Sau khi đánh đuổi được quân đô hộ, Trưng Trắc được suy tôn làm vua (Trưng Vương), đóng đô ở Mê Linh và phong chức tước cho những người có công, thành lập chính quyền tự chủ.. Các Lạc t[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP LỊCH SỬ 6 ( ĐỢT 2) Bài 17 CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG (Năm 40)
A Tóm tắt nội dung chính bài học:
1 Nước Âu Lạc từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ I có gì thay đổi
a Về hành chính
Năm 111 TCN nhà Hán đã gộp Âu Lạc với 6 quận của Trung Quốc thành Châu
Xóa tên nước ta, biến nước ta thành quận, huyện của Trung Quốc
b Bộ máy cai trị
c Chính sách về kinh tế:
Nhân dân ta phải nộp các loại thuế nặng nề nhất là thuế muối và sắt
Cống nạp các sản vật quý: Ngà voi, sừng tê, ngọc trai, đồi mồi…
=>Kìm hãm sự phát triển kinh tế
d Chính sách về văn hóa:
Đưa người Hán sang ở lẫn với ta
Bắt ta theo phong tục Hán
=>Nhà Hán rất thâm độc và tàn bạo
2 Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ:
a Nguyên nhân:
Do chính sách áp bức, bóc lột tàn bạo của nhà Hán
Thi sách là chồng của Trưng Trắc bị quân Hán giết hại
b Diến biến
Mùa xuân năm 40, Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn (Hà Tây)
Nghĩa quân làm chủ Mê Linh rồi tiến xuống Cổ Loa và Luy Lân
Tô Định phải bỏ trốn về Trung Quốc
c Kết qủa: Khởi nghĩa giành được thắng lợi, độc lập, dân tộc được khôi phục.
d Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu nước, đoàn kết, quyết tâm đánh đuổi giặc
ngoại xâm của nhân dân ta
B Bài tập:
Câu 1: Nhà Hán đã gộp Âu Lạc với 6 quận của Trung Quốc thành châu Giao nhằm âm mưu gì? Em có nhận xét gì về cách đặt quan lại cai trị của nhà Hán?
Trả lời:
- Nhà Hán đã gộp Âu Lạc với 6 quận của Trung Quốc nhằm mục đích chiếm đóng lâu dài và xóa tên nước ta, biến nước ta thành bộ phận lãnh thổ của Trung Quốc
- Nhà Hán bố trí người Hán cai trị đến cấp quận, còn cấp dưới quận là huyện, xã chúng chưa thể vươn tới nên buộc phải sử dụng Lạc tướng người Âu Lạc trị dân như cũ
Câu 2: Nhân dân châu Giao bị nhà Hán bóc lột như thế nào? Nhà Hán đưa người Hán sang ở châu Giao nhằm mục đích gì?
Trả lời:
- Nhân dân châu Giao bị nhà Hán đối xử rất tàn tệ, phải nộp nhiều loại thuế, phải lên rừng, xuống biển rất nguy hiểm đến tính mạng để tìm kiếm của quí hiếm đem cống nộp
Trang 2- Nhà Hán đưa người Hán sang ở Châu Giao nhằm mục đích đồng hóa dân tộc ta (bắt dân ta phải theo phong tục Hán)
Câu 3 Qua 4 câu thơ (Thiên nam ngữ lục, SGK, trang 48) , em hãy cho biết
mục tiêu của cuộc khởi nghĩa.
Trả lời:
4 câu thơ trên trích trong "Thiên Nam ngữ lục" là lời thề của nghĩa quân trước lúc lên đường, 4 câu thơ đã nói lên mục tiêu của cuộc khởi nghĩa là:
- Đánh đuổi quân xâm lược, giành lại độc lập cho đất nước
- Nối lại sự nghiệp của các vua Hùng
- Trả thù nhà (trả thù cho chồng là Thi Sách bị giết hại)
Câu 4 Theo em việc khắp nơi đều kéo quân về Mê Linh nói lên điều gì?
Trả lời:
Khắp nơi đều kéo quân về Mê Linh hưởng ứng Hai Bà Trưng chứng tỏ ách thống trị của nhà Hán đối với nhân dân ta rất tàn bạo Khiến mọi người đều căm giận và nổi dậy chống lại
Câu 5: Dựa vào lược đồ (SGK, trang 49) , em hãy trình bày diễn biến của cuộc
khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
Trả lời:
Dùng bút màu vẽ các mũi tên để nêu nét diễn biến chính: Khởi nghĩa bùng nổ ở
Mê Linh – nhân dân khắp nơi kéo về Mê Linh Từ Mê Linh , nghĩa quân tiến đánh Cổ Loa và Luy Lâu Cuộc khởi nghĩa thắng lợi
Câu 6: Đất nước và nhân dân Âu Lạc dưới thời thuộc Hán có gì thay đổi?
