Phân phối chương trình tự chọn Toán 7

Môc tiªu: HS: - Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm.. KiÕn thøc: - [r]

* Ngày dạy :

Tuần 1: Tiết 1+2:

Văn Bản: Tôi đi học

( Thanh Tịnh )

A Mục tiêu:

HS: - Cảm nhận được tõm trạng, cảm giỏc của nhõn vật tụi trong buổi tựu trường

đầu tiờn trong một trớch truyện cú sử dụng kết hợp cỏc yếu tố miờu tả và biểu cảm

 Troùng taõm:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch “Tụi đi học”

- Nghệ thuật miờu tả tõm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngũi bỳt Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Rèn cho HS kĩ năng - Đọc – hiểu đoạn trớch tự sự cú yếu tố miờu tả và biểu cảm

- Trỡnh bày những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thõn

-KNS:Trao ủoồi, trỡnh baứy giaự trũ ND vaứ NT cuỷa vaờn baỷn.

3 Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

B Chuẩn bị:

1/ GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

2/ HS: Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo SGK.

C Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

1 ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số :

2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3 Bài mới:

Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm của tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Tiết học đầu tiên của năm học mới này, cô và các em sẽ tìm hiểu một truyện ngắn rất hay của nhà văn Thanh Tịnh Truyện ngắn " Tôi đi học " Thanh Tịnh đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

HĐ1: KHỞI ĐỘNG ( 5)

HĐ2: ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN ( 80’)

Cho HS đọc kĩ chú thích * và trình

bày ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh?

I Tìm hiểu chung :

1 Taực giaỷ:

Thanh Tịnh (1911–1988)

HS trả lời GV lưu ý thêm

- Giaựo vieõn coự theồ giụựi thieọu theõm

veà taực giaỷ Thanh Tũnh

(Thanh Tũnh 1911-1988, teõn thaọt laứ

Traàn Vaờn Ninh, leõn 6 tuoồi ủoồi teõn laứ

Traàn Thanh Tũnh OÂng hoùc tieồu hoùc

vaứ trung hoùc ụỷ Hueỏ, tửứ naờm 1933

baột ủaàu ủi laứm roài vaứo ngheà daùy

hoùc Trong sửù nghieọp saựng taực cuỷa

mỡnh, oõng coự maởt treõn nhieàu lúnh

vửùc saựng taực: truyeọn ngaộn, truyeọn

daứi, thụ ca, buựt kyự vaờn hoùc… Nhửng

oõng thaứnh coõng nhaỏt laứ lúnh vửùc

truyeọn ngaộn(Queõ meù) vaứ thụ Nhửừng

truyeọn ngaộn hay nhaỏt cuỷa TT nhỡn

chung toaựt leõn moọt tỡnh caỷm eõm dũu,

trong treỷo Vaờn

oõng nheù nhaứng maứ thaỏm saõu, mang

dử vũ vửứa man maực buoàn thửụng,

ngoùt ngaứo quyeỏn luyeỏn Toõi ủi hoùc

laứ moọt trửụứng hụùp tieõu bieồu)

? Văn bản Tôi đi học được trích từ tác

phẩm nào ?

Gv hửụựng daón HS ủoùc vaờn baỷn

Chú ý đọc giọng chậm, dịu, hơi buồn

và lắng sâu; cố gắng diễn tả được sự

thay đổi tâm trạng của nhân vật " tôi

" ở những lời thoại cần đọc giọng

phù hợp

- Gv nhaọn xeựt gioùng ủoùc cuỷa HS

- Gv hửụựng daón HS giải thích caực

chuự thớch

? Bất giác có nghĩa là gì?

? Lạm nhận có phải là nhận bừa nhận

vơ không?

? Lớp 5 ở dây có phải là lớp năm em

học cách đây 3 năm?

? Xét về thể loại văn học Văn bản

“Tụi đi học” đươc viết theo thể loại

-Tờn thật:Trần văn Ninh

-6 tuổi đổi tờn là Trần Thanh Tịnh

- Quờ : Huế -Thành cụng ở lĩnh vực thơ và tr ngắn

- Tỏc phẩm chớnh : Quờ mẹ, Đi giữa một mựa sen

-Saựng taực cuỷa oõng thửụứng toaựt leõn veỷ ủaốm thaộm ,tỡnh caỷm eõm dũu trong treỷo

2 Taực phaồm:

“T Vaờn baỷn “ Toõi ủi hoùc”ủửụùc in trong taọp “Queõ meù” cuỷa Thanh Tũnh

-KVB:Văn bản nhật dụng

nào ?Thuộc kiểu VB nào?PTBĐ là

gỡ?

