Giáo án đo lường điện nghề Điện công nghiệp, áp dụng cho hệ Trung cấp nghề Điện công nghiệp aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
Trang 1GIÁO ÁN SỐ: 01
GIÁO ÁN LÝ THUYẾT
Thời gian thực hiện: 2 giờ
Bài 1: Khái niệm về đo lường điện, các loại
cơ cấu đo thông dụng
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 1: KHÁI NIỆM VỀ ĐO LƯỜNG ĐIỆN CÁC LOẠI CƠ CẤU ĐO THÔNG DỤNG
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Giải thích các khái niệm về đo lường, đo lường điện
- Tính toán được sai số của phép đo, vận dụng phù hợp các phương pháp hạnchế sai số
- Đo các đại lượng điện bằng phương pháp đo trực tiếp hoặc gián tiếp
- Rèn luyện tính chính xác, chủ động, nghiêm túc trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Giáo án, giáo trình, đề cương, phấn, bảng
1 Dẫn nhập
Trong quá trình nghiên cứu khoa
học nói chung và cụ thể là từ việc
nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử
nghiệm cho đến khi vận hành,
sữa chữa các thiết bị, các quá
trình công nghệ… đều yêu cầu
phải biết rõ các thông số của đối
tượng để có các quyết định phù
hợp Sự đánh giá các thông số
quan tâm của các đối tượng
nghiên cứu được thực hiện bằng
cách đo các đại lượng vật lý đặc
trưng cho các thông sốđó
- Thuyết trìnhgiảng giải, gợi
mở vấn đề
- Giới thiệukhái quát vềmục tiêu củamôn học, bàihọc
- Lắng nghe,ghi nhớ
2 Giảng bài mới
1 Khái niệm về đo lường
Trang 2Đo lường là một quá trình đánh
giá định lượng đại lượng cần
đo để có kết quả bằng số so với
đơn vị đo Kết quả đo lường
(Ax) là giá trị bằng số, được
định nghĩa bằng tỉ số giữa đại
lượng cần đo (X) và đơn vị
đo(Xo):
Trong đó: X - đại lượng đo
X0 - đơn vị đo
A - con số kết quả đo
Đại lượng nào so sánh được với
mẫu hay chuẩn thì mới đo được
Nếu các đại lượng không so sánh
được thì phải chuyển đổi về đại
lượng so sánh được với mẫu hay
chuẩn rồi đo Đo lường điện là
một quá trình đánh giá định
lượng đại lượng điện cần đo để
có kết quả bằng số so với đơn
vịđo
2 Các sai số và tính
sai số
Phương pháp đo là việc phối hợp
các thao tác cơ bản trong quá
trình đo, bao gồm các thao tác:
xác định mẫu và thành lập mẫu,
so sánh, biến đổi, thể hiện kết
quả hay chỉ thị Các phương
pháp đo khác nhau phụ thuộc vào
các phương pháp nhận thông tin
đo và nhiều yếu tố khác như đại
lượng đo lớn hay nhỏ, điều kiện
đo, sai số, yêucầu
- Đặt câu hỏi:
em hãy chobiết thế nào là
đo lường, cócác đơn vị đolường nào?
- Rút ra kếtluận về đo
chung và đolường điện nóiriêng
- Đặt câu hỏi:
Sai số trongtính toán là gì?
