- Cuộc kháng chiến chống quân Tần xâm lược là một thời kì quan trọng trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta nói chung và đánh dấu ự sụp đổ của nước Văn Lang, đánh dấu s[r]
Trang 1Ngày soạn: 18/11/2017 Ngày dạy: 27/11/2017 Dạy lớp 6A
Ngày dạy: 04/12/2017 Dạy lớp 6A
Tiết 15+ 16
Bài 14+15 NƯỚC ÂU LẠC
I MÔ TẢ CHỦ ĐỀ.
1.1 Mô tả chủ đề:
Chủ đề gồm 01 bài : “Nước Âu Lạc” trong chương II (Thời đại dựng nước Văn Lang - Âu Lạc )
- Tiết 1: Nước Âu Lạc gồm 3 phần:
+ Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tần đã diễn ra như thế nào?
+ Nước Âu Lạc ra đời
+ Đất nước thời Âu Lạc có gì thay đổi
- Tiết 2: Nước Âu Lạc gồm 2 phần:
+ Thành Cổ Loa và lực lượng quốc phòng
+ Nhà nước Âu Lạc sụp đổ trong hoàn cảnh nào?
1.2 Mạch kiến thức của chủ đề:
- Cuộc kháng chiến chống quân Tần xâm lược là một thời kì quan trọng trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta nói chung và đánh dấu ự sụp đổ của nước Văn Lang, đánh dấu sự bắt đầu sự ra đời của nhà nước Âu Lạc Sự thay đổi của đất nước dưới thời nhà nước Âu Lạc
- Việc xây dượng thành Cổ loa và lực lượng quốc phòng của đất nước dưới thời An Dương Vương Sự sụp đổ của nhà nước Âu lạc
1.3.Thời lượng:
- Dạy 02 tiết trên lớp
II MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ.
1 Muc tiêu:
1.1 Kiến thức:
- HS nắm được tinh thần yêu nước, quyết tâm đấu tranh bảo vệ đất nước của nhân dân ta ngay buổi đầu dựng nước
- Hiểu được bước tiến mới trong xây dựng đất nước thời An Dương Vương
- HS thấy được giá trị thành Cổ Loa.
- Thành Cổ Loa là trung tâm chính trị, kinh tế, quân sự của nước Âu Lạc
- Thành Cổ Loa là công trình quân sự độc đáo, thể hiện được tài năng quân sự của ông cha ta
- Do mất cảnh giác nhà nước Âu Lạc rơi vào tay Triệu Đà
1.2 Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng nhận xét, so sánh, rút ra bài học lịch sử và sử dụng đồ dùng trực quan
Trang 2- Rèn kỹ năng trình bày 1 vấn đề lịch sử theo bản đồ Kỹ năng nhận xét, đánh
giá, rút kinh nghiệm lịch sử
1.3 Thái độ:
- GD tình cảm, tinh thần yêu mến quê hương đất nước, tinh thần cộng đồng luôn nhớ về cội nguồn
- GD HS biết trân trọng những thành quả mà ông cha ta đã xây dựng, GD HS
tinh thần cảnh giác đối với kẻ thù trong mọi tình huống, phải kiên quyết giữ gìn độc lập…
1.4 Năng lực cần đạt (nếu có)
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lưc giải quyết vấn đề, năng lực sáng
tạo, năng lực quản lí, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: năng lực sử dụng ngôn ngữ lịch sử, năng lực chỉ lược
đồ, năng lực vận dụng kiến thức lịch sử vào cuộc sống
2 Chuẩn bị:
2.1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Soạn giáo án dạy chủ đề, Sơ đồ nhà nước thời An Dương Vương, lược đồ thành Cổ Loa, các hiện vật lịch sử bằng đồng , các tài liệu tham khảo khác, bảng phụ máy chiếu và các đồ dùng phục vụ giảng dạy
2.2 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc trước nội dung của bài, mỗi nhóm chuẩn bị một vở nháp để ghi kết quả thảo luận và tài liệu khác phục vụ cho việc học tập
III BẢNG MÔ TẢ CẤP ĐỘ NHẬN THỨC:
* Bảng mô tả:
Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
thấp
Vận dụng cao
kháng chiến
chống quân
xâm lược Tần
diễn ra như
thế nào?
- Sự suy sụp của nhà nước Văn Lang
- Biết được âm mưu và sự xâm lược của nhà Tần.
- Ghi nhớ diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống quân Tần
- Hiểu được Cuộc chiến đấu chống quân xâm lược Tần.
.
