[Tủ sách hướng nghiệp] Nghề Phục chế

Các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật gốc là những nguyên bản không thể thay thế được Chúng có giá trị mỹ thuật, tôn giáo, lịch sử, khoa học, văn hóa, xã hội và kinh tế lớn Tuy nhiên, qua thời gian và những tai nạn bất ngờ, những công trình và cổ vật đó đã bị hư hỏng, biến đổi nhiều Bằng các nghiệp vụ chuyên môn, nhà phục chế khôi phục và bảo vệ các công trình, tác phẩm này (đối tượng phục chế) khỏi sự phá hoại của thời gian, môi trường, con người, thiên tai, hỏa hoạn

TỦ SÁCH HƯỚNG NGHIỆP

NHAT NGHE TINH

TỦ SÁCH HƯỚNG NGHIỆP

%-; Cal cae Z1/=j: NHẤT NGHỆ TINH ý ——> THỊ

a

Nguyễn Thăng Vu (chủ biên)

istiane Campioni (Nhà phục chế người Đức) 1 4

Nguyễn Huy Thắng - Võ Hằng Nga =

TỦ BÁDH HƯỚNG NGHIỆP - NHẤT NGHỆ TINH

Hang ghd 06 8 -Cong vibe ote nf pus ch

Hàng thế số 4 -Nha phve ehé lam wee 6 dtu

“Tác phẩm đo Nhà xuết bán Kim Đông g0 bản quyền

LỜI NGỔ

A& ngú đá

Ca năm, mỗi độ hở đẩn, lại pó hàng bạn đọc Kim Đống đứng tướo nguồng của các trường đại học, cao đẳng

và trung họo chuyễn nghiệp với eâu hồi : Minh nên thi vào trường nào nhĩ ? Nên

‘chen ngành nghề nào cho phù hợp đây ? Ngày ney, khi sự phát triển của xã hội kéo theo sự mẽ rộng và biến đối của

‘ede ngành nghề, việc chọn nghề dang rỡ nên khẽ khăn hơn bao giờ hết, Oác bạn

‘md khong chỉ dựa vào sự tự vấn từ phía nhà trường, cha me mà cồn cần một eẨm nang véi nhũng ehÏ dẫn e bản, làm tiến để cho sự lựa chọn chính xác Với sự

am gia cũn các chuyên gia từng ĩnh 'ựe, TÀ sách hưởng nghiệp - nhất nghệ tính sa Nhà xuất bản Kim Đồng ra đời

với mong muốn dấp ứng phẩn nào như

“Âu cấp thiết ấy

Mỗi cuốn sách được kết cấu như một toa tầu, mễI toa tàu là một nghề trong đoàn tàu hướng nghiệp sơng hành cùng

n trên hành trình vào tương kẻ Ngay tử

khi còn ngồi trên ghế nhà trường, các bạn

đã có thể chủ động tìm hiểu về các ngành

cấp những trao rash oa cap s nd hen ve

các ngành nghề, phương pháp hiệu quả để

mong ước là các bậc phe huynh, các bạn

thành công trong nghề hie, ti dein

là niềm vui lớn của chúng tôi

Nhà xuất bản Kim sản xin chan

thành cảm ơn sự ủng hộ và cộng tác nhiệt

tâm của các vị Song tác viên để bộ s:

được ra mắt bạn

Nhà a nản Kim Đồng

Phục chế phải đặt cho mình mục tiêu tái lập lại

sự toàn vẹn ban đầu cũa một tác phẩm mà không

lâm mất tính chân thực về lịch sử và nghệ thuật của

nó, hay xóa đi những dấu vết của ti gan

‘esare Brandi Tức gia tte 14 thane Pee Khi khai quật được các công trình cổ xưa, tìm ra các cổ vật như tượng, đổ sành sứ, đi G V ta phải đối diện

với thực tế là những công trình, cổ vật ấy đã bị

thời gian và những tác độn e làm cho hì ông, biến đổi nhiều Làm tỉ o để tái hiện lại

chế với tư cách là một nghệ n nghiệp igen nahin còn rất mới mẻ ở Việt Nam Mời pha Toa tàu số 21:

NGHỀ PHỤC CHẾ

EÔ HÀNG GHẾ SỐ 1

tt CÂU CHUYỆN NGHE PHUC CHE

Chúng ta sẽ bắt đầu hành trình với một vài

chuyện thú vị về những công trình phục chế

nến tay SÁS dụ có khẩn cas roe bàn tay

nhà phục chế

> _ Phục chế những bức bích họa của Michelangeio ở

Nha thé Sistine, Roma

Đến Nha thé Sistine & Roma, ban sé khôn:

khỗi choáng ngợp trước một công trình nghệ thuật

vĩ 2 Đó là những bức bích họa (tranh vẽ trên

tường) 'g của Michelangel

Phục chế một phần bức bích họa cila Michelangelo

ở Nhà thờ Sietine (Roma)

tranh cũng như những lớp hồ và lớp phủ được

=4 lên từ bao thế kỷ trước

nhiên, khi công trình hoàn thành, màu

b

phải đánh vã, lại tá im của láchoim oe cũng như lịch sử hội họa Italia

> Axittấn công

Axit luôn là kẻ thù nguy hiểm với các tác

Vinei ð Viện bảo in Louvre (Paris) bị phá hủy

phẩm lớn của họa sĩ Albrecht Durer hiện được

lưu giữ tại thành phố Munich (Đức) cũng bị axit

tấn công

Khi những tác phẩm nghệ thuật bị ảnh

hưởng của axit, các nhà phục chế phải có hành

hủy diệt hiếu chiến" kia tiếp tục phá hoại tác

đang gây hại để có thể sử dụng chất cân bằng

tương ứng

Với nỗ lực của các nhà phục chế và nhà

khoa học, bức họa Mona Lisa và ba tác phẩm của

Durer giờ đã được trưng bày trở lại cùng những

lề phòng cần thiết

Amalia 8 Weimar (Bic) dot nhién phat ony Phải

hoàn toàn lửa Ngôi nhà lịch sử cũng như một bộ

hồng này một phần

dùng để dập lửa Đây là lúc an

à phục

Ngay trong đêm lửa la chấy, anion ta a tién

ar phục chế những cuốn sách đầu tiên được cứu ra

Thự iện trước rà sau Khi cháy

wor pine số

bị

la

với thời gian bởi những cuốn — Phục chế một trang

sách ướt sau 24 giờ thường Naw nat min ra

gười ta ước đoán việc phục chế 62.000 cuốn sách là là một thách lớn và có lẽ sẽ phải kéo đài trên 10 năm

E” HÀNG GHẾ sỐ s

té NHÀ PHỤC CHẾ LÀ AI?

Qua những câu chuyện ing ghế số 1,

hẳn bạn đã phần nào hiểu os vai are quan trong

của những nhà va phục chế trong việc giữ gìn, tái tạo

các giá trị

Họ là aio “hiệp sĩ bảo vệ các công trình,

tác phẩm văn hóa, nghệ thuật khôi sự phá h‹

của thời gian, môi trường, con người, thiên tai, hóa

loạn v.v

lông chỉ vậy, với kiến thức và kỹ năng

vinh cổ xưa được khai quật từ lòng đất Công

liên hệ sâu sắc với các nhà khảo cổ

ce cay công trình, tác phẩm lịch sử, văn

pò Tiểu sài tụ tường của tác phẩm, công trình

at khôi phục lại chun, Một phần khoa HỆ bởi nhà phục chế làm 'c bằng các kỹ thuật và phương pháp khoa học Anh ta phải nghiên cứu và ứng dụng những tiến

xưa Họ không chỉ tái tạo lại một vật thể mà cả chúng lưu giữ

> Mhững yêu cầu với nhà phục chế 'g việc của các nhà phục chế bao gồm việc gìn giữ phục chế, chăm sóc và nghiên cứu các tác phẩm, công trình nghệ thuật tong như sáo

cổ vật, công trình lịch những ct gia thực thy trong lĩnh vực này, re con Sử Tấn

cả việc tư vấn cho những ai có như cầu (một viện bảo tàng, một phòng triển lãm, một tổ chức hay 1s

đơn giản chỉ là một cá nhân đang sở hữu một bộ

sưu tập)

Nhà phục chế phải có khả năng nắm bắt đối tượng phục chế dưới nhiều góc nhìn khác nhau

