Níc ®un nãng bèc thµnh h¬i níc, h¬i níc gÆp l¹nh ngng tô thµnh níc.[r]
Trang 1Trờng THPT Lạng Giang số 1 Năm học 2010 - 2011
PPCT: Tiết 5
B
ài 3
Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất.
I Mục tiêu bài học
1.Kiến thức:
- Hiểu rõ khái niệm vận động là phơng pháp tồn tại của sự vật và hiện tợng
- Hiểu rõ khái niệm phát triển, nhận thức đợc phát triển là khuynh hớng chung của quá trình vận động của sự vật và hiện tợng
2 Kĩ năng:
- Phân loại đợc các hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất
- Giải thích đợc sự vật nào, hhiện tợng nào cũng thể hiện hình thức này hoặc hình thức khác của vận động Không có sự vật hiện tợng nào không vận động
3 Thái độ:
- Xem xét các sự vật, hiện tợng trong sự vận động và phát triển không ngừng của chúng
- Khắc phục quan điểm cứng nhắc và thái độ thành kiến, bảo thủ trong cuộc sống cá nhân, tập thể
II Các kĩ năng sống cơ bản đ ợc giáo dục trong bài
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin về các dạng vận động trong cuộc sống
- Kĩ năng trình bày suy nghĩ, so sánh giữa các dạng vận động
- Kĩ năng giải quyết vấn đề vận động trên cơ sở nghiên cứu sự vật cụ thể
III Các ph ơng pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Động não ; Tranh luận ; Thảo luận lớp ; Đàm thoại
IV ph ơng tiện dạy học
- Sách chuẩn kiến thức kỹ năng, SGK, SGV GDCD lớp 10
- Sơ đồ, giấy khổ lớn, bút dạ
- Các cơ sở khoa học nghiên cứu về các dạng vận động
V tiến trình dạy học
1 Khám phá(7p ):’
* Kiểm tra bài cũ :
Câu 1: Giải thích quan điểm: Con ngời và xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên?
Câu 2: Theo em việc làm nào là đúng, sai trong các câu sau đây, vì sao?
a Trồng cây chắn gió, cát trên bờ biển b Lấp hết hồ, ao để xây dựng nhà ở
c Thả động vật hoang dã về rừng d Đổ chất độc hại xuống hó sâu và lấp đi
e Trồng rừng đầu nguồn
- GV nhận xét, đánh giá và cho điểm
* Giới thiệu bài.
- GV: Em hãy quan sát các sự vật hiện tợng sau đây đang ở trạng thái nào?
* Nớc chảy từ cao xuống thấp
* Xe ô tô buýt rời bến đa em đến trờng
* Ngời nông dân đang cày ruộng
*Ca sỹ đang hát
* Bố chạy thể dục buổi sáng
* Mặt trời đang lên
* Ma rơi trên mái tóc
- HS: Các sự vật hiện tợng trên đang vận động
- GV: Để hiểu thế nào là vận động, chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay
2 Kết nối:
Hoạt động của giáo viên và Học sinh TG Nội dung chính bài học
Hoạt động 1
- GV cho HS nêu VD về các sự vật hiện tợng
đang vận động xung quanh chúng ta
- HS lấy VD
- GV gợi ý cho HS lấy VD những sự vật
hiện tựơng trực tiếp quan sát và không trực
tiếp quan sát đợc
- GV liệt kê ý kiến của HS lên bảng phụ
- HS nhận xét
- GV cùng trao đổi, nhận xét
- GV: Từ VD, nhận xét trên rút ra định nghĩa
5p’
1 Vận động là gì.
a, Ví dụ.
- Đi học từ nhà đến trờng
- Dịch chuyển bàn ghế
- Điện sáng
- Quạt đang chạy
- ánh sáng mặt trời chiếu qua cửa sổ
- Cây đang xanh tốt
- Nguyên tử, phân tử
- Học từ lớp 1 đến lớp 10
- Xã hội phát triển 5 giai đoạn
Trang 2Trờng THPT Lạng Giang số 1 Năm học 2010 - 2011
vận động là gì?
- HS trả lời cá nhân
- GV cho HS nhận xét Ghi bài
- HS nhắc lại định nghĩa
Hoạt động 2
- GV chuyển ý ( Bằng cách đa ra các VD)
- HS nhận xét về các VD sau đây:
* Con gà đang gáy
* Bông hoa nở
* Ca sỹ đang hát
* Trái đất quay xung quanh mặt trời
*Cá bơi trong nớc
* HS học bài mới
- HS trả lời ý kiến cá nhân
- GV gợi ý cho HS: Sự vận động của các sự
vật trên đây phản ánh vật đó đang tồn tại
Nếu không vận động thì sẽ không tồn tại
- GV cho HS lấy VD
- HS phát biểu ý kiến cá nhân
- HS cả lớp trao đổi
- HS : nhận xét
- GV nhận xét, rút ra kết luận
- GV chuyển ý
Qua các VD của 2 phần trên mà chúng ta đã
nghiên cứu, các em có thể rút ra kết luận gì?
