[r]
Trang 1NguyÔn V¨n H ng – THCS Hµ Ch©u – Hµ Trung
Trang 2Bài 8: Tiết 39 + 40
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
I Tìm hiểu yếu tố nội tâm trong văn bản Tự sự
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi?
TrướcưlầuưNgưngưBíchưkhoáưxuân
Vẻưnonưxaưtấmưtrăngưgầnưởưchung
Bốnưbềưbátưngátưxaưtrông, Cátưvàngưcồnưnọưbụiưhồngưdặmưkia.
Bẽưbàngưmâyưsớmưđènưkhuya,
Nửaưtìnhưnửaưcảnhưnhưưchiaưtấmưlòng.
Tưởngưngườiưdướiưnguyệtưchénưđồng,
Tinưsươngưluốngưnhữngưràyưtrôngưmaiưchờ.
Bênưtrờiưgócưbểưbơưvơ, Tấmưsonưgộtưrửaưbaoưgiờưchoưphai.
Xótưngườiưtựaưcửaưhômưmaiư, Quạtưnồngưấpưlạnhưnhữngưaiưđóưgiờ?
Sânưlaiưcáchưmấyưnắngưmưa, Cóưkhiưgốcưtửưđãưvừaưngườiưôm.
Tìm trong đoạn trích những câu thơ chủ yếu tả cảnh và những câu thơ chủ yếu miêu tả tâm trạng của Thúy Kiều Em hãy gọi tên đối t ợng đ ợc Miêu tả ở đây là gì?
1 Bài tập 1-a:
- Những câu thơ tả cảnh :
TrướcưlầuưNgưngưBíchưkhoáưxuân Vẻưnonưxaưtấmưtrăngưgầnưởưchung Bốnưbềưbátưngátưxaưtrông, Cátưvàngưcồnưnọưbụiưhồngưdặmưkia.
-Đối t ợng tả: Cảnh sắc thiên nhiên
- Những câu thơ tả tâm trạng :
Bênưtrờiưgócưbểưbơưvơ,
Tấmưsonưgộtưrửaưbaoưgiờưchoưphai.
Xótưngườiưtựaưcửaưhômưmaiư,
Quạtưnồngưấpưlạnhưnhữngưaiưđóưgiờ?
Sânưlaiưcáchưmấyưnắngưmưa,
Cóưkhiưgốcưtửưđ ưvừaưngườiưôm.ã
-Đối t ợng tả: Những suy nghĩ của
Kiều về thân phận và cha mẹ
Dâú hiệu nào cho thấy đoạn đầu là tả cảnh
và đoạn sau là miêu tả nội tâm ?
=>Đoạn đầu dùng những từ ngữ gợi lên những hình ảnh trực tiếp ; đoạn sau dừng từ ngữ tập trung miêu tả những suy nghĩ của nàng Kiều: Thân phận cô đơn , bơ vơ nơi đất khách , nghĩ
về cha mẹ chốn quê nhà không ai chăm sóc , phụng d ỡng lúctuổi già,…
Trang 3Ví dụ: Choưcácưđoạnưvăn,ưđoạnưthơưsauư:
1.ưưưưưưư ư“ưBuồnưtrôngưcửaưbểưchiềuưhôm,
ưưưưưưưưưưThuyềnưaiưthấpưthoángưcánhưbuồmưxaưxa?
ưưưưưưưưBuồnưtrôngưngọnưnướcưmớiưsa,
ưưưưưưưưưưưưHoaưtrôiưmanưmácưbiếtưlàưvềưđâu?
ưưưưưưưưBuồnưtrôngưnộiưcỏưrầuưrầu,
ưưưưưưưưưưChânưmâyưmặtưđấtưmộtưmàuưxanhưxanh.
ưưưBuồnưtrôngưgióưcuốnưmặtưduềnh,
ầmưầmưtiếngưsóngưkêuưquanhưghếưngồi.”
ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư ưưưưưưưư( Truyện Kiều Nguyễn Du Ngữ văn 9, tập 1 ) – –
2.ư“ ưMặtưl oưđộtưnhiênưcoưrúmưlại.ưNhữngưnếpưnhănưxôưlạiưvớiưnhau,ưépưchoưnướcưã
mắtư chảyư ra.ư Cáiư đầuưl oưngoẹoư ưvềư mộtư bênư vàư cáiư miệngư mómưmémư củaưã
l oưmếuưnhưưconưnítư.”ã
ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưưư( Lão Hạc – Nam Cao – Ngữ văn 8, tập 1 )
3.ư“ư ưTôiưgiậtưsữngưngười.ưChẳngưhiểuưsaoưtôiưphảiưbámưchặtưlấyưtayưmẹ.ưThoạtư tiênưlàưsựưngỡưngàng,ưrồiưđếnưh nhưdiện,ưsauưđóưlàưxấuưhổ.ưDướiưmắtưemưtôi,ưã
tôiư hoànư hảoư đếnư thếư kiaư ư?ư Tôiư nhìnư nhưư thôiư miênư dòngư chữư đềư trênư bứcư tranhư:ư“ưAnhưtraiưtôiư.”ưưưưưưưưư( Bức tranh của em gái tôi
– Tạ Duy Anh – Ngữ văn 6, tập 2 )ưưưưưưưưư
Qua tìm hiểu các ví dụ trên em hãy cho biết : Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là gì
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là sự tái hiện
những ý nghĩ , cảm xúc và diễn biến tâm trạng của
nhân vật Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng
nhân vật.
Trang 4Bài 8: Tiết 39 + 40
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
I Tìm hiểu yếu tố nội tâm trong văn bản Tự sự
1 Bài tập1-a:
1 Bài tập1-b:
Những câu thơ tả cảnh có mối quan hệ nh
Thế nào với việc thể hiện nội tâm nhân vật?
-Miêu tả Hoàn cảnh , ngoại hình và miêu tả nội Tâm có mối quan hệ với nhau
+Từ việc miêu tả hoàn cảnh , ngoại hình mà ng ời viết cho ta thấy tâm trạng bên trong của nhân vật +Ng ợc lại từ miêu tả tâm trạng mà ng ời đọc
hiểu đ ợc hình thức bên ngoài
* L u ý:
Miêu tả nội tâm nhân vật là một b ớc tiến
của nghệ thuật Những tác phẩm VHDG
th ờng không miêu tả tâm trạng nội tâm
, nhân vật th ờng bộc lộ mình qua hành
động, sự việc ,…Phải đến giai đoạn sau
này của văn học viết mới có miêu tả nội
tâm, miêu tả tâm trạng
Trang 5Bài tập 1 :
ưưưChoưcácưđốiưtượngưmiêuưtảư:ư cảnhưvật ư,ư tâmưtrạng ,ư hìnhưdáng ,ư
lờiưnói ,ư suyưnghĩ ,ư tìnhưcảm , cửưchỉ , cảmưxúc ưEmưh yưsắpưxếpư ã
cácưđốiưtượngưmiêuưtảưvàoưbảngưphânưloạiưsau
Đốiưtượngưcủaưmiêuưtảư
Cảnh vật, hình dáng,
lời nói,cử chỉ
Tâm trạng, suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc
Có mấy cách miêu tả nội tâm trong văn bản Tự sự ?
Có hai cách miêu tả nội tâm nhân vật trong văn bản Tự sự :
- Miêu tả nội tâm trực tiếp : Miêu tả những ý nghĩ , cảm xúc ,
tình cảm của nhân vật
- Miêu tả nội tâm gián tiếp : Miêu tả cảnh vật , nét mặt cử chỉ ,
trang phục của nhân vật
Trang 6Kể tên một số văn bản đã đ ợc học, đ ợc
đọc thêm thuộc văn học Trung đại đã sử dụng thành công nghệ thuật tả cảnh ngụ “
tình Chọn một văn bản để nêu rõ mối quan ”
hệ giữa tình và cảnh.
Bài tập 1
Trang 7Miêu tả nội tâm có tác dụng nh thế nào đối với việc khắc hoạ nhân vật?
Tác dụng :
-Xây dựng nhân vật (Khắc hoạ rõ hơn đặc điểm , tính cách nhân vật).
-Tác động tới nhận thức tình cảm của ng ời đọc đối
với nhân vật.
