B»ng giäng th¬ nhanh vui, khoÎ kho¾n tù nhiªn tinh nghÞch mµ giµu chÊt suy tëng bµi th¬ sÏ m·i m·i ®i vµo lßng b¹n ®äc.[r]
Trang 1Đề bài: Cảm nhận của em về hình ảnh trái tim qua bài thơ về tiểu đội “ ”
xe không kính của Phạm Tiến Duật
H
ớng dẫn:
Hình ảnh ngời lính từ xa đến nay luôn là đề tài quen thuộc trong thơ ca, có rất nhiêud nhà thơ, nhà văn đã thành công khi viết về đề tài này trong đó phải kể đến bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật, đặc biệt là trong bài thơ
có câu “ Chỉ cần trong xe có một trái tim”
Hình ảnh trái tim ấy đã thể hiện đợc biết bao điều Có thể nói đây là một bài thơ hay viết về t thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm vợt khó, tình đồng chí, đồng đội và ý chí chiến đấu vì miền nam ruột thịt của các anh chiến sỹ lái xe trên tuyến đờng trờng sơn thời chống Mỹ Nhà thơ đã mợn hình ảnh những chiếc xe không kính, không đèn, không mui, thùng xe có xớc, là để khẳng định những gian khổ, khó khăn nguy hiểm ngày càng tăng, ngay càng ác liệt của nhiệm vụ phục vụ chiến đấu của ngời lính lái xe trờng sơn, tất cả vì miền nam ruột thịt, tất cả để chiến thắng giặc Mỹ xâm lợc, phía trớc
là miền nam, phía trớc là mặt trận, phía trớc là mục đích, không có khăn nào, kẻ thù nào cản nổi đờng xe ta đi vì sao? đơn giản vì trong xe có một trái tim của ngời chiến sỹ lái xe anh hùng “ Chỉ cần trong xe có một trái tim” có “ Trái tim” là sẽ có tất, “ trái tim” là hìn ảnh hoán dụ thể hiện sức mạnh chiến đấu, ý chí kiên cờng của ngời chiến
sỹ lái xe trẻ vì sự nghiệp giải phóng miền nam thân yêu, vì sự nghiệp thống nhất đất
n-ớc đó là trái tim nồng nà yêu nớc, sôi nổi yêu đời, một trái tim dũng cảm chỉ một cái “ có” ấy cũng đủ sức đơng đầu với bao nhiêu là cái “không có” kể trên, có trái tim chiế
xe thành ra cơ thể sống, thành một khối thống nhất với ngời chiến sỹ và nh thế thì không một tổn thất, mất mát nào ngăn trở đợc
Nói xe mà nói ngời, nói xe mà nói chiến sỹ lái xe, thật là độc đáo, ý chí và quyết tâm giải phóng miền nam thống nhất đất nớc cảu ngời chiến sỹ lái xe đã thể hiện trong cách nói, hình ảnh mới lạ mà bất ngờ mà chân thực ấy Kiểu kết thúc vừa gói vào vừa
mở ra đã tăng thêm ý chí của t tởng chủ đề bài thơ lên nhiều lần, làm cho bài thơ có một vẻ đẹp khó quên
Đề 6: Hình ảnh ngời lính qua bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật
Hớng dẫn:
Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thế hệ trẻ việt nam những năm tháng chống Mỹ “ xẻ dọc trờng sơn đi cứu nớc - mà lòng phơi phới dậy tơng lai” PTD có một giọng điệu thơ khoẻ khoắn tự nhiên, tràn đấy sức sống rất tinh nghịch vui tơi mà giàu chất suy tởng bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính” là một trong những bài thơ
nh thế của ông
Trang 2Năm 1969 khi cuộc kháng chiến chống mỹ cứu nớc diễn ra vô cùng ác liệt, tuyến
đờng trờng sơn mịt mù bom đạn, giặc Mỹ điên cuồng ném hàng nghìn, hàng vạn tấn bom xuống tuyến đờng trờng sơn đầy máu lửa hòng ngăn cản sự chi viện của miền Bắc cho miền nảmuột thịt nhng trên tuyến đờng trờng sơn ấy vẫn không ngớt những đoàn
xe vận tải băng băng ra tuyền tuyến vợt qua ma bom bão đạn, nhng có điều đặc biệt đó
là những chiêc xe không kính, có thể nói đây là hình ảnh có sức hấp dẫn đặc biệt vì nó rất chân thực và mới lạ bởi xa nay hình ảnh xe có đi vào trong thơ ca thờng đợc mỹ lệ hoá hoặc mang tính chất tợng trng ớc lệ chứ chẳng mấy khi đợc miêu tả một cách cụ thể chi tiết trần trụi nh trong thơ Phạm Tiến Duật
Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Hai câu thơ với giọng điệu ngang tàng mang tích chất lý sự với cấu trúc “ không
có kính không phải vì xe không có kính” giống nh lời tranh cãi, giống nh lời nói văn xuôi với hình thức hỏi đáp cùng với 3 từ “ không” đi liền nhau giúp cho câu thơ trở nên
tự nhiên nh một lời lý giải về việc những chiếc xe không có kính, hai điệp từ “ bom” cùng với động từ “ Giật, rung” thể hiện đợc không khí khốc liệt của chiến tranh, thì ra những chiếc xe không có kính là do “bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi” hai nột nhấn “ bom giật, bom rung” biểu lộ chất “ lính” trong cách nói phóng túng, hồn nhiên Câu thơ mang đậm chất văn xuôi nhng đọc lên nghe vẫn thú vị
Thế nhng trên những chiếc xe không kính ấy vẫn nổi bật lên t thế hiên ngang ung dung của ngời lính
“ Ung dung buồng lái ta ngồi Nhìn đất, nhìn trời nhìn thẳng”
Dờng nh không có sự tàn bạo huỷ diệt nào ngăn cản đợc tinh thần của ngời chiến
sỹ lái xe, t thế của họ mới đàng hoàng làm sao “ Ung dung buồng lái ta ngồi” hai từ “ ung dung” đợc đảo lên đầu câu thơ làm nổi bật t thế ngồi khoan thai, thoải mái, bình tĩnh, tự tin của ngời lính đặc biệt là đôi mắt “ nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng” một cía nhìn khoáng đạt, nhìn thấp, nhìn thẳng, nhìn xa, nhìn cao thật dũng mãnh và hiên ngang, nhìn thẳng ở đây có nghĩa là nhìn thẳng vào gian khổ phái trớc, nhìn thẳng vào
hi sinh, không run sợ, né tránh Hai chữ “ ta ngồi” cùng với điệp từ “nhìn” đợc láy lại
3 lần và giọng thơ mạnh mẽ đĩnh đạc làm nổi bật chân dung ngời chiến sỹ
Ngồi trên nhngc hiêc xe không kính ngời chiến sỹ lái xe đã nhìn thấy biết bao hình ảnh chẳng khác nào một đoạn phim quay nhanh
“ Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Thấy con đờng chạy thẳng vào tim Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Nh sa nh ùa vào buồng lái”
Trang 3Có gió thổi, có cánh chim chiều và cả ánh sao đêm gió đợc nhân hoá và và chuyển đổi đầy ấn tợng “ gió vào xoa mắt đắng” “ mắt đắng” là vì mắt đã thức nhiều
đêm để lái xe liên tục từ đêm này đến đêm khác, con đờng phía trớc là con đờng chiến lợc cụ thể nó còn mang hàm nghĩa “ chạy thẳng vào tim” là con đờng chiến đấu chính nghĩa vì lẽ sống, vì tình thơng vì độc lập tự do của dân tộc điệp từ “ nhìn thấy” , “ thấy” cùng với các động từ “xa” , “ ùa” góp phần đặc tả tốc dộ phi thờng của chiếc xe quân sự đang bay đi, đang lớt nhanh trong bom đạn Ngồi trên nhngc chiếc xe không kính dờng nh giúp cho ngời lính gần gũi với thiên nhiên hơn
“ Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
Nh sa nh ùa vào buồng lái”
Trong t thế hiên ngang chủ động ấy những chiến sỹ lái xe bình thản coi thờng mọi khoa khăn gian khổ
Không có kính ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng nh ngời già Cha cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cời ha ha
ở đây ta bắt gặp một hình ảnh so sánh thật độc đáo, hóm hỉnh “ bụi phun tóc trắng nh ngời già” một kiểu hút thuốc rất lính “ Phì phèo châm điếu thuốc”, một nụ cời lạc quan yêu đời, hồn nhiên “ ha ha” cất lên từ một gơng mặt lấm khi đồng đội gặp nhau, đó không phải là cái cời gợng, cời nhạt hay cời gằn, cời tủm mà là cái cời sảng khoái, một thái độ lạc quan đáng khâm phục
Ngồi trên những chiếc xe không kính ngời lính còn phải chịu biết bao khó khăn gian khổ nữa Không có kính ừ thì ớt áo
