giáo án tích hợp liên môn ngữ văn 6 bài sông nước cà mau

Kiến thức - Hiểu biết về tác giả, Đoàn Giỏi và tác phẩm Đất rừng phương Nam - Thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vùng đất phương Nam - Phân tích được tác dụng của một số biệ

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

- Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

- Phòng giáo dục và đào tạo Hoàng Mai

- Trường THCS Yên Sở

- Địa chỉ: 225 Phố Yên Duyên- Phường Yên Sở- Quận Hoàng Mai- Hà Nội

- Điện thoại: 0438612726

- Thông tin về giáo viên :

Họ và tên: Tạ Minh Thủy

Ngày sinh: 28-01-1986 Môn: Ngữ văn

Điện thoại: 0983854648 ; Email: taminhthuy2801@gmail.com

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI

1 Tên hồ sơ dạy học

Tích hợp liên môn lịch sử, địa lí, âm nhạc, mĩ thuật qua văn bản “Sông nước Cà Mau”- Học kì II Ngữ Văn 6

2 Mục tiêu dạy học

a Kiến thức

- Hiểu biết về tác giả, Đoàn Giỏi và tác phẩm Đất rừng phương Nam

- Thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người vùng đất phương Nam

- Phân tích được tác dụng của một số biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích

b Kĩ năng

- Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có sử dụng phương thức miêu tả kết hợp với thuyết minh, tự sự

- Đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản

- Nhân biết các biện pháp nghệ thuật sử dụng trong văn bản và vận dụng khi làm bài văn miêu tả

c Thái độ

- Yêu quê hương đất nước, tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc

- Bảo vệ môi trường thiên nhiên

d Tích hợp

- Tích hợp liên môn: địa lí, âm nhạc, mĩ thuật

- tiếng việt (tìm hiểu, phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ)

3 Đối tượng dạy học của bài học

*Đối tượng dạy học là học sinh khối 6

- Số lượng học sinh: 32 em

- Số lớp thực hiện: 01 lớp

* Dự án mà tôi thực hiện là kiến thức Ngữ văn 6 đồng thời trực tiếp giảng dạy với các em học sinh lớp 6,7 nên có nhiều thuận lợi trong quá trình thực hiện

- Thứ nhất: các em học sinh lớp 6 ở học kì II đã được tiếp cận và làm quen với các tiếp xúc, tổ chức bài học bậc THCS và môn Ngữ văn 6 nói riêng nên các em đã bớt bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức hoạt động mà giáo viên đưa ra

- Thứ hai: Đối với kiến thức bài “ Sông nước Cà Mau” các em đã được làm quen với các bài văn miêu tả, tự sự từ tiểu học, được làm quen với phương thức tự sự từ học kì

I và phương thức miêu tả qua bài “Tìm hiểu chúng về văn miêu tả” trước đó

- Thứ 3: Đối với các môn học khác cũng vậy như môn: Âm nhạc, mĩ thuật, lịch sử, địa lí cùng kiến thức thực tế các em cũng có một số hiểu biết liên quan Vì vậy khi cần tích hợp kiến thức của một môn học nào đó vào bài học để giải quyết vấn đề trong bài các em không cảm thấy bỡ ngỡ

4 Ý nghĩa của bài học

Qua dạy học thực tế nhiều năm tôi thấy rằng việc tích hợp kiến thức giữa các môn học vào giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó không chỉ đòi hỏi người giáo viên giảng dạy bộ môn không chỉ nắm bắt nhuần nhuyễn kiến thức bộ môn mình giảng dạy mà còn phải không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức của những bộ môn học khác để giúp các em giải quyết các tình huống, các vấn

đề đặt ra trong môn học nhanh chóng và hiệu quả nhất

Đối với việc tích hợp kiến thức các môn âm nhạc, mĩ thuật, lịch sử, địa lí vào bài dạy “ Sông nước Cà Mau” sẽ giúp các em có cái nhìn bao quát và cảm nhận độc đáo riêng mình về vùng cảnh quan sông nước, vừa mới lạ, vừa hấp dẫn trong tư duy, kinh nghiệm của học sinh thành phố Đồng thời các em được chủ động tìm hiểu, sưu tầm hình ảnh, làm việc và trình bày kết quả thảo luận, của từng nhóm một cách chủ động, sáng tạo

