Vât lý 12 Phân ban: Bài 72 + 73 : PHẢN ỨNG HẠT NHÂN

I / MỤC TIÊU : Hiểu phản ứng hạt nhân. Nắm được các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân để viết đúng các phản ứng hạt nhân. Hiểu quy tắc dịch chuyển trong sự phóng xạ. Hiểu và tính được năng lượng trong phản ứng hạt nhân. II / CHUẨN BỊ : 1 / Giáo viên : Bảng tuần hoàn 2 / Học sinh : Ôn tập phản ứng hóa học và các định luật bảo toàn đã học trong cơ học. III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :...

Trang 1

Bài 72 + 73 : PHẢN ỨNG HẠT NHÂN

I / MỤC TIÊU :

Hiểu phản ứng hạt nhân

Nắm được các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân để viết đúng các phản ứng hạt nhân

Hiểu quy tắc dịch chuyển trong sự phóng xạ

Hiểu và tính được năng lượng trong phản ứng hạt nhân

II / CHUẨN BỊ :

1 / Giáo viên :

Bảng tuần hoàn

2 / Học sinh :

Ôn tập phản ứng hóa học và các định luật bảo toàn đã học trong cơ học

III / GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

Hoạt động 1 :

HS : Quan sát đồ thí nghiệm 72.1 GV : Giới thiệu sơ đồ thí nghiệm của

Rutherford

Trang 2

HS : Nêu định nghĩa

HS : A + B  C + D

HS : A và B là các hạt tương tác, C và

D là các hạt sản phẩm

HS : A  B + C

HS : A là hạt nhân mẹ, B là hạt nhân

con, C là hạt  hoặc 

HS : Frédéric và Irène Joliot  Curie

HS : Viết phương trình phản ứng hạt

nhân có đầy đủ các số khối

HS : A + B  C + D

HS : Xem SGK trang 300

HS : Xem SGK trang 301

GV : Phản ứng hạt nhân là gì ?

GV : Phản ứng hạt nhân có thể viết dưới dạng tổng quát như thế nào ?

GV : Nêu tên gọi các hạt

GV : Sự phóng xạ là trường hợp riêng

của phản ứng hạt nhân

GV : Giới thiệu phản ứng hạt nhân nhân

tạo đầu tiên

GV : Phản ứng hạt nhân là một quá

trình vật lý, trong đó hệ các hạt tương tác A và B được xem là hệ kín, nên ta có các định luật bảo toàn sau đây :

GV : Phát biểu nội dung định luật bảo

toàn số nuclôn ( số khối )

GV : Phát biểu nội dung định luật bảo

toàn điện tích ( nguyên tử số )

GV : Định luật bảo toàn năng lượng

GV : Định luật bảo toàn động lượng

GV : GV nhấn mạnh cho học sinh thấy

Trang 3

HS : 4

HS : A  4

HS : Z  2

HS : Lùi 2 ô trong bảng tuần hoàn

HS : 0

1

 e

HS : A

HS : Z + 1

HS : Tiến 1 ô trong bảng tuần hoàn

HS : 0

1

 e

HS : A

không có sự bảo toàn về khối lượng

GV : Viết phương trình phân rã 

GV : Hạt nhân con có số khối được xác

định như thế nào ?

GV : Hạt nhân con có nguyên tử số

được xác định như thế nào ?

GV : Em có nhận xét gì về vị trí của hạt

nhân con trong bảng tuần hoàn ?

GV : Viết phương trình phân rã  

GV : Viết phương trình phân rã  +

Trang 4

HS : Z  1

HS : Lùi 1 ô trong bảng tuần hoàn

HS : Tổng khối lượng của các hạt nhân

tương tác lớn hơn tổng khối lượng của

các hạt nhân tạo thành

HS : Tổng khối lượng của các hạt nhân

tương tác nhỏ hơn tổng khối lượng của

các hạt nhân tạo thành

GV : Khi nào thì phản ứng tỏa nhiệt ?

GV : Giới thiệu công thức xác định

năng lượng tỏa

GV : Khi nào thì phản ứng thu nhiệt ?

GV : Giới thiệu công thức xác định

năng lượng thu

IV / NỘI DUNG :

1 Phản ứng hạt nhân

a) Định nghĩa

Phản ứng hạt nhân là tương tác giữa hai hạt nhân dẫn đến sự biến đổi chúng thành các hạt khác

A + B  C + D trong đó A, B là các hạt tương tác, còn C, D là các hạt sản phẩm

Sự phóng xạ

A  B + C

Trang 5

trong đó A là hạt nhân mẹ, B là hạt nhân con và C là hạt  hoặc 

b) Phản ứng hạt nhân tạo nên đồng vị phóng xạ nhân tạo

2 Các định luật bảo toàn trong phản ứng hạt nhân

a) Định luật bảo toàn số nuclôn (Số khối A) : Trong phản ứng hạt nhân, tổng số

nuclôn của các hạt tương tác bằng tổng số nuclôn của các hạt sản phẩm

b) Định luật bảo toàn điện tích : Tổng đại số các điện tích của các hạt tương tác bằng tổng đại số các điện tích của các hạt sản phẩm

c) Định luật bảo toàn năng lượng toàn phần : Tổng năng lượng toàn phần của

các hạt tương tác bằng tổng năng lượng toàn phần của các hạt sản phẩm

3 Quy tắc dịch chuyển trong sự phóng xạ

a) Phân rã 

Z X  He Z Y

Trong phân rã , so với hạt nhân mẹ thì hạt nhân con “lùi” hai ô trong Bảng tuần hoàn

b) Phân ra 

Z X   e Z Y

Trong phân rã -, so với hạt nhân mẹ thì hạt nhân con tiến một ô trong Bảng tuần hoàn

c) Phân rã  +

Trang 6

1 '

Z X   e  Z Y

Vậy quy tắc dịch chuyển của phân rã + là : Trong phân rã +, so với hạt nhân mẹ thì hạt nhân con lùi một ô trong Bảng tuần hoàn

d) Phân rã 

Phân rã này không làm biến đổi hạt nhân mà đi kèm các phân rã  và  Nếu hạt nhân con sinh ra ở trong trạng thái kích thích, thì nó chuyển từ mức kích thích

E2 xuống mức thấp hơn E1, đồng thời phóng ra một phôtôn có tần số f xác định bởi

hệ thức E2 – E1 = hf Hiệu E2 – E1 có trị số lớn, nên phôtôn  phát ra có tần số rất lớn và bước sóng rất nhỏ ( < 10-11m)

4 Năng lượng trong phản ứng hạt nhân

Xét phản ứng hạt nhân A + B  C + D vì các hạt nhân A, B, C, D có các độ hụt khối khác nhau, nên tổng khối lượng nghỉ Mo = mA + mB của các hạt nhân A +

B không bằng tổng khối lượng M = mC + mD của các hạt nhân sinh ra C + D

a) M < M o

Phản ứng tỏa một lượng năng lượng

Q = (Mo – M)c2 dưới dạng động năng của các hạt C và D, hoặc năng lượng của phôtôn 

b) M > M o

Trang 7

Tổng năng lượng nghỉ của các hạt A + B, nhỏ hơn tổng năng lượng nghỉ của các hạt sinh ra C + D Do đó, phản ứng không thể tự nó xảy ra được Muốn cho phản ứng có thể xảy ra ta phải cung cấp cho các hạt A và B một năng lượng W dưới dạng động năng

V / CỦNG CỐ VÀ DẶN DÒ :

Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 và làm bài tập 1, 2

Xem bài 75 + 76

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	157,35 KB