*Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản: Trên cơ sở học sinh đã đọc và chuẩn bị bài ở nhà, GV yêu cầu HS xác định: có mấy cách tóm tắt tác phẩm.. - GV gọi HS tóm tắt tác phẩm theo m[r]
Trang 1Ngày dạy Lớp dạy HS vắng mặt
11B1 11B2 11B3
Tiết 98
NGƯỜI TRONG BAO
Sê- khốp
1 Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh
a Kiến thức:
- Nắm được những nét cơ bản về nhà văn A Sê- khốp
- Nắm được đặc điểm tính cách và ý nghĩa xã hội của hình tượng nhân vật Bê-li-cốp
b Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Phân tích tâm lí, tính cách nhân vật.
c Thái độ:
- Có thái độ phê phán, đấu tranh với lối sống thu mình trong bao: giáo điều, sợ hãi, hèn nhát, bảo thủ Rèn luyện đạo đức và lối sống trung thực, tự tin, lành mạnh, chan hoà với mọi người vì lí tưởng sống cao đẹp
2 Chuẩn bị của GV và HS:
a Giáo viên: Bài soạn, SGK, máy chiếu.
b Học sinh: Vở ghi, sgk, chuẩn bị bài theo câu hỏi sách giáo khoa.
3 Tiến trình dạy học:
a Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra
b Bài mới:
Trong XH suy tàn thường xuất hiện những kiểu người kì quái, lạ lùng, không
chỉ gây tò mò mà có khi làm vẩn đục không khí cuộc sống, đem lại tai họa cho những người chung quanh Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ gặp gỡ một nhân vật, một kiểu người như thế
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính
*Hoạt động 1: (10p)Hướng dẫn học sinh
tìm hiểu tiểu dẫn
GV giới thiệu hình ảnh Sê-khốp (Slide 1)
(?) Dựa vào phần tiểu dẫn SGK (tr 65),
em hãy nêu những nét cơ bản về nhà
văn Sê -khốp?
HS hoạt động cá nhân trả lời
GV nhận xét, chốt kiến thức (ghi bảng)
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: A.P Sê-khốp (1860-1904)
- Cuộc đời:
+ Xuất thân trong một gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Ta–gan–rốc
+ Vừa làm bác sĩ nông thôn, vừa viết báo, viết văn
- Sự nghiệp sáng tác: Hơn 500 truyện
Trang 2GV giới thiệu hình ảnh các tác phẩm chính
của Sê khốp (Slide 2)
GV giới thiệu hình ảnh bức tượng Sê-khốp
(Slide 3)
(?) Truyện ngắn Người trong bao ra đời
trong hoàn cảnh nào?
HS hoạt động cá nhân trả lời
GV nhận xét, chốt kiến thức (ghi bảng)
GV giảng rõ hơn về tình hình xã hội Nga
cuối thế kỷ XIX.
- Chính quyền Nga hoàng với sự trị vì của
A-lêch-xan-đrơ III đã tuyên bố duy trì chế
độ nông nô, thực hiện chính sách hà khắc,
ngăn cản những mầm mống cách mạng
phát triển.
- Giới trí thức Nga bạc nhược, trì trệ, sống
mòn trong sự sợ hãi và thái độ bằng lòng,
an phận.
-> Môi trường ấy đã đẻ ra lắm kiểu người
kì quái và Người trong bao– Bê-li-cốp là
một phát hiện nghệ thuật độc đáo, đặc
sắc của nhà văn.
*Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản:
Trên cơ sở học sinh đã đọc và chuẩn bị
bài ở nhà, GV yêu cầu HS xác định: có
mấy cách tóm tắt tác phẩm
- GV gọi HS tóm tắt tác phẩm theo mạch
truyện: mở truyện-thân truyện- kết truyện
(GV chiếu sơ đồ mạch truyện- slide 4)
ngắn, truyện vừa và kịch + Đặc điểm truyện ngắn Sê-khốp: Từ những cốt truyện giản dị, tác phẩm Sê-khốp đã đặt ra được những vấn đề có ý nghĩa xã hội to lớn, ý nghĩa nhân văn sâu xa
=> Sê-khốp được xem là đại biểu lớn cuối cùng của văn học hiện thực Nga nửa cuối thế kỉ XIX, nhà cách tân vĩ đại
về thể loại truyện ngắn và kịch nói
2 Truyện ngắn Người trong bao (1898)
* Hoàn cảnh ra đời:
- Sáng tác trong thời gian nhà văn đang dưỡng bệnh tại thành phố I-an-ta trên bán đảo Crưm, biển Den 1898
- Thời kì xã hội Nga đang ngạt thở trong bầu không khí chuyên chế nặng
nề cuối thế kỷ XIX
II Đọc- hiểu văn bản
1 Đọc- tóm tắt tác phẩm.
Tóm tắt tác phẩm theo 2 cách
- Theo nhân vật chính:
+ Bê-li-cốp khi còn sống.