Họ biết sóng hợp một cách có phương pháp, na đánh giá các kết quả nghiên cứu để sau đó câi nhắc xem Tư phương án bảo tồn tac tà cẩn thiết Bởi vậy, sự hợp tác giữa các Bà phuc chế

va các nhà khoa học khác là rất cần

n tắc cơ bản đầu tiên ci ‘aed việc

này in Sa trong hoan toan nguyén

Chẳng hạn như trong việc phục —_ một tac

phẩm nghệ thuật, nhà phục chế phải cảm nhận tác phẩm

thuật này, trên cơ sỡ đó đưa ra các biện pháp xử lý sáng tạo cá nhân trong tác phẩm, công trình được

phục chế Điều này có nghĩa là nhà phục chế phải

lệ thuộc vào tác phẩm ban đầu Cùng với công việc hàng ngày bên đối tượng phục chế, nhà phục chế còn tham gia vào nhiều phần việc khác như: chăm sóc và bảo dưỡng định công tác vận Việc bảo quản, trông nom dung PhhxD nhân giúp tránh cho đối tượng tránh khỏi bị hư hỏng và phải can thiệp sau này

nhữt liểm về mặt lịch sử, công pases fon

của đối tượi pine ché Tr y ni phục chế thị chặt chẽ với nhiều nhà khoa học và nhà chuyên môn thuộc những lĩnh vực khác nhau

Chẳng hạn khi nghiên cứu một tượng đài, nhà phục chế làm việc với các nhà lịch sử nghệ thuật, nhà chăm sóc tượng đài, kiến trúc sư, nhà khoa học

này được các nhà phục chế gọi là ghí nhận đối

tượng eed 1 ch

n cứu s nguyen vật liệu của os tugng

phục ‹ oe (cis và thành phần cấu tạo)

\c kỹ thuật thủ cm và tạo

hình cười ang a an ra đối tượng

* Tổng hợp lại tất cả các giai đoạn lịch sử mà

đối tương J Phúc chế đã trải qua

No Vệ) ot các quá trình lão hóa tự nhiên

và sự xuất hiện lão hóa của đối tượng phục chế

~ Xác ah tình trạng bảo tồn đã được áp

cưng snơ đối tượng trong thời gian qua

tác định chỉ tiết các hư hồng phát hiện

được (hình dạng hư hông, độ hư hỏng)

* Xác định nguyên nhân của những hư

hồng đó

* Tìm ra các yếu tố ảnh hưởng tới đối tượng

phục chế

* Lấy mẫu để tiến hành những phân tích

khoa học sâu hơn

quá trình nghiên cứu này, nhà phục

công cụ hỗ trợ kỹ Tu ue trọng là kính hiển vị,

các phương pháp phân tích bằng tia cực tím, ti

hồng ngoại hay tia X quang v.v

“16

nhiều cỗ son bong Io cf nd ot

Nhà phục chế sử dụng kính và các phương tiện kỹ thuật hiện vi khác sách" từng

ay ee sng eine crs Qua đó, họ xác định

nhân tố gây ain hướng xấu đến đối tượng Chỉ khi bóc tách đối tượng cần phục chế một cách chỉ tiết như vậy, nhà phục chế mới có thể đưa ra quyết định chính xác cho biện pháp trùng tu và phục chế cần thiết

> _ Khởi thảo các phương pháp phục chế và trùng tu

Sau khi nghiên cứu kỹ lưỡng, nhà phục chế lên kế hoạch về phương pháp phục chế trùng tu

có khả năng gin giữ tác phẩm một cách tốt nhất

7

Để phương pháp mình đưa ra thực sự khả thi, nhà

Phúc chế Mã c này thường thảo luận kỹ lưỡng với

những nị hịu trách nhiệm về đối tượng phục

chế hoạc mị người sở hữu đối tượng đó (cá nhai

` tổ chức)

ch này, n nhà phục chế sẽ giải

suy những điểm chính sat

Khắc phe, hư hông và phòng tránh hư

¡ đoạn nghiên cứu kỹ lưỡng cũng

như thống nhất được kế hoạch với những người

nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, v nhà phục

chế lúc này thực hiện các biện pháp phục chế

cụ thể Đây chính là lúc cần đến kỹ năng nghề

18

nghiệp, đôi bàn ny khéo léo và cả sự nhẫn nại của người làm chế Tùy thuộc kêu dối ng phục chế là gì, tình

