HO SPIROCHAETACEAE

Ph¶n øng ng ng kÕt d ¬ng tÝnh trªn kÝnh hiÓn vi tô quang nÒn ®en. trªn kÝnh hiÓn vi tô quang nÒn ®en.[r]

Hä Spirochaetaceae

•Là những vi khuẩn hình xoắn, dài, mềm mại, dễ uốn khúc, di động

mạnh

– Phần lớn xoắn khuẩn không nuôi cấy đ ợc trên các môi tr ờng

thông th ờng, môi tr ờng nuôi xoắn khuẩn phải có 5-10% huyết thanh thỏ t ơi

– Xoắn khuẩn sống rải rác trong thiên nhiên, đa số không gây

bệnh, một số loài có khả năng gây bệnh cho ng ời và động vật

– Những xoắn khuẩn gây bệnh có 3 giống:

•Borrelia

•Treponema

•Leptospira.

Gièng Borrelia:

Gåm nh÷ng xo¾n khuÈn ® êng kÝnh tõ 0,3-0,5 m,

Vidô :

+ B.gallinarum , g©y bÖnh t¨ng b¹ch cÇu cho gµ

+ B.recurrentis g©y bÖnh sèt håi quy ë ng êi

Borrelia

T pallidum

Treponema pallidum(KHV ®iÖn tö)

Leptospira

Leptospira (kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö)

Giang mai giai ®o¹n 1 : vÕt chít ë bé phËn sinh dôc

vÕt chít ë bé phËn sinh dôc

Giang mai giai ®o¹n II

Giang mai giai ®o¹n III

G«m Giang mai ë mÆt

G«m giang mai

Giang mai-nguyªn nh©n vµ hËu qu¶

Giống leptospira

• I Khái niệm về bệnh

•Bệnh do Leptospira gây ra là một bệnh truyền nhiễm chung

cho nhiều loài súc vật có lây sang ng ời

• Bệnh có các biểu hiện chính :

• Sốt cao, vàng da, đái ra máu hoặc huyết sắc tố, viêm gan,

thận, rối loạn tiêu hoá, ở con cái có thể sảy thai

•Leptosira có nhiều typ gây bệnh, bệnh do chúng gây ra gọi

là Leptospirosis

•Bệnh có khắp nơi trên thế giới, ở nhiều loài động vật, hoang

•ở Việt Nam, bệnh có từ lâu và xảy ra ở tất cả các vùng miền

•Trên nhiều loại gia súc nh lợn, chó, bò, gây nhiều thiệt hại về

kinh tế và gây ảnh h ởng đến sinh mạng và sức khoẻ con ng ời

•Giống Leptospira bao gồm rất nhiều typ huyết thanh (serotyp)

Và chia làm hai loại:

•Hiện nay, ng ời ta đã tìm thấy 212 serotyp Leptospira khác nhau

•Chúng giống nhau về hình thái, một số đặc tính sinh học nh ng

khác nhau về cấu trúc kháng nguyên và khả năng gây bệnh trên các loài động vật

•Trªn thÕ giíi, cã 12 serotyp Leptospira phæ biÕn g©y bÖnh

•ở Việt Nam đã xác định có 6 serotyp gây bệnh th ờng gặp

•Có nhiều vòng xoắn sát nhau (15-20 vòng), 2 đầu uốn cong tựa móc

câu, có khả năng di động mạnh do co rút hoặc xoay vần.

•Nhuộm ph ơng pháp thấm bạc Morosop

(Xoắn khuẩn bắt màu nâu đen trên nền vàng)

•Nhuộm Giemsa xoắn khuẩn bắt màu đỏ tím

Xem t ơi trên KHV có tụ quang nền đen.

Nuôi cấy :

•Xoắn khuẩn th ờng mọc trong môi tr ờng hiếu khí.

•pH= 7,2- 7,6, nhiệt độ 280C, phải giàu Oxy

• Th ờng cấy trên môi tr ờng có 5-10% huyết thanh thỏ t ơi:

Terskich, Korthoff, EMJH

•Trong môi tr ờng nuôi cấy lần đầu xoắn khuẩn mọc chậm

nhanh cũng phải 15-20 ngày (giữ tối thiểu 28 ngày)

•Trong cấy chuyển giống: sau khi cấy 2-3 ngày xoắn khuẩn

mọc, độ một tuần môi tr ờng đục nhẹ, lắc có vẩn khói

•Có thể cấy xoắn khuẩn vào màng niệu phôi gà 10 ngày tuổi,

sau cấy 7 ngày phôi sẽ chết nh ng bệnh tích không điển hình

• Cấu trúc kháng nguyên :

• Leptospira có 2 loại kháng nguyên:

• + Một KN chính

• + Một KN phụ

• KN chính của chủng xoắn khuẩn này có tác dụng quyết định

với bản thân nó nh ng có thể là KN phụ của chủng xoắn khuẩn khác

• Nên th ờng gây ra phản ứng huyết thanh chéo giữa các chủng

xoắn khuẩn

• Đây là điểm cần l u ý trong chẩn đoán huyết thanh học.