- HS: sự vận động khác nhau về cách thức,
hình thức
- GV: Thế giới vật chất phong phú và đa
dạng, vì vậy hình thức vận động của nó cũng
rất phong phú và đa dạng Triết học
Mac-lênin khái quát 5 hình thức vận động cơ bản
của sự vật, hiện tợng
- GV cho HS làm bài tập
- HS: Quan sát và giải thích sự vận động của
các sự vật, hiện tợng sau:
1 Sự dịch chuyển của ròng rọc
2 Vận động của các điện tích âm, điện tích
dơng
3 Cây ra hoa kết quả
4 Sự kết hợp giữa Hyđro và Ôxy tạo thành
n-ớc
5 Sự đi lên từ xã hội công xã nguyên thủy,
chế độ chiếm hữu nô lệ, phong kiến, TBCN
đến xã hội chủ nghĩa
- HS trình bày ý kiến cá nhân
- GV nhận xét và bổ sung ý kiến
- GV cho HS cả lớp trao đổi các câu sau:
+ Vận động của mỗi sự vật, hiện tợng có đặc
điểm riêng không? Vì sao?
+ Qua các hình thức vận động có mối liên hệ
hữu cơ chuyển hóa với nhau không? Vì sao?
+ Các hình thức vận động theo trình tự nào?
- HS: trả lời ý kiến cá nhân
- HS cả lớp trao đổi, nhận xét
- GV bổ sung, nhận xét
- GV: Từ các VD, nhận xét trên khái quát có
5 hình thức cơ bản của vận động
- HS ghi bài
- GV: Từ nội dung đã học, rút ra bài học gì
trong hoạt động thực tiễn? VD cụ thể.
- HS: Trình bày ý kiến cá nhân
9p’
9p’
b, Nhận xét.
- Mọi sự vật, hiện tợng biến đổi
- Có trong tự nhiên
- Quan sát trực tiếp, gián tiếp
c, Định nghĩa
Vận động là mọi sự biến đổi(biến hóa) nói chúng của các sự vật, hiện tợng trong tự nhiên và trong xã hội
2 Vận động là ph ơng thức tồn tại của thế giới vật chất
a, Ví dụ.
Trái đất tồn tại khi quay xung quanh mặt trời
- Cây tồn tại khi có trao đổi chất
b, Kết luận.
Vận động thuộc tính vốn có, là phơng thức tồn tại của sự vật hiện tợng
3 Các hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất
a, Ví dụ.
b, Nhận xét.
* Các hình thức vận động có hình thức
đặc trng riêng
* Các hình thức vận động có mối quan
hệ hữu cơ với nhau
* Các hình thức vận động theo trình tự
từ thấp đến cao
* 5 hình thức vận động cơ bản:
- Vận động cơ học: Sự di chuyển của Giáo án GDCD lớp 10 Lê Mạnh Hùng
Trang 3Trờng THPT Lạng Giang số 1 Năm học 2010 - 2011
- GV nhận xét, bổ sung ý kiến giúp HS rút ra
bài học
- GV củng cố kiến thức (A) bằng bài tập
- HS nhận xét sơ đồ sau và điểm tâm hình
thức vận động vào các vòng tròn
- HS trình bày ý kiến cá nhân
- HS cả lớp nhận xét và bổ sung
- GV nhận xét, đa ra đáp án đúng
Hoạt động 3
- GV: Kết luận chuyển ý: Sự vận động và
phát triển của sự vật, hiện tợng có quan hệ
mật thiết với nhau…
- GV cho HS lấy VD về sự vận động của tự
nhiên, xã hội và t duy
- HS lấy VD
- GV liệt kê lên bảng phụ
* Cây cối lớn lên, ra hoa, kết quả
* Xã hội từ phong kiến lên TBCN
* Nhận thức từ lạc hậu đến văn minh
* Máy móc thay thế công cụ bằng đá
- GV cho HS nhận xét các VD trên
- HS: Trả lời các câu hỏi
* Những sự vật, hiện tợng trên vận động theo
chiều hớng nào?
* Những vận động nào nói lên sự phát triển?
* Vận động và phát triển có mối quan hệ mật
thiết với nhau không?
* Quan điểm cho rằng tất cả sự vận động
đều phát triển đúng hay sai?