Ma ngừng gió lùa khô mau thôi Một giọng điệu tự tin tha thiết, ngang tàng thể hiện trong các cấu trúc lặp lại “ Không có ừ thì không cần” phong cách ấy chính là sự bất chấp khó khăn coi thờng nguy hiểm của những anh chiến sỹ lái xe trên tuyến đờng trờng sơn, dờng nh mọi khó khăn gian khổ ấy không mảy may ảnh hởng đến tinh thần của họ, trái lại họ xem đây là cơ hội thử thách, ý chí của mình, những mất mát hi sinh không làm họ mảy may trùn bớc mà trái lại
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bè bạn suốt dọc đờng đi tới Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi Hình ảnh những chiếc xe từ trong bom rơi gợi những chiếc xe gan góc, những chiếc xe đã qua thử thách qua chiến trận gặp nhau lại trở thành bạn bè đồng đội, đồng chí một cách tự hào nhanh chóng làm sao.Trong ma bom bão đạn những chiéc xe còn sót lại lại tiếp tục nhập vào đoàn xe đang đi tới hợp thành tiểu đội, và cái bắt tay của họ
Trang 4cũng vô cùng độc đáo, bắt tay không cần mở cửa, tình bạn chiến đấu càng thắm thiết,bắt tay thay cho lời chào, bắt tay hứa hẹn lời chiến thắng Là đồng đội, đồng chí cũng là anh em cái gia đình lấy “chung bát đũa” làm tiêu chuẩn thật ngộ mà cũng thật cảm động, họ hợp thành tiểu đội, họ làm thành gia đình, họ kết thành khối và họ cứ đi
Bếp hoàng cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đờng xe chạy Lại đi lại đi trời xanh thêm
Bầu trời xanhvì hết ma là nắng, bầu trời xanh vì tam hồn họ sáng trong, mắt họ nhìn phơi phới, điệp từ “ lại đi, lại đi” thể hiện ý chí quyết tâm giải phóng miền nam, cái gì đã làm nên sức mạnh ấy? đó chính là ý chí để giải phóng miền nam thống nhất
đất nớc, là tình yêu nớc nồng nàn của tuổi trẻ việt nam thời chống mỹ
Khổ cuối bài thơ càng làm nổi bật cái dữ dội, khốc liệt của chiến tranh
Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe thùng xe có xớc
Xe vẫn chạy vì miền nam phía trớc Chỉ cần trong xe có một trái tim
Đây cũng là sự đối lập giữa hai mặt vật chất và tinh thần giữa vẻ bề ngoài và bên trong của chiếc xe Tuy bom đạn Mỹ làm cho biến dạng, không kính , không đèn, không mui, thùng có xớc nhng những chiếc xe ấy vẫn chạy vì miền nam phái trớc, nhà thơ lý giải điều ấy thật bất ngờ mà cũng thật chí lí “ Chỉ cần trong xe có một trái tim”
Có trái tim ấy là sẽ có tất cả, có trái tim chiếc xe trở thành cơ thể sống “ trái tim” một hình ảnh hoán dụ thể hiện sức mạnh chiến đấu, ý chí kiên cờng của ngời chiến sỹ lái xe trẻ vì sự nghiệp giải phóng miền nam thân yêu, vì sự nghiệp thống nhất đất n ớc
đó là trái tim nồng nàn yêu nớc, sôi nổi yêu đời, một trái tim dũng cảm, chỉ cần một cái
“ có” ấy cũng đủ đơng đầu với bao nhiêu cái “không có” ở trên, nghệ thuật đối lập là phơng thức quán xuyến toàn bộ bài thơ ở khổ thơ cuối nó đợc đẩy lên đến đỉnh
điểm , một bên là trái tim biêu rợng của tình yêu, bên kia là thiếu thốn mất mát “ không kính” “ không đèn”, “ không mui”, “ thùng xớc” nhng trái tim chiến đấu đã chiến thắng
Chiến tranh đa đi qua nhng mỗi lần đọc bài thơ ta lại thấy nh hiện lên cả một thời
kỳ lịch sử hào hùng của dân tộc với những chiếc xe đang băng băng ra tuyền tuyến và trên những chiếc xe đó là t thế ung dung lạc quan bất chấp mọi khó khăn gian khổ, là ý chí quyết tâm của ngời lính lái xe trẻ trên tuyến đờng trờng sơn nói riêng và cả thế hệ trẻ việt nam thời chống mỹ cứu nớc nói chung Bằng giọng thơ nhanh vui, khoẻ khoắn
tự nhiên tinh nghịch mà giàu chất suy tởng bài thơ sẽ mãi mãi đi vào lòng bạn đọc