Leptospira (tiªu b¶n nhuém Giemsa)

Leptospira

Leptospira canicola

Leptospira icterohaemorrhagiae

tõ gan chã

Leptospira ph©n lËp tõ ph©n lîn

Leptospira( KHV ®iÖn tö )

Leptospira

• Sức đề kháng

•Leptospira rất nhạy cảm với sức nóng: đun 560C chịu đ ợc 10 phút; 600C trong 5 phút, đun sôi chết ngay

•Xoắn khuẩn chịu đ ợc nhiệt độ lạnh: ở - 300C không chết

•Trong gan chuột 40C để 26 ngày vẫn giữ đ ợc tính gây bệnh

•Nhạy cảm với độ axit nên trong dạ dày ,chỉ sau 10 phút là bị

tiêu diệt,pH <6 xoắn khuẩn không sống đ ợc

•Các chất sát trùng thông th ờng diệt xoắn khuẩn nhanh

chóng

• Penicillin có tác dụng tốt với xoắn khuẩn.

•Trong loài dã thú báo rất dễ mắc bệnh

•Loài gặm nhấm th ờng mang trùng.

•ở ng ời, bệnh có tính chất nghề nghiệp rõ, liên quan đến dầm

n ớc và đất ẩm, tiếp xúc với gia súc nh nghề nông, công nhân chăn nuôi, ng ời làm thú y, lò sát sinh, công nhân nông, lâm

tr ờng, địa chất

• ChÊt chøa mÇm bÖnh:

• §éng vËt míi ph¸t bÖnh trong m¸u cã mÇm bÖnh

• Trªn 15 ngµy mÇm bÖnh chØ cßn trong thËn, gan vµ thai

cña con c¸i

• Gia sóc khái bÖnh th êng mang vµ th¶i mÇm bÖnh mét

thêi gian rÊt dµi, cã khi tõ 1 - 3 n¨m.

• BÖnh cã tÝnh chÊt nguån dÞch thiªn nhiªn

• .

•Trong tự nhiên có 3 loại ổ chứa Leptospira:

• + ổ chứa th ờng xuyên:

•Chủ yếu là loài gặm nhấm

•Tất cả các loài chuột, nhất là chuột lớn đều mang và thải xoắn

khuẩn qua n ớc tiểu

•Ng ời ta đã xác định: Chỉ cần từ 2 - 3 chuột hoạt động trên 1 ha

đã đủ làm bệnh l u hành

• + ổ chứa thiên nhiên:

• Là các loài hoang thú nh cầy, cáo,

• + ổ chứa không th ờng xuyên:

•Là các loài gia súc bị bệnh và mang trùng.

æ chøa th êng xuyªn

• Ph ơng thức truyền lây

•Gia súc mắc bệnh do ăn, uống những sản phẩm đã đụng chạm

với mầm bệnh do chuột thải ra

•ở các nguồn n ớc bị nhiễm n ớc tiểu chuột nếu gia súc uống hay

bơi qua đều bị bệnh

•Các loài côn trùng hút máu có thể truyền bệnh.

•Ng ời lây nhiễm do ăn thịt, mổ thịt gia súc bệnh, tiếp xúc với

những nơi ô nhiễm xoắn khuẩn nh ao tù n ớc đọng

• Sự lây trực tiếp giữa ng ời và ng ời hầu nh không xảy ra.

•Xoắn khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua đ ờng tiêu hoá

hoặc có thể qua da và niêm mạc lành Đây là điều quan trọng cần l u ý trong việc phòng bệnh

•ở n ớc ta gia súc th ờng mắc bệnh quanh năm nh ng nhiều nhất là

vào mùa m a

•ë lîn 3 - 4 th¸ng tuæi khi sèt cao cßn cã triÖu chøng thÇn kinh nh

®i vßng trßn, hóc ®Çu vµo t êng, kªu thÐt lªn vµ l¨n ra chÕt sau 1

- 2 ngµy

• Thể mạn tính ở lợn:

• Bệnh phát sinh âm ỉ, lợn kém ăn , uống n ớc nhiều, đi

táo, n ớc tiểu lúc đầu hồng sau chuyển sang vàng, n ớc tiểu ít dần.

• Lợn sốt 400C - 410C, con vật run rẩy hoặc co giật nhẹ

từng cơn, sau đó triệu chứng trên giảm , lợn gầy rạc,

vàng da, niêm mạc, mặt và họng bị phù thũng, liệt chân sau, cuối kỳ lợn bị chết vì kiệt sức sau 1 - 2 tháng.

