cơm trắng mấy giò
Lại đây mà đẩy xe bò với anh nì
-o0o-Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm (Hoàng Trung Thông)