- Lắng nghe,
tư duy trả lờicâu hỏi
- Lắng nghe, ghi chép vào vở
+ Khái niệm về đo lường
+ Cách tính sai số đo lường
- Thuyết trình,nhấn mạnh cácnội dung quantrọng
- Lắng nghe,ghi nhớ
Trang 34 Hướng dẫn tự học Học sinh về nhà nghiên cứu lại
các nội dung đã học, ghi nhớcác nội dung quan trọng màgiáo viên đã nhấn mạnh
Nguồn tài liệu tham khảo Giáo trình kỹ thuật an toàn và bảo hộ
Trang 4GIÁO ÁN SỐ: 02
GIÁO ÁN LÝ THUYẾT
Thời gian thực hiện: 2 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Giải thích cấu tạo, nguyên lý tổng quát của các loại máy đo thông dụng như:VOM, Ampe kìm, M
- Sử dụng thành thạo các loại máy/thiết bị đo thông dụng để đo các thông sốtrong mạch/mạng điện
- Bảo quản an toàn tuyệt đối các loại máy đo khi sử dụng cũng như lưu trữ
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Giáo án, giáo trình, đề cương, phấn, bảng
Hoạt động củagiáo viên
Hoạt độngcủa học sinh
- Lắng nghe,ghi nhớ
4 phút
2 Giảng bài mới
1 Sử dụng VOM, M
Đồng hồ vạn năng (VOM) là
thiết bị đo không thể thiếu được
với bất kỳ một kỹ thuật viên điện
tử nào, đồng hồ vạn năng có 4
chức năng chính là Đo điện trở,
đo điện áp DC, đo điện áp AC và
Đồng hồ vạn năng hay vạn
- Đặt câu hỏi:
Em hãy dựavào kiến thức
đã học ở phầncác cơ cấu đo,hãy cho biết có
đồng hồ vạnnăng VOM?
- Lắng nghe,
tư duy, trả lờicâu hỏi
- Ghi chépnội dung bàihọc vào vở
Trang 5năng kế(VOM) là một dụng cụ
đo lường điện có nhiều chức
Trong dòng điện xoay chiều, từ
trường biến thiên sinh ra bởi
dòng điện có thể gây cảm ứng
điện từ lên một cuộn cảm nằm
gần dòng điện Đây là cơ chế
hoạt động của Ampe kế kìm
- Chức năng đo: dòng và áp xoay
chiều, điện trở, tần số, nhiệt độ
(chọn thêm đầu đo nhiệt), kiểm
- Không cần cầu chì bảo vệ trong
dải điện áp tới 600V
- Đặt câu hỏi:
Em hãy dựavào kiến thức
đã học hãy chobiết nguyên lýhoạt động củađồng hồ ampekìm?
- Đặt câu hỏi:
Em hãy chobiết cách sửdụng đồng hồampe kìm vàđồng hồ vạnnăng VOM có
gì giống vàkhác nhaukhông?
- Lắng nghe,
tư duy, trả lờicâu hỏi
- Ghi chépnội dung bàihọc vào vở
- Lắng nghe,
tư duy, trả lờicâu hỏi
- Ghi chépnội dung bàihọc vào vở
- Lắng nghe,ghi nhớ
3 phút
4 Hướng dẫn tự học Học sinh về nhà nghiên cứu lại
các nội dung đã học, ghi nhớcác nội dung quan trọng mà
2 phút
Trang 7GIÁO ÁN SỐ: 03
GIÁO ÁN THỰC HÀNH
Thời gian thực hiện: 4 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU CỦA BÀI:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Giải thích cấu tạo, nguyên lý tổng quát của các loại máy đo thông dụng như:VOM, Ampe kìm, M
- Sử dụng thành thạo các loại máy/thiết bị đo thông dụng để đo các thông sốtrong mạch/mạng điện
- Bảo quản an toàn tuyệt đối các loại máy đo khi sử dụng cũng như lưu trữ
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ TRANG THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Giáo án, bài giảng, tài liệu
Hoạt động củagiáo viên
Hoạt độngcủa học sinh
- Lắng nghe,ghi nhớ