+ Cái chết của Bê-li-cốp
- Theo mạch truyện: mở truyện- thân truyện- kết truyện
Trang 3- Chân dung nhân vật chính được cụ thể
hóa bằng những chi tiết nào?
- Tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình
(gương mặt, cách ăn mặc phục sức)
Bê-li-côp?
-Cho biết lối sống của bêlicốp (ngôn ngữ,
tính cách, ý nghĩ)? Có gì đặc biệt trong
bức chân dung ấy?
- Ảnh hưởng của Bê-li-côp tới những
người xung quanh?
2 Tìm hiểu văn bản
a Chân dung nhân vật Bê-li-cốp:
* Ngoại hình:
- Gương mặt: Nhợt nhạt, nhỏ bé, choắt
lại như mặt chồn
- Cách ăn mặc phục sức: Đi gày cao su, cầm ô, mặc áo bành tô ấm cốt bông, đeo kính râm, mặc áo bông chần, lỗ tai nhét bông
Vật dụng hằng ngày: Cái ô, đồng hồ
quả quýt, chiếc dao nhỏ để gọt bút chì
… đều được để trong bao
=> Một bức chân dung biếm họa, hài hước, quái dị
* Lối sống sinh hoạt:
- Ngôn ngữ: Nhỡ lại xảy ra chuyện gì
- Khi nằm ngủ trùm chăn kín đầu, cửa sổ đóng kín
- Đến thăm đồng nghiệp => chỉ ngồi im
- Ngăn cản không cho chàng trai trẻ kôvalencô đi xe đạp
* Tư tưởng, suy nghĩ: “ Cả ý nghĩ của mình bêlicốp cũng giấu trong bao” luôn thỏa mãn và hài lòng hạnh phúc với lối sống của mình
- Thích dạy tiếng Hy Lạp: => Ngợi ca, tôn sùng quá khứ
- Luôn sống theo những chỉ thị, thông tư
- Không ý thức được tình trạng bản thân, tự hài lòng với lối sống cổ lỗ của mình, luôn cho mình là công dân tốt của nhà nước
=> Hèn nhát, cô độc, máy móc, giáo điều, thu mình trong vỏ ốc và thấy mãn nguyện về điều đó => Kiểu người trong bao, tính cách trong bao, lối sống trong bao => Nhân vật điển hình
Bêlicốp là một biếm họa, tính cách điển hình, hiện tượng xã hội phổ biến, sản phẩm mang tính quy luật trong lịch sử và là sáng tạo nghệ thuật độc đáo của thiên tài Sêkhốp
Trang 4c Củng cố- luyện tập: Hệ thống nội dung tiết học bằng bản đồ tư duy
*Liên hệ :
- Tìm những câu tục ngữ nói về lối sống trong bao?
Trả lời: Con ốc nằm co, mũ ni che tai, nhát như thỏ đế
- Theo em, “hiện tượng Bê-li-cốp” có tác hại như thế nào? Cần phải làm gì trước hiện tượng đó?
d Hướng dẫn học bài :
- Đọc lại văn bản Nắm nội dung đã học
- Chuẩn bị bài Giờ sau học tiếp
*****************************
11B1 11B2 11B3
Tiết 98
NGƯỜI TRONG BAO
Sê- khốp
1 Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh
a Kiến thức:
- Nắm được những nét cơ bản về nhà văn A Sê- khốp
- Nắm được đặc điểm tính cách và ý nghĩa xã hội của hình tượng nhân vật Bê-li-cốp
b Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc – hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Phân tích tâm lí, tính cách nhân vật.
c Thái độ:
- Có thái độ phê phán, đấu tranh với lối sống thu mình trong bao: giáo điều, sợ hãi, hèn nhát, bảo thủ Rèn luyện đạo đức và lối sống trung thực, tự tin, lành mạnh, chan hoà với mọi người vì lí tưởng sống cao đẹp
2 Chuẩn bị của GV và HS:
a Giáo viên: Bài soạn, SGK, máy chiếu.
b Học sinh: Vở ghi, sgk, chuẩn bị bài theo câu hỏi sách giáo khoa.
3 Tiến trình dạy học:
a Kiểm tra bài cũ: không kiểm tra
b Bài mới:
Trang 5HĐ 1(10p) Tìm hiểu cái chết cảu
Bê-li-cốp
Thảo luận nhóm nhỏ:
- Hai bàn quay lại với nhau trao đổi:
Nguyên nhân, ý nghĩa và thái độ của mọi
người trước cái chết của Bê-li-côp
H: Tìm chi tiết miêu tả về Bê-li-cốp khi
hắn chết?
H: Thái độ của mọi người trước cái chết
của Bê-li-cốp như thế nào?
HĐ 2(15p) Tìm hiểu hình tượng biểu
tượng: cái bao.
- Hình ảnh xuất hiện rất nhiều lần trong
tác phẩm, gây ảnh hưởng cho người đọc
và thể hiện sự sáng tạo cũng như tư
tưởng của nhà văn đó là hình ảnh nào?
