2,0 - Do nhận thức khác nhau về vấn đề dân tộc và dân chủ: Phan Bội Châu là người đại diện xu hướng bạo động cho rằng Độc lập là cái cần có trước, trong khi đó Phan Chu Trinh lại cho rằn[r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2020 - 2021
ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
(Đề thi này gồm 01 trang)
Câu 1 (2,0 điểm)
Vì sao nói các nước Anh, Pháp, Mĩ phải chịu một phần trách nhiệm về sự bùng nổ của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)?
Câu 2 (2,0 điểm)
Vào giữa thế kỷ XIX, trước nguy cơ bị xâm lược từ bên ngoài và cuộc khủng hoảng trong nước những khả năng lựa chọn nào đặt ra cho Việt Nam? Tại sao triều Nguyễn lại duy trì đường lối bảo thủ?
Câu 3 (2,0 điểm)
Trình bày nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX
Câu 4 (2,0 điểm)
Tại sao trong phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam đầu thế kỉ XX đến năm
1918 có sự xuất hiện của hai xu hướng bạo động và cải cách?
Câu 5 (2,0 điểm)
Phân tích những hậu quả của công cuộc cải tổ ở Liên Xô
Câu 6 (3,0 điểm)
Những nội dung của đường lối cải cách, mở cửa ở Trung Quốc Thực hiện đường lối cải cách từ 1978 đến 2000, Trung Quốc đã đạt được những thành tựu căn bản nào?
Câu 7 (2,0 điểm)
Hiệp ước Ba-li (2 - 1976) đã xác định những nguyên tắc cơ bản nào trong quan hệ giữa các nước thành viên? Ý nghĩa của Hiệp ước Ba-li đối với sự phát triển của tổ chức ASEAN
Câu 8 (2,0 điểm)
Phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi đã giành được những thắng lợi to lớn như thế nào trong các năm 1960, 1975, 1993? Vì sao cuộc đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc
ở Nam Phi được coi là phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc?
Câu 9 (3,0 điểm)
Tóm tắt sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX và nêu nguyên nhân của sự phát triển đó
-HẾT -Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm Họ và tên thí sinh:……… Số báo danh:…… Phòng thi……
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2PHÒNG GD&ĐT TAM DƯƠNG
───────
KỲ THI CHỌN HSG LỚP 9 CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2020-2021 HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: LỊCH SỬ 9
(HDC có 04 trang)
───────
I LƯU Ý CHUNG:
- Hướng dẫn chấm chỉ trình bày một cách giải với những nội dung cơ bản nhất mà thí sinh phải đề cập tới
- Khi chấm bài học sinh làm theo hướng khác nếu đúng và đủ ý, diễn đạt logic thì vẫn cho điểm tối đa
II HƯỚNG DẪN CHẤM:
1 Vì sao nói các nước Anh, Pháp, Mĩ phải chịu một phần trách nhiệm về sự bùng
nổ của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)?
2,0
- Thủ phạm gây ra cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai là chủ nghĩa phát xít, nhưng các
nước Mĩ, Anh, Pháp phải chịu một phần trách nhiệm về sự bùng nổ chiến tranh 0,5
- Thái độ cụ thể của các nước:
+ Mĩ là nước giàu mạnh nhất, nhưng lại theo “chủ nghĩa biệt lập” ở Tây bán cầu, không
tham gia vào Hội Quốc liên, không tham gia vào sự kiện ngoài châu Mĩ 0,5 + Anh và Pháp vừa lo sợ sự bành chướng của chủ nghĩa phát xít, vừa thù ghét chủ
nghĩa cộng sản, nên không liên kết với Liên Xô để chống phát xít, mà thực hiện
chính sách nhượng bộ phát xít để đổi lấy hoà bình 0,5 + Như vậy, trước hành động xâm lược của liên minh phát xít, các nước Mĩ, Anh,
Pháp đều không hợp tác với Liên Xô để chống phát xít và nguy cơ chiến tranh, hơn
nữa còn có hành động dung dưỡng, thoả hiệp chủ nghĩa phát xít nên Chiến tranh thế
2 Vào giữa thế kỷ XIX, trước nguy cơ bị xâm lược từ bên ngoài và cuộc khủng hoảng trong nước những khả năng lựa chọn nào đặt ra cho Việt Nam? Tại sao
triều Nguyễn lại duy trì đường lối bảo thủ?