2 Hướng dẫn ban đầu
- Chiếu hìnhảnh minh họa
- Làm mẫucách đo đốivới từng loạithang đo
- Chiếu hìnhảnh minh họa
- Lắng nghe,quan sát, ghivào vở
Trang 8Các bước để đo điện áp
que đo vào 2 cực của
nguồn điện một chiều
Bước 4: Đọc kết quả đo
- Làm mẫucách đo đốivới từng loạithang đo
- Lắng nghe,quan sát, ghivào vở
3 Hướng dẫn thường xuyên
Cho các nguồn điện, thiết bị sử
dụng điện yêu cầu đo điện áp,
cường độ dòng điện, giá trị điện
- Gợi ý làm vàhướng dẫnthực hành
- Quan sát,lắng nghe,thực hànhtheo hướngdẫn của giáoviên
4 Hướng dẫn kết thúc
Nội dung cần ghi nhớ:
+ Cách đo, kiểm tra điện áp dòng
điện một chiều
- Nhấn mạnhnội dung chú ý
- Lắng nghe,ghi vào vở
5 Hướng dẫn tự rèn luyện Học sinh về nhà đọc và ghi
nhớ lại các thực hàng, thựchành luyện tập trong điều kiệncho phép
VI RÚT KINH NGHIỆM TỔ CHỨC THỰC HIỆN
Trang 9GIÁO ÁN SỐ: 04
GIÁO ÁN LÝ THUYẾT
Thời gian thực hiện: 2 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Đo, đọc chính xác trị số các đại lượng điện U, I, R, L, C, tần số, công suất vàđiện năng
- Lựa chọn phù hợp phương pháp đo cho từng đại lượng cụ thể
- Sử dụng và bảo quản các loại thiết bị đo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Giáo án, giáo trình, đề cương, phấn, bảng
Hoạt động của giáo viênHoạt động của học sinh
1
Dẫn nhập
Nội dung bài này chúng ta sẽ tìm hiểu cách đo các đại lượng điện cơbản
- Thuyết trình giảng giải, gợi mở vấn đề
- Giới thiệu khái quát về mục tiêu của môn học, bài học
- Lắng nghe, ghi nhớ
Trang 104 phút
2
Giảng bài mới
1 Đo các đại lượng U, I
* Khái niệm chung
Dụng cụ được sử dụng để đo dòng điện gọi là ampe kế hay ampemet
Ký hiệu là: A
Ampe kế có nhiều loại khác nhau, nếu chia theo kết cấu ta có:
+ Ampe kế từ điện
+ Ampe kế điện từ
+ Ampe kế điện động
+ Ampe kế nhiệt điện
+ Ampe kế bán dẫn
Dụng cụ dùng để đo điện áp gọi là Vôn kế hay Vôn met (Voltmeter)
Ký hiệu là: V
Khi đo điện áp bằng Vôn kế thì Vôn kế luôn được mắc song song với đoạn mạch cần
đo như hình dưới đây
2 Đo các đại lượng R, L, C
Sơ đồ đo điện trở R dựa trên định luật Ôm.Mặc dù có thể sử dụng các dụng cụ đochính xác nhưng giá trị điện trở nhận được bằng phương pháp này có thể có sai số lớn tùy theo cách mắc am pe mét và vôn mét mà giá trị Rx đo được sẻ khác nhau
Cuộn cảm lí tưởng là cuộn dây chỉ có thành phần điện kháng(XL=ωL) hoặc chỉ thuầnkhiết là điện cảm L, nhưng trong thực tế các cuộn dây, ngoài thành phần kháng XLcòn có điện trở của cuộn dây RL Điện trở RL càng lớn độ phẩm chất của cuộn dâycàng kém Nếu gọi Q là độ phẩm chất của cuộn dây thì Q được đặc trưng bởi tỉ sốgiữa điện kháng XL và điện trở của cuộn dây đó
- Đặt câu hỏi: Em đã được học khi muôn đo hiệu điện thế và cường độ dòng điệntrong một đoạn mạch ta mắc các thiết bị đo như thế nào?
Trang 11- Đặt câu hỏi: Em đã được học khi muôn đo điện trở, điện cảm, điện dung của cácthiết bị bán dẫn, khuyếch đại ta mắc các thiết bị đo như thế nào?
