Tài liệu Tóm tắt các xu hướng phát triển của quản lý trình bày về tư tưởng, lý thuyết quản lý, định hướng, bản chất của quản lý thời cổ đại, của phương Tây và phương Đông,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung tài liệu để có thêm tài liệu phục vụ nhu cầu học tập và nghiên cứu.
Trang 1Thời gian Tư tưởng, lý thuyết
Cổ đại
1 Những nền móng đầu tiên:
* Phương Tây:
a) Socrate (469 –
399 Tr.CN) đưa
ra tư tưởng :
“Tính toàn năng”
của quản lý
Ông khẳng định vai trò của đạo đức trong quản lý và nghiên cứu cách thức vận dụng đạo đức học vào quản
lý xã hội
Hãy tự biết lấy chính mình."
"Con người không hề muốn hung ác tàn bạo."
"Việc gọi là tốt khi nó có ích."
"Đạo đức là khoa học là lối sống."
"Hạnh phúc có được khi nó dung hòa với đạo đức."
* Tư tưởng quản lí của các nhà Triết học thời cổ Hy Lạp đã chỉ ra các yếu tố tác động đến mục tiêu quản lý bao gồm: luật pháp, bộ máy tổ chức quản lý nhà nước, phẩm chất đạo đức của con người nói chung trong đó
có người quản lý và người bị quản lý
* Chưa hình thành
có hệ thống các lý luận
b) Arixtốt (384 –
322 Tr.CN): Tư tưởng của Ông nói về “vai trò quản lí của nhà nước và quyền lực nhà nước”
Ông cho rằng: hình thức cao nhất của quyền lực nhà nước là những hình thức, trong đó loại trừ khả năng
sử dụng quyền lực nhà nước một cách tư lợi mà phải phục vụ cho toàn xã hội
Trang 2Thời gian Tư tưởng, lý thuyết
Cổ đại
Phương đông:
a) Tư tưởng “Đạo nhân” của Khổng
Tử
Tư tưởng quản lý của Nho gia thể hiện ở các mối quan hệ giữa các yếu tố: Nhân, lễ, nghĩa, trí, dũng, tín và lợi Các yếu tố này đi đến hình mẫu tiêu chuẩn của những người QLXH chuyên nghiệp như “quân tử” và “kẻ sĩ” Với các PPQL như: dưỡng dân, giáo dân, không nặng về chính hình
- Đã gián tiếp thể hiện các yếu tố cơ bản tác động đến mục tiêu quản lý gồm: Phẩm chất, năng lực của người quản lý và người bị quản lý, luật pháp và
cơ chế quản lý, PPQL
Hạn chế:
- Chưa thực sự chuyên sâu về quản
lý một lĩnh vực hoạt động xã hội nào cụ thể.Ít nhiều mang tính ảo tưởng và khó thực hiện trong một
xã hội đầy loạn lạc
b) Tư tưởng:
“Pháp trị” của Quản Trọng, Hàn Phi Tử
Tư tưởng Pháp trị đề cao pháp luật trong quản lý xã hội, đó là: “Luật, hình, lệnh, chính”, thống nhất “thế”,
“thuật” , :pháp” thành “Pháp trị" và pháp luật phải kịp thời, hợp thời, công khai, dễ biết, dễ thi hành, công bằng, bênh vực kẻ yếu và số ít
Trang 3Thời gian Tư tưởng, lý
thuyết quản lý Định hướng, bản chất Nhận xét
Giữa TK
XVIII đầu
thế kỷ XX
2 Thuyết quản lý trong
xã hội công nghiệp:
a) Thuyết
“Quản lý khoa học” với các
tác giả: Robert
Owen, Charles Babbage,
Andrew Ure Đặc biệt là F.W.Taylor là cha đẻ của Thuyết
“Những nguyên tắc Quản lý khoa học”
- Tăng năng suất lao động cần tập trung giải quyết phúc lợi công cộng, giám sát công nhân, quan tâm đến mối quan
hệ giữa NQL và ĐTQL, nâng cao trình độ quản lý
- Phương pháp hoàn thành công việc
Tuyển chọn, huấn luyện công nhân
Tiến hành những hợp tác cần thiết
Khẳng định bổn phận của người quản lý và người bị quản lý
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: PPQL, nguyên tắc
QL, động lực, xây dựng và phát triển nguồn nhân lực, mối quan hệ giữa người quản lý và các lực lượng khác trong tổ chức