2,0
- Đến giữa thế kỷ XIX, cùng với quá trình tiến lên chủ nghĩa đế quốc của tư bản
phương Tây, một loạt các nước châu Á, trong đó có Đông Nam Á bị biến thành
thuộc địa Việt Nam cũng không tránh khỏi bị nhòm ngó, xâm lược của các nước tư
bản phương tây đặc biệt là Pháp
0,25
- Trong khi đó chế độ phong kiến Việt Nam đã bộc lộ những dấu hiệu của sự khủng
hoảng suy yếu nghiêm trọng
0,25
- Bối cảnh lịch sử trên đặt triều Nguyễn trước sự lựa chọn một trong hai con đường:
+ Hoặc là tiến hành cải cách nhằm thoát khỏi tình trạng khủng hoảng ở trong nước,
mở rộng quan hệ bang giao để khôn khéo bảo toàn chủ quyền độc lập
0,5 + Hoặc là chìm đắm trong chính sách thủ cựu và tự cô lập nhằm cố gắng bằng mọi
cách duy trì chế độ chế độ quân chủ chuyên chế lạc hậu 0,5
- Vì quyền lợi của dòng họ và giai cấp triều Nguyễn đã thi hành chính sách bảo
thủ… hậu quả là đặt Việt Nam vào tình thế bất lợi trước cuộc xâm lược vũ trang của
thực dân Pháp
0,5
3 Trình bày nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần vương
chống Pháp cuối thế kỉ XIX.
2,0
1 Nguyên nhân thất bại
- Phong trào tiến hành chống Pháp giành độc lập dân tộc nhưng mục tiêu cuối cùng
là khôi phục chế độ phong kiến đã lỗi thời nên phong trào Cần vương không tập
Trang 3- Phong trào yêu nước Cần vương diễn ra lẻ tẻ, thiếu sự chỉ huy thống nhất, trong
khi đó thực dân Pháp đã cơ bản hoàn thành quá trình xâm lược vũ trang nước ta 0,5
2 Ý nghĩa lịch sử
- Thể hiện tinh thần yêu nước của văn thân, sĩ phu và các tầng lớp nhân dân, có tác
dụng cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân ta… 0,5
- Thất bại của phong trào Cần vương đã hoàn toàn chấm dứt phong trào yêu nước
đứng trên lập trường của giai cấp phong kiến…làm chậm lại quá trình bình định
Việt Nam của thực dân Pháp
0,5
4 Tại sao trong phong trào yêu nước và cách mạng ở Việt Nam đầu thế kỉ XX đến
năm 1918 có sự xuất hiện của hai xu hướng bạo động và cải cách?
2,0
- Do nhận thức khác nhau về vấn đề dân tộc và dân chủ: Phan Bội Châu là người
đại diện xu hướng bạo động cho rằng Độc lập là cái cần có trước, trong khi đó Phan
Chu Trinh lại cho rằng dân chủ là cái cần có trước; các ông mới chỉ nhìn thấy một
trong hai mâu thuẫn cơ bản của dân tộc Việt Nam (mâu thuẫn dân tộc hoặc dân chủ) 0,5
- Do có sự khác nhau về mức độ tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản: Phan Bội Châu
tiếp thu tư tưởng tư sản không sâu sắc bằng Phan Châu Trinh nên vẫn tiếp tục con
đường đấu tranh vũ trang truyền thống của dân tộc mặc dù đã mang nhiều nét mới,
trong khi đó Phan Châu Trinh chủ trương cứu nước bằng phương pháp nâng cao
dân trí, dân quyền, vạch trần chế độ vua quan phong kiến thối nát, đòi Pháp sửa đổi
chế độ cai trị ở thuộc địa, coi đó là điều kiện tiên quyết để giành độc lập 0,5
- Do có sự khác nhau về truyền thống gia đình, quê hương của người đại diện và đề
xướng hai xu hướng: Nghệ An, quê hương của Phan Bội Châu có truyền thống đấu
tranh vũ trang từ lâu Quảng Nam với cửa biển Hội An, thành phố Đà Nẵng quê
hương Phan Châu Trinh có truyền thống giao lưu buôn bán 0,5
- Do mức độ tác động của chính sách khai thác thuộc địa của Pháp đến người đại
diện và đề xướng hai xu hướng có sự khác nhau: Nghệ An, quê hương của Phan Bội
Châu không phải là trung tâm khai thác thuộc địa của Pháp Quảng Nam với cửa
biển Hội An, thành phố Đà Nẵng quê hương Phan Châu Trinh là một trong những
5 Phân tích những hậu quả của công cuộc cải tổ ở Liên Xô 2,0
- Năm 1985, Goóc-ba-chốp lên nắm quyền lãnh đạo Đảng, đề ra đường lối cải tổ do
chưa có sự chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết và thiếu đường lối toàn diện nhất
quán nên công cuộc cải tổ đã nhanh chóng lâm vào tình trạng bị động, đầy khó khăn
và để lại những hậu quả nghiêm trọng
0,5
- Đất nước lún sâu vào khủng hoảng và rối loạn…mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ, tệ nạn
- Ngày 19-8-1991diễn ra cuộc đảo chính, lật đổ Goóc-ba-chốp nhưng cuộc đảo
chính thất bại, Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động, Nhà nước Liên bang