• Lợn cái mang thai th ờng bị tiêu thai hoặc sảy thai.

• N ớc tiểu ít và đặc, có albumin niệu

• Chó đi táo, nôn mửa, có triệu chứng thần kinh.

• Cuối cùng thân nhiệt giảm xuống 360 - 36,5 0 C và chết.

• ở ngựa

• Phần lớn bệnh ở thể ẩn

•Cã dÊu hiÖu ®au nhøc: th êng ë vïng tr¸n, ®au c¬ rÊt d÷ déi

nhÊt lµ chi d íi, cã khi kh«ng ®i ® îc

•KÕt m¹c m¾t s ng, phï nÒ Da vµ niªm m¹c vµng gièng mµu lùu

chÝn

•- Giai ®o¹n 2:

•Th êng cã héi chøng mµng n·o, triÖu chøng th êng phøc t¹p do

tæn th ¬ng nhiÒu c¬ quan, biÓu hiÖn gan, thËn lµ nÆng nhÊt, gan

s ng to, ®au, albumin niÖu, thiÓu niÖu hoÆc v« niÖu

Bò bị Leptospirosis

(N ớc tiểu tiểu chứa hemoglobin có màu đỏ sẫm)

Bò bị leptospirosis

( Thận s ng to, màu hung , có các vệt máu với hình dạng không đều)

* Lîn chÕt do Leptospirosis

da nh¹t mµu, cã mµu vµng

BÖnh Leptospirosis

x¶y thai, thai chÕt cã nhiÒu ®iÓm xuÊt huyÕt

bÖnh Leptospirois

thai chÕt mæ ra thÊy mì vµng, trªn gan cã nhiÒu æ ho¹i tö

bÖnh Leptospirois

ThËn cã mµu vµng, cã nhiÒu ®iÓm xuÊt huyÕt lÊm lÊm trªn bÒ mÆt

thai chÕt thÊy mì vµng, trªn gan cã nhiÒu æ ho¹i tö

Hiện t ợng xuất huiyết thành từng đám ở phổi

Leptospirosis ë ng êi

Leptospirosis ë ng êi

Leptospirosis

• Trong phòng thí nghiệm:

•Th ờng dùng chuột lang để gây bệnh

•Tiêm VK vào phúc mạc hay d ới da chuột lang

•Sau 2-3 ngày chuột sốt 40,50c-41,50c

•Con vật gầy ,niêm mạc mắt và da có màu vàng

•Sau 6-12 ngày thân nhiệt hạ , chuột chết.

• Mổ khám :

• - Vàng da , niêm mạc , phủ tạng,gan s ng to

• - Tìm trong máu ,gan , thận, n ớc trong xoang bụng sẽ thấy

nhiều xoắn khuẩn

•Có thể dùng chuột bạch hoặc thỏ non để gây bệnh.

• - Sèt trong tuÇn lÔ ®Çu th× lÊy m¸u

• - Sèt trªn 10 ngµy th× lÊy n íc tiÓu

• - NÕu sóc vËt chÕt th× lÊy gan, thËn, ãc.

• Tìm xoắn khuẩn qua kính hiển vi

•+ Xem t ơi:

• - Lấy máu trộn với xitrat natri 5% chắt huyết t ơng

• - Hoặc lấy n ớc tiểu để lắng rồi lấy cặn

• Kiểm tra d ới kính hiển vi tụ quang nền đen:

•Nếu có xoắn khuẩn, xoắn khuẩn chuyển động nhanh, lấp

lánh nh sao trên nền trời

• + Xem tiêu bản nhuộm :

•Từ bệnh phẩm Làm tiêu bản  nhuộm ph ơng pháp thấm

bạc hoặc nhuộm giemsa thấy xoắn khuẩn bắt màu tím nâu hay đỏ tím

• Nuôi cấy phân lập

- Bệnh phẩm là thận: cắt nhỏ, nghiền nát, pha thành nồng độ 1/10, lấy n

ớc nổi pha sang ống 2-3 tiếp theo (theo cơ số 10 )

- Bệnh phẩm là máu: Dùng 4 ống môi tr ờng:

+ ống1: 1 giọt máu

+ ống 2: 2 giọt

+ ống 3 :4 giọt

+ ống 4: 10 giọt

Nếu có xoắn khuẩn khi lắc ống môi tr ờng có vẩn khói

•

• Tiêm động vật thí nghiệm

•Tốt nhất là dùng chuột lang non để gây bệnh.