- HS trả lời ý kiến cá nhân
- HS cả lớp trao đổi
- GV: Nhận xét, bổ sung Sự vật vận động có
thể đi theo chiều hớng khác nhau…
- HS ghi bài
- GV cho HS lấy VD để củng cố kiến thức
- HS: Lấy VD sự phát triển của các lĩnh vực:
Giáo dục, công nghiệp, nông nghiệp…
- GV kết luận, chuyển ý: Sự vận động đi
theo chiều hớng khác nhau, song vận động
tiến lên vẫn là khuynh hớng chung của sự
phát triển
- GV: Cho HS cả lớp cùng trao đổi câu hỏi
HS : Phân tích cuộc đấu tranh giải phóng dân
tộc của nớc ta từ 1930 -1945
- GV gợi ý HS trả lời theo yêu cầu sau:
* Giai đoạn cách mạng diễn ra đơn giản hay
phức tạp.
* Có gặp khó khăn không?
* Có lúc nào quanh co, thụt lùi không?
* Có lúc nào tởng chừng nh thất bại hay
không?
* Kết quả cuối cùng là gì?
- HS: Cá nhân trả lời theo gợi ý
- HS cả lớp trao đổi, nhận xét, bổ sung
- GV Nhận xét, bổ sung ý kiến
- GV kết luận, HS ghi bài
7p’
các vật thể trong không gian
- Vận động vật lí: Sự vận động của các hạt phân tử, các hạt cơ bản…
- Vận động hóa học: Quá trình hóa hợp, phân giải các chất
- Vận động sinh học: Sự trao đổi giữa cơ thể sống và môi trờng
- Vận động xã hội: Sự biến đổi thay thế các xã hội trong lịch sử
* Bài học:
- Tuân theo sự vận động của quy luật tự nhiên
- Tuân theo sự vận động của quy luật xã hội
- Nhìn nhận sự vật, hiện tợng luôn có chiều hớng vận động, thay đổi Tránh quan điểm cứng nhắc, bất biến
Đáp án
C: cơ học; V: Vật lí; H: Hóa học;
XH: Xã hội
2.Thế giới vật chất luôn luôn phát triển.
1 Thế nào là phát triển
a, Ví dụ
b, Nhận xét
c, Định nghĩa
Phát triển chỉ khái quát những vận động theo chiều hớng tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, cái mới
ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ ra đời thay thế cái lạc hậu
* Phát triển là khuynh hớng tất yếu của thế giới vật chất Đó là cái mới thay thế cái cũ, cái tiến bộ thay thế cái lạc hậu
Trang 4Trờng THPT Lạng Giang số 1 Năm học 2010 - 2011
- GV: Cho HS lấy VD thêm về tự nhiên, xã
hội và trong cuộc sống
- GV: Sau khi học xong phần 2, cho HS rút ra
bài học
3 Thực hành, luyện tập(5p )’
- GV sử dụng máy chiếu hoặc bảng phụ hoặc giấy khổ to ghi bài tập lên cho HS trả lời
- GV cử 3 HS lên bảng trả lời
- HS trả lời
- GV nhận xét
- GV: Nhận xét, cho điểm những HS có đáp án đúng
HS 1: Hãy cho biết, sự vật nào sau đây vận động hay đứng im?Vì sao đứng im chỉ là tơng
đối?
a, Toa tàu đang chạy
b Đờng tàu, nhà ga
c HS ngồi trong lớp học
d Bông hoa đang nở
e Tảng đã nằm trên đồi
g.Gió thổi ma rơi
h Trao đổi chất giữa cơ thể sống
với môi trờng
Đáp án đúng: Các hiện tợng trên đều đang vận động - đứng im chỉ là tơng đối.
- HS 2: Sự biến đổi nào sau đây đợc coi là sự phát triển?Vì sao?
a Sự biến hoá của sinh vật từ đơn bào đến đa bào
b.Sự thoái hoá của một loài động vật
c.Cây khô héo, mục nát
d Nớc đun nóng bốc thành hơi nớc, hơi nớc gặp lạnh ngng tụ thành nớc
Đáp án đúng: a, d
- HS 3: Câu tục ngữ nào sau đây nói về sự vận động phát triển?
*Rút dây động rừng *
* Già néo đứt dây *
- HS từng dãy làm bài của mình
- GV chỉ định mỗi dãy một HS lên bảng trả lời
- HS cả lớp nhận xét
- GV nhận xét, đánh giá, cho điểm đối với những HS có đáp án tốt
- GV chốt lại phần củng cố
4 Vận dụng(2p’)
- Làm bài tập 1,2,3,4,5,6
- Su tầm tục ngữ, ca dao nói về vận động và phát triển
- Chuẩn bị đọc trớc bài 4
-Lãnh đạo duyệt: Ngày soạn: 12/9/2010 Giáo viên soạn
Lê Mạnh Hùng
Giáo án GDCD lớp 10 Lê Mạnh Hùng
Trang 5Trêng THPT L¹ng Giang sè 1 N¨m häc 2010 - 2011