Thuc hanh mot so phep tu tu cu phap

- Tác dụng của bộ phận đó đối với việc bổ sung thông tin, biểu hện tình cảm, cảm xúc.. a) -Vị trí, vai trò ngữ pháp:Giữa hoặc cuối câu, sau bộ phận được chú thích, ghi chú thêm thông t[r]

SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO QUẢNG NAM

TRƯỜNG THPT LƯƠNG THẾ VINH

HỘI GiẢNG CHÀO MỪNG NGÀY NHÀ GIÁO ViỆT NAM 20/11

CHÀO QUÝ THẦY CÔ GIÁO

VỀ DỰ GiỜ THĂM LỚP

CHÀO CÁC EM HỌC SINH LỚP 12/7

Kiểm tra bài cũ

Đoạn thơ sau đã gợi ra được khung cảnh hiểm trở

của vùng rừng núi và sự gian lao, vất vả của cuộc

hành quân là nhờ có sự đóng góp của yếu tố ngữ âm (có cả những yếu tố không thuộc ngữ âm).Hãy phân tích

Dốc lên khúc khuyủ dốc thăm thẳm

Heo hút cồn mây súng ngửi trời

Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi

(Quang Dũng-Tây Tiến)

-Nhịp 4-3 ở 3 câu thơ đầu

- Sự phối hợp các thanh trắc và thanh bằng ở

ba câu thơ đầu, trong đó câu thơ đầu thiên về thanh trắc  Gợi không gian hiểm trở và mang sắc thái hùng tráng

Câu thứ tư toàn thanh bằng  Gợi không gian thoáng đãng, rộng lớn trải ra trước mắt sau khi vượt chặng đường gian lao, vất vả

- Các từ láy gợi hình

- Phép nhân hóa

- Phép lặp cú pháp (câu 1 và 3)

Tiết: 35,36

I.Phép lặp cú pháp

1.Ôn tập :

Thế nào là phép lặp cú pháp?

Lặp cú pháp là sự lặp lại kết cấu cú pháp trong câu

hoặc đoạn câu nhằm nhấn mạnh nội dung được đề cập hoặc tạo nên sự hài hòa, cân đối về từ ngữ, âm điệu…

a) Sự thật là từ mùa thu năm 1940, nước ta đã thành

thuộc địa của Nhật, chứ không phải thuộc địa của Pháp nữa Khi Nhật hàng Đồng minh thì nhân dân cả nước ta

đã nổi dậy giành chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp.

Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị Dân ta

đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần 100 năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh

đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế độ Dân chủ Cộng hoà.

Kết cấu cỳ pháp đ ợc lặp lại:

Câu1

Câu 2

Sự thật là từ mùa thu năm 1940

n ớc ta đã thành

thuộc địa của Nhật

chứ không phaỷi thuộc địa của Pháp nửừa

Sự thật là dân ta đã lấy lại n ớc Việt Nam từ

Sự thật là từ mựa thu năm 1940, nước ta đó trở thành thuộc địa của Nhật chứ khụng phải thuộc địacủa Phỏp nữa.

Sự thật là dõn ta đó lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật

chứ khụng phải từ tay Phỏp

để gây dựng nên

n ớc Việt Nam

độc lập

chế độ quân chủ mấy m ơi thế kỉ

mà lập nên chế

độ Dân chủ Cộng hoà

Tác dụng: Tạo cho lời tuyờn ngụn õm hưởng đanh thộp, hào hựng, thớch hợp với việc khẳng định nền độc lập của Việt Nam, đồng thời khẳng

định thắng lợi của CMT8 là đỏnh đổ chế độ thực dõn và chế độ phong kiến.

Chủ ngữ Vị ngữ Phụ ngữ chỉ đối t

Dõn ta đó đỏnh đổ cỏc xiềng xớch thực dõn gần 100

năm nay để xõy dựng nước Việt Nam độc lập

Dõn ta lại đỏnh đổ chế độ quõn chủ mấy mươi thế

kỉ mà lập nờn chế độ Dõn chủ Cộng hũa

b) Trời xanh đây là của chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta

Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đ ờng bát ngát

Những dòng sông đỏ nặng phù sa (Nguyễn Đỡnh Thi - Đất nước)

Trời xanh đây // là của chúng ta Trời xanh đây // là của chúng ta Núi rừng đây // là của chúng ta

C V

Những cánh đồng // thơm mát

Những ngả đ ờng // bát ngát Những dòng sông // đỏ nặng phù sa

C V(TT)

Tác dụng: Kh ng định ẳ mạnh m chủ quyền ẽ c a ủ

chúng ta v à bộc lộ c m xúc ả sung s ớng, tự h o, s ng à ả khoái đối v i thiên nhiên, đất n ớc khi gi nh đ ợc ớ à

quy n l m chủ ề à

C “Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo.

