Giáo án chủ đề văn 8 kì 2

CÁC BƯỚC XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học -Kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ - Kĩ năng xác định và phân tích chức năng của câu nghi vấn Bước 2: Xây dựng n

CHỦ ĐỀ:

TÌNH YÊU ĐẤT NƯỚC TRONG PHONG TRÀO THƠ MỚI QUA

VĂN BẢN “NHỚ RỪNG”, “ÔNG ĐỒ” TÍCH HỢP CÂU NGHI VẤN

A CÁC BƯỚC XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

-Kĩ năng đọc hiểu văn bản thơ

- Kĩ năng xác định và phân tích chức năng của câu nghi vấn

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học

Tình yêu đất nước trong thơ

mới qua văn bản “ Nhớ

rừng”, “Ông đồ” tích hợp câu

nghi vấn.

Nhớ rừngÔng đồCâu nghi vấnCâu nghi vấn( tiếp theo)

Tên chủ đề Bài tương

ứng

Tổng

số tiết dự kiến

Thứ tự trong KHDH

Hình thức tổ chức

2211

- Tiết 73,74

- Tiết 75,76-Tiết 77,78

Trên lớp -Năng lực chung :

+ Năng lực tự học,giải quyết vấn đề,sáng tạo giao tiếp,hợp tác, sử dụngngôn ngữ Tiếng Việt

- Năng lực chuyênbiệt : tự học, giảiquyết vấn đề, giaotiếp, hợp tác, cảmthụ …

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học

1 Kiến thức

- Nắm được những nét đặc trưng của phong trào Thơ mới giai đoạn 1930-1945.

- Từ đó thấy được sự phát triển của văn học Việt Nam

- Hiểu được đặc điểm của câu nghi vấn và tác dụng

- Hiểu được tác giả Thế Lữ, Vũ Đình Liên với những tình cảm sâu nặng với quê hương đấtnước

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu các văn bản thơ giai đoạn 1930-1945

-Trình bày những suy nghĩ, tình cảm của bản thân với quê hương đất nước

- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực tư duy

b Năng lực chuyên biệt

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

5 Tích hợp

- Mở rộng các tác phẩm Thơ mới giai đoạn 1930-1945

- Liên hệ, so sánh với các tác phẩm có sử dụng câu nghi vấn

Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/ bài tập có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng và vận

Bài thơ giúp em hiểu thêm

gì về tâm sự của người dânViệt Nam đương thời

Thông tin về tác giả, tác

phẩm

Phân tích hình ảnh ông đồngồi viết chữ nho ngày Tếttrong bài thơ

Tâm tư của nhà thơ thểhiện qua bài thơ như thếnào

Đặc điểm hình thức của

câu nghi vấn

Các chức năng chính củacâu nghi vấn

-Phân tích, tìm hiểu từ cácđoạn ngữ liệu của 2 VBthơ và một số ngữ liệukhác

Bước 5: Biên soạn các câu hỏi- bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

-Bố cục

3/VB “Nhớ rừng”-Phân tích hình ảnh, từ ngữ, giọng điệu thể hiện tâm sự của con hổ?

VB “Ông đồ”-Phân tích hình ảnh ông đồ ngồi viết chữ Nho qua các khổ thơ?

4/Hiểu gì về thái độ của tác giả qua 2 bài thơ và em rút ra bài học gì cho bản thânmình?

5/Nêu ngắn gọn giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung của từng VB?

Bộ câu hỏi số 2

1/ Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn là gì? Các chức năng của câu nghi vấn?

2/ Phân tích chức năng của câu nghi vấn được sử dụng trong văn bản thơ đã học?

3/Viết đoạn văn có sử dụng câu nghi vấn

B- KẾ HOẠCH CHI TIẾT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Phẩm chất

- Biết quan tâm đến người thân, trân trọng con người Biết nhường nhịn, vị tha; biết yêumến cảm thông, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, tình yêu thương đối với những người xungquanh cũng như với các nhân vật trong tác phẩm, tôn trọng sự khác biệt về hoàn cảnh,văn hóa, biết tha thứ, độ lượng với người khác Biết tôn trọng những giá trị văn hoá tinhthần cao đẹp của dân tộc Có trách nhiệm, nghiêm túc trong tìm hiểu, học tập

2 Năng lực:

+ Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, sáng tạo.