Lời giải:
- Đất nước: Nhà Hán chia Âu Lạc thành 3 quận : Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam, gộp với 6 quận của Trung Quốc thành Châu Giao
+ Đứng đầu châu là Thứ sử
+ Đứng đầu quận là Thái úy (coi việc chính trị), Đô úy (coi việc quân sự) Tất
cả đều là người Hán
+ Đứng đầu huyện là Lạc tướng (người Việt trị dân như cũ)
- Nhân dân:
+ Nộp những thứ thuế, những sản vật quí như ngà voi, sừng tê, ngọc trai, đồi mồi để cổng nạp cho nhà Hán
+ Bắt nhân dân theo phong tục người Hán
Câu 7 : Em có suy nghĩ gì về lời nhận xét của Lê Văn Hưu (SGK trang 49) Lời giải:
- Dưới ách áp bức, bóc lột tàn bạo của nhà Hán, nhân dân ta khắp nơi đã sẵn sàng nổi dậy Khi Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa, nhân dân cả nước đều hưởng ứng , khởi nghĩa nhanh chóng giành thắng lợi
- Cuộc khởi nghĩa này báo hiệu thế lực phong kiến phương Bắc không thể cai trị vĩnh viễn nước ta được
Trang 3Bài 18 TRƯNG VƯƠNG VÀ CUỘC KHÁNG CHIẾN
CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC HÁN
A.Tóm tắt nội dung chính bài học:
1 Hai bà Trưng đã làm gì sau khi giành độc lập?
- Trưng Trắc được suy tôn làm vua, lấy hiệu là Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh
- Phong chức tước cho người có công
- Lập lại chính quyền: Các lạc tướng được quyền cai quản đến tận huyện
- Xá thuế cho dân 2 năm
- Xoá bỏ chế độ lao dịch
=>Ổn định tổ chức, phát triển kinh tế và giữ vững độc lập
2.Cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán ( 42 – 43) đã diễn ra như thế nào?
* Nguyên nhân:
- Nhà Hán nghe tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa thắng lợi.Trưng Trắc xưng Vương ->Đem quân xâm lược
* Diễn biến.
+ 4/ 42 quân Hán gồm 2 vạn quân do Mã Viện chỉ huy tấn công Hợp Phố
+ Chiếm được Hợp Phố chúng chia quân làm hai đạo Đạo quân bộ theo đường biển qua Quỉ Môn Quan xuống vùng Lục Đầu Đạo quân thuỷ: Từ Hợp Phố vượt biển vào sông Bặch Đằng-> Lãng Bạc
+ Hai Bà Trưng từ Mê Linh về Lãng Bạc nghênh chiến Thế giặc mạnh ta lại về
Cổ Loa và Mê Linh, Mã Viện đuổi theo ta lại về Cấm Khê ( Ba Vì - Hà Tây ) + Tháng 3 - 43 Bà Trưng hi sinh ở Cấm Khê
* Kết quả: Mùa thu năm 44 Mã Viện rút quân về nước, quân đi 10 phần về chỉ
*Ý nghĩa:
- Tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhân dân
- Nêu cao gương yêu nước, quyết tâm giành độc lập
B Bài tập:
Bài tập 1 Hãy khoanh tròn chỉ một chữ in hoa trước ý trả lời đúng.
