- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó..?. 4.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì.[r]
Trang 1MÔN VẬT LÍ LỚP 9
CHỦ ĐỀ
Trang 2Câu hỏi: 1 Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ?
2 Có những cách nào để nhận biết thấu kính hội tụ
Trả lời:
1.Đặc điểm của ảnh:
- Vật ở ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với vật Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự.
- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật
Trang 3BÀI 44 THẤU KÍNH PHÂN KÌ
I ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ:
Trang 5
II Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu
cự của thấu kính phân kì :
C4: Quan sát lại thí nghiệm trên hình vẽ và cho biết trong ba tia tới thấu kính phân kì tia nào đi qua thấu kính không đổi hướng? Tìm cách kiểm tra điều này.
1 Trục chính (∆): T120-SGK
Trang 6Tia tới vuông góc với thấu kính phân kì cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng, tia này trùng với một đường thẳng được gọi là trục chính (∆) của thấu kính
Trang 72 Quang tâm O: T120-SGK
- Trục chính cắt thấu kính tại O, O là quang tâm
- Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới.
o
∆
Trang 9Mỗi thấu kính phân kì có 2 tiêu điểm F và F’ nằm về 2 phía của thấu kính cách đều quang tâm O.
Trang 11Đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì:
Trang 132. Em có một kính cận thị Làm thế nào để biết
kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì?
Kính cận là thấu kính phân kì, có thể nhận biết bằng cách:
- Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa
- Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính
thấy hình ảnh dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực
tiếp vào dòng chữ đó.
Trang 144.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH PHÂN KÌ
THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Phần rìa dày
- Phần rìa mỏng
Trang 154 Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
THẤU KÍNH PHÂN KÌ THẤU KÍNH HỘI TỤ
- Chùm sáng tới song song,
cho chùm tia ló hội tụ - Chùm sáng tới song song, cho chùm tia ló phân kì.
Trang 164.Phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì?
Trang 173. Cho một trục chính ∆ của một thấu kính, S là
∆
S.
a/ S’ là ảnh thật hay ảo?
b/ Thấu kính đã cho là hội tụ hay phân kì?
Trang 18NỘI DUNG GHI VỞ: BÀI 43-44
I Đặc điểm của thấu kính phân kì
- Chùm sáng qua TK loe rộng ra.
- Có phần giữa mỏng hơn phần rìa
II Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ:
1 Trục chính:( )
2 Quang tâm (O)
4 Tiêu cự (f)
III: Đường truyền của 2 tia sáng đặc biệt
+Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng
CHỦ ĐỀ: THẤU KÍNH PHÂN KÌ- ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKPK
Trang 19HẾT BÀI 44 CHÚNG TA SANG BÀI 45
Trang 20I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì:
Quan sát ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
1 Thí nghiệm:
Bố trí thí nghiệm như hình 45.1SGK
20
C1: Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của vật
C2 : Làm thế nào để quan sát được ảnh của vật tạo bởi thấu kính phân kì ?
Trang 21f f
C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể
hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của
vật.
I ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKPK
Trường hợp 1: Giữ nguyên ngọn nến – Di chuyển màn
hứng
Trang 22f f
I ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của vật.
Trường hợp 2: - Di chuyển ngọn nến lại gần Tiêu cự
- Di chuyển màn hứng
Trang 23Trường hợp 3: - Di chuyển ngọn nến đi qua Tiêu cự
- Di chuyển màn hứng
Trang 24f f
I ĐẶC ĐIỂM CỦA ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
C1 Hãy làm thí nghiệm để chứng tỏ rằng không thể hứng được ảnh của vật trên màn với mọi vị trí của vật.
Trường hợp 3: - Di chuyển ngọn nến đi qua Tiêu cự
- Di chuyển màn hứng
Trang 25Vật ảnh ảo
của vật
Trang 26I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì:
1 Thí nghiệm:
2 Nhận xét:
Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân kì luôn
cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật.
Muốn quan sát ảnh ảo tạo bởi thấu kính phân kì, ta phải
đặt mắt trên đường truyền của chùm tia ló.