+ Năng lực chuyên biệt: đọc - hiểu văn bản, phân tích chi tiết, hình ảnh, nhận xét nghệthuật, cảm thụ tác phẩm văn học

Qua bài học, HS biết:

a Đọc hiểu:

- Hiểu được thông điệp, tư tưởng, tình cảm, và thái độ của tác giả

- Nhận biết và phân tích được tác dụng của một số yếu tố hình thức và biện pháp nghệ thuật của thể loại thơ trữ tình

- Biết được sơ giản về phong trào thơ mới

- Hiểu được chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ tri thức Tây học chánghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Nhận biết được hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

- Nhận biết được chủ đề, thông điệp mà văn bản muốn gửi gắm đến người đọc

- Nhận biết được tình cảm, cảm xúc của người viết qua phương tiện ngôn ngữ

- Liên hệ được nội dung nêu trong văn bản với những vấn đề của xã hội trung đại

- Trình bày được ý kiến cá nhân về các vấn đề phát sinh trong quá trình học

tập Nắm bắt được nội dung chính mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Nghe tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác và nhận biết được tính hấp dẫncủa bài trình bày; chỉ ra được những hạn chế (nếu có) của bài

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Phương tiện dạy học:

- Máy tính, máy chiếu

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

2 Hình thức tổ chức dạy học:

- Dạy học cá nhân, nhóm, cả lớp;

- HS thuyết trình, giới thiệu, trao đổi thảo luận

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

- HS quan sát, đoán tên văn bản tương ứng với các hình ảnh

Con cáo và tổ ong Con sói và bầycừu

Thỏ và rùa Ca dao về con cò

(Con cò chết rũ , con cò ăn đêm )

Mượn hình ảnh loài vật để giáo dục hoặc truyền tải một thông điệp nào đó là cách dùng quen thuộc trong các tác phẩm văn học Thế Lữ cũng chọn cách này, thông quahình tượng con hổ bị giam cầm để để bày tỏnỗi niềm của mình trong bài thơ "Nhớ rừng" Đây cũng chính là nội dung tiết học của chúng ta ngày hôm nay

Cách 2:

1.2 Giáo viên phát cho học sinh Phiếu học tập số 1 được thiết kế theo kĩ thuật KWL

và yêu cầu học sinh hoàn thành các cột K

và W trong khoảng thời gian 5 phút Sau đógọi một số học sinh trình bày

muốn biết

về Thế Lữ

và Nhớ rừng

LĐiều tôi

đã học

được về Thế Lữ và Nhớ rừng

II Đọc và tìm hiểu chung về văn bản

* Dự kiến kết quả

1 Đọc- chú thích

- Nêu được ấn tượng chung về văn bản: nỗi

niềm tiếc nuối

- Quan sát sgk, phối hợp cùng bạn bên cạnh

* Xuất xứ, hoàn cảnh ra đời

- Viết năm 1934, in trong tập “Mấy vần thơ”

- Đọc mẫu  H đọc tiếp-> Gọi 2 - 3 học sinhđọc bài thơ

- Gv yêu cầu học sinh nêu ấn tượng nổi bật

về văn bản

- Gv hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ khó Trao đổi với các bạn bên cạnh về những từ ngữ mình không hiểu hoặc chưa hiểu bằng cách dự đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thích trong sách giáo khoa

2 Tìm hiểu chung về văn bản

1 Tìm hiểu về tác giả

- Gv chiếu chân dung Thế Lữ và yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đôi: Giới thiệu vài nét về nhà thơ Thế Lữ?

- Hs quan sát, thảo luận và báo cáo kết quả

Gv tổ chức cho học sinh tìm hiểu về tác phẩm Nhớ rừng thông qua:

PHT số 1

* Tìm hiểu về xuất xứ, hoàn cảnh ra đời

* Bố cục

- Bài thơ được khơi nguồn từ 1 lần đi chơi

vườn bách thú (HN) Tác giả mượn lời con

Hổ bị nhốt trong vườn bách thú để nói đầy

đủ tam sự u uất của 1 lớp người, 1 thế hệ

những năm 1930, bất hòa với cuộc sống thực

tại

-> Là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất

của Thế Lữ, góp phần mở đường cho sự

thắng lợi của thơ mới

PBT số 2

+ Chia bố cục+ Xác định nội dung từng phần

III Đọc hiểu chi tiết văn bản

* Dự kiến kết quả

- Tâm trạng của con hổ trong cảnh ngộ bị tù

hãm ở vườn bách thú

- Thanh điệu

+ Câu 1: một loạt thanh trắc  tạo âm thanh

chối tai, sự gậm nhấm đầy uất úc

+ Câu 2: Sử dụng một loạt thanh bằng  trải

rộng như một tiếng thở dài ngao ngán

Gậm mội nỗi căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua

Thân phận Tâm trạng Từ ngữ

thể hiện tâm trạng

- Đoạn thơ thể hiện điều gì?

Gv tổ chức cho hs thảo luận theo nhóm bàn:

Nhóm 1: Đọc hai câu thơ đầu và hoàn thành PHT số 2

Gậm mội nỗi căm hờn trong cũi sắt

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua

Thanh điệu Thân phận Tâm

trạng

- Gậm khối căm hờn

- Nằm dài trông ngày tháng dần qua

Nghệ thuật:

- Nghệ thuật: nhân hoá, ẩn dụ, nhiều

động từ, tính từ giàu sức gợi tả, biểu

cảm cao, thanh điệu đặc biệt

Điền từ ngữ phù hợp chỉ đặc điểm của cảnh

vật trong vườn bách dưới mắt của con hổ:

- Nhận xét của em về bứa tranh cảnh

vật hiện lên trong mắt con hổ:

Cảnh đơn điệu, nhàm tẻ, giả tạo, vô

+ Dăm vừng lá

: Nhận xét của em về bứa tranh cảnh vật hiện lên trong mắt con hổ:

Nghệ thuật

Nhóm 3: Hoàn thành phiếu học tập số 3

b2 Tâm trạng của con hổ

Phiếu học tập số 3:

Gạch dưới những từ ngữ bộc lộ trực tiếp tâm trạng

con hổ trong những câu sau:

- Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ

- Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm

- Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu

- Ghét những cảnh không đời nào thay

đổi

Những từ ngữ đó cho em hiểu gì về tâm

trạng của con hổ?

Tâm trạng uất hận, chán chường

Nhóm 4: Quan sát bức tranh sau và trả lời câu hỏi:

Mượn hình ảnh con hổ bị nhốt trong cũi sắt, Thế Lữ đang muốn truyền đi một thông điệp nào khác? Cảnh vườn bách thú là thực tại xã hội đương thời, thái độ của hổ là thái độ của người dân đối với xã hội đó 2 Hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ xưa (20’) * Nỗi nhớ da diết về thời oanh liệt, về sơn lâm hùng vĩ (Khổ 2) - Cảnh núi rừng: bóng cả, cây già, gió gào ngàn, nguồn hét núi, thét khúc trường ca dữ dội

-> NT: từ ngữ miêu tả phong phú, giàu sức gợi cảm, gợi tả, điệp ngữ "với", giọng kể say Phiếu học tập số 3: Gạch dưới những từ ngữ bộc lộ trực tiếp tâm trạng con hổ trong những câu sau: - Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ - Nay sa cơ, bị nhục nhằn tù hãm - Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu - Ghét những cảnh không đời nào thay đổi Những từ ngữ đó cho em hiểu gì về tâm trạng của con hổ?

Nhóm 4: Quan sát bức tranh sau và trả lời câu hỏi:

Mượn hình ảnh con hổ bị nhốt trong cũi sắt, Thế Lữ đang muốn truyền đi một thông điệp nào khác?

2 Hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ xưa (20’)

* Nỗi nhớ da diết về thời oanh liệt, về sơn lâm hùng vĩ (Khổ 2)

- Đọc 2 đoạn thơ này em có cảm nhận như thế nào so với các khổ thơ khác trong bài?

- Cảnh giang sơn được miêu tả như thế nào? Nhận xét từ ngữ được sử dụng trong đoạn thơ? Tác dụng của nó?

