Bài giảng Sơ đồ chức năng_csdl

GIAI ĐOạN PHâN TíCHI.- MÔ HÌNH CHứC NĂNG: BFD – BUSINESS FUNCTION DIAGRAM BFD giúp xác định các chức năng nghiệp vụ cần được tiến hành bởi hệ thống.. Là cách tiếp cận logic tới hệ thống

GIAI ĐOạN PHâN TíCH

I.- MÔ HÌNH CHứC NĂNG: (BFD – BUSINESS FUNCTION DIAGRAM)

BFD giúp xác định các chức năng nghiệp vụ cần được tiến hành bởi hệ thống

BFD là việc phân rã có thứ bậc các chức năng của hệ thống Mỗi chức năng có thể gồm nhiều chức năng con và thể hiện trong một khung sơ đồ

Mỗi sơ đồ đều có một mục tiêu riêng, nhằm xác định phạm vi hệ thống cần phân tích

Là cách tiếp cận logic tới hệ thống mà trong đó các chức năng được làm sáng tỏ để sử dụng cho mô hình sau này Làm sáng tỏ công việc và trách nhiệm của từng bộ phận trong hệ thống, qua đó có thể lọc bỏ những tiến trình trùng lắp, dư thừa, cung cấp các thành phần để lập mô hình ở những tiến trình sau

1/- Xây dựng BFD theo phân cấp chức năng:

a)- Phân mức các chức năng:

a.1.- Tổng quát:

 Nhìn chung mô hình nên cân bằng, tức là các chức năng cùng một mức nên có kích thước và độ phức tạp tương đương nhau

 Mỗi chức năng cần có một tên duy nhất, đơn giản nhưng thể hiện bao quát các chức năng con của nó, phản ánh được thực tế nghiệp vụ, nhờ vậy giúp cho việc xây dựng các mô hình dữ liệu được tường minh

 BFD sau khi tạo ra cần đơn giản và chính xác Trong những hệ thống nhỏ hoặc độ phức tạp không cao có thể thông qua khảo sát để xác định chức năng một cách trực tiếp

 BFD hệ thống có thể trình bày trong nhiều trang Trang 1 thể hiện BFD ở mức cao nhất (mức 0), sau đó ứng với mỗi chức năng này sẽ thể hiện trong các trang tiếp theo cho đến chức năng ở mức thấp nhất

a.2.- Chức năng chính:

 Không nên có quá 6 mức, thông thường khoảng 3 mức là đủ với những hệ thống trung bình

 Một chức năng trong mô hình sẽ bao gồm các chức năng con Thông thường một chức năng không nên có quá 6 chức năng con vì khi đó sẽ làm mô hình trở nên khó kiểm soát Do đó trong trường hợp có nhiều chức năng con, ta nên tạo một mức trung gian để gom các chức năng con lại

b)- Xác định các chức năng:

b.1.- Chức năng chính:

Trong mức cao nhất của nghiệp vụ, một chức năng chính sẽ là một trong những loại sau:

 Quản trị hệ thống: chỉ dùng khi phần mềm có nhiều người dùng chung.

 Quản trị loai thực thể chính:

 Quản trị loại thực thể quan hệ:

 Quản trị Danh mục (quản trị các loại thực thể phụ):

 Báo cáo - Thống kê (BCTK) : thông thường, các BCTK không được xem là 1 chức

năng chính của phần mềm, do đó các BCTK của chức năng nào sẽ được đưa vào thành chức năng con của chức năng đó Tuy nhiên trong tài liệu này, chúng ta sẽ tách các BCTK thành 1 nhóm chức năng riêng

Tóm lại, các chức năng chính có thể được trình bày như sau:

Tên phần mềm ứng dụng

Quản trị

hệ thống Lọai thực thểchính 1 .