Trong thực tế chúng tôi thấy khi bài soạn có tích hợp với kiến thức của các môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn những vấn đề đặt ra trong SGK Từ đó bài học trở nên sinh động hơn, học sinh có hứng thú bài học, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạo hơn đồng thời vận dụng vào thực tế tốt hơn

5 Thiết bị dạy học, học liệu

* Giáo viên:

- Kiến thức về cuộc đời tác giả Đoàn Giỏi, các tác phẩm của ông, trong đó đặc biệt

là truyện “Đất rừng phương Nam”

- Kiến thức lịch sử liên quan đến vùng đất Cà Mau, dòng sông Năm Căn và lịch sử khai phá, chiến đấu bảo vệ đất nước của ông cha ta

- Kiến thức địa lí về dòng sông Năm Căn, vị trí của vùng đất Cà Mau trên bản đồ đất nước

- Kiến thức âm nhạc, hội họa qua hình ảnh tư liệu về cuộc sống, con người nơi đây

và những cảnh đẹp khác của quê hương đất nước

* Học sinh:

- Soạn bài ở nhà

- Sưu tầm tranh ảnh về sông nước Cà Mau, những bài hát, câu hò về vùng sông nước miền Nam nói chung và Cà Mau nói riêng

* Ứng dụng CNTT:

- Sử dụng phần mềm Powerpoint để trình chiếu các Slide minh hoạ nội dung kiến thức từng phần cần truyền đạt cho học sinh

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Đối với bài “ Sông nước Cà Mau” giáo viên thực hiện theo các bước sau:

* Ổn định lớp

* Bài mới: Giới thiệu bài

Nhà thơ Tố Hữu đã viết đầy tự hào về tổ quốc thân yêu của chúng ta

“ Có nơi đâu đẹp tuyệt vời Như sông, như nuí, như người Việt Nam”

thật vậy các em ạ, đi đâu ta cũng thấy đất nước mình thật đẹp Vẻ đẹp ấy đã được rất nhiều nhà văn, nhà thơ ghi dấu trong những tác phẩm của họ Và hôm nay, cô trò mình hãy cùng bước lên con thuyền tri thức để đến với vùng sông nước Cà Mau để cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người nơi tận cùng cực Nam tổ quốc qua văn bản “Sông nước Cà Mau”

Hoạt động của thầy HĐ của

trò

Nội dung cần đạt

HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung

GV : chúng ta hãy cùng tìm hiểu những kiến thức

chung xoay quanh văn bản, trước hết là tác giả

? Dựa vào phần chú thích (*), em có thể giới thiệu

đôi nét về tác giả Đoàn Giỏi ?

GV : chiếu hình ảnh tác giả :Mời các em quan sát

trên máy, đây là hình ảnh về nhà văn Đoàn Giỏi

ông sinh năm 1925, mất năm 1989 Sinh ra và lớn lên

trong một gia đình rất khá giả ở Tiền Giang, Đoàn

Giỏi có một cơ ngơi tòa ngang dãy dọc, nhưng năm

1954 ông tập kết ra Bắc, hiến toàn bộ nhà cửa cho

cách mạng, nhà ông nay là UBND huyện Châu

Thành

Dù phần lớn cuộc đời ông sống ở miền Bắc nhưng cả

tâm hồn và các sáng tác của mình, ông đều hướng về

HS trình bày

I, Tìm hiểu chung

1) Tác giả

- Đoàn Giỏi (1925-1989), quê ở Tiền Giang

- Thường viết về thiên nhiên, con người Nam Bộ

mảnh đất phương Nam – quê hương yêu dấu của nhà

văn

GV chiếu hình ảnh tác phẩm “Đất rừng phương

Nam”

Nhắc tới Đoàn Giỏi, không thể không kể đến một tác

phẩm đã làm nên tên tuỏi của ông : đó là truyện “Đất

rừng Phương Nam”

Truyện là trong những sáng tác xuất sắc nhất viết cho thiếu nhi Qua chặng đường phiêu dạt

tìm cha của chú bé An, nhà văn đã đưa người đọc đến

với một vùng sông nước Cà Mau đầy màu sắc, thiên

nhiên hoang dã mà phong phú, con người hiền hòa,

mộc mạc

? em biết gì về xuất xứ của văn bản chúng ta sẽ

được tìm hiểu?

Trích từ chương XVIII của truyện “Đất rừng phương

Nam”

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Em có hình

dung gì về vị trí quan sát của người kể ?

- Ngôi thứ nhất -> sinh động, chân thực

- Đi thuyền trên các con sông -> rất thích hợp

cho việc miêu tả

GV : truyện được kể theo ngôi thứ nhất với người

kể là chú bé An trên con thuyền xuôi theo hành

trình trên các dòng sông xứ Cà Mau Đó là điểm

nhìn phù hợp, giúp chú bé có thể quan sát thuận

lơi, miêu tả vừa chi tiết vừa cụ thể cảnh vật Ngôi

kể thứ nhất khiến cảm nhận của người kể hiện lên

thật sinh động và chân thực

? văn bản này sử dụng phương thức biểu đạt nào

là chủ yếu ?

GV : nhấn mạnh : TP “đất rừng phương Nam” là tp

truyện mang yếu tố tự sự nhưng trong đoạn trích

chúng ta được tìm hiểu, phương thức tự sự đan xen

- HS trả lời

HS trả lời

HS nêu ý kiến

2) Tác phẩm

* Xuất xứ

- Trích từ chương 18 truyện “Đất rừng phương Nam

* Phương thức biểu đạt :

tự sự, miêu tả

với yếu tố miêu tả rất linh hoạt, làm nên nét độc đáo

của văn bản

? Dựa theo trình tự miêu tả của người kể, theo em

văn bản có bố cục như thế nào ?

GV chiếu máy sơ đồ bố cục

GV chuyển : Từ những hiểu biết sơ bộ về tác phẩm,

chúng ta hay cùng chú bé An khám phá cảnh sắc nơi

cực Nam tổ quốc qua phần II – Tìm hiểu chi tiết

HĐ 2 : Tìm hiểu chi tiết văn bản

GV gọi HS đọc đoạn 1

GV chiếu ảnh và giới thiệu : đây là hình ảnh toàn

cảnh vùng sông nước Cà Mau,

qua đoạn văn vừa đọc và quan sát hình ảnh minh họa, em có cảm

nhận gì về cảnh sông nước Cà Mau ?

Để trả lời câu hỏi này, các em hãy thảo luận trong 2

phút và trả lời những câu hỏi nhỏ sau :

GV chiếu câu hỏi trao đổi nhóm:

Ấn tượng nổi bật ban đầu của người kể về vùng

sông nước Cà Mau được thể hiện qua những chi

tiết nào ? Người kể đã quan sát cảnh bằng những

giác quan gì ?

Biện pháp nghệ thuật đã được sử dụng trong đoạn

này ?

GV phát giấy thảo luận

GV gọi HS nhóm 1 trình bày phần thảo luận nhóm

HS trả lời

HS đọc

HS đọc câu hỏi

HS trao đổi

HS nhóm

* Bố cục

- 3 phần

II Tìm hiểu chi tiết

1 Cảm nhận chung

về cảnh sông nước

Cà Mau

- Sông ngòi, kênh rạch : bủa giăng chi chít như mạng nhện

- toàn một màu xanh đơn điệu

- nghệ thuật : so sánh, tính từ màu sắc, nhiều giác quan

 thiên nhiên nguyên

sơ, đầy hấp dẫn

mình, GV bình, chốt dần trên máy bằng sơ đồ

? Qua đó, em có nhận xét gì về cảnh quan thiên

nhiên nơi đây ?

 bức tranh thiên nhiên phủ kín màu xanh, thiên

nhiên nguyên sơ, đầy hấp dẫn và bí ẩn

GV chốt: Các em thấy đấy, không chỉ bằng mắt

thấy, tai nghe, mà bằng cả những liên tưởng lí

thú, chú bé An đã vẽ ra trước mắt chúng ta một

khung cảnh thiên nhiên thật mênh mông, như vô

hạn với sông ngòi chằng chịt, với màu xanh bao

trùm khăp nơi Bức tranh thiên nhiên còn có cả

âm thanh rì rào, bất tận,của rừng, của biển tất cả

được khúc xạ qua hơi gió muối mang hương vị

mặn mòi của biển cả- một đặc trưng về khí hậu

mà cõ lẽ chỉ vùng đất này mới có

? Thiên nhiên hùng vĩ lớn lao như vậy, nhưng

chú bé An lại có cảm nhận như thế nào ? Vì sao

?

Nhưng với đầu óc non nớt, ham thích khám phá

của một chú bé như An, những màu sắc và âm

thanh rì rào triền miên ấy ru ngủ thính giác, làm

mòn mỏi thị giác, khiến cậu bé vì choáng ngợp

mà thấy đơn điệu, mỏi mòn

Chuyển ý: muốn biết liệu thiên nhiên có đơn điệu như

cảm nhận ban đầu của An hay không, chúng ta hãy

cùng đến gần hơn với cảnh sông ngòi, kênh rạch

Chúng ta hãy lắng nghe những lời giới thiệu của

nhóm 2 :

? HS: các bạn hãy cho biêt nét độc đáo mà chúng

tôi muốn nói đến là gì ?

GV hướng dẫn các nhóm trả lời câu hỏi của nhóm 2

-> thiên nhiên tự nhiên, hoang dã

-> cách đặt tên không dùng danh từ hoa mĩ, mà dựa

vào đặc điểm của sự vật mà gọi tên

? Từ cách đặt tên đó, em có cảm nhận gì về cuộc

sống và con người nơi đây ?

 thiên nhiên phong phú, con người giản dị, mộc

1 trình bày phần thảo luận của nhóm mình

Hs nêu ý kiến

HS trả lời

HS nhóm

2 Cảnh kênh rạch, sông ngòi

 Kênh rạch

- gọi theo đặc điểm của

mạc, gần gũi với thiên nhiên

GV : Ở miền đất tận cùng cực Nam này, sông ngòi,

kênh rạch nhiều vô kể Mỗi con kênh, con rạch lại

mang một cái tên độc đáo mà rất đỗi dễ gọi, giản dị

Những cái tên gần gũi với con người, phần nào cho

ta thấy được sự phong phú, độc đáo của tự nhiên,

cũng như lỗi sống mộc mạc, gần gũi, gắn bó với thiên

nhiên Đó là một trong những điểm độc đáo, lôi cuốn

của miền đất này

?

GV : tiếp tục hành trình, “ thuyền chúng tôi chèo

thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn,

xuôi về Năm Căn” Cùng diễn tả sự di chuyển của

con thuyền mà nhà văn đã dùng 3 từ không hề trùng

lặp : chèo thoát, đổ ra và xuôi về.Câu văn được tạo

dựng bởi ba nhịp thật uyển chuyển và dòng sông

Năm Căn hiện lên như sự vỡ òa về cảnh sắc trong

tiếng reo vui của cậu bé

Để cùng cảm nhận vẻ đẹp của dòng sông, cô mời

phần trình bày của nhóm 3:

? các bạn ấn tượng với những hình ảnh nào của

dòng sông Năm Căn? Vì sao ?

- mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển

- cá nước bơi hàng đàn

- rừng đước cao ngất như hai dãy trường thành

vô tận

? Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì để làm

nổi bật vẻ đẹp của dòng sông ?

- biện pháp so sánh

- quan sát bằng nhiều giác quan

? Qua đó, em có cảm nhận gì về dòng sông này ?

GV tích hợp với địa lí :

Dòng sông Năm Căn mênh mông sóng nước, nối hai

cửa biển Bồ Đề và Ông Trang,một trong 100 con

sông lớn nhất thế giới dòng sông độc đáo chảy từ

biển ra biển là đã rất gắn bó với cuộc sống của con

người nơi đây

GV tích hợp với lịch sử : (GV chiếu hình trên máy

2 trình bày phần thuyết minh dựa trên tư liệu đã sưu tầm

HS nhận xét

HS nhóm

3 trình bày phần hoạt cảnh

hò hát, cảm nhận

về dòng sông Năm Căn

HS trả lời

HS nêu cảm nhận

từng nơi

- > thiên nhiên phong phú,

đa dạng, con người mộc mạc, gần gũi

 Dòng sông Năm Căn

- Mênh mông, nước

ầm ầm đổ ra biển

- Cá nước bơi hàng

đàn

- rừng đước cao ngất

- lòa nhòa ẩn hiện

- nghệ thuật : so

sánh

 hùng vĩ mà nên thơ, trù phú

HS quan sát)

