Tác phẩm Phiên âm: Khuê trung thiếu phụ bất tri sầu Xuân nhật ngưng trang thướng thúy lâu Hốt kiến mạch đầu dương liễu sắc Hối giao phu tế mịch phong hầu.. Dịch nghĩa: Người thiếu ph
Trang 1Vương Xương Linh (?- 756) Tự là Thiếu Bá Người đất Giang Ninh ( tỉnh Giang
Tô ) , năm 727 (đời Ðường Huyền Tông ) , thi đậu tiến sĩ , được bổ làm chức hiệu thư lang Sau vì sơ suất về hành vi , bị biếm ra làm chức úy tại Long Tiêu ,ở phía Tây sông Tương Khi trở về quê nhà, gặp lúc loạn lạc , bị Thứ sử Lư Khâu Hiển giết chết vì tư thù
Vương Xương Linh được người đương thời xưng là Thi thiên tử Có bạn thân là Vương Chi Hoán và Tân Tiệm
Khuê oán là tác phẩm tiêu biểu của Thi Thiên tử Vương Xương Linh, một trong
những tác giả lớn thời Thịnh Đường Khác với những bài thơ thuộc chủ đề biên tái, miêu tả
tâm trạng, tình cảm… của người trực tiếp ra chiến trận, Khuê oán mang nỗi sầu của người thiếu phụ có chồng đang tham gia chinh chiến Khuê oán thường được một số dịch giả, nhà nghiên cứu Việt Nam chọn làm ví dụ tiêu biểu cho khoảnh khắc đốn ngộ trong Đường thi
Trung Hoa
Tác phẩm
Phiên âm:
Khuê trung thiếu phụ bất tri
sầu
Xuân nhật ngưng trang thướng
thúy lâu
Hốt kiến mạch đầu dương liễu
sắc
Hối giao phu tế mịch phong
hầu.
Dịch nghĩa:
Người thiếu phụ nơi phòng khuê không biết buồn
Ngày xuân trang điểm xong, bước lên lầu biếc
Chợt thấy màu dương liễu ở đầu đường Hối hận đã để chồng đi tòng quân để kiếm phong hầu
Dịch thơ
Phòng khuê nàng
chửa biết buồn
Ngày xuân điểm phấn
tô son lên lầu
Chợt trông đường
liễu xanh màu
Xui ai tìm cái phong
hầu mà chi
Trần Trọng San
Trẻ trung nàng biết chi sầu
Ngày xuân trang điểm lên lầu ngắm gương Nhác trông vẻ liễu bên đường
Phong hầu nghĩ dại, xui chàng kiếm chi
Tản Đà
Cô gái phòng the chửa biết sầu Ngày xuân trang điểm dạo lên lầu Đầu đường chợt thấy tơ xanh liễu Hối để chồng đi kiếm tước hầu
Ngô Tất Tố
Phòng khuê thiếu phụ chửa sầu,
Ngừng tay trang điểm lên lầu ngắm xuân
Đầu đường thấy liễu xanh rần,
Hối xui chàng mãi dấn thân phong hầu
Anh-Nguyên
Bình
Trang 2Cái đáng thương của người khuê phụ và cũng là bi kịch của nàng là đương hồi tuổi trẻ và sống cảnh êm đềm Người thiếu phụ trong bài thơ được nhắc đến như một biểu tượng gợi cảm về vẻ đẹp của tuổi thanh xuân Trong Đường thi, thi nhân miêu tả vẻ đẹp người con gái thường gắn với tính âm, nhu, mềm, thanh thể hiện sự dịu dàng, nét tinh tế cũng như giá trị trong tính chất ước lệ của ngôn ngữ
Người con gái khuê phòng bất tri sầu là vì vốn dĩ nàng vẫn say mê một quan niệm chừng
như rất bình thường trong xã hội lúc bấy giờ: muốn chồng có công danh sự nghiệp rạng rỡ, bằng khoa cử, bằng chinh chiến trận mạc, hoặc bằng một cách nào đó hợp với đạo người quân tử Ý niệm này quả không có gì sai trái và đáng trân trọng
Ngày xuân trang điểm, lên lầu đều là những chuyện thường tình, những từ ngữ, hình ảnh
này xuất hiện không mới trong thơ cổ nhằm biểu hiện vẻ đẹp uyển chuyển, duyên dáng khi
miêu tả động tác, phong thái của người khuê phụ Đăng cao trong mọi hình thức đều là
mô-típ quen thuộc của Đường thi
Dục cùng thiên lý mục
Cánh thướng nhất tằng lâu (Vương Chi Hoán).
Thơ Lý-Trần cũng vận xu hướng này:
Hữu thời trực thượng cô phong đỉnh
Trường khiếu nhất thanh hàn thái hư (Không Lộ thiền sư).
Vì đăng cao nên người khuê phụ bất chợt gặp được màu dương liễu!
Hốt kiến chỉ là một khoảnh khắc nhưng nó đập vỡ mọi giá trị của một quan niệm Từ chỗ bất tri đến tri, từ chỗ mờ mịt đến ý sáng tâm sáng là cả một khoảng cách rất xa ẩn trong
một khung cửa hẹp mà ngày ngày vẫn bày ra trước mắt nhưng con người không hề nhìn thấy Bi kịch tâm trạng nằm trong cái biết, cái sáng rõ của nhân tâm
Màu dương liễu xanh khiến nàng hối tiếc, sầu, oán
Trong bao nhiêu ẩn ngữ của một bài thơ tứ tuyệt như Khuê oán, Thi Thiên tử cũng dụng
phép vẽ mây nẩy trăng, giữ được lời ít mà ý nhiều, lời hàm súc chứa ý mênh mang nên không thấy có lời nào khuê oán mà rất nhiều khuê oán; thậm chí nói một mà hàm chứa bao
nhiêu hình ảnh khuê oán lúc bấy giờ Tài của thi nhân và cũng là tuyệt của thể loại bốn câu bảy chữ trong Đường thi chính là chỗ này vậy!