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa…” ( Tố Hữu- Việt Bắc )

- Lặp từ: Nhớ sao

- Lặp kết cấu cú pháp: Kiểu câu cảm thán

- Tác dụng:Biểu hiện nỗi nhớ da diết của người ra đi đối với những cảnh sinh hoạt

và cảnh thiên nhiên ở Việt Bắc

Bài tập 2 Thảo luận nhúm:Phõn tớch cỏc kết cấu cỳ phỏp trong cỏc bài tập a,b,c,d ; nhận xột về số tiếng,

sự đối xứng, nhịp điệu và tỏc dụng

a) Tục ngữ:

Bỏn anh em xa, mua lỏng giềng gần

 Hai vế lặp cú pháp nhờ phép đối chặt chẽ về số l ợng tiếng,

về từ loại,về nghĩa của từ, về kết cấu cỳ pháp của từng vế

- Kết cấu cỳ phỏp: [C] - ĐT – DT –TT, [C] – ĐT –DT - TT

Cụ già ăn củ ấu non Chú bé trèo cây đại lớn

Chủ ngữ (DT) Vị ngữ (ĐT) Thành tố phụ của VN

(DT-TT)

Cụ già ăn củ ấu non Chú bé trèo cây đại lớn

c Thơ Đường luật:

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,

Người khôn, người đến chốn lao xao.

(Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhàn )

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ, Người khôn, người đến chốn lao xao.

(Nguyễn Bỉnh Khiêm - Nhàn )

So sánh hiện tượng lặp kết cấu cú pháp trong bài tập 1 và 2

để thấy những điểm giống và khác nhau ( về số tiếng trong câu, sự đối xứng, nhịp điệu và tác dụng…) của chúng

đối, thơ Đường,

văn biền ngẫu

Văn chính luận,

thơ tự do…

Số lượng tiếng

Bằng nhau

Có thể không bằng nhau

Từ loại, cấu tạo từ

Cùng loại, cùng kiểu

Có thể không cùng loại, không cùng kiểu

Nhịp điệu

Lặp ở mức

độ rõ

Có thể không lặp

- Giống nhau: Tất cả đều sử dụng phép lặp kết cấu cú pháp

- Khác nhau:

Bài “Dọn về làng” (Nông Quốc Chấn –SGK trang 140) “Mẹ ngồi khóc, con cúi đầu cũng khóc

……

Máu đầy tay, nước mắt tràn mặt”

Bài “Đất nước” ( Nguyễn Khoa Điềm-SGK trang 118) “Khi ta lớn lên Đất nước đã có rồi

Tác dụng:Khẳng định:Đất nước gắn với những kỷ

niệm cụ thể, riêng tư, biến thành máu thịt của mỗi ngườiTác dụng: Biểu lộ niềm thương yêu và căm giận khi người thân bị giặc sát hại

II/ PhÐp liÖt kª

1.Ôn tập:

Thế nào là phép liệt kê?

Sự sắp xếp nối tiếp những đơn vị cú pháp đồng loại (nhưng khác nhau về từ ngữ) nhằm tạo ra

những ý nghĩa bổ sung về mặt nhận thức hoặc thể hiện cách đánh giá, c¶m xóc chñ quan về các

sự vật được đưa ra.

2.Thực hành:

Phân tích hiệu quả của phép lặp cú pháp phối hợp

với liệt kê trong hai đoạn trích sau:

a)

“Các ngươi ở cùng ta coi giữ binh quyền đã lâu ngày, không có mặc thì ta cho áo, không có ăn thì ta cho

cơm; quan nhỏ thì ta thăng chức, lương ít thì ta cấp

bổng; đi thủy thì ta cho thuyền, đi bộ thì ta cho ngựa;

lúc trận mạc xông pha thì cùng nhau sống chết, lúc ở

nhà thì cùng nhau vui cười Cách đối đãi so với Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang ngày

trước cũng chẳng kém gì.”