Và, các em có biết không, trong cuộc kháng chiến

chống Mĩ, nơi đây cũng là căn cứ địa cách mạng,

điểm cuối con đường Hồ Chí Minh trên biển, nơi đi

về của những con tàu không số anh hùng, vận chuyển

lương thực, vũ khí chi viện cho chiến trường miền

Nam góp phần làm nên chiến thắng 30/4/1975 tượng

đài bến Vàm Lũng mà các em nhìn thấy trên màn

hình chính là niềm tự hào của người dân nơi đây

GV chuyển : Vùng đất Cà Mau không chỉ hấp dẫn ở

thiên nhiên nguyên sơ, độc đáo, mà còn cuốn hút

người đọc bởi sự nồng ấm, vui tươi trong sinh hoạt

nơi đây Con thuyền của An đã dừng chân ở một địa

điểm độc đáo, đầy màu sắc, đó là chợ Năm Căn -> 3

Cảnh chợ Năm Căn

Để dễ dàng hình dung quang cảnh một khu chợ nơi

sông nước, cô mời các bạn đến với một clip nhỏ

GV chiếu video về cảnh chợ miền sông nước

Các con vừa xem video giới thiệu một góc nhỏ của

cảnh chợ miền sông nước vùng Cà Mau

Để tìm hiểu về chợ Năm Căn, các nhóm hãy cùng thi

tài qua trò chơi : Ai nhanh hơn

Với câu hỏi sau:

Chợ Năm Căn được miêu tả qua những chi tiết

nào ?

HS thảo luận – GV gọi nhóm 4 trình bày bảng

HS xác định

HS thảo luận 2 phút

- HS theo dõi, ghi bài

3.Cảnh chợ Năm Căn:

- quen thuộc : ồn

ào, đông vui, tấp nập

- độc đáo : + nhiều bến vận

hà, lò than + nhà bè sáng đèn như những khu phố nổi

+ chợ nổi bán đủ thứ

+ hội tụ nhiều dân tộc khác nhau

Các nhóm nhận xét, bổ sung

? Theo em , vì sao chợ Năm Căn lại được tác giả

gọi là “trấn anh chị rừng xanh” ?

 chợ Năm Căn trù phú, độc đáo, đông vui, tấp

nập, đầy màu sắc Con người đến từ nhiều nơi

khác nhau

? em có nhận xét gì về cách giới thiệu và giọng kể

của An trong đoạn này ?

 rất tự nhiên, cậu bé An liệt kê hàng loạt chi

tiết của chợ Năm Căn, giọng kể vui tươi, hồ

hởi, háo hức

GV bình : Chợ Năm Căn nói riêng và vùng đất Cà

Mau nói chung hiện lên thật sinh động, nơi đây

không chỉ đẹp về thiên nhiên , giàu có vè tài

nguyên sông nước, mà còn trù phú, giàu có về văn

hóa, là nơi hội tụ nhiều dân tộc từ khắp nơi Sự

hội tụ đó đem đến cho Cà Mau sự phong phú về

màu sắc, âm thanh, tiếng nói Con người hòa hợp

với nhau và gần gũi với thiên nhiên , tạo nên bản

sắc riêng, độc đáo và hấp dẫn

GV chuyển : Như vậy, trong bài học ngày hôm nay

cô trò mình đã cùng đến với tận cùng của tổ quốc để

thấy được một phần vẻ đẹp đất nước mình Vẻ đẹp đó

đã được nhà văn Đoàn Giỏi miêu tả thật tự nhiên, lí

thú Chúng ta hãy tổng kết lại những điểm cần chú ý

về nội dung và nghệ thuật của văn bản -? III Tổng

kết

-> ghi bảng

HĐ 3 : Tổng kết

? trong bài này, tác giả đã sử dụng những biện

pháp nghệ thuật gì đặc sắc ?

? Qua đó, em có ấn tượng gì về mảnh đất này? Vì

sao ?

 Ghi nhớ (sgk)

GV : để củng cố bài học chúng ta hãy cùng luyện tập

một chút :

GV gọi HS đọc bài tập 1

BT1 (về nhà ) : viết đoạn văn nêu cảm nhận của

HS nêu cảm nhận

HS trả lời

HS đọc

HS tự giới thiệu quê

hương

 chợ Năm Căn tấp nập trù phú, độc đáo

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

 Ghi nhớ (sgk)

IV Luyện tập