II Đọc – hiểu văn bản
2 Tìm hiểu văn bản
a Chân dung nhân vật Bê-li-cốp
* Nguyên nhân:
- Chính tiếng cười đã đẩy nỗi sợ hãi lên đến đỉnh điểm:
+ Sợ mình biến thành thò cười cho thiên hạ
+ Sợ cả thành phố sẽ biết chuyện + Sợ chuyện sẽ đến tai ngài thanh tra, thị trưởng
+ Sợ có những tranh châm biếm khác + Sợ bị ép về hưu
- Bê-li-cốp chết vì những nỗi sợ bủa vây Một thứ bao vô hình đã biến thành thong lọng quàng vào cổ hắn
* Kết cục:
- Bê-li-cốp chết như là đã đạt được mục đích của cuộc đời Hắn chết là để thực hiện cái khát vọng, mục đích của mình là được chui vào bao Quan tài như là 1 thứ bao tốt nhất, bền vững nhất đối với hắn
- Cái chết của B là 1 cái chết tất yếu Bởi lẽ, với tạng người, cách sống, dẫn đến cái chết nvậy là tất yếu
* Thái độ của mọi người:
- Khi Bê- li- cốp còn sống, đồng nghiệp, mọi người xung quanh y, cả thành phố nơi y sống đều sợ hãi y, họ xa lánh y, không muốn dây với y
-Khi Bê-li-côp chết rồi lối sống đó vẫn ảnh hưởng tới mọi người, cuộc sống vẫn ngột ngạt, bế tắc tù túng
=> Ảnh hưởng mạnh mẽ, dai giẳng
→ Ý nghĩa:Sự ảnh hưởng của kiểu người trong bao đối với hiện tại và tương lai của nước Nga
c Hình ảnh biểu tượng: cái bao
- Chi tiết cái bao được miêu tả 12 lần Hình ảnh cái bao là một trong những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả, gợi cho người đọc nhiều ý nghĩ:
- Nghĩa đen: Vật dùng để đựng, gói đồ vật, hàng hóa hình túi hoặc hình hộp
Trang 6Nó mang ý nghĩa gì?
HĐ 3 (5p) Tìm hiểu chủ đề tư tưởng
của truyện
- Từ phần phân tích trên, có thể phát biểu
chủ đề tư tưởng của truyện như thế nào?
HĐ 4 ( 5p) Đặc sắc nghệ thuật của
truyện.
- Theo em truyện ngắn có những đặc sắc
nghệ thuật nào?
GĐ 5: (10p) Tổng kết.
* Từ chân dung Bê-li-côp tác giả muốn
gửi gắm điều gì tới bạn đọc?
* Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- Nghĩa bóng: Lối sống, tính cách của Bê-li-côp
- Nghĩa biểu trưng: Kiểu người trong bao, lối sống trong bao Cả xã hội nước Nga thời điểm đó phải chăng là một cái bao khổng lồ trói buộc, tù hãm, vây bủa, ngăn chặn tự do của mọi người
d Chủ đề tư tưởng của truyện.
- Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với XH
- Cảnh báo, kêu gọi mọi người thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể mãi sống hèn nhát, vô vị tự mãn như thế mãi
e Đặc sắc nghệ thuật của truyện:
- Chọn ngôi kể: Ngôi thứ 3 chuyển sang ngôi thứ nhất => Tính khách quan, chân thực, gần gũi, tạo cấu trúc kể truyện lồng trong truyện
- Giọng kể: Mỉa mai, châm biếm, vẻ ngoài trầm tĩnh nhưng ẩn đằng sau là sự trăn trở, chua xót
-Mang tính thời sự
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình
- Cách xây dựng nhân vật: chân thật và sâu sắc
- Đối lập giữa các kiểu người
Bê –li-cốp >< Chị em Varenca
GV trong trường
- Xây dựng biểu tượng: Cái bao, người trong bao
- Kết thúc truyện có lời bình luận và làm nổi rõ chủ đề của truyện
III TỔNG KẾT
Ý nghĩa văn bản
Với nghệ thuật xây dựng biểu tượng và nhân vật điển hình, giọng kể chậm rãi,vừa mỉa mai, châm biếm vừa u buồn, qua hình tượng nhân vật Bê-li-cốp, Sê – khốp phê phán sâu sắc lối sống hèn nhát, bạc nhược bảo thủ và ích kỉ của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỉ XIX Từ đó nhà văn khẩn thiết thức tỉnh mọi người: “
Trang 7Không thể sống mãi như thế được!”.
Ghi nhớ: SGK
c Luyện tập,củng cố: (4p)
Hình tượng nhân vật Bêlicốp có tính điển hình
Ý nghĩa hình tượng cái bao, đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm
d HD HS tự học.(1p)
Bài cũ: Tìm những câu tục ngữ Việt Nam có ý nghĩa người sống lối sống trong bao? Chuẩn bị bài: Soạn bài Luyện tập viết tiểu sử tóm tắt
*************************************