Ñoät bieán caáu truùc NST laø nhöõng bieán ñoåi trong caáu truùc NST, goàm caùc daïng: maát vaät laø vì: laøm ñaûo loän caùch saép xeáp haøi hoøa cuûa NST, gaây ra caùc roái loaïn hoaëc [r]
Trang 1Tuần 12
Tiết 22 Chương IV: Biến dị
ĐỘT BIẾN GEN
I/ MỤC TIÊU:
- Nêu được khái niệm biến dị Phát biểu được khái niệm đột biến gen và kể được các dạng đột biến gen
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích để thu nhận kiến thức từ hình vẽ
- Tạo sự hứng thú
II/ CHUẨN BỊ
- Giáo viên: Tranh ảnh, mô hình
- HS: Kiến thức
III/ PHƯƠNG PHÁP: đàm thoại, thảo luận nhĩm, gợi mở, …
IV/ TIẾN TRÌNH BÀI GI Ả NG
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ: Khơng
3 Bài mới: Gv cho học sinh quan sát một số hình ảnh về hiện tượng biến dị ( Nếu có ) Biến dị là gì? ( Là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau ở nhiều chi tiết ) Biến dị tổ hợp
BD di truyền
Đột biến Đột biến gen
Biến dị
Đột biến NST
BD không di truyền (thường biến)
Hãy gắn mạch cịn lại cho
đoạn mạch đơn cđa ph©n tư
ADN cã tr×nh tù s¾p xÕp nh
sau?
Quan sát tranh, th o lu n ả ậ
nhĩm và hồn thành b ng sau: ả
Đoạn
ADN Số CặpNu Điểm khác
so với đoạn (a)
Đặt tên dạng biến đổi
b
c
d
Đột biến gen là gì? Cĩ mấy
dạng đột biến gen?
HS thảo luận 2 phút
Đoạn ADN
Số Cặp Nu
Điểm khác
so với đoạn (a)
Đặt tên dạng biến đổi
một cặp X-G
Mất một cặp nu
c 6 Thêm
một Thêm một
I/ Đột biến gen là gì?
1 Khái niệm:
Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen thường liên quan đến một hoặc một số cặp Nucleotid
2 Các dạng đột biến gen
Cĩ 3 dạng : mất, thêm và thay thế một cặp nu
X
A
T
G
T
G
T A X A
Trang 2Nghiờn cứu SGK, thảo luận
nhúm để xỏc định những
nguyờn nhõn gõy đột biến gen?
Gv laỏy vớ duù: chaỏt ủoọc maứu
da cam, oõ nhieóm do chaỏt thaỷi
coõng nghieọp, chaỏt thaỷi sinh
hoùat, bom nguyeõn tửỷ, thuoỏc
trửứ saõu,…
Vaọy haọu quaỷ ủeồ laùi laứ gỡ?
Caực em caàn laứm gỡ ủeồ haùn
cheỏ nguyeõn nhaõn gaõy ủoọt
bieỏn gen?
Quan sỏt cỏc hỡnh dưới đõy
và cho biết đột biến nào cú hại
và đột biến nào cú lợi cho bản
thõn sinh vật hoặc đối với con
người
Thảo luận nhúm :
Tại sao đột biến gen gõy ra
biến đổi kiểu hỡnh?
Tại sao đột biến gen thể hiện
ra kiểu hỡnh thường gõy hại
cho bản thõn sinh vật?
Đột biến gen cú lợi hay cú hại?
Tại sao?
Vỡ sao đột biến gen thường cú
hại cho bản thõn sinh vật? Nờu
vớ dụ về một số trường hợp đột
biến gõy hại?
cặp
T-A cặp nu
d 5 Thay
cặp A-T bằng cặp G-X
Thay thế một cặp nu
* Tửù nhieõn:- Mụi trường trong cơ thể: rối loạn cỏc quỏ trỡnh sinh lớ, sinh húa
- Mụi trường ngoài cơ thể:
cỏc yếu tố: ỏnh sỏng, nhiệt độ… tỏc động
* Nhõn tạo: Trong thực nghiệm, người ta dựng cỏc tỏc nhõn vật lớ (tia phúng
xạ, tia tử ngoại…) hoặc cỏc tỏc nhõn húa học (Chất độc,…)
Caực beọnh taọt, dũ taọt baồm sinh, …
HS traỷ lụứi
HS traỷ lụứi
Thaỷo luaọn nhoựm 2 phuựt vì nó làm biến đổi cấu trúc prôtêin mà nó mã hoá
vì nó phá vỡ sự thống nhất hài hoà trong kiểu gen đã
qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên,gây ra rối loạn trong quá tình tổng hợp prôtêin
HS traỷ lụứi Đột biến gen thường cú hại cho sinh vật vỡ chỳng phỏ vỡ sự thống nhất hài hũa trong kiểu gen đó qua chọn lọc và duy trỡ lõu đời trong thiờn nhiờn
II/
Nguyeõn nhaõn phaựt sinh ủoọt bieỏn gen
Cỏc yếu tố bờn trong và bờn ngoài
cơ thể tỏc động làm rối loạn quỏ trỡnh tự sao chộp của phõn tử ADN gõy ra đột biến gen
III/ Vai troứ cuỷa ủoọt bieỏn gen
Đa số đột biến gen cú hại cho bản thõn sinh vật Tuy nhiờn một
số ớt cú lụùi cho con người trong thực tiễn sản xuất (trồng trọt, chăn nuụi)
4 Cuỷng coỏ: Nhaộc laùi caực kieỏn thửực ủaừ hoùc
5 Daởn doứ: Hoùc baứi, traỷ lụứi 2 caõu hoỷi trong SKG, Chuaồn bũ baứi sau
Trang 3Tiết 23 Đột biến cấu trúc Nhiễm Sắc Thể
I MỤC TIÊU:
- Trình bày được khái niệm và các dạng đột biến cấu trúc NST.
- Xác định được nguyên nhân và vai trò của đột biến cấu trúc NST.
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, trao đổi theo nhóm và tự nghiên cứu với SGK.
II/ CHUẨN BỊ
- Giáo viên: Tranh ảnh, mô hình
- HS: Kiến thức
III/ PHƯƠNG PHÁP: đàm thoại, thảo luận nhĩm, gợi mở, …
IV/ TIẾN TRÌNH BÀI GI Ả NG
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
Nêu khái niệm đột biến gen?
Các dạng đột biến gen?
Nguyên nhân và vai trị của đột
biến gen?
1 Khái niệm:
Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen thường liên quan đến một hoặc một số cặp Nucleotid
2 Các dạng đột biến gen
Cĩ 3 dạng : mất, thêm và thay thế một cặp nu
Nguyên nhân : Các yếu tố bên trong và bên ngồi cơ thể tác
động làm rối loạn quá trình tự sao chép của phân tử ADN gây ra đột biến gen
Vai trò : Đa số đột biến gen cĩ hại cho bản thân sinh vật
Tuy nhiên một số ít cĩ lợi cho con người trong thực tiễn sản xuất (trồng trọt, chăn nuơi)
Bài mới
GV treo tranh phóng to
hình 22 SGK, GV giới
thiệu cho HS rõ:
Đột biến cấu trúc NST
thường có các dạng: mất
đoạn, lập đoạn, đảo đoạn
và chuyển đoạn.
* GV cho HS quan sát
và yêu cầu Hs thảo luận
nhóm các câu hỏi:
- Các NST sau khi bị đột
biến (hình 22.a, b, c, d)
khác với NST ban đầu
như thế nào?
- Các hình 22a, b, c, d
minh họa những dạng nào
của đột biến cấu trúc
HS quan sát tranh, thảo luận theo nhóm và cử đại diện trình bày câu trả lời.
- Đại diện một vài nhóm trình bày câu trả lời, các nhóm khác bổ sung.
* NST ở hình 22a bị mất đoạn H, NST ở hình 22b bị lặp đoạn B và C, NST ở
I/ Đột biến cấu trúc NST là gì?
1/ Khái niệm: Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
2/ Các dạng đột biến cấu trúc NST:
mất đoạn, lập đoạn, đảo đoạn và chuyển đoạn.
Trang 4- Đột biến cấu trúc NST
là gì? GV theo dõi, nhận
xét, bổ sung và xác nhận
đáp án đúng.
GV yêu cầu học sinh đọc
thông tin trong sgk
Hãy cho biết nguyên nhân
của hiện tượng đột biến cấu
trúc NST?
Tính chất của đột biến
cấu trúc NST là gì?
hình 22c bị đảo đoạn BCD thanh DCB, NST ở hình 22d được chuyển vào một đoạn MNO.
* Các hình 22a, b, c, d minh họa các dạng đột biến NST sau: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn và chuyển đoạn
NST là do các tác nhân vật
lí và hóa học (từ ngoại cảnh) làm phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
HS trả lời
II/ Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST
1/ Nguyên nhân:
NST là do các tác nhân vật
lí và hóa học (từ ngoại cảnh) làm phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của chúng.
2/ Tính chất của đột biến cấu trúc NST
Các gen đã được sắp xếp hài hòa trên NST Nên những biến đổi về cấu trúc, số lượng và trình tự sắp xếp trên gen đó thường gây hại cho sinh vật Tuy nhiên, trong thực tế, cũng có các dạng đột biến cấu trúc NST có lợi.
4 Củng cố:
Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST, gồm các dạng: mất vật là vì: làm đảo lộn cách sắp xếp hài hòa của NST, gây ra các rối loạn hoặc bệnh liên quan đến NST
5 Dặn dò* Học và nhớ phần tóm tắt cuối bài.
* Trả lời các câu hỏi sau2, 3
Kí duyệt, ngày tháng năm
PHT