Mạch kể của "chúng tôi" và của "tôi" không mâu thuẫn mà bổ sung cho nhau để làm nổi bật vẻ đẹp và ý nghĩa sâu sắc của hai cây phong trong tâm trí của người kể chuyện và của biết bao học [r]
Trang 1Ngày soạn: Ngày dạy:
Tuần 1:
tạo lập văn bản tự sự có xen yếu tố miêu tả
và biểu cảm
i- nội dung cần đạt:
- Học sinh ôn lại đặc điểm của văn bản tự sự
- Thấy đ%ợc vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong hai văn bản vừa học
- Biết vận dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm phù hợp trong mỗi sự việc
- Rèn kỹ năng tìm chuỗi sự việc và dựng đoạn văn theo những cách trình bày nội dung
ii- nội dung bài dạy:
1- Đặc điểm của văn bản tự sự:
H: Nhắc lại đặc điểm của văn
bản tự sự đã học ?
- Cốt truyện
- Chuỗi các sự việc chính
- Nhân vật chính
Van 6 2- Vai trò của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong
văn bản tự sự:
H: Miêu tả, biểu cảm trong
văn bản tự sự có vai trò gì ?
- Làm cho sự việc trở nên dễ hiểu, hấp dẫn
- Nhân vật trở nên gần gũi, sinh động
- Bổ trợ cho SV và NV chính
3- Luyện tập
Bài 1: Cho một số đoàn văn sau, hãy phân tích
và chỉ ra 2%R pháp để trình bày nội dung ở mỗi đoạn
- Đoạn 1: Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn '%V học Chúng thẳng tay chém giết những %V yêu %Y1 %R nòi của ta, chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của
ta trong bể máu
Song hành.
- Đoạn 2: Chẳng có nơi nào % sông Thao quê tôi, rừng cọ chập chùng, thân
cọ cao vút, búp cọ dài % thanh kiếm sắc, lá cọ tròn xoè ra nhiều phiến nhọn dài
Diễn dịch.
- Đoạn 3: Một mùi %R lạ xông lên trong lớp Trông hình gì treo trên %V tôi cũng thấy lạ và hay hay Tôi nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi rất cẩn thận rồi tự nhiên lạm nhận là vật riêng của mình Tôi nhìn %V bạn tí hon ngồi bên tôi, một %V bạn tôi % hề quen biết, % lòng tôi vẫn không cảm thấy xa lạ chút nào
Song hành
- Đoạn 4: Những cách chống nạn đói chia ra làm mấy hạng: % cấm nấu '%&* bằng gạo hay bắp, cấm các thứ bánh ngọt… để cho đỡ tốn ngũ cốc % vùng
Trang 2này san sẻ thức ăn cho vùng khác % ra sức tăng gia, trồng trọt… Nói tóm lại, bất cứ cách gì, hễ làm cho dân đỡ đói lúc này và ngăn ngừa nạn đói mùa sau chúng
ta đều phải làm cả
Quy nạp
- Bài 2: Cho 2 nội dung sau
1- Em giúp một bà cụ già qua %V lúc đông %V và nhiều xe qua lại
2- Em nhận %& món quà bất ngờ nhân ngày sinh nhật của mình hoặc trong dịp lễ, tết
Chọn một trong 2 nội dung trên viết 1 đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Bài 3: Chỉ ra yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản "Tôi đi học" của Thanh
Tịnh
Tuần 2:
luyện tập liên kết đoạn trong văn bản
i- nội dung kiến thức cần nắm:
- Giúp học sinh hiểu tác dụng liên kết, giúp bài văn thêm mạch lạc, đảm bảo tính thống nhất
- Các 2%R tiện liên kết đoạn, cách liên kết đoạn
ii- nội dung bài dạy :
- Dùng từ ngữ liên kết:
+ Vị trí: Đầu đoạn
- QHT: Và, những…
- Chỉ từ: này, nọ, ấy, kia
- DT chỉ (+): hôm qua, hôm nay
- Từ ngữ khác: nói tóm lại, nhìn chung
- Nội dung (quan hệ, ý nghĩa)
+ Liệt kê
+ So sánh + Đối lập + Nguyên nhân + Tổng kết + Sự thay thế
GV: Đọc cho HS nghe
HS trao đổi, chỉ ra PTLK (quan hệ ý
II- Một số đoạn văn có sử dụng 2%R tiện liên kết:
- Quan hệ nối
Trang 3nghĩa, nội dung) - Quan hệ lặp.
- Phép thế
- Phép đối
* Luyện tập
G: Phát BT đã foto 5 đoạn văn, thứ tự
sắp xếp đảo lộn
1- 5 đoạn văn trên có cùng một chủ
để, đều tập trung nói về hình ảnh cây tre, những kỷ niệm gắn bó với cây tre
và lũy tre đang trở thành cổ tích trong thời đại đô thị hoá
H: Theo em, 5 đoạn văn trên có cùng
một chủ đề không ? Vì sao ? Hãy nêu
cụ thể chủ đề ấy
H: Sắp xếp các 2%R tiện chuyển
đoạn hợp lý để gắn kết 5 đoạn trên tạo
thành một văn bản hoàn chỉnh
Đó là các 2%R tiện chuyển đoạn
nào?
G: Dùng bảng phụ chép 2 đoạn văn
trong đoạn trích "Lão Hạc".
H: Tìm từ ngữ làm 2%R tiện liên kết
giữa hai đoạn văn ? nêu tác dụng
2- Sắp xếp:
(5) (2) (3) (4) (1) 3- p%R tiện liên kết đoạn văn:
Đoạn (1) (2) - Tôi cũng sinh ra ở một làng quê % thế
(2) (3) - #'%Y kia (3) (4) - Ngày nay
4-
- Dùng từ ngữ %R phản: %
- Câu nối: Không ! Cuộc đời…
Một nghĩa khác
Tác dụng:
- Liên kết đoạn
- Khép lại ý đoạn '%Y
Chuyển ý cho đoạn sau
- Tô đậm, sâu về nhân cách lão Hạc
- Nổi bật tính triết lý
Trang 4Ngày soạn: / /200 Ngày dạy :
Tuần 3:
luyện tập về bố cục văn bản
i- nội dung :
1- Bố cục văn bản là gì ?
Gồm 3 phần: - Mở bài
- Thân bài
- Kết bài
2- Nội dung các phần trong bố cục văn bản:
a- Mở bài:
- Đầu văn bản
- Nhiệm vụ: Nêu vấn đề của văn bản
+ Trực tiếp : đi thẳng vào vấn đề
+ Gián tiếp : thông qua một số khía cạnh để nêu ra vấn đề
b- Thân bài: Phần chính của văn bản
- Sắp xếp trình tự cho mạch lạc
- Hình thức: thân bài tách ra nhiều đoạn nhỏ
- Trình tự: thời gian, không gian, diễn biến sự việc
c- Kết bài:
- Kết khép: khép lại vấn đề nói tới trong văn bản
- Kết mở: Gợi cho %V đọc những suy nghĩ về cảm xúc tiếp theo
ii- bài tập:
Bài 1: Đoạn văn "Cây và hoa bên lăng Bác".
Trên quảng '%V Ba Đình lịch sử, lăng Bác uy nghi mà gần gũi Cây và hoa khắp miền đất %Y về đây tụ hội đâm trồi phô sắc và toả ngát %R thơm Ngay thềm lăng, 18 cây Vạn tuế %& '% cho một hàng quân danh dự đứng trang nghiêm Những cây Trò nâu sánh đôi đứng suốt dọc %V " %Y chính bằng những đoá hoa Ban nở lứa đầu Sau lăng, những cành Đào Tô Hiệu %R lên Trên bậc tam cấp hoa Dạ %R % đơm bông… những hoa nhài trắng mịn, hoa ngâu kết chùm đang toả %R ngào ngạt Cây và hoa của non sông gấm vóc đang dâng niềm tôn kính thiêng liêng theo đoàn %V vào viếng Bác
a- Tách văn bản trên theo bố cục
b- Thân bài viết theo trình tự nào ? Vì sao ?
* Gợi ý:
a- Tách vì câu giới thiệu chung ở đầu văn bản và câu khái quát ý ở cuối văn bản thì ta sẽ có hai đoạn văn %R ứng với phần mở bài và phần kết bài Toàn bộ phần còn lại là phần thân bài
b- Phần thân bài có thể tách ra thành nhiều đoạn nhỏ theo trình tự thay đổi
không gian (khoảng 4 đoạn).
Trang 5Bài 2: Cho đề văn: Tả cảnh mùa thu về trên quê %R em.
a- Dựa vào những hiểu biết về bố cục, hãy lập dàn ý cho đề văn trên
b- Nói rõ trình tự sắp xếp phần thân bài
* Gọi ý:
a-
- Mở bài: Trình bày khái quát ngắn gọn (giới thiệu chung mùa thu về trên quê
78 em).
- Thân bài:
+ Cảnh bầu trời khi mùa thu về: vòm trời, mây, ánh sáng
+ Cảnh cánh đồng vào thu: lúa chín (màu sắc, h%ơng vị), gió thu, cảnh lao
động…
+ Cảnh trong %V màu sắc của toàn khu %V trong nắng thu, không khí trong v%ờn, những trái cây chín về mùa thu, lá cây chuyển màu, tiếng chim hót…
- Kết bài: Nhận xét, suy nghĩ về cảnh mùa thu
b Các ý trong phần thân bài sắp xếp theo trình tự không gian
- Cũng có thể sắp xếp ý theo trình tự thời gian
+ Khi mùa thu chớm về
+ Khi mùa thu đã về thật sự…
_
Tuần 4
luyện tập Bài 1: Lập bảng so sánh sự đối lập giữa hai nhân vật Đôn-Ki-Hô-Tê và
Xan-Cho-Pan-Xa
* Gợi ý:
Đôn-Ki-Hô-Tê
- Hình dáng : Lênh khênh
- Dòng dõi : Quý tộc nghèo
- Khát vọng : Cao cả
- Đầu óc : Mụ mẫm
- Ước vọng : Hão huyền
- Thái độ : Dũng cảm
Xan-Cho-Pan-Xa
- Hình dáng :
- Dòng dõi :
- Khát vọng :
- Đầu óc :
- Ước vọng :
- Thái độ
Bài 2: Xây dựng cặp nhân vật %R phản song song bên nhau, nhà văn có
dụng ý gì ?
- Làm nổi bật các đặc điểm khác nhau của mỗi nhân vật
- Cả hai nhân vật đối lập một cách cực đoan Từ đó rút ra bài học: trong cuộc sống không nên quá hão huyền cũng không nên quá cá nhân, thực dụng
Trang 6Bài 3: Tìm yếu tố miêu tả trong đoạn cuối văn bản "đánh nhau" với cối xay
gió Đoạn từ "Đêm hôm ấy … đủ no rồi".
Ví dụ: - Bẻ một cành khô, rút cái mũi sắt…
- Suốt đêm không ngủ
- Dạ dày no căng
- ánh nắng chiếu thẳng vào mặt
- Tiếng chim hót líu lo
Bài 4: Trong giao tiếp, các '%V hợp phát ngôn sau %V bị phê phán Em
hãy giải thích vì sao và chữa lại cho thích hợp
a- Em chào thầy
b- Chào ông cháu về
c- Con đã học bài rồi
d- Mẹ ơi con đi chơi một lát
Gợi ý
bậc trên, do vậy phải thể hiện thái độ lễ phép Các câu này đều thiếu tình thái từ cần thiết Vậy em hãy thêm tình thái từ vào mỗi câu cho đúng
Ví dụ: a- Em chào thầy ạ.
