Bài soạn Khái quát lịch sử Tiếng Việt

Quan hệ họ hàng của tiếng Việt:Họ ngôn ngữ Nam Á Dòng họ Môn- Khmer Tiếng Môn Tiếng Bana Tiếng Khmer Tiếng Việt- Mường Tiếng Việt Tiếng Mường Tiếng Việt có quan hệ họ hàng với những n

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ GIÁO

VỀ THĂM LỚP, DỰ GIỜ

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ

TIẾNG VIỆT

I LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA TIẾNG VIỆT

1 Tiếng Việt thời kì dựng nước:

a Nguồn gốc tiếng Việt:

Em biết gì về nguồn gốc của tiếng Việt?

Tiếng Việt có nguồn gốc bản địa thuộc họ

ngôn ngữ Nam Á

b Quan hệ họ hàng của tiếng Việt:

Họ ngôn ngữ

Nam Á

Dòng họ Môn- Khmer

Tiếng

Môn

Tiếng Bana

Tiếng Khmer

Tiếng Việt- Mường

Tiếng Việt Tiếng Mường

Tiếng Việt có quan

hệ họ hàng với những ngôn ngữ

nào?

Việt Mường Khmer Môn

* Ví dụ:

Sự phát triển của tiếng Việt thời kì Bắc thuộc có điểm

gì cần lưu ý?

2 Tiếng Việt thời kỳ Bắc thuộc:

Tiếng Việt thời kỳ Bắc thuộc

- Phát triển trong mối

quan hệ với các ngôn ngữ

họ Nam Á

- Tiếp xúc với tiếng Hán

- Đấu tranh bảo tồn

và phát triển.

-Vay mượn từ ngữ Hán

→ Việt hóa

*Ví dụ: Tiếng Việt phát triển trong mối quan hệ

với ngôn ngữ họ Nam Á

*Ví dụ: Tiếng Việt phát triển vay mượn tiếng Hán

Một số phương thức Việt hóa tiếng Hán

Từ gốc Hán Từ Hán- Việt Phương thức Việt hóa

Tâm, Tài, Hạnh phúc, Độc lập, Gia đình… Giữ nguyên nghĩa chỉ khác cách đọc

-Lạc hoa sinh

-Thừa trần

- Lạc (củ) -Trần (nhà)

Rút gọn yếu tố cấu tạo

- Phương phi:béo tốt

Giữ nguyên cách đọc thay đổi về nghĩa

Sự phát triển của tiếng Việt thời kỳ PK độc lập, tự chủ có gì đặc

sắc?

3 Tiếng Việt thời kỳ PK độc lập, tự chủ:

- Chữ Nôm xuất hiện và thịnh hành vào thế kỉ XVIII

- Vay mượn yếu tố văn tự Hán xây dựng thành chữ Nôm

- Chữ Nôm ra đời tạo diện mạo mới cho tiếng Việt, cho văn học

* Ví dụ: “Bốn dân nghiệp có cùng cao thấp

Đều kết tôi làm thánh thượng hoàng”

“Hiên sau treo sẳn cầm trăng

Thấy ai người cũ cũng đừng nhìn chi”

(Nguyễn Trãi)

(Nguyễn Du)

“Ta nếu ở đâu vui thú đấy Người xưa ẩn cả lọ lâm tuyền Đọc sách thì thông đòi nghĩa sách Đem dân mựa nữa mất lòng dân”

Hãy xác định những từ ngữ được Việt hóa trong các ngữ liệu sau?

Những từ ngữ được Việt hóa trong những

Tiếng Việt thời kỳ PK độc lập, tự chủ

4 Tiếng Việt thời kỳ Pháp thuộc:

Sự phát triển của tiếng Việt thời kỳ Pháp thuộc

-Tiếp xúc Văn hoá,

văn học phương Tây

Phát triển theo hướng hiện đại hoá

Sự phát triển của tiếng Việt từ sau Cm

T8 đến nay có đặc

điểm gì?

5 Tiếng Việt sau CMT 8 đến nay:

Tiếng Việt từ sau c/m Tháng 8 đến nay

Hoàn thiện và

chuẩn hoá

Xây dựng hệ thống thuật ngữ

Với bản “Tuyên ngôn độc lập” của Nguyễn Ái Quốc, tiếng Việt đã có một vị trí xứng đáng trong một nước Việt Nam độc lập, là ngôn ngữ quốc gia chính thống.

* Ví dụ:

Xây dựng hệ thống thuật ngữ chuyên dùng dựa trên ba cách thức:

+ Phiên âm thuật ngữ khoa học của phương Tây:

acide →Axit, amibe → amip…

+ Vay mượn qua tiếng Trung Quốc: Khí quyển, sinh

quyển, quần xã, môi trường , môi sinh…

+ Đặt thuật ngữ thuần Việt (dịch ý hoặc sao phỏng):

vùng trời (thay không phận), Vùng biển (thay cho hải phận ), Máy bay, (thay phi cơ )…

 Hoàn thiện và chuẩn hóa tiếng Việt

II CHỮ VIẾT TIẾNG VIỆT

1 Chữ viết của người Việt cổ:

2 Chữ Nôm:

3 Chữ Quốc Ngữ:

Alexandre de Rhodes

Hỡi đồng bào cả nước,

Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc

Lời bất hủ ấy trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ Suy rộng ra, câu ấy có nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có

quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do

Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: Người ta sinh ra tự do và bình

đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do và bình

đẳng về quyền lợi

Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được.

* Ưu điểm và nhược điểm của chữ Quốc Ngữ:

- Ưu điểm: là chữ ghi âm: đọc sao viết vậy, đơn giản, tiện dụng, khoa học, phạm vi giao dịch rộng

-Nhược điểm: Chưa hoàn toàn tuân theo nguyên tắc

ngữ âm, chưa đảm bảo tỉ lệ 1:1 (một âm vị ghi bằng 1 con chữ, có nhiều dấu phụ và mũ.

-VD: Âm /k/ “cờ” được ghi bằng 3 con chữ khác nhau:

c, k, q

Âm /ng/ “ngờ” có 2 con chữ khác nhau: ng, ngh

Một con chữ có 2 cách phát âm khác nhau:

+ /g/ trong “gà”→ gờ a ga huyền gà

+ /g/ trong “giết” → giờ iêt giết sắc giết…

+ Xem: Đại việt sử kí toàn thư của Ngô Sĩ Liên

+ Tìm hiểu nhân vật LS Trần Quốc Tuấn

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THẦY

CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH