Bài 30. Tổng kết

Thế kỷ thứ XVIII , tình hình chính trị có nhiều biến động ; nhà nước phong kiến tập quyền thời Lê sơ suy sụp và nhà Mạc thành lập ,các cuộc chiến tranh phong kiến Nam - Bắc triều ,Trịn[r]

Trang 1

Phần một: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI

TRUNG ĐẠI

BÀI 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

XÃ HỘI PHONG KIẾN CHÂU ÂU

I Mục tiêu:

- Kiến thức:

+ Quá trình hình thành XHPK ở châu Âu, cơ cấu xã hội ( 2 giai cấp cơ bản: lãnh chúa

và nông nô)

+ Khái niệm lãnh địa phong kiến và đặc trưng nền kinh tế lãnh địa

+ Thành thị trung đại xuất hiện như thế nào? Kinh tế thành thị trung đại khác với kinh

tế lãnh địa như thế nào?

- Tư tưởng:

Bồi dưỡng nhận thức cho học sinh về sự phát triển hợp quy luật của xã hội loài người từ

xã hội CHNL đến XHPK

- Kĩ năng:

+ Biết xác định các quốc gia phong kiến

+ Vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để thấy rõ sự chuyển biến từ XH CHNLsang XHPK

2 Kiểm tra kiến thức cũ: GV giới thiệu chương trình

3 Giảng kiến thức mới:

* Giới thiệu bài:

Hoạt động của giáo viên-học sinh Nội dung ghi bài

Hoạt động 1:

GV yêu cầu kể tên các quốc gia cổ đại

phương Tây

HS: Hi Lạp và Rôma

GV: Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc

Rôma, người Giéc-man đã làm gì?

HS: SGK

1 Sự hình thành XHPK ở châu Âu

- Cuối TK V người Giéc-man xâmchiếm và tiêu diệt các quốc gia cổ đạiphương Tây lập nên nhiều vương quốcmới: Ăng-glô Xắc –xông, Phơ răng, tây

Trang 2

GV: Lãnh chúa phong kiến được hình thành

- XHPK châu Âu được hình thành

2 Lãnh địa phong kiến

- Lãnh địa: khu đất rộng, trờ thànhvùng đất riêng của lãnh chúa-như mộtvương quốc thu nhỏ

- Tổ chức và hoạt động của lãnh địa:+ Lãnh địa có đất đai, dinh thự vớitường cao, hào sâu, kho tàng…của lãnhchúa

+ Nông nô nhận đất của lãnh chúa vànộp tô thuế, nộp nhiều thứ thuế khác.+ Lãnh chúa bóc lột nông nô, họ khôngphải lao động, sống sung sướng, xahoa

- Đặc trưng cơ bản của lãnh địa: đơn vịkinh tế, chính trị độc lập mang tính tựcung, tự cấp, đóng kín của một lãnhchúa

3 Sự xuất hiện của các thành thị trungđại

Trang 3

- Cuối TK XI sản xuất thủ công pháttriển, hàng hóa thừa được đưa đi bán,lập xưởng sản xuất Từ đó hình thànhthị trấn, phát triển thành thành phố, gọi

- Xã hội phong kiến ở Châu Âu đã được hình thành như thế nào?

- Nền kinh tế trong các thành thị có gì khác với nền kinh tế lãnh địa?

5 Hướng dẩn học tập ở nhà:Học bài, chuẩn bị bài 2

IV.Rút kinh nghiệm:………

………

Trang 4

BÀI 2: SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG

2 Kiểm tra kiến thức cũ:

- XHPK châu Âu đã được hình thành như thế nào?

- Vì sao thành thị trung đại xuất hiện? Sự khác nhau giữa kinh tế thành thị và kinh tếlãnh địa?

3.Giảng kiến thức mới:

* Giới thiệu bài

 Hoạt động 1:

GV: Nguyên nhân dẫn đến các cuộc phát kiến

địa lí ?

HS: SGK

GV mô tả tàu Caraven

GV: Kể tên các cuộc phát kiến lớn về địa lí?

HS: SGK

GV tường thuật trên lược đồ

1 Những cuộc phát kiến lớn về địa lí

a Nguyên nhân:

- Nhu câu phát triển sản xuất

- Tiến bộ về kĩ thuật hàng hải: la bàn,hải đồ, kĩ thuật đóng tàu…

Trang 5

GDMT: Ý nghĩa các cuộc phát kiến địa lí?

HS: mở rộng môi trường giao dịch trên thế giới

GV: Quý tộc và thương nhân châu Âu đã tích

lũy vốn, nhân công bằng cách nào?

c Ý nghĩa:

- Thúc đẩy thương nghiệp phát triển

- Đem lại nguồn lợi khổng lồ choGCTS châu Âu

2 Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ởchâu Âu

- Sự ra đời của giai cấp tư sản: Quýtộc, thương nhân giàu có nhờ cướpbóc của cải và tài nguyên ở các nướcthuộc đại Họ mở rộng sản xuất, kinhdoanh, lập đồn điền, bóc lột sức laođộng người làm thuê, GCTS ra đời

- GCVS được hình thành từ nhữngngười nông nô bị tước đoạt ruộng đất,phải làm việc trong các xí nghiệp của

tư sản

- QHSX TBCN hình thành

4 Củng cố bài giảng:

- Các cuộc phát kiến địa lí có tác động như thế nào đến xã hội châu Âu?

- Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Châu Âu đã được hình thành như thế nào?5.Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài 3

………

Trang 6

BÀI 3:CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN THỜI HẬU KÌ

TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU

I Mục tiêu:

- Kiến thức:

+ Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hóa phục hưng.+ Nguyên nhân dẫn tới phong trào cải cách tôn giáo và tác động trực tiếp của phongtrào đến XHPK châu Âu

- Tư tưởng:

Bồi dưỡng cho HS nhận thức về sự phát triển hợp quy luật của XH loài người, về vaitrò của GCTS đồng thời qua bài này giúp HS thấy được loài người đang đứng trước mộtbước ngoặt lớn: sự sụp đổ của chế độ PK – 1 chế độ xã hội độc đoán, lạc hậu và lỗithời

- Kể tên các cuộc phát kiến địa lí và kết quả?

