Cñng cè vµ dÆn dß.[r]
Trang 1Tiết theo PPCT: 8 Làm văn
thao tác lập luận phân tích
Ngày soạn: 25.08.09
Ngày giảng:
Sĩ số:
A Mục tiêu bài học
Qua giờ giảng, nhằm giúp HS:
1 Nắm đợc mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận phân tích
2 Biết cách phân tích một vấn đề chính trị, xã hội hoặc văn học
B Phơng tiện thực hiện
- SGK, SGV
- Bài tập Ngữ văn
- Giáo án
C Cách thức tiến hành
- Phân tích ngữ liệu
- Đàm thoại phát vấn
- Thảo luận
D Tiến trình giờ giảng
1 ổn định
2 KTBC
3 GTBM
4 Hoạt động dạy học
GV: yêu cầu HS đọc đoạn trích, trả lời
câu hỏi
Xác định nội dung ý kiến đánh giá của
tác giả đối với nhân vật Sở Khanh?
HS trả lời GV chốt lại
GV: để thuyết phục ngời đọc, tác giả đã
phân tích ý kiến của mình nh thế nào?
HS: đa ra các luận cứ
GV: Chỉ ra sự kết hợp chặt chẽ giữa phân
tích và tổng hợp trong đoạn trích?
I Mục đích của thao tác lập luận phân tích
1 Ngữ liệu
- ý kiến đánh giá của tác giả đối với nhân vật Sở Khanh: bẩn thỉu, bần tiện, đại diện cao nhất của sự đồi bại
- Tác giả đa ra các luận cứ:
+ Sống bằng nghề đồi bại bất chính + Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất trong những kẻ làm nghề đồi bại, bất chính đó: giả làm ngời tử tế để đánh lừa một ngời con gái ngây thơ, hiếu thảo, trở mặt một cách trơ tráo, thờng xuyên lừa đảo, tráo trở
Trang 2GV: thế nào là lập luận phân tích?
HS khái quát lại GV ghi bảng
GV: Cách thức phân tích đối tợng trên
dựa vào quan hệ nào? Quá trình phân tích
gắn liền với thao tác nào?
HS trả lời GV chốt lại
GV: phân tích cách phân chia đối tợng ở
đoạn trích trên? (HS thảo luận theo nhóm
sau đó GV lấy kết quả)
GV: Chỉ ra mối quan hệ giữa phân tích và
tổng hợp trong đoạn trích trên?
GV: phân tích cách phân chia đối tợng ở
- Phân tích chi tiết: bộ mặt lừa bịp, tráo trở của Sở Khanh -> tổng hợp và khái quát bản chất của hắn: "mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này"
2 Khái niệm lập luận phân tích
- Là thao tác chia nhỏ đối tợng thành các yếu tố bộ phận để xem xét rồi tổng hợp nhằm phát hiện ra bản chất của đối tợng
II Cách phân tích
1 Ngữ liệu
a Ngữ liệu ở mục I (T25 - SGK)
- Phân tích dựa trên quan hệ nội bộ trong bản thân đối tợng: biểu hiện về nhân cách bẩn thỉu, bần tiện của Sở Khanh
- Phân tích kết hợp chặt chẽ với tổng hợp: phân tích làm nổi bật những biểu hiện bẩn thỉu, bần tiện mà khái quát lên giá trị hiện thực của nhân vật, bức tranh về nhà chứa, tính đồi bại của xã hội đơng thời
b Ngữ liệu ở mục II (T 25 - SGK)
* Ngữ liệu ở đoạn 1
- Cách phan chia đối tợng:
+ Theo quan hệ nội bộ của đối tợng: đồng tiền vừa có tác dụng tốt vừa có tác dụng xấu (sức mạnh tác oai tác quái)
+ Theo quan hệ kết quả - nguyên nhân
Nguyễn Du chủ yếu vẫn nhìn về mặt
tác hại của đồng tiền (kết quả)
Vì một loạt hành động gian ác, bất
chính đều do đồng tiền chi phối (nguyên nhân)
+ Theo quan hệ nguyên nhân - kết quả: phân tích sức mạnh tác quái của đồng tiền -> thái độ phê phán khinh bỉ
của Nguyễn Du khi nói đến đồng tiền
- Trong quá trình lập luận, phân tích luôn gắn liền với khái quát tổng hợp: sức mạnh của đồng tiền, thái độ, cách hành xử của các tầng lớp xã hội đối với đồng tiền và thái độ của Nguyễn Du đối với xã hội đó
* Đoạn 2:
Trang 3đoạn trên?
GV: Chỉ ra mối quan hệ giữa phân tích và
tổng hợp trong đoạn trích trên?
GV: cho biết cách thức phân tích, yêu cầu
phân tích và những lu ý khi phân tích?
HS trả lời GV chốt lại
GV: yêu cầu HS làm bài tập 1 (T 28
-SGK)
- Cách phân tích + Theo quan hệ NN - KQ: vùng nổ dân số (NN) ảnh hởng đến chất lợng cuộc sống của con ngời (KQ)
+ Theo quan hệ nội bộ của đối tợng: các
ảnh hởng tiêu cực của việc bùng nôt dân số
Thiếu lơng thực - thực phẩm
Suy dinh dỡng, suy thoái nòi giống
Thiếu việc làm thất nghiệp
- Mối quan hệ giữa phân tích và tổng hợp: kết hợp chặt chẽ với nhau: bùng nổ dân số -> ảnh hởng đến nhiều mặt cuộc sống của con ngời, dân số tăng càng nhanh thì chất liệu cuộc sống cộng đồng, gia đình, cá nhân giảm sút
2 Ghi nhớ
a Cách thức phân tích:
- Cần chia tách đối tợng thành các yếu tố những tiêu chí, quan hệ nhất định: quan
hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tợng, quan
hệ nhân quả, quan hệ giữa đối tợng với các đối tợng liên quan, quan hệ giữa ngời phân tích và đối tợng phân tích
b Yêu cầu phân tích
- Xác định vấn đề phân tích
- Chia vấn đề thành những khía cạnh nhỏ
- Khái quát tổng hợp
c Lu ý: phân tích cần đi sâu vào từng yếu
tố, từng khía cạnh song đặc biệt lu ý đến quan hệ giữa chúng với nhau trong một chỉnh thể toàn vẹn thống nhất
III Luyện tập
Bài tập 1.
- Đoạn a: quan hệ nội bộ đối tợng (diễn biến nội tại của nhân vật): đau xót, quẩn quanh, tuyệt vọng
- Đoạn b: quan hệ giữa đối tợng này với các đối tợng khác có liên quan (bài thơ Lời kĩ nữ của Xuân Diệu với bài thơ Tì bà hành của Bạch C Dị)
5 Củng cố và dặn dò
Trang 4- Nh¾c l¹i kiÕn thøc trong t©m cña bµi
- Ra bµi tËp vÒ nhµ: bµi tËp 2 (T28 - SGK)
- So¹n bµi Th¬ng Vî cña TrÇn TÕ X¬ng