26
Bài 45 - ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
Trang 27I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì :
Từ điểm B ta vẽ đường truyền của hai tia sáng đặt
biệt, ¶nh B’ lµ giao ®iÓm cña chïm tia lã kÐo dµi
Tõ B’ h¹ vu«ng gãc xuèng trôc chÝnh, c¾t trôc chÝnh
t¹i A’, A’ lµ ¶nh cña ®iÓm A
II Cách dựng ảnh:
27
C3 : Dựa vào kiến thức đã học ở bài trước; hãy nêu cách dựng ảnh của vật AB qua thấu kính phân kì; biết
AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính
Bài 45 - ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
O A
B
’
Trang 29I Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì :
- Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc với trục chính tại mọi vị trí, tia
BI là không đổi, cho tia ló IK kéo dài luôn đi qua tiêu điểm F’
- Tia BO luôn cắt tia IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn F’I Chính
vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự OF’
II Cách dựng ảnh:
29
C4 : Vật AB vuông góc với trục chính của TKPK
* Dựa vào hình vẽ, lập luận ảnh này luôn nằm trong khoảng tiêu cự OF’
Bài 45 - ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ
Trang 308cm
III Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính:
* Ảnh ảo tạo bởi thấu
B B
’ A
Trang 31Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
ảnh ảo,
cùng chiều, nhỏ hơn vật.
31
Cách dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
•Ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ: cùng chiều và lớn hơn
vật, nằm xa thấu kính hơn vật
•Ảnh ảo tạo bởi thấu kính phân kì:cùng chiều và nhỏ
hơn vật, nằm gần thấu kính hơn vật
Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính:
Trang 32IV Vận dụng:
C6 : Hãy cho biết ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính hội
tụ và thấu kính phân kì có đặc điểm gì giống nhau, khác nhau Từ đó hãy nêu cách nhận biết nhanh chóng một thấu kính là hội tụ hay phân kì .
kính hơn vật
-TKPK: ảnh ảo, nhỏ hơn vật và gần thấu kính hơn vật
chiều nhỏ hơn vật đó là thấu kính phân kì Ảnh cùng chiều lớn hơn vật đó là thấu kính hội tụ
Trang 33IV Vận dụng:
C8 : Trả lời câu hỏi phần mở bài: Bạn Đông bị cận
thị nặng Nếu bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn
hay nhỏ hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính ?
Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu bạn bỏ kính ra, ta nhìn thấy mắt bạn to hơn khi nhìn mắt bạn lúc đang đeo kính,
vì kính của bạn là thấu kính phân kì Khi ta nhìn mắt bạn qua thấu kính phân kì, ta đã nhìn thấy ảnh ảo của mắt, nhỏ hơn mắt khi không đeo kính
Trang 34IV Vận dụng:
C7 : Vận dụng kiến thức hình học, tính khoảng cách từ ảnh đến thấu kính và chiều cao của ảnh trong hai trường hợp ở C5 khi vật có chiều cao h
= 6mm
Trang 35 F
F/
O
I A
B
B
’ A
Mà A’F’ = OF’- OA’
=> OA.(OF’ – OA’) = OA’ OF’
8 (12-OA’) = 12.OA’
96 – 8.OA’ = 12.OA’
20.OA’ = 96 => OA’ = 4,8 cm
Trang 37NỘI DUNG GHI VỞ
BÀI 45: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI TKPK
I: Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi TKPK
TKPK luôn cho ảnh ảo cùng chiều nhỏ hơn vật và ảnh luôn nằm trong khoảng tiêu
cự
II: Cách dựng ảnh.
- Từ điểm B ta vẽ đường truyền của hai tia sáng đặt biệt, ¶nh B’ lµ giao ®iÓm cña chïm tia lã kÐo dµi
- Tõ B’ h¹ vu«ng gãc xuèng trôc chÝnh, c¾t trôc chÝnh t¹i A’, A’ lµ ¶nh cña ®iÓm A.
CHÚ Ý: Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính:
•Ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ: cùng chiều và lớn hơn vật, nằm xa thấu kính
hơn vật
•Ảnh ảo tạo bởi thấu kính phân kì: cùng chiều và nhỏ hơn vật, nằm gần thấu kính
hơn vật