Gợi ý:

?Vaờn baỷn ủửụùc vieỏt theo doứng hoài

tửụỷng hay hieọn taùi ?

? Vaờn baỷn ủửụùc sửỷ duùng ngheọ thuaọt

gỡ ?

- Văn bản biểu cảm - thể hiện cảm

xúc, tâm trạng

Mạch truyện được kể theo dòng hồi

tưởng của nhân vật " Tôi ", theo trình

tự thời gian của buổi tựu trường đầu

tiên

?Truyeọn coự boỏ cuùc nhử theỏ naứo?

Vậy có thể tạm ngắt thành những

đoạn như thế nào?

+ Cảm nhận của “Tụi” trờn đường tới

trường => từ đầu… ngọn nỳi

+ Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn

trường

=> tiếp theo… nghĩ cả ngày nữa

+ Cảm nhận của “Tụi” trong lớp học

=> cũn lại

? Em hãy cho biết nhân vật chính của

văn bản này là ai?

- Nhân vật " Tôi "

? Vì sao em biết đó là nhân vật

chính?

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

- Ngôi thứ nhất

? Nỗi nhớ buổi tựu trường được khơi

nguồn từ thời điểm nào?

- Thời điểm: cuối thu thời điểm khai

trường

? Em có nhận xét gì về thời điểm ấy?

? Cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt

hiện lên như thế nào?

? Tại sao thời điểm, cảnh thiờn nhiờn,

cảnh sinh hoạt lại trở thành KN trong

tõm trớ của TG?

Đú là thời điểm, nơi chốn quen thuộc

-Thể loại:Truyện ngắn trữ tỡnh -PTBĐ:TS xen MT và BC

- Bố cục:3 đoạn

II Tìm hiểu văn bản

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:

* Khơi nguồn kỉ niệm:

- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu

- Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ rụt rè

gần gủi, gắn liền với tuổi thơ của tỏc

giả ở quờ hương Đú là lần đầu tiờn

được cắp sỏch tới trường

* GV chốt:

- Sự liên tưởng tương đồng, tự nhiên

giữa hiện tại và quá khứ của bản thân

đã khơi nguồn kỉ niệm ngày đầu cắp

sách tới trường

? Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ

lại những kỉ niệm cũ như thế nào?

? Những từ đó thuộc từ loại gì? tác

dụng của những từ loại đó?

- Từ láy diễn tả cảm xúc, góp phần rút

ngắn khoảng cách thời gian giữa hiện

tại và quá khứ

GV: Nhửừng caỷm xuực cuỷa taực giaỷ qua

caực tửứ nao nửực, mụn man… goựp phaàn

ruựt ngaộn khoaỷng thụứi gian quaự khửự

vaứ hieọn taùi, laứm cho caõu chuyeọn xaỷy

ra tửứ laõu laộm maứ nhử hoõm qua

(Tiết 2)

GV chuyển ý: Vậy trên con đường

cùng mẹ đến trường, nhân vật tôi có

tâm trạng như thế nào? Chúng ta sẽ

tìm hiểu tiếp ở đoạn 2

- Cho hoùc sinh ủoùc từ: “Buoồi mai

hoõm aỏy” ủeỏn “treõn ngoùn nuựi”.

? Trờn đường tới trường c x NV tụi

được biểu hiện ntn?

* Cỏc cảm nhận của “Tụi’ trờn đường

tới trường :

Con đường quen đi lại

lắm lần mà => thấy lạ

- Cảm nhận cảnh vật đều thay đổi

thấy tr trọng, đứng

đắn

? Điều này chứng tỏ điều gỡ?

? Chi tiết “tụi khụng cũn lội qua sụng

thả diều như như thường ngày… sơn

nữa” cú ý nghĩa gỡ ?

- Thay đổi hành vi : Lội qua sụng thả

diều, đi ra đồng nú đựa => đi học =>

=> Liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại - quá khứ

- Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng bừng rộn rã

*Trên con đường cùng mẹ tới trường:

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn

=> dấu hiệu đổi khỏc trong tỡnh cảm

và nhận thức của cậu bộ ngày đầu đến trường

- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vỡ,

cậu bế tự thấy mỡnh lớn lờn, nhận

thức của cậu bộ về sự nghiờm tỳc học

hành

? Cú thể hiểu gỡ về nhõn vật “Tụi”

qua chi tiết “ghỡ thật chặt 2 cuốn vở

mới trờn tay và muốn thử sức mỡnh tự

cầm bỳt thước”

