Bªn c¹nh nh÷ng ¸ng th¬ v¨n bÊt hñ vÒ lßng yªu níc th¬ng d©n, chóng ta cßn thÊy mét NguyÔn Tr¸i thi nh©n sèng thanh cao hoµ hîp víi thiªn nhiªn, yªu thiªn nhiªn... Rót kinh nghiÖm[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 21
Văn bản:
bài ca côn sơn
<Nguyễn Trãi>
A Mục tiêu: Giúp HS:
1 Kiến thức:
- Nắm đợc sơ giản về tác giả Nguyễn Trãi; sơ bộ về đặc điểm thể thơ lục bát
- Hiểu đợc sự hoà nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn đợc thể hiện trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Nhận biết thể loại thơ lục bát
- Phân tích đoạn thơ chữ Hán đợc dịch sang tiếng Việt theo thể thơ lục bát
3 T t ởng :
- Giáo dục lòng yêu thiên nhiên quê hơng đất nớc, ý thức học tập, trân trọng các bậc tiền nhân
B Chuẩn bị:
- SGK, SGV, TLHDTH chuẩn KTKN, chân dung Nguyễn Trãi, tranh ảnh Côn Sơn
- Trò: Đọc kĩ bài thơ, hoàn cảnh sáng tác, chú thích; soạn bài theo câu hỏi SGK
C Ph ơng pháp:
- P.P: Đọc diễn cảm, vấn đáp, phân tích giảng bình, tổ chức cho HS tiếp nhận kiến thức
- KT: Động não
D Tiến trình giờ dạy
1- ổ n định tổ chức (1’): Sĩ số:
2- Kiểm tra bài cũ (5’)
? Đọc thuộc lòng 2 bài thơ “ Sông núi nớc Nam” và “ Phò giá về kinh”(Cả
phiên âm và dịch nghĩa)
? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của hai bài thơ?
- Nghệ thuật + Thể thơ…
+ Giọng thơ: Hùng hồn, hào sảng, đanh thép, tự hào
+ Ngôn ngữ hàm súc cô đúc
- Nội dung: - Sông núi nớc Nam: Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên khẳng
định chủ quyền lãnh thổ đất nớc, nêu cao ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyến
đó trớc mọi kẻ thù
- Phò giá về kinh: Hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời đại nhà Trần
3- Bài mới
* Giới thiệu bài( 2’) : Nguyễn Trãi, vị anh hùng dân tộc văn võ song toàn Với
ông yêu nớc và thơng dân luôn song hành trong trái tim đầy nhiệt huyết Bên cạnh những áng thơ văn bất hủ về lòng yêu nớc thơng dân, chúng ta còn thấy một Nguyễn Trái thi nhân sống thanh cao hoà hợp với thiên nhiên, yêu thiên nhiên Để hiểu rõ hơn tâm hồn cao khiết ấy chúng ta cùng đến với bài thơ “ Côn Sơn ca”
Hoạt động 1 P.P: Vấn đáp, thuyết trình I Giới thiệu chung ( 6’)
Trang 2KT: động não
?) Nêu những hiểubiết của em về tác giả?
- Gọi HS trình bày GV chốt, bổ sung
- Ông có công lớn với dân với nớc, với nhà Lê
nhng cuộc đời lại kết thúc bi thảm trong vụ án
Lệ chi viên năm 1442 – Năm 1464 Vua Lê
Thánh tông đã rửa oan cho ông
?) Hãy kể tên một số tác phẩm của Nguyễn Trãi
mà em biết?
- Bình Ngô đại cáo, Ưc Trai thi tập, Quốc âm thi
tập, Quân trung từ mệnh tập…
? Hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
Hoạt động 2 P.P: Vấn đáp, ptích Gbình
KT: động não
* GV nêu yêu cầu đọc
- Nhịp 2/2/2
- GV đọc mẫu, gọi nhiều HS đọc
? Giải thích một số từ?
- Đàn cầm, Côn Sơn, nêm
? Thể thơ? Đặc điểm của thể thơ?
- Nguyên tác: chữ hán=> dịch thơ lục bát
+ Câu 6 chữ, câu 8 chữ
+ Vần
+Nhịp 2/2/2/; 3/3; 4/4…
* GV: Bài thơ viết bằng chữ hán gồm 36 câu,
SGK trích 12 câu
? Bài thơ biểu đạt mấy nội dung?
- Cảnh trí Côn Sơn
- Tâm hồn Nguyễn Trãi
? Cảnh trí Côn Sơn đợc gợi tả bằng những chi
tiết nào?
- Côn Sơn có: Suối, đá rêu phơi, thông nh nêm,
trúc râm
? Có gì độc đáo trong cách tả suối, đá?
- H ảnh so sánh => bức tranh hài hoà màu sắc,
đờng nét, âm thanh
* GV: Trong quan niệm xa; tùng, cúc trúc mai
t-ơng trng cho sự thanh cao trong sạch của quân
tử, giai nhân
? Tùng, trúc gợi cảm giác về một thiên nhiên nh
thế nào?
- Thanh cao mát mẻ trong lành => Vẻ đẹp của
ngàn xa
? Bằng cách miêu tả đó em có cảm nhận gì về vẻ
đẹp của Côn Sơn trong hồn thơ Nguyễn Trãi?
