GV nhấn mạnh: Mặc dù nền kinh tế có nhiều điều kiện để phát triển nhưng những chính sách phản động đó của nhà Nguyễn đã không đáp ứng được nhu cầu của lịch sử kinh tế xã hội.. GV lồng g[r]
Trang 1Chương VI: Việt Nam nửa đầu thế kỉ XIX
Tuần dạy: 31Tiết PPCT: 60 Bài 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ
NGUYỄN
Ngày dạy:
1 Mục tiêu:
1.1 Kiến thức:
-Hs hiểu: Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền Các vua Nguyễn thuần
phục nhà Thanh và khước từ mọi tiếp xúc với các nước phương Tây
-Hs biết: Các ngành kinh tế thời Nguyễn còn nhiều hạn chế
-Tích hợp:Mục 1,2 Nguyễn Ánh lên ngôi vua, thiết lập chế độ hành chính trong cả
nước.Các vua đầu triều chú ý khai hoang, di dân ,lập đồn điền
1.2 Kĩ năng:
-Hs thực hiện thành thạo:Phân tích nguyên nhân và hiện trạng kinh tế thời Nguyễn
-Hs thực hiện được:Sưu tầm tranh ảnh liên quan đến từng thời kỳ lịch sử
1.3 Thái độ:
-Thói quen:Chính sách của triều đình không phù hợp với yêu cầu lịch sử, kinh tế, xã
hội không có điều kiện phát triển
-Tính cách:Đấu tranh vươn lên chống áp bức
2.Nội dung bài học:
-Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền
-Kinh tế dưới triều Nguyễn
3 Chuẩn bị:
3.1 Giáo viên: Bản đồ Việt Nam
3.2Học sinh : Chuẩn bị bài theo câu hỏi.
4.Tổ chức các hoạt động học tập:
4.1/ Ổn định tổ chức và kiểm diện lớp: 72…………73…………74…………
4.2/ Kiểm tra miệng:
Câu hỏi:Nguyễn Ánh lên ngôi vào thời gian nào?Sau khi lên ngôi đã tiến hành làm gì?
HS trả lời theo nội dung bài đã tìm hiểu trước
Gv nhận xét và cho điểm
4.3/ Tiến trình bài học:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học
Giới thiệu bài: Vua Quang Trung mất đi là một tổn thất lớn
cho đất nước Thái tự Quang Toản lên ngôi đã không đập
tan được âm mưu xâm lược của Nguyễn Ánh Triều Tây
Sơn tồn tại được 25 năm (1778 – 1802) thì sụp đổ Chế độ
phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập
Hoạt động 1:Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập
quyền ( thời gian :13’)
*Mục tiêu:KT; Hiểu được việc nhà Nguyễn lập lại chế độ
phong kiến tập quyền.
KN: phân tích, sưu tầm tranh ảnh về Nguyễn Ánh
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - KINH TẾ
1 Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền.
Trang 2GV : giới thiệu cho học sinh biết triều Tây Sơn sau khi
Quang Trung mất, Quang Toản không đủ sức để gánh vác
công việc đất nước, Nguyễn Nhạc chịu an phận không lo
việc nước nữa về sau
? Nhân cơ hội triều Tây Sơn suy yếu, Nguyễn Ánh có hành
động gì?
Hs : Đem thủy binh ra lấn dần vùng đất của Tây Sơn
GV : sử dụng bản đồ Việt Nam để tường thuật trận chiến
đánh đổ Tây Sơn của Nguyễn Ánh
? Nhà Nguyễn làm gì để lập lại chế độ phong kiến tập
quyền? (Nhóm lớn 3’)
Hs : Đặt niên hiệu Gia Long, chọn Phú Xuân làm kinh đô
- Năm 1806, lên ngôi Hoàng Đế
- Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành từ trung ương đến địa
phương
- Chia nước ta thành 30 tỉnh và 1 phủ trực thuộc (phủ Thừa
Thiên)
? Em có nhận xét gì về cách tổ chức đô thị hành chính dưới
triều Nguyễn? (nhóm đôi 3’)
Hs : Đây là lần đầu tiên trên một lãnh thổ thống nhất, các
tổ chức hành chính được sắp đặt chính quy như vậy
? Vua Gia Long chú trọng củng cố luật pháp như thế nào?