Lọai thực thể

chính n

Lọai thực thể Quan hệ

Danh mục Báo cáo –Thống kê

Thí dú:

Giả sử tĩm tắt các yêu cầu chức năng của phần mềm quản lý thư viện như sau:

1/- Quản trị người dùng 6/- Hiệu chỉnh thơng tin 14/- Thay đồi các quy

2/- Sao lưu /Phục hồi dữ

liệu

3/- Nhập sách mới 7/- Lập thẻ đọc giả • Thanh lý sách

4/- Thanh lý sách 8/- Gia hạn thẻ đọc giả • Phạt khi trả sách trễP

5/- Tìm kiếm sách dựa 9/- Tìm đọc giả • Đăng ký và gia hạnĐ

trên các thơng tin: 10/- Xĩa đọc giả Thẻ đọc giả

• Tác giả 11/- Thay đổi thơng tin về • Số sách được mượn

/ĐG

• Nhà xuất bản đọc giả 15/- Trả sách đã mượn

• Ngơn ngữ 12/- Lập phiếu cho mượn 16/- Phạt khi trả sách trễ

• Thể loại 13/- In giấy báo mượn 17/- Bồi thường khi làm

18/- Thanh lý sách 20/- Lập các báo cáo:

19/- Phân loại đọc giả thành 3 loại. • Sách mới nhận theo ngày /tháng/năm

• Sách thanh lý theo ngày /tháng/năm

• Thống kê lượt sách mượn theo thể loại

• Thống kê sách trả trễ

• Tkê đăng ký gia hạn thẻ ĐG

• Tkê Đ /Giả theo loại ĐG Vậy các chức năng chính của phần mềm quản lý thư viện sẽ được tổ chức như sau:

b.2.- Chức năng con:

 Quản trị hệ thống: thường gồm 1 số chức năng con cố định sau:

 Người sử dụng: Tăng, giảm danh sách người dùng; thay đổi quyền hạn đối với

người dùng, thay đổi mật khẩu, tìm kiếm mật khẩu của người dùng

 Sao lưu (backup) / Phục hồi dữ liệu (restore).

 Trợ giúp, hướng dẫn sử dụng.

1 Quản

trị hệ

thống

2 Quản

lý sách

3 Quản

lý đọc giả

4 Quản

lý danh mục

5 Quản

lý mượn trả sách

6 Báo

cáo – Thống kê

HỆ THỐNG QUẢN LÝ THƯ VIỆN

 Quản lý danh mục: gồm các chức năng riêng biệt sau:

 Thực thể phụ.

 Các quy định

 Báo cáo – Thống kê: bao gồm tất cả các báo cáo – thống kê có trong yêu cầu khi xây

dựng phần mềm

 Các chức năng còn lại: mỗi chức năng con trong các chức năng này thường là 1 giai

đoạn trong các giai đoạn của chu kỳ sống Các giai đoạn này gồm:

 Tăng (nhập) mới  Hiệu chỉnh hoặc bảo trì

 Xóa (hay Thanh lý, chuyển nhượng)  Tìm kiếm

 Tra cứu tình hình họat động

Cũng có thể nhập 2 chức năng Tìm kiếm và Tra cứu thành 1.

Tương ứng với mỗi giai đoạn trên có thể gồm 1 hoặc nhiều chức năng con hoặc cũng có thể không có chức năng con nào trong giai đoạn đó

Phân tích viên phải xác định mức nào là mức thấp nhất, tức là ở đó việc phân tích tiếp không cần thiết nữa Một chức năng ở mức thấp nhất chỉ nên có 1 nhiệm vụ hoặc một nhóm những nhiệm vụ (thường có sự liên hệ với nhau) do các cá nhân đảm trách Thí dụ:

2 Quản lý sách 3 Quản lý đọc giả 4 Quản lý mượn trả

sách Tăng mới 1.Nhập mới 1.Nhập mới 1 Lập phiếu mượn sách.

Hiệu chỉnh

hoặc bảo trì

2.Hiệu chỉnh.

3.Tìm kiếm.

2.Hiệu chỉnh.

3.Tìm kiếm.