- Từ đó hình ảnh chúa tể muôn loài được

=> Cảnh núi rừng đại ngàn, lớn lao, phi

thường nhưng cũng hoang vu, bí hiểm

- Hình ảnh chúa sơn lâm:

Lượn tấm thân

Vờn bóng âm thầm

Mắt thần khi đã quắc

-> Từ ngữ gợi tả hình dáng, tính cách, động

từ chỉ hoạt động, nhịp nhàng, uyển chuyển,

nhịp thơ ngắn, linh hoạt

=> Vẻ đẹp oai phong lẫm liệt vừa uy nghi,

dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của

chúa sơn lâm

câu hỏi tu từ, điệp ngữ “nào đâu? đâu?” lặp

đi lặp lại nhiều lần, đảo ngữ, nhịp điệu

nhanh, dồn dập

-> diễn tả thấm thía nỗi nhớ tiếc da diết, đau

đớn, của con hổ đối với những quá khứ huy

hoàng của nó

-> Giấc mơ huy hoàng đã khép trong tiếng

than u uất: Than ôi thời oanh…

HS: Nó gắn với nỗi xót xa, nhớ tiếc, nỗi nhớ

đến quặn lòng được tạo ra bởi những ngữ

ngữ nào đâu, đâu như xoáy sâu vào long con

hổ làm rõ nỗi nhớ tiếc đến quặn lòng Và kết

thúc là những dấu hỏi tu từ như oán thán tiếc

hiện lên với vẻ đẹp như thế nào?

* Nhớ về những kỉ niệm ở chốn rừng xưa ( Khổ 3)

- Cách diễn đạt của tác giả có gì đặc sắc?

Cũng là những hoài niệm về quá khứ nhưng ở đoạn 3 có gì khác với đoạn 2?

? Câu thơ nào trong đoạn thơ thể hiện sự mới mẻ trong cách đặt câu? Tác dụng?

? Đến đây đã thấy được 2 cảnh tượng miêu tả trái ngược nhau Đó là cảnh nào

nuối khôn nguôi làm cho con hổ như chới

với Và lời thơ gấp gáp vội vàng như muốn

níu kéo lại chút gì đó tốt đẹp của ngày xưa

HS: Cảnh vườn bách thú > < cảnh núi non

hùng vĩ Đó là sự đối lập giữa một bên là

cảnh tù túng, tầm thường, giả dối, một bên là

cuộc sống chân thật phóng khoáng, tự do sôi

nổi

HS:

- Diễn tả niềm căm ghét cuộc sống giả dối

tầm thường

- Diễn tả khát vọng mãnh liệt về một cuộc

sống tự do, cao cả, chân thật

GV: Thực tại người dân Việt Nam mất tự

do, sống nô lệ > < Cuộc sống tự do trong quá

khứ, thời oanh liệt của dân tộc

- Làm nổi bật mối bất hòa sâu sắc với thực

tại và niềm khao khát tự do mãnh liệt của tác

giả, của mỗi người dân Việt Nam bấy giờ

3.3 Khao khát giấc mộng ngàn

-> Dùng nhiều câu cảm thán, thán từ bộc lộ

cảm xúc, giọng điệu trầm thống

-> Khát vọng được sống chân thật với cuộc

sống của chính mình, trong xứ sở của mình

Đó là khát vọng tự do, khát vọng giải phóng

-> Mãnh liệt, to lớn nhưng đau xót, bất lực

Đó là bi kịch của con hổ

-> Tâm sự của con hổ là tâm trạng của người

dân Việt Nam mất nước đang sống trong

cảnh nộ lệ và tiếc nhớ khôn nguôi thời oanh

liệt với những chiến công chống giặc ngoại

xâm vẻ vang trong lịch sử dân tộc

hãy chỉ ra sự đối lập của 2 cảnh tượng ấy

? Theo em sự đối lập này có ý nghĩa gì trong việc diễn tả trạng thái tư tưởng của con hổ?

? Điều đó có gì gần gũi với tâm trạng của người dân đương thời?

Đọc khổ cuối? Nội dung của đoạn thơ?

- Nhận xét về giọng điệu khổ thơ?

- Qua đó thể hiện nỗi khao khát “giấc mộng ngàn” như thế nào?