- Quan hệ sản xuất TBCN đã được hình thành như thế nào?

GV: Vì sao GCTS đứng lên đấu tranh chống

quý tộc phong kiến?

HS: SGK

GV giải thích khái niệm “phục hưng.”

1 Phong trào văn hóa phục hưng

*Nguyên nhân:

- Sự kìm hãm, vùi dập của chế độ phongkiến đối với các giá trị văn hóa

- Sự lớn mạnh của GCTS có thế lực vềkinh tế nhưng không có địa vị chính trị,

Trang 7

GV: Kể tên các nhà khoa học, văn hóa tiêu

biểu thời phục hưng và nêu đóng góp của

HS: Giáo hội bóc lột nhân dân và cản trở sự

phát triển của xã hội

Sự thống trị về tư tưởng, giáo lí của chế

độ phong kiến là lực cản đối với GCTS

* Diễn biến:

- Lu-thơ ( Đức): lên án những hành vi tham lam v2 đồi bại của Giáo hoàng, đòi bãi bỏ những thủ tục, nghi lễ phiền toái

- Can-vanh ( Thụy Sĩ): hình thành một giáo pghái mới gọi là đạo Tin Lành

* Hệ quả:

- Đạo Kitô bị phân hóa thành hai giáophái: cựu giáo là kitô giáo cũ và tân giáomâu thuẫn và xung đột với nhau

- Bùng lên cuộc chiến tranh nông dânĐức

3 Chiến tranh nông dân Đức

* Nguyên nhân nổ ra chiến tranh:

- Đầu TK XVI, ở Đức tầng lớp thị dân có

Trang 8

thế lực kinh tế nhưng bị chế độ PK kìmhãm.

- Ảnh hưởng của cải cách tôn giáo củaLu-thơ

* Diễn biến:

- Lãnh đạo là Tô-mát Muyn-xe, giai đoạnđầu phong trào nông dân chiếm được 1/3lãnh thổ Đức

- Nội bộ của nghĩa quân không thốngnhất, bọn phong kiến tập trung lực lượngđàn áp, phong trào thất bại

5.Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài 4.

………

Trang 9

BÀI 4: TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN.

I Mục tiêu bài học:

- Kiến thức:

+ XHPK Trung Quốc được hình thành như thế nào?

+ Tên gọi và thứ tự các triều đại phong kiến ở Trung Quốc

- Tư tưởng:

Giúp HS hiểu được Trung Quốc là 1 quốc gia phong kiến lớn, điển hình ở phươngĐông, đống thời là 1 nước láng giềng gần gũi của Việt Nam có ảnh hướng không nhỏtới quá trình phát triển của lịch sử Việt Nam

- Nguyên nhân và nội dung của phong trào văn hóa phục hưng?

- Nguyên nhân, nội dung và tác động của phong trào cải cách tôn giáo?

GV yêu cầu HS đọc niên biểu lịch sử Trung

Quốc thời cổ trung đại theo SGK

GV: Sản xuất thời xuân thu chiến quốc có gì

- Nhà nước Trung Quốc ra đời sớm( 2000 TCN) ở vùng đồng bằng HoaBắc

- XHPK hình thành từ TK III TCN,thời Tần

+ Quan lại và nông dân giàu chiếmnhiều ruộng, có quyền lực trở thànhđịa chủ

+ Nông dân mất ruộng, nhận ruộngcủa địa chủ trở thành tá điền, nộp hoalợi cho đại chủ gọi là đại tô XHPK

Trang 10

GV: Sự thịnh vượng của TQ dưới thời Đường

biểu hiện ở những mặt nào?

- Ban hành chế độ đo lường thống hất

- Giảm tô thuế, khuyến khích nôngdân nhận ruộng cày và khẩn hoang

b Thời Hán: bãi bỏ chế độ pháp luật

- Thi hành nhiều biện pháp giảm tô

- Lấy ruộng công và ruộng bỏ hoangchia cho nông dân ( Chế độ quânđiền)

 Sx phát triển, kinh tế phồn thịnh

4 Củng cố bài giảng: Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường biểu hiện ởnhững mặt nào?

5.Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, chuẩn bị phần tiếp theo.

………

Trang 11

BÀI 4: TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

- XHPK Trung Quốc được hình thành như thế nào?

- Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường được biểu hiện như thế nào?3.giảng kiến thức mới:

GV: Nền kinh tế dưới thời Minh-Thanh như

4 Trung Quốc thời Tống - Nguyên

* Thời Tống:

- Mở mang các công trình thủy lợi

- Khuyến khích sản xuất thủ công nghiệp

- Phát minh la bàn, thuốc súng, nghề in,giấy viết, kĩ thuật đóng thuyền có bánhlái

* Thời Nguyên: thi hành nhiều biện phápphân biệt đối xử giữa các dân tộc

5 Trung Quốc thời Minh-Thanh

Trang 12

thế nào?

HS: SGK

GV: Sự suy yếu của XHPK Trung Quốc cuối

thời Minh –Thanh biểu hiện như thế nào?

HS: Vua, quan: đục khoét nhân dân…

GDMT: những thành tựu văn hóa Trung

Quốc thời phong kiến?