- Biến con người thành những Robot cứng nhắc
- Chỉ áp dụng hiệu quả cho môi trường ổn định ít thay đổi
- Quá đề cao bản chất kinh tế của con người mà đánh giá tháp nhu cầu xã hội do vậy vấn đề nhân bản ít được quan tâm
- Cố áp dụng nguyên tắc chung cho mọi hoàn cảnh mà không nhận thấy tính đặc thù của môi trường
- Quá chú tâm đến vấn đề kỹ thuật
Trang 4Thời gian Tư tưởng, lý
thuyết quản lý Định hướng, bản chất Nhận xét
Giữa TK
XVIII đầu
thế kỷ XX
Thuyết quản
lý trong xã hội công nghiệp:
b) Thuyết quản lý hành chính: với tác
giả tiêu biểu là Fayol-“Tổng quát về quản lý hành chính”
5 chức năng cơ bản của quản lý, 16 quy tắc về chức trách quản lý, 14 nguyên tắc quản lý hành chính Tập trung vào các vấn đề chủ yếu như: kế hoạch,
tổ chức, điều khiển, phối hợp, kiểm tra, quyết định, tuyển chọn, đào tạo đội ngũ, kỷ luật, khuyến khích, thưởng phạt, lợi ích
cá nhân và lợi ích tập thể, quyền hạn
và trách nhiệm, tính sáng tạo và tính đồng đội trong lao động
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: Chức năng quản lý, nguyên tắc QL, động lực của các thành viên trong tổ chức và đặc biệt
là chất lượng của nhân lực thông qua tuyển chọn và đào tạo
- Cố áp dụng nguyên tắc chung cho mọi hoàn cảnh mà không nhận thấy tính đặc thù của môi trường
- Quá chú tâm đến vấn đề kỹ thuật
Trang 5Thời gian Tư tưởng, lý thuyết
Giữa TK
XVIII đầu
thế kỷ XX
Thuyết quản lý trong xã hội công nghiệp:
c) Thuyết tổ chức
trong quản lý với
tác giả tiêu biểu là Barnard, tác giả quyển sách “chức năng của người quản lý”:
Một tổ chức như một hệ thống xã hội muốn hoạt động có hiệu quả thì đòi hỏi các thành viên phải hợp tác (ý tưởng, sức lực, mong muốn, tư tưởng, tư cách ) và phải vận dụng tâm lý học vào quản lý
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: Mục tiêu chung, thông tin, sự chuyên môn hóa, quyền hành, khuyến khích, quyết định QL, thứ bậc, chức vụ trong tổ chức, đạo đức của người QL
và của chung tổ chức
d) Thuyết hành vi
trong quản lý với
các tác giả tiêu biểu là G.B Watson, Doulas
Mc Gregor (thuyết X và thuyết Y)
- Tập hợp các lý luận và thực tiễn đời sống tâm
lý xã hội vào quản lý
Phản ứng hành vi của con người tùy thuộc vào yếu tố khách quan và chủ quan
- Đặc điểm hành vi con người có liên quan đến mục tiêu quản lý
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: Sự phát huy được những đặc điểm cá nhân và hạn chế được những trì trệ, ỷ lại của con người, tạo môi trường thân thiện và thuận lợi cho tổ chức, tạo động lực cho người lao động
Trang 6Thời
gian thuyết quản lý Tư tưởng, lý Định hướng, bản chất Nhận xét
Giữa
TK
XVIII
đầu
thế kỷ
XX
Thuyết quản
lý trong xã
hội công
nghiệp:
e) Thuyết văn
hóa quản lý
(Thuyết Z) với
tác giải tiêu
biểu là W
Ouchi
Vấn đề ứng xử với khách hàng, tính tự chủ và óc sáng tạo, năng suất do con người, các giá trị trong cuộc sống, trung thành với
sự nghiệp của mình, hình thức quản lý đơn giản với biên chế quản lý gọn nhẹ
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: Tầm nhìn chiến lược, Kế hoạch của người QL, sắp xếp bộ máy tổ chức, chất lượng đội ngũ, PPQL, mục đích chung và giá trị chung của tổ chức
Thích hợp với mô hình quản
lý trong các doang nghiệp tư nhân
- Cố áp dụng nguyên tắc chung cho mọi hoàn cảnh mà không nhận thấy tính đặc thù của môi trường