Bài 5: Xác định từ loại của các từ in đậm trong các '%V hợp sau và giải
thích vì sao ?
a- - Đảng cho ta trái tim giàu
Thẳng % Mà %Y1 ngẩng đầu mà bay (Tố Hữu)
- Tôi Mà có nói dối ai
Thì trời đánh chết cây khoai giữa đồng (Ca dao)
- Tôi đã giúp bạn ấy nhiều rồi mà (TTT)
b- - Mà nói Vậy trái tim anh đó
Rất chân thật chia ba phần %R đỏ
Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều ,phần yêu thơ và phần của em yêu
(Tố Hữu)
- Trời % thì đành ở nhà Vậy. (TTT)
Một số bài tập tập SBTTN< SGK , BT
Trang 7Ngày soạn: / /200 Ngày dạy : / /200
Tuần 5
luyện tậpviết đoạn văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
i- nội dung cần đạt :
- Rèn kỹ năng viết đoạn văn tự sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả và biểu cảm
ii- luyện tập:
Bài 1: Hãy chuyển những câu kể sau đây thành những câu kể có đan xen yếu
tố miêu tả hoặc biểu cảm
a- Tôi nhìn theo cái bóng của thằng bé đang khuất dần phía cuối %V "
b- Tôi %Y nhìn lên, thấy vòm 2%& vĩ đã nở hoa tự bao giờ
c- Nghe tiếng hò của cô lái đò trong bóng chiều tà, lòng tôi chợt buồn và nhớ quê
d- Cô bé lặng lẽ dõi theo cánh chim nhỏ trên bầu trời
* Gợi ý:
- Bổ sung những từ ngữ có sức gợi tả hình ảnh, màu sắc, âm thanh, trạng thái
(dùng 78 thức miêu tả).
- Bổ sung những từ ngữ, những vế câu bộc lộ tâm trạng của chủ thể %& nói tới trong câu (78 thức biểu cảm)
- Về hình thức: Mở rộng thành phần câu, bổ sung vế câu
Bài 2: Cho đoạn văn tự sự sau.
Sáng nay, gió mùa đông bắc tràn về Vậy mà khi đi học tôi lại quên mang theo áo ấm Bỗng nhiên tôi nhìn thấy mẹ xuất hiện với cái áo len trên tay Mẹ xin phép cô giáo cho tôi ra khỏi lớp rồi giục tôi mặc áo Đây là cái áo mẹ đã đan tặng tôi từ mùa đông năm ngoái Khoác chiếc áo vào, tôi thấy thật ấm áp Tôi muốn nói thành lời: Con cảm ơn mẹ !
- Hãy bổ sung thêm 2%R thức miêu tả và 2%R thức biểu cảm để viết lại
đoạn văn trên
Gợi ý:
- Viết lại đoạn văn nghĩa là phải thay đổi cách diễn đạt (thêm, bớt câu chữ,
đổi kiểu câu, sắp xếp trật tự các câu, các ý …) làm thế nào để đoạn văn có cách
viết thật phong phú: tự sự đan xen miêu tả, biểu cảm
- Về nội dung: bám sát đề tài của đoạn văn gốc, không tuỳ tiện thay đổi đề tài
Bài 3: Viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố miên tả, biểu cảm.
a- Kể chuyện một bạn học sinh phạm lỗi
b- Kể chuyện lớp em có bạn mới nhập học
Gợi ý: #'%Y hết hãy hình dung cốt truyện với nhân vật, sự việc và các tình
tiết chính, sau đó lựa chọn những chi tiết cần có sự bổ trợ của yếu tố miêu tả (tả
Trang 8nhân vật, tả TN, tả sinh hoạt …) và yếu tố biểu cảm (cảm xúc của nhân vật, cảm xúc của 7O kể…).
Tuần 6:
lập dàn ýcho bài văn tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm
i- nội dung cần đạt :
1 Trong văn bản tự sự, %V không chỉ có tự sự mà tự sự luôn đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm
2 Các yếu tố miêu tả, biểu cảm làm cho sự việc %& cụ thể, tính cách nhân vật %& khắc hoạ rõ nét, làm cho việc kể chuyện thêm sinh động và chủ đề %& khắc sâu hơn
3 %V ta %V miêu tả cảnh vật liên quan đến sự việc đang kể, miêu tả ngoại hình, hoạt động, thái độ, tâm lí nhân vật
4 Đôi khi %V viết trực tiếp phát biểu cảm xúc khi thấy cần tô đậm ý nghĩa của sự việc, câu chuyện %V ta %V biểu cảm khi kể sự việc quan trọng, nhất là khi kết thúc câu chuyện
Cũng có khi cảm xúc của %V kể %& kín đáo gửi gắm vào hành động, tâm trạng nhân vật hoặc vào lời văn miêu tả
- Rèn kỹ năng sắp xếp ý trong văn bản tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
- Luyện cách lập dàn ý bài văn tự sự, kết hợp miêu tả + biểu cảm
ii- lên lớp :
A- Dàn ý:
H: Thế nào là dàn ý của bài văn tự sự
kết hợp miêu tả và biểu cảm ?
- Vẫn là dàn ý của bài văn tự sự có bố
cục 3 phần
- Trong từng phần cần dựa vào các ND
miêu tả và biểu cảm để dàn ý %&
hoàn chỉnh
H: Hãy nêu cụ thể ND từng phần trong
bài văn
1- Mở bài: Giới thiệu sự việc, nhân vật
và tình huống xảy ra câu chuyện Đôi khi %V viết có thể nêu kết quả của
sự việc, số phận của nhân vật '%Y"
2- Thân bài: Kể lại diễn biến của câu chuyện theo trình tự nhất định
- Câu chuyện diễn ra ở đâu ?
- Khi nào ? Với ai ? % thế nào ? Trong khi kể, %V viết %V kết hợp miêu tả sự việc, con %V đồng thời thể hiện tình cảm, thái độ của mình '%Y sự việc, con %V %& miêu tả
3- Kết bài: Nêu kết cục và cảm nghĩ của %V kể chuyện hay của nhân vật
Trang 9nào đó.
B- Luyện tập:
Bài 1: Lập dàn ý cho đề văn sau:
Kể một lần em mắc khuyết điểm khiến bố mẹ (thầy cô) buồn
* Gợi ý:
a- Mở bài:
- Giới thiệu hoàn cảnh thời gian, không gian phạm lỗi
- Em đã phạm lỗi gì ?
b- Thân bài:
- Nguyên nhân phạm lỗi ?
- Chuyện xảy ra % thế nào ?
+ Miêu tả sự việc xảy ra, hình ảnh bố mẹ (thầy cô) trong và sau khi em phạm lỗi (nét mặt, cử chỉ, lời nói, thái độ …)
+ Biểu cảm: những tình cảm, suy nghĩ của em khi sự việc xảy ra (lo lắng, buồn phiền, ân hận).
c- Kết bài:
- Tình cảm, suy nghĩ của em sau khi sự việc xảy ra (ân hận, lo lắng, tự hứa sửa chữa sai lầm).
Bài 2: Cho đề văn: Kể lại một kỷ niệm đáng nhớ của em đối với một con vật
nuôi mà em yêu thích
Một bạn học sinh đã triển khai phần thân bài % sau:
- ý 1: Lý do gà lai tre xuất hiện ở nhà tôi (Miêu tả màu lông của gà, dáng vẻ của gà).
- ý 2: Gà lai tre không %& bố mẹ tôi để ý đến (xen yếu tố biểu cảm).
- ý 3: Bất ngờ phát hiện gà lai tre đẻ trứng, qua 1 ngày tìm gà vì %J gà lạc
mất (xen yếu tố miêu tả, biểu cảm).
- ý 4: Em bé (em tôi) %& ăn bột khuấy với lòng đỏ trứng, cả nhà khen gà lai tre (miêu tả: màu sắc, hình ảnh những quả trứng gà) Yếu tố biểu cảm qua lời khen
của mọi %V1 qua những cảm xúc trào dâng trong tôi
a- Em có tán thành cách triển khai đề bài % bạn HS trên không ? Vì sao ? b- Hãy viết hoàn chỉnh phần mở bài và kết bài
* Gợi ý:
1- Có thể tán thành, có thể khai thác theo %Y khác của em
2- Viết phần mở bài: "Chíp ! Chíp ! Chíp ! Nghe thấy tiếng ríu rít ngoài sân, tôi chạy ngay ra lấy ngô cho lũ gà con ăn Tôi rất 278 đàn gà này vì mẹ chúng
đã chết - con gà mẹ là con gà mà bà tôi đã cho".
Bài tập: Đọc hai đoạn văn cùng tả cảnh chống lũ lụt sau:
a) Dân phu kể hàng trăm nghìn con 7O từ chiều đến giờ, hết sức giữ gìn,
kẻ thì thuổng,
Trang 10bùn lầy ngập quá khuỷu chân, 7O nào 7O nấy *712 2712 7 chuột lột Tình cảnh trông thật là thảm.
Tuy trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng 7O xao xác gọi nhau sang
hộ, 7 xem chừng ai ai cũng mệt lử cả rồi ấy vậy mà trên trời thời vẫn 37 tầm tã trút xuống,
khó lòng địch nổi với sức trời! Thế đê không sao cự lại 7c với thế 71Z Lo thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.
(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)
b) Một tiếng reo to nổi lên, rồi ầm ầm, hơn hai chục thanh niên cả nam lẫn nữ, mỗi 7O vác một vác củi vẹt, nhảy xô xuống dòng 71 đang cuốn dữ Họ khoác vai nhau thành một sợi dây dài, lấy thân mình ngăn dòng 71 mặn Sau
*7 họ, mấy đội dân công hối hả, chuyển thoăn thoắt những sọt đất sét, chèn chắc lấy lỗ hổng vừa bị nứt M71 quật vào mặt, vào ngực, tràn qua đầu hàng rào sống Họ ngụp xuống, trồi lên, ngụp xuống 671 làn sóng hung hăng, dây 7O thật mỏng manh 7 những chiếc lá M7 những 7O ấy nhất định không chịu rút [ ] Trên bờ tiếng trống càng thúc dữ dội Hàng ngàn dân công xô đến, quăng hết quang gánh, lấy vai vác, đầu đội, tay bê 7 đất ra ùn ùn M7O vác 7c hai chục vác lên ba chục cân, 7O vác bốn chục cân mang tới sáu chục Vì ở quãng
đê bị vỡ kia có những 7O đang lấy máu đỏi đất cho họ [ ] Đám 7O không sợ chết đã cứu 7c quãng đê sống lại.
(Chu Văn, Bão biển)
- Cảnh hộ đê của hai đoạn văn có gì giống và khác nhau?
- Qua miêu tả, mỗi tác giả muốn dẫn dắt %V đọc đến một tình cảm nào, một thái độ nào? Từ đó, hãy rút ra tác dụng của miêu tả trong văn tự sự
Gợi ý:
Phạm Duy Tốn tả cảnh hộ đê ở thời kì '%Y Cách mạng tháng Tám 1945, bọn cai trị bỏ mặc tính mạng và tài sản của dân Do đó ông muốn cho %V đọc
Còn Chu Văn tả cảnh hộ đê của hai xã vùng biển thời kì miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội Lũ lụt vẫn là thien tai khủng khiếp khó tránh khỏi, % cán bộ xã không rời nhiệm vụ, tổ chức dân và cùng dân lăn xả vào hiểm nguy (trong hàng rào %V ngăn lũ toàn là cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên), nên bảo vệ
%& đê
Ta thấy miêu tả có tác dụng thể hiện sâu sắc chủ đề
Bài tập về nhà:
Một bạn kể một kỉ niệm đáng nhớ về con vật nuôi mà mình yêu thích, có hai
đoạn % sau:
Hồi 2671 sống ở nhà bà ngoại, gia đình tôi nuôi hai con cún tên là Giôn và Rếch.
...luyện tậpviết đoạn văn tự kết hợp với
miêu tả biểu cảm
i- nội dung cần đạt :
- Rèn kỹ viết đoạn văn tự kết hợp yếu tố miêu tả biểu cảm... động, tâm trạng nhân vật vào lời văn miêu tả
- Rèn kỹ xếp ý văn tự kết hợp với miêu tả, biểu cảm
- Luyện cách lập dàn ý văn tự sự, kết hợp miêu tả + biểu cảm
ii- lên... class="text_page_counter">Trang 8< /span>
nhân vật, tả TN, tả sinh hoạt …) yếu tố biểu cảm (cảm xúc nhân vật, cảm xúc 7O kể…).