1 Sau khi đánh đuổi được quân đô hộ, Trưng Trắc được suy tôn làm vua (Trưng Vương), đóng đô ở
A Cổ Loa B Luy Lâu C Mê Linh D Chu Diên
2 Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán dưới sự lãnh đạo của Hai Bà Trưng đã diễn ra trong thời gian
A từ năm 40 đến năm 41 B từ năm 41 đến năm 42
C từ năm 42 đến năm 43 D từ năm 43 đến năm 44
3 Chỉ huy quân xâm lược Hán tấn công đàn áp cuộc kháng chiến của nhân dân
ta dưới sự lãnh đạo của Hai Bà Trưng là
A Tô Định B Mã Viện C Đoàn Chí D Hàn Vũ
4 Cuộc chiến đấu của quân ta với hai cánh quân địch hợp lại diễn ra ở
A Hợp Phố B Luy Lâu C Mê Linh D Lãng Bạc
5 Hai Bà Trưng hi sinh oanh liệt trên đất Cẩm Khê vào
A tháng 3 năm 41 (ngày 6 tháng Hai âm lịch)
B tháng 3 năm 42 (ngày 6 tháng Hai âm lịch),
C tháng 3 năm 43 (ngày 6 tháng Hai âm lịch)
Trang 4D tháng 3 năm 44 (ngày 6 tháng Hai
Trả lời
1 C 2 C 3 B 4 D 5 C
Bài tập 2 Hãy điền chữ Đ (đúng) hoặc chữ S (sai) vào ô □ trước các câu sau.
□ 1 Trưng Vương xá thuế hai năm liền chọ dân Luật pháp hà khắc cùng các thứ lao dịch nặng nề của chính quyền đô hộ bị bãi bỏ
□ 2 Được tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa, vua Hán nổi giận bèn cử Mã Viện đưa quân đi đàn áp
□ 3 Tháng 4-42, quân Hán tấn công Hợp Phố, Hai Bà Trưng liền kéo quân lên Hợp Phố để nghênh chiến
4 Tại Cấm Khê, quân ta ra sức cản địch, giữ từng xóm làng, tấc đất Cuối cùng, Hai Bà Trưng đã hi sinh oanh liệt trên đất Cấm Khê
□ 5 Tuy đàn áp được cuộc kháng chiến của nhân dân ta nhưng quân Mã Viện khi đi mười phần, khi về chỉ còn bảy, tám phần
Trả lời
Đ: 1, 4; S: 2, 3, 5
Bài tập 3 Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi giành lại độc lập cho đất nước? Trả lời
Sau khi đánh đuổi được quân đô hộ, Trưng Trắc được suy tôn làm vua (Trưng Vương), đóng đô ở Mê Linh và phong chức tước cho những người có công, thành lập chính quyền tự chủ
Các Lạc tướng được giữ quyền cai quản các huyện Trưng Vương xá thuế hai năm liền cho dân Luật pháp hà khắc cùng các thứ lao dịch nặng nề của chính quyền đô hộ bị bãi bỏ
Được tin Hai Bà Trưng khởi nghĩa, vua Hán nổi giận, hạ lệnh cho các quận miền Nam Trung Quốc khẩn trương chuẩn bị xe, thuyền, làm thêm đường sá, tích trữ lương thực để sang đàn áp nghĩa quân
Bài tập 4 Trình bày nét chính về diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán dưới sự lãnh đạo cửa Hai Bà Trưng.
Trả lời
Diễn biến cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán :
Về phía quân xâm lược Hán: thời gian - tướng chỉ huy - lực lượng - tấn công Hợp Phố - chia hai đạo thuỷ bộ tấn công vào đất Giao Chỉ - hợp quân ở vùng Lãng Bạc
Về phía quân ta: chiến đấu anh dũng ở Hợp Phố - Hai Bà Trưng kéo quân
về Lãng Bạc, cuộc chiến ác liệt - quân ta lùi về cổ Loa Mê Linh - quân ta lùi
về Cẩm Khê - tháng 3 - 43 Hai Bà hi sinh anh dũng - cuộc kháng chiến tiếp tục đến tháng 11 - 43 thì chấm dứt
Bài tập 5 Hãy cho biết ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng Giải thích vì sao ở nhiều địa phương trong cả nước có đền thờ Hai Bà Trưng và nhiều trường học, đường phố, quận, mang tên Hai Bà Trưng.
Trả lời
Ý nghĩa cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng: thể hiện ý chí quật cường, bất khuất của dân tộc ta
Trang 5 Giải thích: Thể hiện lòng kính trọng và biết ơn Hai Bà Trưng và ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập của dân tộc ta
Bài 19 TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ
( Giữa thế kỉ I - Giữa thế kỉ VI )
A.Tóm tắt nội dung chính bài học:
1 Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước ta từ TKI đến TK VI.