- Lắng nghe, tư duy, trả lời câu hỏi
- Ghi chép nội dung bài học vào vở
- Lắng nghe, tư duy, trả lời câu hỏi
- Ghi chép nội dung bài học vào vở
Trang 12Học sinh về nhà nghiên cứu lại các nội dung đã học, ghi nhớ các nội dung quan trọng
Thời gian thực hiện: 4 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU CỦA BÀI:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Đo, đọc chính xác trị số các đại lượng điện U, I, R, L, C, tần số, công suất vàđiện năng
- Lựa chọn phù hợp phương pháp đo cho từng đại lượng cụ thể
- Sử dụng và bảo quản các loại thiết bị đo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ TRANG THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Giáo án, bài giảng, tài liệu
Hoạt độngcủa giáoviên
Hoạt độngcủa họcsinh
1 Dẫn nhập
Giải các bài tập về:
- Tính các đại lượng U,I
- Thuyếttrình, gợi mởvấn đề, tạo
- Lắngnghe, ghinhớ
Trang 13hứng thú chohọc sinh
2 Hướng dẫn ban đầu
Bài tập mẫu:
Một vônkế có tầm đo 5V, được mắc vào
mạch, đo điện áp hai đầu điện trở R2 như
a VR2 khi chưa mắc Vônkế
b Với vôn kế có độ nhạy 20kΩ/V
- Làm bàitập mẫu,hướng dẫnhọc sinh
- Làm bàitập mẫu chohọc sinh
Chiếu hìnhảnh minhhọa
- Lắngnghe, quansát, ghi vàovở
- Lắngnghe, quansát, ghi vàovở
3 Hướng dẫn thường xuyên
Các bài tập thực hành
Bài 1: Một cơ cấu đo từ điện Imax =100µA,điện
trở dây nội (dây quấn) Rm = 1KΩ được - Giao bài - Quan sát,
Trang 14sử dụng làm vôn kế DC
Tính điện trở tầm đo để vônkế có Vtd= 100V
Tính điện áp V hai đầu vôn kế khi kim có độ
lệch 0,75Dm; 0,75Dm và 0,25Dm (độ
lệch tối đa Dm)
tập cho học sinh
- Gợi ý cách giải bài tập
lắng nghe, làm bài tập vào vở
4 Hướng dẫn kết thúc
- Ghi nhớ, rèn luyện các bài tập tính đại
lượng U, I
- Nhấn mạnh nội dung chú ý
- Lắng nghe, ghi vào vở
5 Hướng dẫn tự rèn luyện Học sinh về nhà đọc và
ghi nhớ lại các bước tiến hành đục, thực hành luyện tập trong điều kiện cho phép
VI RÚT KINH NGHIỆM TỔ CHỨC THỰC HIỆN
………
………
………
………
Ngày…… tháng…… năm
DUYỆT
PHẠM NGỌC HUYNH
Giáo viên
NGUYỄN QUANG THẮNG
Trang 15GIÁO ÁN SỐ: 06
GIÁO ÁN LÝ THUYẾT
Thời gian thực hiện: 2 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Đo, đọc chính xác trị số các đại lượng điện U, I, R, L, C, tần số, công suất vàđiện năng
- Lựa chọn phù hợp phương pháp đo cho từng đại lượng cụ thể
- Sử dụng và bảo quản các loại thiết bị đo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Giáo án, giáo trình, đề cương, phấn, bảng
mở vấn đề
- Giới thiệukhái quát vềmục tiêu củamôn học, bàihọc
- Lắng nghe,ghi nhớ
4 phút
2 Giảng bài mới
3 Đo các đại lượng tần số, công
suất
3.1 Đo tần số
- Tần số (f: frequency):
được xác định bởi số các chu kỳ
lặp lại của sự thay đổi tín hiệu
trong một đơn vị thời gian Tần
số là một trong các thông số quan
- Đặt câu hỏi:
Em đã đượchọc về tần sốdòng điện Vậy
Trang 16trọng nhất của quá trình dao
động có chu kỳ
- Chu kỳ (Time period, Time cycle): là khoảng thời gian
nhỏ nhất mà giá trị của tín hiệu
lặp lại độ lớn của nó (tức là thoả
mãn phương trình u(t) = u(t +
T) ) Quan giữa tần số và chu kỳ
của tín hiệu dao động là:
3.2 Đo công suất
Dải đo của công suất điện thường
từ 10-20W đến 10+10W Công
suất và năng lượng điện cũng cần
phải được đo trong dải tần rộng
từ không (một chiều) đến 109Hz
và lớn hơn
3.3 Đo điện năng
tần số dòngđiện thể hiệnđiều gì? Điênmột chiều vàxoay chiều tần
số có khácnhau không?