=> Cú chớ học ngay từ đàu muốn tự

mỡnh đảm nhiệm việc học tập, muốn

được chỉnh chạc như bạn bố, khụng

thua kộm họ …

? Theo em những từ " thèm, bặm, ghì,

xệch, chúi, muốn " là những từ loại

gì? - Động từ được sử dụng đúng chổ

-> Hình dung dễ dàng tư thế và cử chỉ

ngộ nghĩnh, ngây thơ và đáng yêu

HS đọc diễn cảm đoạn 3

? Cảnh trước sõn trường làng Mĩ Lớ

lưu lại trong tõm trớ tỏc giả cú gỡ nổi

bật

- Trường Mĩ Lớ : Rất đụng người,

ngời nào cũng đẹp

? Cảnh tượng được nhớ lại cú ý nghĩa

gỡ ?

=> Phong cảnh khụng khớ đặc biệt

của ngày hội khai trường

=>Thể hiện t tưởng hiếu học của

NDta ? Khi tả những học trũ nhỏ tuổi

lần đầu đến trường, tỏc giả dung hỡnh

ảnh so sỏnh nào ?

- Trường Mĩ Lớ : Cao rỏo, sạch sẽ hơn

cỏc nhà trường trong làng => xinh

xắn, oai nghiờm như đỡnh làng…

khiến tụi lo sợ vẩn vơ

=> Hỡnh ảnh so sỏnh : Lớp học =>

đỡnh làng nơi thờ cỳng tế lễ, thiờng

liờng, cất giấu những điều bớ ẩn

? Em hiểu gỡ qua hỡnh ảnh so sỏnh

này ?

? Nhân vật có tâm trạng như thế nào

lúng túng muốn thử sức, muốn khẳng định mình khi xin mẹ cầm bút, thước

 Taõm traùng haờm hụỷ, haựo hửực

* Khi đến trường:

- Trường Mĩ Lớ : Rất đụng người, ngời nào cũng đẹp

=> Phong cảnh khụng khớ đặc biệt của ngày hội khai trường

- Lo sợ vẩn vơ

=> Diễn tả cảm xỳc trang nghiờm của tỏc giả về mỏi trường, đề cao tri thức của con người trong trường học…

- Bỡ ngỡ, ước ao thầm vụng -Chơ vơ, vụng về, lúng túng

khi?

? Ngµy ®Ìu ®Õn tr­íng em cê nh÷ng

c¶m gi¸c vµ t©m tr¹ng nh­ nh©n vỊt "

T«i " kh«ng? Em cê thÓ kÔ l¹i cho c¸c

b¹n nghe vÒ kÜ niÖm ngµy ®Ìu ®Õn

tr­íng cña em?

? Qua 3 ®o¹n v¨n trªn em thÍy t¸c gi¶

®· sö dông nghÖ thuỊt g×?

- So s¸nh

? T¸c dông cña biÖn ph¸p nghÖ thuỊt

®ê? - Gîi c¶m, lµm nìi bỊt t©m tr¹ng

cña nh©n vỊt " t«i " còng nh­ cña

nh÷ng ®øa trÎ ngµy ®Ìu ®Õn tr­íng

HS chó ý ®o¹n tiÕp theo

? T©m tr¹ng cña nh©n vỊt " T«i " Khi

nghe «ng §ỉc ®ôc b¶n danh s¸ch hôc

sinh míi nh­ thÕ nµo?

? Ñöôïc ngöôøi ta nhìn ngaĩm nhieău,

tađm tráng “tođi” nhö theâ naøo?

? V× sao t«i bÍt gi¸c giói ®Ìu vµo lßng

mÑ nøc nì khêc khi chuỈn bÞ vµo líp

( C¶m gi¸c l¹ lïng, thÍy xa mÑ, xa

nhµ, kh¸c h¼n nh÷ng lóc ch¬i víi

chóng b¹n)

? Cê thÓ nêi chó bÐ nµy cê tinh thÌn

yÕu ®uỉi hay kh«ng?

? Taât cạ nhöõng chi tieât tređn cho thaây

ñoù laø moôt tađm tráng nhö theâ naøo?

HS ®ôc ®o¹n cuỉi:

? Khi böôùc vaøo choê ngoăi trong lôùp

cạm giaùc cụa nhađn vaôt “tođi” nhö theâ

naøo?

? Ñoù laø moôt tađm tráng nhö theẫ naøo?

? Dßng chö " t«i ®i hôc " kÕt thóc

truyÖn cê ý nghÜa g×?