HS quan sát H9, H10 SGK

GV: Kể tên một số công trình kiến trúc nổi

tiếng ở Trung Quốc

HS: SGK

- Thủ công nghiệp phát triển

- Xuất hiện mầm mống TBCN: nhiềuxưởng dệt, gốm chuyên môn hóa có nhiềunhân công làm việc

- Ngoại thương phát triển, buôn bán vớinhiều nước Đông Nam Á, Ấn Độ, BaTư…

3 Thành tựu văn hóa

- Tư tưởng: nho giáo trở thành hệ tưtưởng và đạo đức của giai cấp phongkiến

- Nghệ thuật kiến trúc: nhiều công trìnhđộc đáo: Cố cung, tượng Phật sinhđộng…

4 Củng cố bài giảng: Nêu những thành tựu lớn về văn hóa, khoa học-kĩ thuật của nhândân Trung Quốc thời phong kiến

5.Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài 5

………

Trang 13

BÀI 5: ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

I Mục tiêu:

- Kiến thức:

+ Các giai đoạn lớn của lịch sử Ấn Độ từ thời cổ đại đến giữa TK XIX

+ Những chính sách cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự phát triểnthịnh đạt của Ấn Độ thời phong kiến

+ Một số thành tựu của văn hóa Ấn Độ

- Tư tưởng:

Giúp HS thấy được đất nước Ấn Độ là một trong những trung tâm của văn minh nhânloại và có ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển lịch sử và văn hóa nhiều dân tộc ĐôngNam Á

Những thành tựu về văn hóa, khoa học- kĩ thuật Trung Quốc thời phong kiến?

GV: Quá trình hình thành và phát triển của

XHPK Ấn Độ trải qua mấy giai đoạn? kể tên

các giai đoạn?

HS: SGK

GV: Sự phát triển của vương triều Gúp-ta được

thể hiện như thế nào?

1 Các vương triều trong lịch sử ẤnĐộ

a Những trang sử đầu tiên ( Giảmtải)

b Ấn Độ thời phong kiến

Trang 14

GV: Phân tích nghệ thuật kiến trúc Ấn Độ?

* Vương triều Gúp-ta:

- Ấn Độ trở thành một quốc gia phongkiến hùng mạnh

- Công cụ sắt được sử dụng rộng rãi

- Kinh tế, xã hội, văn hóa phát triển

- Đầu TK VI, vương triều Gúp-ta bịdiệt vong, Ấn Độ luôn bị nước ngoàixâm lược, cai trị

* Vương triều Hồi giáo Đê- li

- TK XII, Ấn Độ bị Thgổ Nhĩ Kì xâmlược, lập ra triều đại Hồi giáo Đê-li

- Thi hành chính sách cướp đoạtruộng đất và cấm đoán đạo Hinh-đu,mâu thuẫn dân tộc căng thẳng

* Vương triều Ấn Độ Mô-gôn

- TK XVI, người Mông Cổ chiếmđóng Ấn Độ, lập vương triều Mô-gôn

- Xóa bỏ kì thị tôn giáo

- Khôi phục kinh tế và phát triển vănhóa Ấn Độ

- Giữa TK XIX, Ấn Độ trở thànhthuộc địa của Anh

2 Văn hóa Ấn Độ

- Chữ viết: chữ Phạn là chữ viết riêng,dùng làm ngôn ngữ, văn tự để sángtác tác phẩm văn học, thơ ca Đây lànguồn gốc của chữ viết Hin-đu

- Tôn giáo: đạo Bà La Môn: bộ kinhVêđa, đạo Hin-đu là tôn giáo phổ biến

ở Ấn Đô hiện nay

- Văn học: giáo lí, luật pháp, sử thi,thơ ca có ảnh hưởng đến đời sống xãhội

- Kiến trúc: ảnh hưởng sâu sắc củacác tôn giáo với những công trìnhkiến trúc đền thờ, ngôi chùa độc đáolưu giữ đến ngày nay

Trang 15

4 Củng cố bài giảng:

- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển của lịch sử Ấn Độ?

- Người Ấn Độ đạt được những thành tựu gì về văn hóa?

IV.Rút kinh nghiệm:

………

BÀI 6: CÁC QUỐC GIA PHONG KIẾN

ĐÔNG NAM Á.

I Mục tiêu:

- Kiến thức: HS biết được:

+ Các quốc gia phong kiến độc lập ở Đông Nam Á ( thời điểm xuất hiện, địa bàn).+ Những nét nổi bật về kinh tế, chính trị, văn hóa

Trang 16

Sự phát triển của Ấn Độ thời phong kiến trải qua những vương triều nào? Đặc điểmtừng vương triều?

GV: Khu vực Đông Nam Á hiện nay bao gồm

bao nhiêu quốc gia? Kể tên?

HS: 11 quốc gia

GDMT: GV sử dụng bản đồ giới thiệu vị trí

địa lí các quốc gia

GV: Các quốc gia có chung đặc điểm về tự

nhiên

gì?

HS: Có 2 mùa: mùa mưa và mùa khô

GV: Điều kiện tự nhiên đó có thuận lợi gì?

GV: Thời kì hưng thịnh của các quốc gia

phong kiến Đông Nam Á là thời gian nào?

+ Khí hậu nhiệt đới ẩm, mưa nhiềuthuận lợi cho việc trồng lúa nước vàcác loại rau, củ quả

2 Sự hình thành các quốc gia ở ĐôngNam Á

a Sự hình thành các quốc gia cổ:

- Những TK đầu công nguyên, cư dânĐông Nam Á biết sử dụng công cụbằng sắt Thời gian này các quốc giađầu tiên ở Đông Nam Á xuất hiện

- Trong 10 TK ĐCN, hàng loạt quốcgia nhỏ được hình thành: Vương quốcCham-pa ở Trung bộ Việt Nam,Vương quốc Phù Nam ở hạ lưu sông

Mê Công…

b Sự hình thành và phát triển củacác quốc gia phong kiến:

Trang 17

GV: Ở Inđônêxia thời kì thịnh vượng biểu hiện

như thế nào?

HS: Thống nhất nhiều nước nhỏ

GV: Thời kì thịnh vượng của Campuchia được

gọi là thời kì gì? Vì sao?

HS: Thời kì Ăng-co

vương quốc Mianma được biểu hiện như thế

nào?

HS: Quốc gia Pa-gan ( Mianma) mạnh lên,

chinh phục các tiểu quốc khác

vương quốc Thái Lan và Lào diễn ra như thế

nào?

HS: SGK

HS quan sát H12,13

GV: Kể tên một số thành tựu nổi bật thời

phong kiến của các quốc gia Đông Nam Á

HS: Chùa, tháp

GV mô tả các công trình kiến trúc nổi tiếng

thời kì này

- Từ TK X đến đầu TK XVIII là thời

kì phát triển thịnh vượng của cácquốc gia phong kiến Đông Nam Á.+ Mở rộng, thống nhất lãnh thổ vàđạt nhiều thành tựu văn hóa

+ Một số quốc gia hình thành và pháttriển: Mô-giô-pa-hít, Đại Việt, Cham-

pa, Ăng-co

- TK XIII, do sự tấn công của ngườiMông Cổ, người Thái [jải di cư xuốngphía nam, lập nên vương quốc Su-khô-thay, một bộ phận khác lập nênvương quốc Lạn Xạng ( TK XIV)

- Nửa sau TK XVIII, các quốc giaphong kiến ĐNA suy yếu, giữa TKXIX trở thành thuộc địa của tư bảnphương Tây

- Khu vực Đông Nam Á ngày nay bao gồm những nước nào?

- Lập niên biểu các giai đoạn phát triển lịch sử lớn của khu vực Đông Nam Á đến giữa

TK XIX

5.Hướng dẩn học tập ở nhà:: Học bài, chuẩn bị phần tiếp theo.

Trang 18

BÀI 6: CÁC QUỐC GIA PHONG KIẾN

ĐÔNG NAM Á ( TIẾP THEO)

I Mục tiêu:

- Kiến thức:

+ Nhận rõ vị trí của Campuchia và Lào

+ Các giai đoạn phát triển của Campuchia và Lào

- Kể tên các nước ở khu vực Đông Nam Á Xác định vị trí trên lược đồ

- Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam á biểu hiện nhưthế nào?

GDMT: sử dụng lược đồ Đông Nam Á

giới thiệu điều kiện tự nhiên của

Campuchia

GV: Sự phát triển của vương quốc

Campuchia chia làm mấy thời kì?

GV: Vương quốc Chân Lạp ra đời như thế

Trang 19

GV: Tại sao thời kì phát triển của

Campuchia được gọi là thời kì Ăng – co?

HS: Ăng – co là kinh đô, được xây dựng

như một thành phố có đền tháp đồ sộ và

độc đáo

GV: Biểu hiện của sự phát triển?

HS: sản xuất nông nghiệp phát triển

HS quan sát H14 nhận xét về nghệ thuật

kiến trúc của Campuchia và so sánh với

các công trình kiến trúc của Ấn Độ

GDMT: sử dụng lược đồ Đông Nam Á

giới thiệu điều kiện tự nhiên của Lào

GV: Chủ nhân đầu tiên của người lào được

gọi là gì?

HS: Người Lào Thơng

GV: Người Lào Thơng có sáng tạo gì?

HS: Chum đá

GV: Sau thế kỉ XIII có sự thay đổi như thế

nào?

HS: SGK

GV: Giai đoạn phát triển của vương quốc

Lạn Xạng biểu hiện như thế nào?

HS: Các vua Lạn Xạng thi hành nhiều

chính sách đối nội và đối ngoại nhằm phát

+ Lãnh thổ mở rộng

+ Văn hóa độc đáo, tiêu biểu làkiến trúc đền tháp: Ăng-co Vát,Ăng-co Thom

- Sau thời kỳ Ăngco, Campuchiabước vào giai đoạn suy yếu kéo dài

1863 bị Pháp xâm lược

4 Vương quốc Lào

- Tộc người đầu tiên là người LàoThơng, sau có thêm người Thái di

cư đến gọi là người Lào Lùm, họtrồng lúa nương, săn bắn và làm một

- Đối ngoại:

+ Giữ quan hệ hòa hiếu với Đại

Trang 20

GV: Vì sao quốc gia Lạn Xạng suy yếu?

HS: SGK

GV liên hệ Việt Nam bị thực dân Pháp

xâm lược và quá trình chống Pháp của ba

nước Đông Dương

Việt, Campuchia+ Kiên quyết chống xâm lược MiếnĐiện

- TK XVIII, Lạn Xạng suy yếu bịXiêm thôn tính, cuối TK XIX bịPháp đô hộ

4 Củng cố bài giảng: Trình bày những hiểu biết về vương quốc Lào và Campuchia

5 Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, chuẩn bị bài 7.

………

BÀI 7: NHỮNG NÉT CHUNG

VỀ XÃ HỘI PHONG KIẾN.

Trang 21

2.Kiểm tra kiến thức cũ:

- Hãy trình bày khái quát về vương quốc Cam-pu-chia?

- Nêu những hiểu biết về vương quốc Lào?

HS theo dõi SGK/23 và trả lờicác câu hỏi:

GV: Ở XHPK, cư dân ở phương Đông và

phương Tây, họ sinh sống dựa trên nền

kinh tế gì?

HS: Sống dựa vào nông nghiệp

GV: Sản xuất nông nghiệp ở phương Đông

và phương Tây khác ở điểm nào?

HS: SGK

GV: Kỹ thuật canh tác nông nghiệp thời kỳ

này như thế nào?

HS: Lạc hậu

Giải thích khái niệm: “Lãnh địa”, “công xã

nông thôn”

GV: Trong XHPK, đất đai do ai làm chủ?

HS: Địa chủ hay lãnh chúa

GV:Lực lượng chính tham gia sản xuất

nông nghiệp là những ai?

HS: Nông dân lĩnh canh hoặc nông nô

GV kết luận: Vậy, XHPK có 2 giai cấp cơ

bản Nhưng ở phương Đông và phương Tây

lại có tên gọi khác nhau và vì thế cũng có

những đặc điểm khác nhau của các giai cấp

GV hướng dẫn HS nhận thấy những điểm

1 Sự hình thành và phát triển củaXHPK ( Giảm tải)

2 Cơ sở kinh tế – xã hội của xã hộiphong kiến

+ Phương Tây: xản xuất nôngnghiệp đóng kín trong lãnh địaphong kiến

- Ruộng đất nằm trong tay lãnh chúahay đại chủ, giao cho nông dân haynông nô sản xuất

Trang 22

khác nhau này.

GV: Trong đó, giai cấp nào thống trị, bóc

lột giai cấp nào? Phương thức bóc lột chủ

yếu là gì?

HS: SGK

b.Xã hội: có 2 giai cấp cơ bản

+ Phương Đông: Địa chủ và nôngdân lĩnh canh

+ Phương Tây: Lãnh chúa phongkiến và nông nô

Địa chủ, lãnh chúa bóc lột nôngdân và nông nô bằng địa tô

* Từ TK XI, ở XHPK phương Tâycông thương nghiệp phát triển

4 Củng cố bài giảng : Cơ sở kinh tế, xã hội của XHPK phương Đông và phương Tây?

5.Hướng dẩn học tập ở nhà: Học bài, Xem lại phần LSTG trung đại.

Trang 23

7A4 2.Kiểm trakiến thức cũ:

- Trong xã hội phong kiến có các giai cấp nào?

- Quan hệ giữa các giai cấp?

- Thế nào là chế độ quân chủ?

Để khắc sâu kiến thức phần lịch sử thế thế giới và tạo kĩ năng làm bài, nhớ sự

kiện

Hôm nay thầy cùng các em làm một số bài tập lịch sử

Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung ghi bài

* GV: Giao nhiệm vụ cho HS

Trả lời các câu hỏi trong SGK

* GV chữa bài tập: Lập niên biểu về

sự hình thành và phát triển của xã hội

phong kiến ở Trung Quốc, Ấn Độ và

Đông Nam Á

Những đặc điểm

cơ bản

XHPK phươngĐông

XHPK phương Tây Nhận xét

Thời kì hình

thành

Thế III TCN- X Thế kỉ V- X Các nước phương

Đông chuyển sangCĐPK sớm hơn

Trang 24

Thời gian suy vong

Trung Quốc Thế kỉ III TCN

thời Tần- Hán

Thế kỉ ĐườngXIII- Tống

VII-XIV- XX thời Minh

XIX suy yếu bị Anhthống trị

Cam pu chia I-VI Hình thành

nhà nước ChânLạp

IX- XV thời kìĂng-co huy hoàng

XVI-XIX suy yếu

XVIII suy yếu XIXPháp xâm lược.Inđônêxia I-X Thành lập XIII-XVI hùng

mạnh

XVIII suy yếu-Phápxâm lượcMianma I-X Thành lập XI-XVIII phát

triển mạnh

XIX suy yếu- Anhxâm lượcThái Lan I-X Thành lập XIII hùng mạnh XVIII suy yếu Anh,

Mĩ khống chế

4 Củng cố baig giảng:

- GV chốt các sự kiện quan trọng trong phần lịch sử TG trung đại

5.hướng dẩn học tập ở nhà:

- Chuẩn bị bài 8: Nước ta buổi đầu độc lập.

………

Trang 25

PHẦN HAI: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ X ĐẾN GIỮA THẾ KỈ XIX CHƯƠNG I: BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP THỜI NGÔ – ĐINH – TIỀN LÊ

- HS: SGK, sơ đồ bộ máy nhà nước

III.Tổ chức các hoạt động dạy học :

Trang 26

Hoạt động 1:

HS đọc phần 1 SGK

GV:Chiến thắng Bạch Đằng 938 có ý nghĩa:

Đánh bại âm ưu xâm lược của quân Nam Hán

chấm dựt hươn 10 thế kĩ của triều đại phong

HS: Đứng đầu triều đình, giải quyết mọi mặt

ngoại giao, quân sư

GV:Em có nhận xét gì về bộ máy nhà nước

thời Ngô ? Thảo luận nhóm

- Kết luận: Còn đơn giản, sơ sài, nhưng bước

đầu đã thể hiện ý chí độc lập, tự chủ,

Hoạt động 2:

GV : Sau khi trị vì đất nước được 5 năm , Ngô

Quyền qua đời.Lúc đó tình hình đất nước ta

thay đổi như thế nào?

GV: Năm 950,Ngô Xương Văn dành lại được

ngôi vua song uy tín của nhà Ngô bị giảm sút

Các sứ quân chiếm đống ở vị trí quan trọng

trên khắp đất nước ,lien tiếp đánh lẩn nhau đất

nước loạn lạc là điều kiện thuận lợi cho giặc

ngoại xâm tiến đánh nước ta

Do vây việc thống nhất đât nước là việc cấp

bách hơn baqo giờ hế

GV: Đinh Bộ Lĩnh là ai?

Con của thứ sử Đinh Công Trứ, Ninh Bình

người thống lính quân đội

-Ông đã làm gì để chuẩn bị dẹp yên 12 sứ quân

HS: Tổ chức lực lượng ,rèn luyện vũ khí ,xây

dựng căn cứ ở Hoa Lư

GV: Trình bày quá trình thống nhất đất nước

của Đinh Bộ Lĩnh trên lược đồ

GV: Vì sao Đinh Bộ Lĩnh lại thống nhất được

1.Ngô Quyền dựng nền độc lập tựchủ

Năm 939 Ngô Quyền lên ngôi vua-Đóng đo ở Cổ Loa

-Bộ máy nhà nước

2.Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước-Tình hình đất nước :

Loạn 12 sứ quân đất nước chia cắt,loạn lạc

-Nhà Tống có âm mưu xâm lược,

Trang 27

12 sứ quân

HS: Được nhân dân ủng hộ, có tài đánh đâu

thắng đó các sứ quân xin hàng hoạc lần lượt bị

đánh bại

GV: Việc Định Bộ Lĩnh dẹp yên 12 sứ quân có

ý nghĩa gì?

HS: Thống nhất đất nước, lập lại hòa bình

trong cả nước ,tạo điều kiện để xây dựng đất

nước vững mạnh chống lại âm mưu xâm lược

của kẻ thù

4 Củng cố bài giảng: Công lao của Ngô Quyền đối với đất nước buổi đầu độc lập

+ Nhà Tống xâm lược nước ta, nhưng chúng đã bị nhân dân ta đánh cho đại bại

- Tư tưởng: Giáo dục cho HS:

+ Lòng tự hào, tự tôn dân tộc, ý thức độc lập tự chủ trong xây dựng kinh tế

+ Quý trọng các truyền thống văn hóa của ông cha, sự biết ơn đối với những người cócông xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời kì đầu

Quan văn

Trang 28

- Bộ máy nhà nước thời Ngô được tổ chức như thế nào?

- Tình hình chính trị nước ta cuối thời Ngô?Công lao của Ngô Quyền đối với nước tavào buổi đầu độc lập như thế nào?

GV giải thích tên nước Đại Cồ Việt

HS đọc đoạn in nghiêng SGK/28 và quan sát

H19

GDMT: Tại sao Đinh Bộ Lĩnh chọn Hoa Lư

làm kinh đô?

HS: trình bày theo SGK, kết hợp H19

GV: Việc nhà đinh đặt tên nước và không

dùng niên hiệu của Trung quốc nói lên điều

gì?

- Khẳng định người Việt có giang sơn, bờ cõi

riêng

- Nước đại Cồ Việt độc lập, ngang hàng với

trung quốc chứ không phải là nước phụ thuộc

GV: Nhà Đinh có biện pháp gì để xây dựng

đất nước?

HS: SGK

1 Công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân và

tổ chức bộ máy nhà nước thời Đinh

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôiHoàng đế ( Đinh Tiên Hoàng), đặt tênnước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở HoaLư.( Ninh Bình)

- Năm 970, vua Đinh đặt niên hiệu làThái Bình:

+ Phong vương cho con, cử cáctướng thân cận nắm giữ các chức vụchủ chốt

Trang 29

GV giảng: Thời Đinh nước ta chưa có luật

pháp cụ thể, Nhà Đinh – Tiền Lê coi trọng

luật pháp cho đặt vạc dầu sôi và chuồng hổ

trước điện , răn đe mọi người

GV: Những việc làm của nhà Đinh có ý nghĩa

gì?

HS: Đưa đất nước phát triển trong buổi đầu

độc lập

HS quan sát H18

GV: Vì sao nhân dân lập đền thờ vua Đinh?

GDMT: ý thức giữ gìn tôn tạo các di tích lịch

- Công lao của Đinh Bộ Lĩnh:

+ Có công lớn trong việc dẹp loạn 12

sứ quân

+ Đặt tên nước, chọn kinh đô, khôngdùng niên hiệu của hoàng đế Trungquốc đã khẳng định đất nước ta là “nước Việt lớn”, nhà Đinh có ý thứcxây dựng nền độc lập, tự chủ

2 Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê

* Sự thành lập nhà Lê:

- Lê Hoàn:

+ Sinh ra trong một gia đình nghèo ởThanh Hóa, bố mẹ mất sớm phải làmcon nuôi một viên quan họ Lê,giúpĐinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.+ Được vua Đinh phong chức Thậpđạo tướng quân Điện tiền chỉ huy sứ.+ Đinh Tiên Hoàng mất, ông làm phụchính cho vua Đinh Toàn

- Trước nguy cơ xâm lược của nhàTống, ông được Thái hậu họ Dương

và quan lại đồng tình đã suy tôn lênlàm vua, lập nên nhà Lê ( Tiền Lê)

Trang 30

GV: Em có nhận xét gì về tổ chức nhà nước

thời Lê?

HS: Nhà Tiền Lê đã tiến thêm một bước trong

việc xây dựng chính quyền độc lập tự chủ là

sự hoàn thiện chính quyền ở trung ương, chia

laiụ đơn vị hành chính cả nước, chú trọng xây

lần thứ nhất tường thuật diễn biến

GV yêu cầu HS tường thuật lại

GV: Cuộc kháng chiến mang lại ý nghĩa gì?

HS: Khẳng định quyền làm chủ đất nước

GV: Em có nhận xét gì về công lao của Lê

Hoàn đối với nước ta?

quan trọng

- Cả nước chia thành 10 lộ, dưới lộ cóphủ và châu

- Xây dựng quân đội ( 10 đội và hai

bộ phận: cấm quân và quân địaphương)

3 Cuộc kháng chiến chống Tống của

* Công lao của Lê Hoàn: tổ chức vàlãnh đạo cuộc kháng chiến chốngTống giành thắng lợi, có ý nghĩa lịch

Trang 31

- Nhà Đinh đã làm gì để xây dựng đất nước?

- Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn diễn ra như thế nào?

II Sự phát triển kinh tế và văn hóa.

HS thảo luận:

Nhóm 1: Tình hình nông nghiệp nước ta thời

Đinh – Tiền Lê?

HS: dựa theo SGK

GV giảng: Thời Đinh – Tiền Lê, phần lớn

ruộng đất là ruộng đất công làng xã Nông dân

được làng xã chia ruộng đất để cày cấy, ngược

lại họ có nghĩa vụ nộp thuế và đi lính cho nhà

Trang 32

GDMT: Công cuộc khẩn hoang và thủy lợi có

tác dụng gì?

công cuộc khai khẩn đất hoang, công việc

thủy lợi góp phần xây dựng tinh thần ý thức

lao động của nhân dân ta

Nhóm 2: Các biện pháp của nhà Lê đem lại

kết quả gì?

HS: SGK

Nhóm 3: Em hãy nêu vài nét về tình hình thủ

công nghiệp nước ta thời Đinh – Tiền Lê?

HS: Dựa theo SGK trả lời

GV giới thiệu sản phẩm nổi tiếng

“ Chiếu Nga Sơn… Hà Đông”

GV liên hệ các nghề cổ truyền hiện nay

“ Ai về…… đâm tiêu”

GV: Vì sao thủ công nghiệp phát triển?

HS: Đất nước được độc lập, thợ thủ công lành

nghề không còn bị bắt sang Trung Quốc như

thời Bắc thuộc, bản tính cần cù và kinh

nghiệm nhân dân từ xưa

HS miêu tả cung điện Hoa Lư

Nhóm 4: Thương nghiệp có đặc điểm gì đáng

chú ý?

HS: SGK

GV phân tích:

- Từ năm 976, thuyền buôn các nước ngoài

vào nước ta dâng nhiều sản vật quý lạ cho vua

Đinh xin được tiếp tục trao đổi buôn bán  các

a Nông nghiệp:

- Quyền sở hữu ruộng đất thuộc vềlàng xã, theo tập tục chia nhau càycấy, nộp thuế, đi lính và làm lao dịchcho nhà vua

- Việc đào vét kênh mương, khaikhẩn đất hoang… được chú trọng

- Kết quả:

+ Nông nghiệp ổn định và bước đầuphát triển, nghề trồng dâu tằm cũngđược khuyến khích

+ Các năm 987,989 được mùa

b Thủ công nghiệp:

- Xây dựng một số xưởng thủ công:đúc tiền, chế vũ khí, may mũ áo, xâycung điện, chùa chiền

- Các nghề thủ công cổ truyền pháttriển: dệt lụa, làm gốm

Trang 33

ngành nghề thủ công trong nước phát triển

không những về số lượng mà cả chất lượng

- Đến thời Tiền Lê do đào thêm sông, đắp

thêm đường … tạo thuận lợi cho buôn bán

trong nước và nước ngoài

GV: Việc thiết lập quan hệ bang giao với nhà

Tống có ý nghĩa gì?

HS: Củng cố nền độc lập, tạo điều kiện cho

ngoại thương phát triển

HS mô tả đền thờ vua Lê ( quan sát H20

HS: các biện pháp trong nông nghiệp, thủ

công nghiệp: đất nước được độc lập, các thợ

thủ công lành nghề không còn bị bắt đưa sang

HS: trình bày sơ đồ đã chuẩn bị ( Bảng phụ)

2 Đời sống xã hội và văn hóa:

a Xã hội: 3 tầng lớp

Tầng lớp thống trị Vua Quan văn, võ Nhà sư

Tầng lớp bị trị ( Nông dân tự do, cày ruộng

công làng xã)

Tầng lớp nô tì.

( số lượng không nhiều)

Trang 34

GV hướng dẫn HS: nhận thấy phần chủ yếu

trong xã hội là nông dân Quyền lơi của họ

gắn với làng nước (do đó là những người nông

dân tự do, cày ruộng công làng xã), cuộc sống

của họ đơn giản, bình dị Còn tầng lớp nô tì,

chiếm số lượng ít, họ có đời sống khổ cực,

chịu bất công nhất và là tầng lớp dưới cùng

GV giới thiệu thêm: Vùng nào cũng có lò vật,

trai gái đều chuộng võ, ca hát  tinh thần

thượng võ, lạc quan, yêu đời

- Nhiều loại hình văn hóa dân giannhư ca hát, nhảy múa, đua thuyền…tồn tại và phát triển

- Nêu những nét chính về tình hình kinh tế nước ta thời Đinh – Tiền Lê

- Đời sống xã hội và văn hóa nhân dân thời Đinh –Tiền Lê

5.Hướng dẩn học tập ở nhà:

- Học bài

- Chuẩn bị bài 10.( sưu tầm tư liệu về Lý Công Uẩn)

IV Rút kinh nghiệm:………

………

Trang 35

CHƯƠNG II: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ

+ Bối cảnh ra đời của nhà Lý, việc dời đô ra Thăng Long: nguyên nhân, ý nghĩa

+ Tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức quân đội, bộ luật đầu tiên của nước ta và chínhsách đối nội, đối ngoại của nhà Lý

- Tư tưởng:

+ Lòng tự hào là con dân nước Đại Việt

+ Ý thức chấp hành pháp luật và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc

2 Kiểm tra kiến thức: Kiểm tra 15 phút

- Triều thần chán ghét nhà Lê tôn LýCông Uẩn lên ngôi vua Nhà Lý đượcthành lập

Trang 36

GV:Sau khi lên ngôi, Lý Công Uẩn đã tiến

hành làm gì?

HS: Dời đô, đặt lại quốc hiệu

GV giải thích ý nghĩa niên hiệu

GV: Vì sao nhà Lý chọn thăng Long làm đất

đóng đô?

HS: Đọc Chiếu dời đô (SGK/35)

GV giảng: Thế kỉ XI, Thăng Long là kinh

đô của nước Đại Việt cường thịnh, một

thành thị có quy mô lớn trong khu vực và

trên thế giới Quyết định sáng suốt của Lý

Công Uẩn

GV liên hệ thực tế kỉ niệm 1000 năm Thăng

Long - Hà Nội

GV: Tại sao nhà Lý lại giao các chức vụ

quan trọng cho những người thân cận nắm

giữ?