Hs : Năm 1815, bộ “Hoàng triều Hình luật” gồm 22
quyển với 398 điều luật đã được ban hành Nội dung dựa
hẳn vào bộ luật nhà Thanh
? Nhà Nguyễn đã thi hành những biện pháp gì để củng cố
quân đội?
Hs : Xây dựng thành trì vững chắc
Lập hệ thống trạm ngựa từ Nam Quan đến Cà Mau
GV : hướng dẫn học sinh quan sát H62, 63 giới thiệu trang
phục của quan, quân thời Nguyễn chứng tỏ nhà Nguyễn rất
quan tâm đến quân đội
? Nhận xét về tính chất đối ngoại của nhà Nguyễn?
Hs : Đóng cửa không tiếp xúc với nước ngoài nhưng lại
thần phục nhà Thanh một cách mù quáng
? Hậu quả của những chính sách đó?
Hs : Thúc đẩy nước Pháp chuẩn bị xâm lược nước ta
Hoạt động 2: Kinh tế dưới triều Nguyễn (thời gian: 15’)
*Mục tiêu:KT:Biết được các chính sách về kinh tế của nhà
Nguyễn và tác động của nó tới tình hình chính trị và kinh
tế của xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX.
KN: phân tích hiện trạng kinh tế triều Nguyễn.
? Tình hình kinh tế nông nghiệp nước ta đầu thế kỉ XIX?
Hs : Nông nghiệp sa sút trầm trọng, đồng ruộng bỏ hoang
nên các vua Nguyễn chú ý khai hoang, lập ấp, đồn điền
? Công cuộc khai hoang ở triều Nguyễn có tác dụng gì?
- Khoảng giữa năm 1802, Nguyễn Ánh kéo quân ra Bắc rồi tiến thẳng về Thăng Long,nguyễn Quang Toản chạy lên Bắc Giang thì bị bắt => Triều Tây Sơn chấm dứt
Năm 1802,Nguyễn Ánh lên ngôi vua,đặt niên hiệu Gia Long, chọn Phú Xuân (Huế) làm kinh đô lập ra triều Nguyễn
- Năm 1806, Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng Đế,lập lại chế độ phong kiến tập quyền.Vua trực tiếp điều hành mọi việc từ trung ương đến địa phương,ban hành bộ Hoàng triều luật
lệ (luật Gia Long) năm 1815
- Các năm 1831-1832 chia nước ta thành 30 tỉnh và 1 phủ trực thuộc
-Quân đội nhiều binh chủng xây thành trì và thiết lập hệ thống trạm ngựa dọc theo chiều dài đất nước
2 Kinh tế dưới triều Nguyễn:
a) Nông nghiệp:
- Chú trọng khai hoang và thi hành các biện pháp di dân,lập ấp và đồn điền,đặt lại chế độ quân điền
-Tuy một số huyện mới được thành lập và
Trang 3(nhóm đôi 3’)
Hs : Tăng thêm diện tích canh tác
? Mặc dù diện tích canh tác tăng thêm nhưng vẫn còn tình
trạng dân lưu vong? Tại sao?
Hs : Vì ruộng đất bỏ hoang nhiều, bọn địa chủ cường hào
cướp ruộng đất của dân, chế độ quân điền không còn áp
dụng
? Thời Nguyễn có quan tâm tu sửa đê điều không? Tại sao
việc đắp đê lại khó khăn như vậy?
Hs : Do tài chính thiếu hụt, nạn tham nhũng phổ biến, hạn
hán lũ lụt xảy ra liên tiếp như ở phủ Khoái Châu
GV nhấn mạnh: Kinh tế nông nghiệp ngày càng sa sút,
không phát triển được
? Thủ công nghiệp thời Nguyễn có đặc điểm gì?
Hs : Lập nhiều xưởng sản xuất, ngành khai thác mỏ được
mở rộng, làng nghề thủ công ở nông thôn và thành thị phát
triển
Hs : đọc phần in nghiêng SGK
? Qua nhận xét trên, em có suy nghĩ gì về tài năng của
người thợ thủ công nước ta đầu thế kỉ XIX?
Hs : thông minh, cần cù, sáng tạo, tay nghề cao, bước đầu
làm quen với một số thành tựu mới ở phương Tây
? Mặc dù có nhiều tiềm lực nhưng vì sao thủ công nghiệp
không phát triển được? (nhóm lớn 3’)
Hs : Thợ giỏi bị bắt vào xưởng của nhà nước, mai một đi
tài năng.Các mỏ khoáng khai thác thất thường và sa
sút.Thợ thủ công phải nộp thuế sản phẩm nặng nề
? Em có nhận xét gì về hoạt động buôn bán trong nước?
Hs : Buôn bán mở rộng ở các thành thị, thị tứ, phố chợ
đông đúc, sầm uất các mặt hàng phong phú
GV : hướng dẫn học sinh quan sát H64 SGK: Thương
nghiệp Hội An đông đúc tấp nập, thuyền bè trên biển như
mắc cửi Gần bờ có những điểm canh quản lý các hoạt
động buôn bán ven biển
? Chính sách ngoại thương của nhà Nguyễn được thể hiện
như thế nào?
Hs : Mở rộng buôn bán với các nước trong khu vực, nhất
là Trung Quốc
GV nhấn mạnh: Mặc dù nền kinh tế có nhiều điều kiện để
phát triển nhưng những chính sách phản động đó của nhà
Nguyễn đã không đáp ứng được nhu cầu của lịch sử kinh tế
xã hội
GV lồng ghép GDMT: Nguyễn Ánh lên ngôi vua, thiết
lập chế độ hành chính trong cả nước.Các vua đầu triều
chú ý khai hoang, di dân ,lập đồn điền.
hàng trăm đồn điền được thành lập ở Nam kỳ nhưng không mang lại hiệu quả thiết thực cho nông dân.Thời Tự Đức đê Văn Giang (Hưng Yên) 18 năm liền bị vỡ
b Thủ công nghiệp -Nhà nước lập nhiều xưởng đúc tiền, đúc súng,đóng tàu…ngành khai thác mỏ được mở rộng nhưng cách khai thác còn lạc hậu và hoạt động thất thường
-Các nghề thủ công vẫn phát triển nhưng phân tán, thợ thủ công phải nộp thuế, sản phẩm nặng nề
c Thương nghiệp -Buôn bán trong nước có nhiều thuận lợi do đất nước đã thống nhất, xuất hiện thêm những thi tứ mới
-Về ngoại thương nói chung nhà nước hạn chế buôn bán với nước ngoài
Trang 4
4.4/ Tổng kết:
Giáo viên cho học sinh làm các bài tập sau, các nhóm thảo luận và tìm ra những câu trả lời đúng nhất:
Bài tập 1: Chọn câu nhận xét đúng, đánh dấu x vào ô trống đầu câu trong các câu dưới đây về chính sách cai trị của nhà Nguyễn trong nửa đầu thế kỉ XIX:
Xây dựng nhà nước quân chủ tập quyền từ trung ương đến địa phương
Nhà Nguyễn cai trị bằng luật pháp như các triều đại trước
Nhà Nguyễn mở quan hệ ngoại giao với nhiều nước
Nhà Nguyễn chỉ thần phục nhà Thanh (Trung Quốc), khước từ tiếp xúc với các nước phương Tây
Nhà Nguyễn chú ý việc khai hoang, lập ấp, lập đồn điền
Chính sách ruộng đất của nhà Nguyễn không còn tác dụng vì địa chủ chiếm đoạt ruộng đất của nông dân
Nhà Nguyễn phải chú ý phát triển công thương nghiệp
Tuy công thương nghiệp có điều kiện phát triển nhưng nhà Nguyễn không phát huy được vì nhà nước nắm độc quyền thuế và đánh thuế rất nặng
4.5/ Hướng dẫn học tập:
*Đối với bài học ở tiết này:
- Về nhà học bài nắm được những chính sách tình hình chính trị, kinh tế
-Làm các câu hỏi ở cuối bài SGK,SBT
*Đối với bài học ở tiết này:
- Chuẩn bị Bài 27: CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN (tiếp theo)
Phần II: Các cuộc nổi dậy của nhân dân:
Soạn bài theo câu hỏi gợi ý:
? Em có nhận xét gì về đời sống nhân dân dưới triều Nguyễn?
? Nguyên nhân nào làm cho đời sống nhân dân cực khổ?
? Tóm tắt những nét chính của 3 cuộc khởi nghĩa của: Phan Bá Vành, Nông Văn Vân,
Lê Văn Khôi
5.Phụ lục:
Sách giáo khoa, Tiến trình lịch sử Việt Nam