GV: Là nỗi căm hờn u uất vì mất tự do

4 Tìm hiểu ý nghĩa khái quát văn bản

4.1 Nghệ thuật

- Sử dụng bút pháp lãng mạn, với nhiều biện

? Em hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật nổi bật của bài thơ?

pháp nghệ thuật như nhân hóa, đối lập,

phóng đại, sử dụng từ ngữ gợi hình, giàu sức

biểu cảm

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều

tầng ý nghĩa

- Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình

- Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú, giàu sức

biểu cảm Có âm điệu thơ biến hóa qua mỗi

đoạn thơ nhưng thống nhất ở giọng điệu dữ

dội, bi tráng trong toàn bộ tác phẩm

4.2 Nội dung - Ý nghĩa văn bản

* Nội dung - Mượn lời con hổ bị nhốt trong

vườn bách thú:

+ Diễn tả sâu săc nỗi chán ghét thực tại tầm

thường, tù túng;

+ Bộc lộ niềm khao khát tự do mãnh liệt

* Ý nghĩa: Mượn lời con hổ trong vườn

bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu

nước, niềm khát khao thoát khỏi kiếp đời nô

- Nắm được thông tin về tác giả, đặc biệt

là thời đại, bối cảnh lịch sử, xã hội

- Nêu được hoàn cảnh sáng tác, bố cục

- Chỉ ra và phân tích được các biện pháp

nghệ thuật

- Chú ý đến tâm trạng, tình cảm của tác

giả gửi gắm trong bài thơ

V Hướng dẫn cách đọc hiểu văn bản thơ trữ tình

VI Liên hệ, mở rộng

Gợi ý:

* Chất nhạc: Nhịp điệu linh hoạt ( Cách ngắt

nhịp khi thì ngắn tạo cảm giác dồn dập gấp

gáp, náo nức; khi thì kéo dài trải ra với

những câu thơ vắt dòng diễn tả sự tuôn trào

của dòng hoài niệm)

- Tác dụng: Bộc lộ tâm trạng và và dòng cảm

xúcphong phú của nhân vật trữ tình: bực bội

chán chường trước thực tại, say sưa khi quay

trở về quá khứ vàng son oanh liệt; tuyệt

vọng, than thở khi biết tất cả chỉ là giấc mơ

xa

? Trong bài thơ “nhớ rừng” vừa có nhạc vừa có họa Tìm một số dẫn chứng trong bài để làm rõ nhận xét trên

vĩ, bí hiểm, hoang vu; bức tranh về chân

dung của vị chúa tể sơn lâm oai phong, mãnh

liệt; bức tranh về cảnh thực giả dối tầm

thường

- Các dẫn chứng tiêu biểu chọn trong đoạn

2,3,4

Gợi ý: Từ tình cảnh và tâm trạng của con hổ

trong bài thơ cũng như của người dân Việt

Nam đầu thế kỉ XX, ta có thể thấy được rằng

cuộc sống hòa bình và tự do chúng ta đang

được hưởng thụ ngày nay thật vô giá biết

nhường nào Đất nước được hòa bình, chúng

ta không phải sống trong cảnh khói lửa đạn

bom, không phải chịu nỗi đau mẹ mất con,

con mất cha, vợ mất chồng Đất nước được

hòa bình, độc lập, chúng ta được sống trong

những điều kiện tốt nhất Trẻ em được bình

yên khôn lớn và vui vẻ cắp sách tới trường

Người dân khắp mọi miền hăng say lao động

sản xuất, xây dựng cuộc sống hạnh phúc, ấm

no Hòa bình tự do là một món quà vô giá mà

thế hệ cha ông đã phải hi sinh máu xương để

đánh đổi Vì vậy, thế hệ học sinh chúng ta

cần phải có ý thức hơn trong việc gìn giữ hòa

bình để xây dựng một xã hội tốt đẹp, tươi

sáng hơn

?Từ tình cảnh và tâm trạng của con hổ trong bài thơ cũng như của người dân Việt Nam đầu thế kỉ XX, em có suy nghĩ

gì về cuộc sống hòa bình tự do ngày nay (trình bày bằng một đoạn văn khoảng ½ trang).

1 Tổ chức hoạt động khởi động và tạo tâm thế

a Tổ chức khởi động

Gv: Tổ chức cuộc thi Ai biết?

Chia lớp thành các nhóm nhỏ (4-6 thành viên), kể tên những đồ dùng để trang trí trong nhà ngày Tết?

Hs: Thảo luận nhóm, trình bàyGv: Nhận xét, chốt ý

b Dẫn dắt vào bài

Cuộc sống ngày càng phát triển, cho nên