g) Thuyết
quan hệ con
người trong
quản lý –
“Nhà nước
mới”và “Kinh
nghiệm sáng
tạo” của tác
giả tiêu biểu
Follet
Quan tâm đến người lao động trong quá trình giái quyết vấn đề
Nhà quản lý phải năng động, không quá nguyên tắc và cứng nhắc
Động lực của người lao động, sự hòa đồng giữa nhu cầu xã hội và nhu cầu cá
Nguyên tắc dân chủ, PP tâm lý xã hội, động lực về tài chính của con người, sự hòa đồng giữa nhu cầu
xh và cá nhân, những tác động mang tính xh (môi trường) đối với
tổ chức
Trang 7Th.gian Tư tưởng, lý thuyết QL Đ.hướng, b.chất Nhận xét
Thập niên
60 thế kỷ
XX đến
nay
3 Thuyết quản lý trong xã hội thông
tin: Thuyết quản lý
sự thay đổi, thuyết quản lý theo tình
J.Woodward (Người Anh) “thuyết lãnh đạo hiệu quả” Xuất bản năm 1967
Quản lý hữu hiệu là căn cứ vào tình huống
cụ thể để vận dụng phối hợp các lý thuyết
từ trước
- Phương pháp này được cho
là hợp lý theo trực giác, vì các tổ chức khác biệt nhau về mục tiêu, nhiệm vụ nên khó
có thể có những nguyên lý chung áp dụng một cách khái quát
Tuy nhiên đòi hỏi người quản quý phải thực sự có tài năng, năng lực, kiến thức về quản lý
Trang 8Th.gian Tư tưởng, lý thuyết QL Đ.hướng, b.chất Nhận xét
Thập
niên 60
thế kỷ
XX đến
nay
4 Tư tưởng quản lý xã hội nhìn từ CN Mác Lênin
“Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo
để điều hòa những hoạt động
cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ
sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”
Tính tất yếu của quản lý trong mọi hoạt động xã hội
Tính hai mặt của người quản
lý, hoạt động quản lý phụ thuộc vào QHSX và QHSH
- Đã nêu được các yếu
tố tác động đến MTQL gồm: Mục tiêu phát triển hệ thống (mục đích của chế độ chính trị), cơ chế hoạt động của tổ chức, cơ cấu tổ chức của bộ máy quản lý, phẩm chất năng lực của người quản lý, trình
độ, năng lực của người bị quản lý, CSVC, Thiết bị, quan
hệ sở hữu chúng, môi trường xã hội, quyền lợi người lao động…
Trang 9Th.gian Tư tưởng, lý thuyết QL Đ.hướng, b.chất Nhận xét
Thập
niên 60
thế kỷ
XX đến
nay
5 Tư tưởng về quản
lý nhà nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh
- Mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân (Nước lấy dân làm gốc, gốc có vững cây mới bền)
- Nhà nước pháp quyền, nhà nước của dân, do dân và vì dân
- Xây dựng và hoàn thiện nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực hiệu quả
- Đã nêu được các yếu tố tác động đến MTQL gồm: Mục tiêu phát triển (mục đích của chế độ chính trị), cơ chế hoạt động của tổ chức, cơ cấu tổ chức của bộ máy quản lý, phẩm chất năng lực của người quản
lý, môi trường xã hội, quyền lợi người lao động…
- Mang tính triết lý và tư tưởng
đó đã trở thành hiện thực trong quá trình đấu tranh, xây dựng
và bảo vệ tổ quốc
Trang 10Phương Đông
Khổng Tử Đức Nhân (đức trị)
Quản Trọng, Hàn phi Tử
Quản Trọng,
Phương Tây
Socrate
Socrate
Tính toàn năng của quản lý
Arixtot
vai trò quản lí của nhà nước và quyền
lực nhà nước”
vai trò quản lí của nhà nước và quyền
lực nhà nước”
Robert Owen, Charles Babbage, Andrew Ure Đặc biệt là F.W.Taylor
Robert Owen, Charles Babbage, Andrew Ure Đặc biệt là F.W.Taylor
“Những nguyên tắc Quản lý khoa học”
“Những nguyên tắc Quản lý khoa học”
CN Mác Lênin