2 Mượn trễ hạn.

3 In giấy báo mượn

sách quá hạn.

4 Quy định mượn sách.

5 Quy định phạt.

Thanh lý,

chuyển

nhượng

4.Thanh lý

sách.

4 Xóa đọc giả 6 Trả sách.

7 Mất hoặc hư hỏng

Tra cứusách.

Tìm kiếm 5.Tìm kiếm sách cho

đọc giả mượn

5 Tìm kiếm đọc giả 8.Tìm kiếm sách trả trễ

hạn.

Tra cứu 6.Tra cứu sách và

quá trình cho mượn sách

6.Tra cứu đọc giả và quá trình mượn sách của đọc giả

9.Sách trả trễ hạn

Kết nối mô hình chức năng chính và mô hình các chức năng con, được mô hình hoàn chỉnh sau:

1 Quản

trị hệ

thống

2 Quản

lý sách

3 Quản

lý đọc giả

4 Quản

lý danh mục

5 Quản

lý mượn trả sách

6 Báo

cáo – Thống kê

HỆ THỐNG QUẢN LÝ THƯ VIỆN

1.1

Người

sử dụng

1.2 Sao

lưu

/Phục

hồi dữ

liệu

1.3 Trợ

giúp

2.1

Nhập mới

2.2 Hiệu

chỉnh

2.3

Thanh lý sách

2.4 Tìm

kiếm

3.1

Nhập mới

3.2 Hiệu

chỉnh

3.3 Xóa

đọc gỉa

3.4 Tìm

kiếm

4.1 Thể

loại sách

4.2

Phân nhóm sách

4.3 Vị trí

lưu trữ sách

4.4

Ngôn ngữ

4.5 Nhà

xuất bản

4.6 Tác

giả

5.1 Lập

phiếu mượn sách

5.2 Mượn

trễ hạn

5.3 In giấy

báo mượn sách quá hạn

4.8 Các

Quy định

4.8.2 Quy

định phạt

5.4 Trả

sách

5.5 Mất

hoặc hư hỏng sách

4.7 Loại

đọc giả

6.1.1 Sách mới

nhận/ngày

6.1.2 Sách

thanh lý ngày

6.1.3 Sách

nhận & thanh lý theo thể loại /năm

6.1.4 Sách

nhận và thanh lý /năm

6.3.1 Tkê-đăng

ký-gia hạn thẻ đọc giả /tháng/năm

6.2.1 Tkê số

lượt mượn/thể loại/năm

6.2.2 Tkê số

lượt trả sách trễ/tháng

6.1 TK ê Sách

6.2TK ê Mượn Sách

6.3 TK ê Đọc giả

4.8.3 Quy

định thanh lý

4.8.4 Q/định

thẻ+Đọc giả

2.5 Tra

cứu sách và quá trình họat động

3.5 Tra

cứu đọc giả và quá trình họat động

4.8.1 Quy

định mượn

sách

2/- Xây dựng BFD theo phân tích Cơng ty:

Thường áp dụng trong các hệ thống lớn, địi hỏi phân tích sao cho xử lý dữ liệu thống nhất Chúng ta phải xác định tất cả các hức năng nghiệp vụ mức cao nhất của tồn Cơng ty, thơng thường xuất phát từ việc xem xét kế hoạch của Cơng ty

Bất kỳ dự án nào cũng là bộ phận của một hoặc nhiều chức năng cao nhất này

Với BFD dạng Cơng ty, ta cĩ thể dùng đường đứt quãng để thể hiện ranh giới của

hệ thống Trong một chức năng đang khảo cứu, để làm rõ, ta cĩ thể thể hiện các chức năng khơng liên quan trong khung khơng liền nét

Thí dụ: sơ đồ chức năng nghiệp vụ mức cao nhất của hệ thống của một Cơng ty như

sau:

QUẢN LÝ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI

TỔNG CÔNG TY PHÚ LÂM

Bán hàng Nhập hàng Sản xuất – Chế biến Quản lý các kho hàng