- HS phát biểu, nhận xét, GV chốt
? Từ ta trong đoạn thơ chỉ ai? Đợc lặp lại mấy
lần? Tác dụng?
? Hình ảnh và tâm hồn Nguyễn Trãi hiện lên
trong đoạn thơ nh thế nào?
1 Tác giả
- Vị anh hùng dân tộc, văn
võ song toàn
- Năm 1980 ông đợc công nhận là danh nhân văn hoá thế giới
2 Tác phẩm :
- Trích “ Ưc Trai thi tập” sáng tác trong thời gian về sống ẩn dật tại Côn Sơn
II Đọc hiểu văn bản:
(23’)
1 Đọc, hiểu chú thích
2 Kết cấu bố cục:
- Nguyên tác: thơ chữ Hán
- Dịch: thơ lục bát
3 Phân tích:
a Cảnh trí Côn Sơn :
- Cảnh thiên nhiên khoáng
đạt thanh tĩnh nên thơ
Trang 3- Nghe T.suối nh …
- Ngồi trên đá nh…
- Nằm bóng mát
- Ngâm thơ nhàn
? Em có nhận xét gì về cách diễn đạt của đoạn
thơ? - Điệp ngữ, so sánh
? Qua đó em hiểu gì về cuộc sống và tâm hồn
nguyễn Trãi?
- Cuộc sống thảnh thơi
- Tâm hồn: thanh cao hoà mình vào thiên nhiên(
Con ngời và thiên nhiên nh muốn hoà quyện
nhau tạo thành sức sống mãnh liệt cho toàn cảnh
TN)=> tâm hồn thi sĩ
? So sánh tiếng suối với tiếng đàn, tiếng hát do
con ngời tạo ra đã xuất hiện ở nhà thơ nào? Từ
đó em có cảm nhận gì về tâm hồn cốt cách của
họ?
- Sự đồng điệu của những tâm hồn thi sĩ, của
những nhân cách cao đẹp
? Em hiểu nh thế nào về ý thơ: “ Ngâm thơ nhàn
trong bóng trúc râm xanh mát”
- T thế ung dung, nhà tản giao hoà với thiên
nhiên
* GV: Chữ “ Nhàn” lúc này chỉ là nửa bên
ngoài, còn trong ông vẫn đau đáu một niềm tin,
hi vọng có dịp đem tài sức phò vua giúp nớc,
giúp dân=> Một chữ nhàn mang tính tích cực
Hoạt động 3
P.P: vấn đáp, tổ chức cho HS tự tiếp thu kiến
thức
KT: động não
? Từ nhan đề , có những bài ca nào vang lên
trong đó?
- Bài ca về cảnh đẹp Côn Sơn
- Bài ca về niềm vui sống ung dung thanh thản
của con ngời giữa TN tơi đẹp
? Những nét nghệ thuật tiêu biểu của bài thơ?
? Qua bài thơ em ấn tợng nh thế nào về Nguyễn
Trãi?
- HS thảo luận trả lời
- GV chốt: Ngời anh hùng dân tộc, danh nhân
văn hoá gắn bó máu thịt với thien nhiên đất nớc
và con ngời của quê hơng => Bài thơ là tiéng nói
cất lên từ trái tim sâu nặng da diết của ông
Hoạt động 4(5’): P.P: Vấn đáp, tổ chức cho HS
b Tâm hồn Nguyễn Trãi:
- Thanh cao trong sạch,
yêu thiên nhiên và hoà hợp với thiên nhiên
4.Tổng kết :
4.1 Nội dung:
- Bài thơ ca ngợi cảnh Côn Sơn nên thơ hấp dẫn và sự giao hoà trọn vẹn giữa con ngời với thiên nhiên của một tâm hồn cốt cách thanh cao
4.2 Nghệ thuật:
- Giọng thơ nhẹ nhàng êm
ái
- Hình ảnh so sánh, điệp ngữ
4.3 Ghi nhớ: (SGKT81)
III Luyện tập: ( 5’)
1 Đọc thêm: “ Đêm Côn Sơn” của Trần Đăng Khoa
2 Bài 1( 81): Hình ảnh so sánh độc dáo trong thơ Hồ Chí Minh và thơ Nguyễn Trãi qua hai câu thơ…
Trang 4tự tiếp thu kiến thức ; KT: động não
? Đọc thuộc bài thơ? – 2 HS đọc, nhận xét
- GV đánh giá
? Đọc và làm bài tập1T81( SBT)
- Hình ảnh so sánh độc dáo trong thơ Hồ Chí
Minh và thơ Nguyễn Trãi qua hai câu thơ có
điểm tơng đồng?
“ Tiếng suối trong nh tiếng hát xa”
“ Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe nh tiếng đàn cầm bên tai”
- HS tự bộc lộ
- GV bổ sung
- Là sản phẩm của những tâm hồn thi sĩ hoà nhập với thiên nhiên
+ Nguyễn Trãi: Tiếng suối, tiếng đàn cầm +Bác Hồ: Tiếng suối, tiếng hát
4 Củng cố :(2’)
?) Nêu cảm nhận về bài thơ?
- bài thơ là tiếng nói và tâm hồn của bậc vĩ nhân
- Là bức tranh thấm đẫm tình quê tình ngời
5 H ớng dẫn về nhà( 1 )’
- Học thuộc và phân tích bài thơ
- Soạn: Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trơng trông ra
Từ Hán Việt
E Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
***************************