HS: Thực hiện chế độ cha truyền con nối,

theo lệ: Ai là con cháu quan lại mới được

( vùng này mặt đất rộng mà bằngphẳng, thế đất cao mà sáng sủa, dân

cư không khổ thấp trũng tối tăm,muôn vật hết sức tươi tốt phồn thịnh.Xem khắp đất Việt đó là nơi thắngđại, thực chất là chỗ hội tụ quan yếucủa bốn phương Đúng là nơi thượng

đô kinh sư mãi muôn đời.)

- Địa phương: 24 lộ, dưới lộ là phủ,dưới phủ là huyên, dưới huyện làhương, xã

 chính quyền quân chủ, khoảng cáchgiữa chính quyền với nhân dân, giữavua với dân chưa sâu sắc Nhà Lýluôn coi dân là gốc rễ sâu bền

2 Luật pháp và quân đội

Trang 37

GV: Nhà Lý chú trọng đến luật pháp như

thế nào?

HS: Ban hành Bộ hình thư

GV giảng:Bô luật gồm 3 quyển quy định

chặt chẽ việc bảo vệ nhà vua, cung điện và

tài sản nhân dân

HS đọc đoạn trích về lời nhận xét (SGK/37)

về bộ luật Hình thư và nêu sự cần thiết và

tác dụng của bộ luật này

GV: Quân đội thời Lý được tổ chức như thế

quốc gia: liên kết với các tù trưởng, sử dụng

linh hoạt chính sách ngoại giao…( đối nội

và đối ngoại)

a Luật pháp:

Năm 1042, nhà Lý ban hành Bộ hìnhthư - bộ luật thành văn đầu tiên củanước ta:

+ Quy định chặt chẽ việc bảo vệ nhàvua và cung điện

+ Xem trọng việc bảo vệ của công vàtài sản của nhân dân, nghiêm cấmviệc giết mổ trâu bò, bảo vệ SXNN.+ Người phạm tội bị xử phạt nghiêmkhắc

b Quân đội:

- Có quân bộ vá quân thủy

- Vũ khí: giáo mác, dao, kiếm, cung,

nỏ, máy bắn đá…

- Trong quân chia làm hai loại: cấmquân và quân địa phương

c Chính sách đối nội, đối ngoại

- Củng cố khối đoàn kết dân tộc

- Đặt quan hệ ngoại giao bình thườngvới nhà Tống và Cham-Pa

- Kiên quyết bảo toàn lãnh thổ

- Chuẩn bị diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống( 1075)

Trang 38

- Kiến thức:HS hiểu được:

+ Âm mưu xâm lược nước ta thời đó của nhà Tống

+ Hiểu được cuộc tiến công, tập kích sang đất Tống (Giai đoạn 1- 1075) của LýThướng Kiệt là hành động tự vệ chính đáng của ta

- Nhà Lý được thành lập như thế nào? Nhà Lý đã tổ chức chính quyền trung ương vàđịa phương ra sao?

- Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc gia thống nhất?

* Giới thiệu bài.

I.Giai đoạn thứ nhất

Trang 39

HS theo dõi SGK/39.

GV: Tình hình nhà Tống trước khi xâm lược

Đại Việt

HS: dựa theo SGK trả lời

GV: Nhà Tống xâm lược Đại Việt để làm

gì?

HS: giải quyết khó khăn trong nước

GV: Để đánh chiếm đại Việt nhà Tống đã

HS: Chủ trương tiến công trước để tự vệ

GV: Em biết gì về Lý Thường Kiệt?

HS: Nhận xét về kế sách sáng tạo và độc

đáo: “Tiến công trước để tự vệ”

GV phân tích tình hình lúc này qua câu nói

của Lý Thường Kiệt “ Ngồi yên …của giặc”

GV tường thuật diễn biến trên lược đồ

HS tường thuật lại

GV: Cuộc tiến công có kết quả như thế nào?

HS: SGK

GV nhấn mạnh: Đây là cuộc tấn công để tự

vệ của nhà Lý chứ không phải cuộc tấn

công xâm lược

HS thảo luận: Vì sao nói đây là cuộc tiến

công để tự vệ chứ không phải là cuộc tấn

ta

- Từ giữa TK XI, tình hình nhà Tốnggặp nhiều khó khăn Nhà Tồng dùngchiến tranh để giải quyết tình trạngkhủng hoảng trong nước và đưa nước

ta trở lại chế độ đô hộ như trước

- Nhà Tống xúi giục Chăm-Pa đánhlên từ phía Nam, ngăn cản việc buônbán ở biên giới phía Bắc, dụ dỗ các tùtrưởng dân tộc

2 Tổ chức kháng chiến của nhà Lý

a Sự chuẩn bị của nhà Lý

- Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làmngười chỉ huy, tổ chức kháng chiến

- Quân đội được mộ thêm quân vàtăng cường canh phòng, luyện tập,làm thất bại âm mưu dụ dỗ của nhàTống

- Lý Thánh Tông và Lý Thường Kiệtđem quân đánh Cham-Pa

- Chủ trương : tiến công trước để tựvệ”

b Diễn biến:

- 10/1075, Lý Thường Kiệt đem 10vạn quân tấn công vào châu Khâm,châu Liêm ( Quảng Đông)

- Sau đó kéo quân về tấn công châuUng( Quảng Tây)

c Kết quả: sau 42 ngày chiến đấuquân ta hạ được thành Ung Châu vàrút quân về nước

Trang 40

công xâm lược?

- Ta chỉ tấn công các căn cứ quân sự, kho

lương thảo là những nơi quân tống tập trung

lực lượng, lương thực, vũ khí để xâm lược

Đại Việt

- Khi hoàn thành mục đích quân ta rút về

nước

GV : Ý nghĩa của cuộc tấn công này?

HS: Dựa vào SGK trả lời

Định dạng
Số trang	178
Dung lượng	324,99 KB