-Đầu thế kỉ III, nhà Ngô tách Châu Giao thành Quảng Châu và Giao Châu
- Đưa người Hán sang làm huyện lệnh
- Thu nhiều thứ thuế nặng nhất là thuế muối và thuế sắt
- Bắt nhân dân ta lao dịch và nộp cống nặng nề
-> Bóc lột và đàn áp nhân dân ta một cách tàn bạo, đẩy người dân vào cảnh khốn cùng, đó chính là ngọn lửa bùng nổ các cuộc khởi nghĩa sau này
- Tiếp tục đưa người Hán sang ở lẫn với nhân dân ta, bắt dân ta phải theo phong tục tập quán của họ - >Đồng hóa dân tộc
2 Tình hình kinh tế nước ta từ TK I đến thế kỉ VI có gì thay đổi?
a Nông nghiệp:
- Mặc đầu bị hạn chế nhưng nghề rèn sắt vẫn phát triển: các công cụ như rìu, mai, cuốc, dao ; vũ khí như kiếm giáo mác làm bằng sắt được dùng phổ biến
- Biết đắp đê phòng lụt, b iết trồng lúa hai vụ một năm
b Thủ công nghiệp:
- Rèn sắt, gốm, dệt vải phát triển
c Thương nghiệp:
- Các sản phẩm nong nghiệp và thủ công không bị sung làm đồ cống nạp được trao đổi ở các chợ làng buôn bán với nước ngoài: Ấn Độ, Trung Quốc, Gia-va
- Chính quyền đô hộ giữ độc quyền về ngoại thương
B.Bài tập:
Bài tâp 1: Theo em, việc chính quyền đô hộ mở một số trường học ở nước ta nhằm mục đích gì?
Trả lời:
– Tạo ra một tầng lớp người Việt nhằm phục vụ cho chính quyền đô hộ
– Tuyên truyền luật lệ, phong tục tập quán của người Hán
– Tuyên truyền tôn giáo (Nho giáo, Đạo giáo) là công cụ phục vụ cho mục đích xâm lược của chúng
Bài tâp 2 Vì sao người Việt vẫn giữ được phong tục, tập quán và tiếng nói của tổ tiên?
Trả lời:
Người Việt vẫn giữ được phong tục,tập quán và tiếng nói riêng của tổ tiên bởi vì:
– Trường học được mở, chỉ có tầng lớp trên mới có tiền cho con em mình đi học, còn đại đa số nông dân nghèo khổ, không có điều kiện, do vậy họ vẫn giữ được phong tục, tập quán, tiếng nói của tổ tiên
Trang 6– Phong tục tập quán và tiếng nói của tổ tiên đã được hình thành và xác định vững chắc từ lâu đời, nó trở thành đặc trưng riêng của người Việt, bản sắc dân tộc Việt và có sức sống bắt diệt,
Bài tâp3 Lời tâu của Tiết Tổng (SGK – trang 56) nói lên điều gì?
Trả lời:
Lời tâu của Tiết Tổng muốn nói rằng: do chính sách thống trị dã man, tàn bạo của chính quyền đô hộ, nhân dân ta căm thù quân đô hộ, không cam chịu áp bức, bóc lột đã nổi dậy ở nhiều nơi
Bài tập 4 Qua câu nói của Bà Triệu (SGK, trang 56), em hiểu Bà Triệu là người như thế nào?
Trả lời:
– Câu nói của Bà thể hiện ý chí, nguyện vọng thiết tha cảu Bà là “giành lại giang sơn cởi ách nô lệ”
– Bà Triệu là người khảng khái, giàu lòng yêu nước, có chí lớn, Bà là tiêu biểu cho ý chí bất khuất của người phụ nữ Việt và dân tộc Việt trong việc kiên quyết đấu tranh chống quân đô hộ giành độc lập cho dân tộc
Bài tập 5: Những nét mới về văn hóa nước ta trong các thế kỉ I – VI là gì?
Lời giải:
– Xuất hiện cá trường dạy chữ Hán
– Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo được truyền bá
– Phong tục, tập quán của người Hán được du nhập
Bài tập 6: Em hãy trình bày diễn biến của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.
Lời giải:
– Năm 248, cuộc khởi nghĩa bùng nổ từ căn cứ Phú Điền, Bà Triệu lãnh đạo nghĩa quân tiến về phá các thành ấp của giặc ở quận Cửu Chân rồi đánh khắp Giao Châu
– Được tin, nhà Ngô cử tướng Lục Dận đem 6000 quân sang Giao Châu, chúng vừa đánh, vừa mua chuộc, tìm cách chia rẽ nghĩa quân
– Thế giặc mạnh, nghĩa quân chống đỡ không nổi, cuộc khởi nghĩa bị đàn áp, Bà Triệu anh dũng hi sinh trên núi Tùng