Dßng chö tr¾ng tinh, th¬m tho, tinh

khiÕt nh­ niÒm tù hµo hơn nhiªn

* Khi nghe «ng §ỉc gôi tªn vµ ríi

tay mÑ vµo líp:

- Nghe gói ñeân teđn : giaôt mình vaø luùng tuùng

- Lóng tóng cµng lóng tóng h¬n

- Ruùi ñaău vaøo loøng mé nöùc nôû khoùc

 Tađm tráng lo laĩng, hoăi hoôp

* Khi ngơi vµo chì cña m×nh ®ên

nhỊn tiÕt hôc ®Ìu tiªn:

- Nhìn baøn gheâ lám nhaôn laø vaôt cụa rieđng mình

- Bán chöa heă quen bieât nhöng khođng cạm thaây xa lá

 Tađm tráng vöøa xa lá vöøa gaăn guõi nhöng vöøa ngôõ ngaøng lái vöøa töï tin

- C¶m gi¸c l¹m nhỊn

- KÕt thóc tù nhiªn, bÍt ngí -> ThÓ hiÖn chñ ®Ò cña truyÖn

2 Th¸i ®ĩ, t×nh c¶m cña ng­íi lín:

- Ch¨m lo ©n cÌn, nhĨn n¹i, ®ĩng viªn

- Nh©n hỊu th­¬ng yªu vµ bao dung

trong sáng của " tôi "

?Thái độ, cử chỉ của những người lớn

( Ông Đốc, thầy giáo trẻ, người

mẹ ) như thế nào? Điều đó nói lên

điều gì?

Caực phuù huynh chuaồn bũ chu ủaựo

cho con em ụỷ buoồi tửùu trửụứng ủaàu

tieõn, traõn troùng tham dửù buoồi leó

quan troùng naứy; OÂng ủoỏc laứ hỡnh

aỷnh ngửụứi thaày moọt ngửụứi laừnh ủaùo

tửứ toỏn bao dung, chửựng toỷ oõng laứ

ngửụứi vui tớnh, bao dung; traựch

nhieọm taỏm loứng cuỷa cuỷa gia ủỡnh

nhaứ trửụứng ủoỏi vụựi theỏ heọ tửụng lai)

? Em đã học những văn bản nào có

tình cảm ấm áp, yêu thương của

những người mẹ đối với con? ( Cổng

trường mở ra, mẹ tôi )

?Noọi dung vaờn baỷn theồ hieọn ủieàu gỡ?

Taõm traùng hoài hoọp, caỷm giaực bụừ ngụừ

cuỷa nhaõn vaọt “toõi” trong buoồi tửùu

trửụứng ủaàu tieõn

? Neõu nhửừng neựt ủaởc saộc veà ngheọ

thuaọt?

- Boỏ cuùc theo doứng hoài tửụỷng, caỷm

nghú cuỷa nhaõn vaọt theo trỡnh tửù thụứi

gian; Taực phaồm giaứu chaỏt trửừ tỡnh

ủan xen giửừa tửù sửù vaứ mieõu taỷ vụựi

boọc loọ taõm traùng caỷm xuực

HS đọc to, rõ ghi nhớ SGK

Hoaùt ủoọng 3: Luyeọn taọp.

- Giaựo vieõn cho hoùc sinh luyeọn taọp

theo caõu hoỷi trong SGK

- Cho hoùc sinh laứm baứi 1, coự theồ gụùi

yự ủeồ caực toồ thaỷo luaọn ủoùc baứi ủaùi

dieọn cuỷa nhoựm

- Baứi 2 cho caực em veà nhaứ laứm

Hoạt động 4:

III/- Tổng kết

 Ghi nhớ SGK

IV LUYEÄN TAÄP

4 Củng cố:(2’)

- Em hãy trình bày những cảm xúc, tâm trạng của

nhân vật tôi trong ngày đầu đến

trường?

- Thử kể cho các bạn nghe tâm trạng của em ngày

khai giảng đầu tiên?

5 Dặn dò:(3')

- Nắm kĩ nội dung bài học

- Viết một đoạn văn ngắn

phát biểu cảm nghĩ của bản thân ngày

đầu đến trường

- Xem trước bài: Cấp độ

khái quát của nghĩa từ ngữ

D/ Rút kinh nghiệm giờ dạy

Ưu điểm

Tồn tại

************************************

Ngày dạy :

Tiết 3 - Tiếng Việt

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A Mục tiêu:

- Phõn biệt được cấp độ khỏi quỏt về nghĩa của từ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khỏi quỏt của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản

 Troùng taõm:

1.Kiến thức :

Cấp độ khỏi quỏt về nghĩa của từ ngữ

2.Kĩ năng :

Thực hành so sỏnh, phõn tớch cấp độ khỏi quỏt về nghĩa của từ ngữ

- KNS: Kĩ năng ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa, trường nghĩa theo mục đích giao tiếp cụ thể

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

B Chuẩn bị:

1/ GV: Bảng phụ, soạn giáo án.