( Trần Quốc Tuấn -Hịch tướng sĩ)

Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn tr ờng học Chúng thẳng tay

chém giết những ng ời yêu n ớc th ơng nòi của ta Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu.

Chúng ràng buộc d luận, thi hành chính sách ngu dân.

Chúng dùng thuốc phiện, r ợu cồn để làm nòi giống ta suy nh

ợc (Hồ Chớ Minh – Tuyờn Ngụn Độc lập)

Chúng //lập ra nhiều nhà tù hơn trường học Chúng // lập ra ba chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc để…

Chúng // dùng thuốc phiện, rượu cồn để…

…

III/ Phép chêm xen

bây giờ mới xong), thị hỏi hắn: - Vừa thổ hả?

b) Chí Phèo hình nh đã trông tr ớc thấy tuổi già của hắn, đói rét

và ốm đau, và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm

đau

c) Cô bé nhà bên (có ai ngờ)

Cũng vào du kích

Hôm gặp lại tôi vẫn c ời khúc khích

Mắt đen tròn (th ơng th ơng quá đi thôi)

d) Bởi thế cho nên, chúng tôi, Lâm thời Chính phủ của n ớc Việt

Nam mới, đại biểu cho toàn dân Việt Nam, tuyên bố thoát li

…

Là nhửừng từ ngữ (cú khi là một tổ hợp từ cú

dạng một cõu trọn vẹn) trong cõu, nhưng khụng

có quan hệ ngữ phỏp giữa cõu này với phần cõu

chứa chỳng nhằm chi tiết hoỏ sự việc, bổ sung

thông tin làm cho lời vaờn thêm linh hoạt

Thế nào là chờm xen?

1.ễn tập

2 Thực hành Bài tập 1

Phõn tớch bộ phận in đậm trong cỏc cõu sau về cỏc mặt:

-Vị trớ và vai trũ ngữ phỏp trong cõu

- Dấu cõu tỏch biệt bộ phận đú

- Tỏc dụng của bộ phận đú đối với việc bổ sung thụng

tin, biểu hện tỡnh cảm, cảm xỳc

a) -Vị trí, vai trò ngữ pháp:Giữa hoặc cuối câu, sau bộ

phận được chú thích, ghi chú thêm thông tin

- Dấu câu:Khi nói: Tách bằng ngữ điệu

Khi viết:dấu ngoặc đơn

- Tác dụng:bổ sung thông tin cho khoảnh khắc( thị Nở)

“đặt bàn tay lên ngực hắn”

b) - Vị trí:Đi sau và ghi chú thêm thông tin cho từ

“cô

độc” - Dấu câu tách biệt: Dấu phẩy

-Tác dụng:Ghi chú thêm thông tin đánh giá về sự

“cô độc” so với “đói rét và ốm đau”

c) -Vị trí và vai trò ngữ pháp:Cuối câu thơ, ghi chú thêm nhận xét và cảm xúc

- Dấu câu: Dấu ngoặc đơn

- Tác dụng:Bộc lộ nhận xét và cảm xúc trước sự việc, hiện tượng mà cô gái đã làm

d) - Vị trí, vai trò ngữ pháp: Đặt sau từ “chúng tôi”

xác định tư cách pháp nhân chính đáng của những

người tuyên bố

- Dấu câu: Dấu phẩy-Tác dụng:Khẳng định vị thế(tư cách pháp nhân) của những người tuyên bố

4.Củng cố:

a)Xác định phép lặp kết cấu cú pháp phối hợp với phép đối, phân tích tác dụng của nó trong đoạn thơ sau:

Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.

Bốn bề bát ngát xa trông,

Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia.

( Nguyễn Du- Truyện Kiều)

b) Phân tích tác dụng phép chêm xen trong đoạn thơ sau:

Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.

(Anh vô tình anh chẳng biết điều

Tôi đã đến với anh rồi đấy…)

- Tác dụng: khắc họa khung cảnh thiên nhiên

rộng lớn đối lập với cái cô đơn, nhỏ bé của

nàng Kiều trong lầu Ngưng Bích

b) - Phần chêm xen đặt trong dấu ngoặc đơn

- Tác dụng: Thể hiện một cách kín đáo, tế nhị lời nói thầm kín của cô gái với chàng trai- hương thầm của chùm hoa là cách bộc lộ tình yêu của cô gái

CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ!

CÁM ƠN CÁC EM HỌC SINH!