•Tiêm bệnh phẩm vào phúc mạc cho chuột

•Nếu có xoắn khuẩn :

• 2 Chẩn đoán huyết thanh học

• Là ph ơng pháp cơ bản để chẩn đoán bệnh vì dễ làm, nhanh và xác

• Khi trộn huyết thanh của gia súc nghi bệnh với hỗn dịch canh khuẩn

Leptospira sống (gồm 12 serotyp khác nhau)

• Nếu trong huyết thanh có kháng thể thì ở chủng xoắn khuẩn gây bệnh

sẽ có hiện t ợng ng ng kết: xoắn khuẩn chụm lại nh hình sao hay hình

mạng nhện

• Nếu hàm l ợng kháng thể trong huyết thanh lớn thì xoắn khuẩn sau khi

ng ng kết sẽ tan ra thành từng mảnh nhỏ

• Chuẩn bị:

• - Kháng thể nghi:

•Lấy máu của gia súc nghi mắc bệnhchắt huyết thanh 

pha với n ớc sinh lý 1/200

• +Sau 15 ngày cấy chuyển sang môi tr ờng mới

• + Sau 3 tháng cấy tiếp đời qua chuột lang.

• Tiến hành:

•Môi mâu dùng 3 phiến kính

•Mỗi phiến chia làm 4 ô, đ ợc 12 ô dùng cho 12 chủng Leptospira.

•Nhỏ lên mỗi ô 1 giọt huyết thanh của gia súc nghi bệnh pha ở

nồng độ 1/200,

•Rồi nhỏ vào mỗi ô một chủng Leptospira

•Trộn đều để 15 - 20 phút ở nhiệt độ phòng thí nghiệm

•Đọc kết quả trên kính hiển vi có tụ quang nền đen.

•

•Khi thÊy trong vi tr êng xuÊt hiÖn tõ 20 - 30 côm ng ng kÕt cã h×nh

con nhÖn, cã Ýt hoÆc kh«ng cã xo¾n khuÈn tù do

•Chñng xo¾n khuÈn t ¬ng øng ë « tõ møc L+++ t¹m coi lµ

4 L canicola +10 L sejroe hardjo bovis

5 L grippotyphosa 11 L sejroe saxkoebing

6 L hebdomadis +12.L.tarassovi mitis johnson

Ph¶n øng ng ng kÕt d ¬ng tÝnh

trªn kÝnh hiÓn vi tô quang nÒn ®en

Ph¶n øng ng ng kÕt ©m tÝnh

trªn kÝnh hiÓn vi tô quang nÒn ®en

Xo¾n khuÈn trªn KHV cã tô quang nÒn ®en

Leptospira hardjo (ph¶n øng IF trùc tiÕp)

•- Thực hiện thật tốt chế độ tiêm phòng bằng vacxin.

•- Tích cực diệt chuột, phát quang bụi rậm, khai thông cống

rãnh để hạn chế nơi chuột c trú

•- Dùng phản ứng huyết thanh học phát hiện sớm những con

có bệnh để lập tức loại thải

•Khi có bệnh

• - Phải chẩn đoán chính xác, khai báo dịch kịp thời.

• - Không bán chạy hoặc nhập gia súc khi đang có dịch.

• - Những gia súc mắc bệnh nặng nên giết ngay

• - Những con bị nhẹ hay chung đụng với con ốm phải cách ly và điều trị

• - Phân rác, chất độn chuồng của gia súc ốm, chết phải tiêu độc kỹ

Chuồng trại phải tẩy uế, sát trùng.

• Với ng ời:

• Cần trang bị đầy đủ ph ơng tiện phòng hộ lao động nh quần, áo, ủng,

găng tay cho công nhân chăn nuôi, công nhân lò mổ, nhân viên thú y

và những ng ời có nguy cơ mắc bệnh trong môi tr ờng làm việc.

• Tiêm phòng vacxin

•Hiện nay vacxin dùng cho gia súc ở n ớc ta là vacxin chết

• Vacxin có chứa 6 serotyp Leptospira

•Ngoài ra trên lợn còn có vacxin đa giá ngoại nhập Farrowsure B

Vacxin phòng đ ợc 3 bệnh: bệnh sảy thai do Parvovirus, bệnh

đóng dấu lợn và Leptospirosis

• Điều trị

• Phải tiến hành điều trị sớm.

• Với gia súc bị bệnh nặng không nên điều trị mà diệt ngay để tránh lây

nhiễm.

• Những gia súc có tiên l ợng tốt có thể dùng phác đồ sau:

• - Thuốc kháng sinh:

• + Penicillin G với liều 30000 UI - 25000 UI/kg thể trọng tiêm bắp thịt.

• +Nên kết hợp với Streptomycin liều 20 mg/kg thể trọng, liệu trình 5 - 6

ngày.

• Ngoài ra, một số kháng sinh khác cũng có tác dụng nh : Ampicillin,

Amoxicillin, Tetraxyclin, Erythromycine, Cephalosporine.

• - Kết hợp với các thuốc trợ sức nh :

• Cafein, vitamin B1, vitamin C, vitamin K, vitamin B12.

• - Hộ lý chăm sóc tốt, cách ly súc vật trong thời gian điều trị.

•