2/ HS:Xem trước bài mới.

C Tiến trình tổ chức hoạt động dạv và học:

1 ổn định tổ chức

Kiểm tra sĩ số :

2.Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS ( 2p)

3 Bài mới:

HĐ1: KHỞI ĐỘNG

HĐ2: HèNH THÀNH KIẾN THỨC

MỚI

GV cho HS quan sát sơ đồ trong SGK

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ thú, chim, cá? Tại

sao?

- Vì: Phạm vi nghĩa của từ động vật bao

hàm nghĩa của 3 từ thú, chim, cá

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ voi, hươu? Từ

chim rộng hơn từ tu hú, sáo?

? Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng

hơn đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ

nào?

- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa

rông hơn các từ voi, hươu, tu hú có

phạm vi nghĩa hẹp hơn động vật

? Qua tìm hiểu cho biết thế nào là một

từ ngữ có nghĩa rộng? Thế nào là một

từ ngữ có nghĩa hẹp?

+Nghúa cuỷa moọt tửứ coự theồ roọng hay

heùp hụn nghúa cuỷa tửứ khaực

+Moọt tửứ coự nghúa roọng hụn khi

1p 15p I/ Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa

hẹp:

1.Mẫu

2 Nhận xét:

- Nghĩa từ : Động vật > thỳ, chim, cỏ

- Nghĩa từ thỳ, chim, cỏ > voi, hươu,

tu hỳ, sỏo, cỏ rụ, cỏ thu

- Nghĩa từ : Động vật > thỳ, chim, cỏ > voi, hưu, tu hỳ, sỏo, cỏ rụ, cỏ thu

phaùm vi nghúa cuỷa tửứ ngửừ ủoự bao haứm

phaùm vi nghúa cuỷa tửứ ngửừ khaực

+Moọt tửứ coự nghúa heùp khi ủửụùc bao

haứm nghúa cuỷa tửứ khaực

? Một từ ngữ có thể vùa có nghĩa rộng

và nghĩa hẹp được không? Tại sao?

- Vì tính chất rộng hẹp của nghĩa từ

ngữ chỉ là tương đối

? Em hãy lấy một từ ngữ vừa có nghĩa

rộng và nghĩa hẹp?

HS đọc ghi nhớ: SGK

Hoạt động 3

Cho HS lập sơ đồ, có thể theo mẫu bài

học hoặc HS tự sáng tạo

Cho HS thảo luận 1 nhóm làm một câu

Cho HS lên bảng ghi những từ ngữ có

nghĩa hẹp của các từ ở BT3 trong thời

gian 3 phút? ( Câu a, b, c, d)

Hs ủoùc vaứ xaực ủũnh yeõu caàu cuỷa baứi

taọp

-Thửùc hieọn caực yeõu caàu theo ủũnh

hửụựng

ẹũnh hửụựng:

-Xeựt caực nghúa cuỷa caực tửứ

-Xeựt xem tửứ naứo khoõng cuứng trửụứng

nghúa

Sửỷa baứi:

-HS nhaọn xeựt cheựo

GV nhaọn xeựt vaứ ủửa ủaựp aựn

? Cho hoùc sinh chổ ra caực ủoọng tửứ sau

ủoự tỡm caực tửứ trong phaùm vi

Hoạt động 4: Củng cố,dặn dò

Củng cố

- HS nhắc lại thế nào là từ ngữ nghĩa

rộng, từ ngữ nghĩa hẹp?

Dặn dò:

25

3p

3 Ghi nhớ: SGK Tr 10

II/ - Luyện tập:

1.Bài tập 1:

2.Bài Tập 2:

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

3.Bài tập 3:

a Xe cộ: Xe đạp, xe máy, xe hơi

b Kim loại: Sắt, đồng, nhôm

c: Hoa quả: Chanh, cam

d Mang: Xách, khiêng, gánh

4. Bài tập 4:

a, Thuốc lào b, Thủ quỹ

c, Bỳt điện d, Hoa tai

5.Bài tập 5 :

-Động từ cú nghĩa rộng : Khúc -Động từ cú nghĩa hẹp : Nức nở, sụt sựi