- Đặt câu hỏi:
Em hãy chobiết công suất
là gì? Côngsuất dòng điện
có phải thểhiện số điệntiêu thụ hàngtháng không?
nội dung bàihọc vào vở
- Lắng nghe,
tư duy, trả lờicâu hỏi
- Ghi chépnội dung bàihọc vào vở
- Lắng nghe,ghi nhớ
3 phút
4 Hướng dẫn tự học Học sinh về nhà nghiên cứu lại
các nội dung đã học, ghi nhớcác nội dung quan trọng màgiáo viên đã nhấn mạnh
2 phút
Trang 17GIÁO ÁN SỐ: 07
GIÁO ÁN THỰC HÀNH
Thời gian thực hiện: 4 giờ
Bài 2: Đo các đại lượng điện cơ bản
Thực hiện ngày tháng năm 2020
BÀI 2: ĐO CÁC ĐẠI LƯỢNG ĐIỆN CƠ BẢN
MỤC TIÊU CỦA BÀI:
Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Đo, đọc chính xác trị số các đại lượng điện U, I, R, L, C, tần số, công suất vàđiện năng
- Lựa chọn phù hợp phương pháp đo cho từng đại lượng cụ thể
- Sử dụng và bảo quản các loại thiết bị đo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật
- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo trong công việc
ĐỒ DÙNG VÀ TRANG THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Giáo án, bài giảng, tài liệu
- Lắng nghe,ghi nhớ
2 Hướng dẫn ban đầu
Bài tập mẫu:
Một cơ cấu đo từ điện có Ifs=
100µA và điện tr73 cơ cấu đo Rm
- Tính điện trở nối tiếp Rs
- Tính độ lệch của vônkế khi điện
áp đưa vào vônkế là 75V và 50V
(trị hiệu dụng-RMS)
- Tính độ nhạy của vôn kế Tín
- Chiếu hìnhảnh minh họa
- Làm bài tậpmẫu, hướngdẫn học sinh
- Lắng nghe,quan sát, ghivào vở
Trang 18hiệu đo là tín hiệu xoay chiều
Làm bài tậpmẫu cho họcsinh
- Lắng nghe,quan sát, ghivào vở
3 Hướng dẫn thường xuyên
Các bài tập thực hành
Một cơ cấu đo từ điện có Ifs =
50µA; Rm = 1700Ω kết hợp với
mạch chỉnh lưu bán kì như hình
sau Diod silicon D1 có giá trị
dòng điện thuận If (đỉnh) tối thiểu
là 100 µA Khi điện áp đo bằng
20% Vtầm đo , diode có VF = 0,7V,
vôn kế có Vtầm đo = 50V
- Tính Rs và RSH
- Tính độ nhạy của Vônkế
trong hai trường hợp: có D2
và không có D2
- Giao bài tậpcho học sinh
- Gợi ý cáchgiải bài tập
- Quan sát,lắng nghe,làm bài tậpvào vở
4 Hướng dẫn kết thúc
- Ghi nhớ, rèn luyện các bài tập
tính R, L, C
- Nhấn mạnhnội dung chú ý
- Lắng nghe,ghi vào vở
5 Hướng dẫn tự rèn luyện Học sinh về nhà đọc và ghi
nhớ lại các bước tiến hành đục,thực hành luyện tập trong điềukiện cho phép
VI RÚT KINH NGHIỆM TỔ CHỨC THỰC HIỆN
………
………