Trang 8Kết luậnư
• MiêuưtảưNộiưtâmưtrongưvănưbảnưTựưsựưlàưtáiưhiệnưnhữngưýưnghĩư
,ưcmảưxúcưvàưdiễnưbiếnưtâmưtrạngưcủaưnhânưvậtư.ưĐóưlàưbiệnư phápư quanư trọngư đểư xâyư dựngư nhânư vậtư ,ư làmư choư nhânư vậtư sinhưđộng
* Các cách miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự :
ư+ưMiêuưtảưnộiưtâmư trực tiếp ư:ưMiêuưtảưnhữngưýư nghĩ,ưcảmưxúc,ư tìnhưcảm ưcủaưnhânưvật.
+ưMiêuưtảưnộiưtâmư gián tiếp ư:ưMiêuưtảư cảnhưvật ,ư nétưmặt,ưcửưchỉ,ư trangưphục ưcủaưnhânưvật.
* Tác dụng ư:
ư +ư Xâyư dựngư nhânư vậtư (khắcư hoạư rõư hơnư đặcư điểm,ư tínhư cáchư nhânưvật)
ư+ưTácưđộngưtớiưnhậnưthức,ưtìnhưcảmưcủaưngườiưđọcưđốiưvớiưnhânư vật.
Trang 9Bài tập 2 :
Bàiư tậpư trắcư nghiệmư (khoanhư trònư vàoư đápư ánư
đúngưnhấtư)
1.ưĐiềuưnàoưkhôngưphảiưlàưđốiưtượngưcủaưmiêuưtảư bênưngoàiư?
2.ưĐiềuưnàoưkhôngưphảiưlàưđốiưtượngưmiêuưtảưtrựcư tiếpưnộiưtâm?
Trang 103.ưNhậnưđịnhưnàoưđúngưvềưcácưphươngưthứcưbiểuưđạtưtrongưđoạnư vănưsau:
“Đ ư baoư lầnư tôiư từư nhữngư chốnư xaư xôiư trởư vềư Ku-ku-rêu,ư ã
vàưlầnưnàoưtôiưcũngưnghĩưthầmưvớiưmộtưnỗiưbuồn:ư“Taưsắpưđượcư thấyưchúngưchưa,ưhaiưcâyưphongưsinhưđôiưấy?ưMongưsaoưchóngư vềưtớiưlàng,ưchóngưlênưđồiưmàưđếnưvớiưhaiưcâyưphong!ưRồiưsauư
đóưcứưđứngưdướiưgốcưcâyưđểưngheưm iưtiếngưláưreoưchoưđếnưkhiư ã
sayưsưa,ưngâyưngất”
(Hai cây phong Ai-ma-tốp)–
ưưưưư Aư-ưTựưsựưkếtưhợpưvớiưmiêuưtảưngoạiưhình
Bư-ưLậpưluậnưkếtưhợpưvớiưmiêuưtảưnộiưtâm Cư-ưTựưsựưkếtưhợpưvớiưlậpưluận
Dư-ưTựưsựưkếtưhợpưvớiưmiêuưtảưnộiưtâm ư
Trang 11Bài tập3 :
Hỏiưtênưrằng:ư“M ưGiámưSinh” ã
Hỏiưquêưrằng:ư“HuyệnưLâmưThanhưcũngưgần”
Quáưniênưtrạcưngoạiưtứưtuần Màyưrâuưnhẵnưnhụiưáoưquầnưbảnhưbao
Ghếưtrênưngồiưtótưsỗưsàng
NhữngưcâuưthơưmiêuưtảưnộiưtâmưcủaưThuýưKiềuư:
Nỗiưmìnhưthêmưtứcưnỗiưnhà, Thềmưhoaưmộtưbướcưlệưhoaưmấyưhàng!
Ngạiưngùngưdợnưgióưeưsương, Ngừngưhoaưbóngưthẹnưtrôngưgươngưmặtưdày.
Mốiưcàngưvénưtócưbắtưtay Nétưbuồnưnhưưcúcưđiệuưgầyưnhưưmai.
ưưưTìmưtrongưđoạnưtríchư“ưM ưGiámưSinhưmuaư ã
Kiềuư “ư nhữngư câuư thơư miêuư tảư chânư dungư củaưM ưGiámưSinhưvàưnhữngưcâuưthơưmiêuư ã
tảưnộiưtâmưcủaưThuýưKiều.
Trang 12Bµi tËp4 :
ViÕt®o¹nv¨nng¾nmiªut¶néit©mnh©n vËt Thóy KiÒu trong ®o¹n trÝch “M Gi¸m ·
SinhmuaKiÒu”(®o¹nv¨nkho¶ng6c©u).