trạng của nó như thế nào, kế hoạch phục chế ra

sao, phí tổn cho ten là bao nhieu vs V nhà phục chế có thể sử dụng một số trong những biện pháp sau đây:

lữ nguyên, gia cố đối MS va biện pháp này, nhà phục chế gia cố các đối tượng

phục chế đã bị xuống cấp na hư Tho về chất

liệu, làm cho chúng trở nên chắc chắn và ổn định

* Loại bồ các chất gây hại có trên đối tượng,

làm sạch đối tượn:

ñ uty đi các chất bổ sung, các lớp vd bao bọc, các lớp bề mặt (đặc biệt trong các tác phẩm nội a vant trường hợp những bức bích họa của lichelangelo ở Nhà thờ Sistine - Roma)

3 Tiên hành các kỹ thuật vồ liên kết vật ~ can —_ độ MS: và độ biến dạng của đối tượi

Ih dang lai ng, sna năng

có 168) tán củ = a ¡triểu của đối

* Xử lý bề mặt, tạo lớp bề mat che đổi tượng

* Kiểm tra và chống các vi sinh vật gây hư hại cho đối tượng

V

& 5 Ỹ 5 Ễ š 5 aE 5 Be Ệ ẵ Ệ §

các chất để gia cố chất liệu

ban đầu của đối tượng

> _ Lập tài liệu vẻ đối tượng phục chết

Trong quá trình nghiên cứu và xử lý đối

phục chế, nhà phục chế thường tổng kết lại

những tài liệu (bằng hình ảnh và bằng lời) về đối

tượng đó

Tài liệu của nhà phục chế chính là căn cứ

sau này Trong tài liệu này, nhà phục chố chỉ ra

thời, tài liệu cũng lưu giữ những kinh nghiệm và

kiến thức thu nhận được trong quá trình làm việc

thực tế với đối tượng bảo tổn

thể, troi lệu của mình, nhà

phục chế dể cập đến những vấn đề chính như:

* Các kết quả khảo sát và nghiên cứu

* Trang thái, tình trạng của đối tượng trước

khi phục chí

* Kế hoạch bảo tồn, kế hoạch phục chế

* Các vật liệu và biện pháp được áp dụng tới công việc

* Các minh họa bằng ảnh hoặc bản vẽ về các fore nat của đối tượng trước, trong va sau int Pe

ch sắp đặt, giữ gìn trong kho, phương pháp Gian sóc và bảo quản đối tượng sau khi phục chố

>_ Chăm sóc, bảo quản và các biện pháp phòng ngừa

ng việc của nhà phục chế chưa kết thúc Các sản thong phục chế vẫn cần được bảo quản và

c liên tục Bởi vậy, có nhà phục chế cả Sài chỉ e chuyên làm việc với một vài cổ vat tac phẩm, công trình lịch sử, văn hóa nghệ tỉ trường tới đối tượng, đồng thời thiết tap ng

tượng v.v

as,

“GGGGUISÁCHHƯỚNG NGHIỆP - NHẤT NGHỆ TINH

tà phục chế “ông ft Với lại thân

đối ae phục ch i quan sát môi

trông nơi đố tượng đồ được th gia An tachi

độ ẩm, ánh sáng

tai nơi bảo quản V

Việc chăm sóc và gìn giữ các cổ vật,

do ttt oso công trình, tác phẩm lịch sử, văn

một cổ vật, công trình, te phân lịch sử, văn

Mã nghệ thuật nhanh như sự thay đổi về độ ẩm Bởi vậy, công việc trước HHg ca se nhà phục hưởng của thời tết, như côn trùng gay hai

o quan sát lên tục, nhà phục chế nhận biết kịp thời hư hỏng mới, giúp tránh những thiệt hại

li ủ

là điểm cơ bản Ít yếu tố nào có thé gây hư hồng

* Lập các kế hoạch chăm sóc và bảo tồn

im tra khí hậu, ánh sáng và các tác động khác của môi trường

im tra các biện pháp phục chế đã được

p kế hoạch cũng như đề ra các cách thức hành eo khi thay đổi địa điểm bảo quản

* Chỉ đạo, giám sát việc vận chuyển

»> _ Tưyấn vẻ bảo quản và phục chết

‘Bay là công việc thường xuyên của các nhà phục chế Họ trả lời những câu hỏi như: 3

các hư hại không đáng có? Phải xử lý ra sao trong

hồi khá:

lụ bạt giữ trong tay một cổ vật

Chức ar từ thế kỷ XV chang hạn) và bạn tới

gặp một chuyên gia phục chế Qua nhiều thông

bắt tay vào eS e công việc có tính chất tự 'vấn và

giám định g

* Đánh no tình trạng hư hỗng

ánh giá biện pháp eines chế đã được thực

hiện tên chiếc bình đó (nếu có)

* Đưa ra ý kiến về các biện pháp và phương

tiện phục oe cần thiết

lá về điều kiện khí nau, môi trường

ảnh hung lên chiếc bình của bạn

động cơ học có thể làm hỏng chúng Mỗi đối

tượng do đặc thù về hình ‹ ana © a liệu v.v lại cần các điều kiện vận chuyển ri

việc chuyển đương nhiên "bor nề biết hết vn te điều kiện cần lại cần đến nhà phục chế Việc vận

chuyển ‹ ent om thể được thực ines khi tình trạng

phải được: đóng gói tốt và an toàn để không gây

hu hai ni

> Nghiên cứu

Không chỉ làm việc trực tiếp với những đối

tượng phục chế, các nhà phục chế còn liên tục

tiến hành công tác nghiên cứu Qua những

nghiên cứu này, họ không ngừng nâng cao kiến

thức cho mình

Ngược lại với trước đây thường làm việc theo

kinh nghiệm truyền lại qua các đời, nhà phục chế

tiến bộ về công nghệ Bởi vậy, việc nto cao, cập

quan luôn tác động trực tiếp đến linddU pháp aad

việc cũng như hiệu quả công việc của nhà phục

chế, nạp anh ta tác nghiệp tốt h‹

ic nghiên cứu của nhà học chế tập trung

vào vie số hoạt động chính sau:

* Tham khảo anes tai aes lịch sử về kỹ

thuật và Phuong pháp phục chế

~ Nghiên cứu các kỹ ek phục chế truyền

thống

* Nghiên cứu các nguyên nhân gây ra hiện

tượng lão hóa của đối tượng, cũng như những

nguyên nhân gây hư hồng

* Tiếp tục triển khai, thử nghiệm và đánh giá

chế v.v Ö đâu có các công trình, di tích văn hóa,

lịch sử, các tác phẩm nghệ thuật lâu đời, ở đó cần

đến nhà phục chế

hực tế, một tỉ lệ rất lớn những nhà phục chế

sẽ lập ra fot pag phục chế tư và làm việc theo các đơn đặt

rong ae arr Việt Nam hiện nay, rất

đâu khi bước chân vào nea nay oie ot yéu

là bạn phải có ý thức học hỏi và trai

vụ Tất nhiên, cơ hội văn nên là chính tài năng và

sự nỗ lực của bản thân bại

tai Đà Nẵng Hiện đây là xưởng phục chế quy mô

lớn duy a aM Viet Nam nn hi Ne phục

và trực tiếp tiến gia vào eng tác Paes ne

Từ năm 2003, Trung tâm bảo tồn di tích cố

của các nhà phục chế thề In đấu trên khẩu! mọi miền Tổ quốc

Mỗi khi bắt đầu công việc mới lại là một

“cuộc gặp gỡ" thú vị với đối tượng Qua đó, nhà phục chế không chỉ ioe, a ao lại giá trị ban đầu của đối tượng mà còn học hỏi được rất nhiều, in kiến thức lịch sử, văn “No4 đến khoa hị oc, thuat va nghé thuat

V Luôn mới mẻ và nhiều thử thách sai lầm nếu bạn nghĩ rằng phải làm

việc với cae số vật, công trình, tác phẩm lịch sử,

văn hóa, nghệ su) lâu đời nên nghề nghiệp này

cũ kỹ hay buồn chá Các cổ vật, công trình, tác phẩm ấy mang trong mình pong ona tin và giá trị cổ xưa bị

toàn mới mẽ với người "hiện đại Mỗi cổ vật mới