hầu như tê liệt…
0,5
- Ngày 21-12-1991, giải tán Liên bang Xô viết, thành lập cộng đồng các quốc gia
- Ngày 25-12-1991 lá cờ Liên bang Xô viết bị hạ xuống, CNXH hoàn toàn sụp đổ ở
6 Những nội dung của đường lối cải cách, mở cửa ở Trung Quốc Thực hiện đường lối cải cách từ 1978 đến 2000, Trung Quốc đã đạt được những thành
a Nội dung của đường lối cải cách
Tháng 12 – 1978, Đảng cộng sản Trung Quốc đã đề ra đường lối mới, mở đầu cho
Trang 4công cuộc cải cách kinh tế - xã hội ở Trung Quốc 0,5
- Đường lối mới chủ trương xây dựng CNXH mang màu sắc Trung Quốc, lấy phát
- Tiến hành cải cách và mở cửa, nhằm mục tiêu hiện đại hóa và đưa đát nước Trung
b Thành tựu
- Về kinh tế - xã hội: Sau hơn 20 năm, kinh tế TQ đạt tốc độ phát triển nhanh chóng,
cao nhất TG Tổng sản phẩm trong nước GDP tăng 9,6%/năm, đứng hàng thứ 7 thế
giới…Thu nhập theo khu vực có sự thay đổi lớn, đời sống nhân dân được cải
thiện…
0,75
- Về đối ngoại: TQ bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Liên Xô, Mông Cổ,
Việt Nam Thu hồi chủ quyền đối với Hồng Công và Ma Cao…địa vị được nâng
cao trên trường quốc tế
0,75
7
Hiệp ước Ba-li (2 - 1976) đã xác định những nguyên tắc cơ bản nào trong quan
hệ giữa các nước thành viên? Ý nghĩa của Hiệp ước Ba-li đối với sự phát triển
của tổ chức ASEAN.
2,0
a Nguyên tắc xác định trong Hiệp ước Ba-li.
- Cùng nhau tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ 0,25
- Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau 0,25
- Giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình 0,25
- Hợp tác phát triển có kết quả về kinh tế, văn hóa 0,25
b ý nghĩa
- Mở ra thời kì phát triển mới của tổ chức ASEAN, làm cải thiện rõ rệt mối quân hệ giữa
ba nước Đông Dương và các nước ASEAN, hai nhóm nước đã thiết lập quan hệ ngoại
giao…
0,5
- Tạo ra sự ổn định về chính trị để các nước ASEAN phát triển kinh tế, đạt được sự tăng
8 Phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi đã giành được những thắng lợi to lớn như
thế nào trong các năm 1960, 1975, 1993? Vì sao cuộc đấu tranh chống chế độ phân biệt
chủng tộc ở Nam Phi được coi là phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc?
2,0
a Thắng lợi.
- Năm 1960, có 17 quốc gia châu Phi được trao trả độc lập, lịch sử ghi nhận là “Năm
châu Phi”
0,5
- Năm 1975, Bồ Đào Nha tuyên bố trao trả độc lập cho Môdămbích và Ănggôla Sự tan
rã các thuộc địa của Bồ Đào Nha là một thắng lợi quan trọng của phong trào giải phóng
dân tộc ở châu Phi
0,5
- Năm 1993, cuộc đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai) ở Nam Phi
giành thắng lợi
0,5
b Giải thích.
- Do chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi là hình thái của chủ nghĩa thực dân Đánh đổ
chế độ này là đánh đổ một hình thái áp bức, bóc lột thực dân
0,5
9 Tóm tắt sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới từ năm 1945
đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX và nêu nguyên nhân của sự phát triển đó 3,0
a Tóm tắt sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới từ năm
1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX
- Ngay khi Nhật đầu hàng Đồng minh (8-1945), nhân dân nhiều nước Đông Nam Á
đã nổi dậy lật đổ ách thống trị của phát xít, thành lập chính quyền cách mạng, tuyên 1,0
Trang 5bố độc lập, tiêu biểu là In-đô-nê-xi-a (17-8-1945), Việt Nam (2-9-1945), Lào
(12-10-1945)
- Từ Đông Nam Á, phong trào lan nhanh sang các nước Nam Á và Bắc Phi Nhiều
nước ở hai khu vực này liên tiếp nổi dậy giành độc lập như Ấn Độ (1946-1950), Ai
Cập (1952), An-giê-ri (1954-1962); năm 1960, 17 nước châu Phi tuyên bố độc lập 1,0
- Ở khu vực Mĩ La-tinh, ngày 1-1-1959 cuộc cách mạng nhân dân ở Cu Ba dưới sự
lãnh đạo của Phi-đen Ca-xtơ- rô giành thắng lợi Chế độ độc tài thân Mĩ bị lật đổ 0,25
b Nguyên nhân của sự phát triển
- Do chủ nghĩa phát xít bị tiêu diệt, chủ nghĩa thực dân Anh, Pháp bị suy yếu 0,25
- Do sự ủng hộ của Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa, cũng như của các tổ chức
- Do sự trưởng thành, lớn mạnh của lực lượng cách mạng ở các nước thuộc địa 0,25