2 Nước Âu
Lạc ra đời - Ghi nhớ sự rađời của nhà
nước Âu Lạc :
- Hiểu được bộ máy nhà nước
Âu Lạc.
3 Đất nước - Nhận biết - Hiểu được sự
Trang 3thời Âu Lạc
có gì thay
đổi
được sự thay đổi rõ nét về sản xuất và đời sống xã hội của người Âu Lạc:
tiến bộ trong đời sống và chế tác công cụ, đồ dùng của cư dân Âu Lạc
4 Thành Cổ
Loa và lực
lượng quốc
phòng.
- Biết được địa điểm xây dựng thành Cổ Loa
- Hiểu được mục đích xây dựng thành Cổ Loa
- Trình bày thành Cổ Loa trên lược đồ.
- Đánh giá được uy lực của thành Cổ Loa
và nỏ Liên châu trong việc chống quân xâm lươc.
5 Nhà nước
Âu Lạc sụp
đổ trong
hoàn cảnh
nào?
- Biết được sự suy yếu và sụp
đổ của nước Âu Lạc
nguyên nhân xụp đổ của nhà nước Âu Lạc
- Bài học kinh nghiệm rút ra
từ sự thất bại của An Dương Vương và nhà nước Âu Lạc
IV HỆ THÔNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP.
1 Nhận biết
?Hãy cho biết tình hình nước Văn Lang cuối thế kỷ III TCN?
?Trong hoàn cảnh khó khăn đó nhà Tần đã có âm mưu và hành động gì đối với
nhà nước Văn Lang?
? Trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống xâm lược Tần, nhân dân Tây
Âu và Lạc Việt đã gặp những khó khăn gì ?
? Thục Phán buộc vua Hùng phải nhường ngôi vào thời gian nào?
? Em biết gì về tên Âu Lạc ?
? Sau khi lên ngôi, Thục Phán đã làm gì ?
? Vì sao An Dương Vương lại đóng đô ở Phong Khê
? Bộ máy Nhà nước Âu Lạc được tổ chức như thế nào?
? Vậy em hãy nhắc lại tổ chức bộ máy nhà nước thời Văn Lang?/
? Nhận biết được sự thay đổi rõ nét về sản xuất và đời sống xã hội của người
Âu Lạc
2.Thông hiểu:
? Thục Phán buộc vua Hùng phải nhường ngôi vào thời gian nào?
? Vì sao Thục Phán lại đặt tên nước là Âu Lạc ?
? Sau khi lên ngôi, Thục Phán đã làm gì ?
? Vì sao An Dương Vương lại đóng đô ở Phong Khê.
? Bộ máy Nhà nước Âu Lạc được tổ chức như thế nào?
? Vậy em hãy nhắc lại tổ chức bộ máy nhà nước thời Văn Lang?
? Quyền lực của vua Văn Lang và Âu Lạc có gì khác nhau?
Trang 43 Vận dụng thấp:
? Trong SX nông nghiệp thời Âu Lạc có gì thay đổi?
? Quan sát hiện vật ,mũi giáo đồng Đông sơn với mũi tên đồng thời Cổ Loa (cùng là vũ khí ) Em có nhận xét gì?
? Vậy trong thủ công nghiệp thời Âu Lạc có gì thay đổi?
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi đó ?
? Khi của cải dư thừa nhiều, XH xuất hiện điều gì?
4 Vận dụng cao:
? Sau khi lên ngôi, ADV làm gì ?
? Vì sao gọi là loa thành
? Mô tả thành Cổ Loa theo sơ đồ ?
? Nơi ở và làm việc của An Dương Vương và các lạc hầu, lạc tướng ở vòng
thành nào ?
? Em có nhận xét gì về việc xây dựng công trình thành Cổ Loa vào thế kỷ III ->II TCN ở Âu Lạc ?? Tại sao nói Cổ Loa là một quân thành.
? Căn cứ vào đâu ta kết luận Cổ Loa là một thành quân sự ?
? Em hãy nêu điểm giống nhau và khác nhau của nhà nước Văn Lang- Âu Lạc
? Triệu Đà đem quân xâm nước Âu Lạc vào thời điểm nào ?
? Các em đã học truyện “ Mị Châu-Trọng thuỷ”, câu chuyện đó nói lên điều gì
? Theo em sự thất bại của ADV để lại cho đời sau bài học gì?
V TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
NƯỚC ÂU LẠC (Tiết 1)
1 Các hoạt động đầu giờ: (4 phút)
* Khởi động:
Cho học sinh nhắc lại nọi dung của các sự kiện lịch sử dưới thời nhà nước Văn Lang
* Đặt vấn đề vào bài mới (1 phút)
Đời sống vật chất của cư dân Văn Lang được thể hiện như thế nào? Nhà nước Văn Lang thế kỷ III TCN, nhân dân không còn cuộc sống yên bình như trước Vua Hùng thứ 18 không chú ý đến xây dựng và bảo vệ tổ quốc Ở phương Bắc nhà Tần
mở rộng bờ cõi xuống phía Nam, -> nhà nước mới ra đời như thế nào ? chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay
2 Nội dung bài học
* Hoạt động 1: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tần đã diễn ra như
thế nào?(13 Phút)
1 Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tần đã diễn ra như thế nào? + Mục tiêu: Học sinh nắm và rút ra được âm mưu và mục đích xâm lược nước
ta của nhà Tần Sự liên kết và chiến đấu của Tây Âu và Lạc Việt kết quả
Trang 5+ Nhiệm vụ: Nghiên cứu bài thảo luận, rút ra bài học.
+ Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân, quan sát, thảo luận theo nhóm + Sản phẩm: Nội dung kiến thức bài học được học sinh rút ra.
+ Tiến trình thực hiện:
GV yêu cầu học sinh đọc mục 1 sgk.
? Hãy cho biết tình hình nước Văn Lang
cuối thế kỷ III TCN?
GV: Năm 221, nước Tần thành lập và
dùng sức mạnh quân sự mạnh đánh
Trung Nguyên (TQ nay) Và tiếp tục
bành trướng xuống phía Nam
? Trong hoàn cảnh khó khăn đó nhà
Tần đã có âm mưu và hành động gì đối
với nhà nước Văn Lang?
? Nhân dân Văn Lang có thái độ như
thế nào trước hành động xâm lược của
nhà Tần?
? Trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến
chống xâm lược Tần, nhân dân Tây Âu
và Lạc Việt đã gặp những khó khăn gì ?
? Để tiếp tục chiến đấu, họ đã làm gì
(bầu ai chỉ huy)?
? Cách đánh của người Tây Âu và người
Lạc Việt ntn ?
? Nhận xét cách đánh của người Tây Âu
và Lạc Việt.
(Thông minh, sáng tạo đầy mưu
trí)
? Thế và lực của giặc trước và sau khi
đánh như thế nào ?
(Trước: hung hăng, Sau: hoang mang,
* Nguyên nhân:
- Cuối thế kỷ III TCN, đời vua Hùng thứ
18 đất nước mất ổn định.
* Diễn biến:
- Năm 218 TCN quân Tần tiến đánh xuống phương Nam
- Sau 4 năm chinh chiến, quân Tần kéo xuống đánh vùng Bắc Văn Lang, nơi cư chú của người Tây Âu và Lạc Việt
->Nhân dân Tây Âu, Lạc Việt không chịu đầu hàng, cuộc kháng chiến bùng nổ
- Thủ lĩnh người Tây Âu bị giết nhưng người Tây Âu và người Lạc Việt vẫn tiếp tục kháng chiến, họ kéo vào rừng sâu.
- Họ bầu Thục Phán làm thủ lĩnh chỉ huy cuộc kháng chiến
- Ban ngày thì im hơi lặng tiếng, đến đêm thì bất thần sông ra đánh địch, làm cho quân địch tiến không được thoát không xong
Trang 6
hoảng sợ ).
? Kết quả cuộc kháng chiến ?
? Tại sao giặc lại thất bại ?
GV: Cuộc chiến đấu cuối cùng giành
thắng lợi Vậy tình hình nước Văn Lang
có gì thay đối sau kháng chiến chống
quân Tần kết thúc ? chúng ta chuyển
sang mục 2
* Kết quả: Người Việt đánh tan quân Tần
HS: - ND đoàn kết, tinh thần anh dũng,
cách đánh sáng tạo
- Quân Tần mất hết ý chí
* Hoạt động 2: Nước Âu Lạc ra đời nư thế nào? (10 phút)
2 Nước Âu Lạc ra đời.
+ Mục tiêu: Học sinh nắm được hoàn cảnh ra đời và sự ra đời của nhà nước
Âu Lạc Bộ máy chính quyền của nhà nước Âu Lạc
+ Nhiệm vụ: Nghiên cứu bài thảo luận, rút ra bài học.
+ Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân, quan sát, thảo luận theo nhóm + Sản phẩm: Nội dung kiến thức bài học được học sinh rút ra.
+ Tiến trình thực hiện:
HS: Đọc 2 -SGK
? Thục Phán buộc vua Hùng phải
nhường ngôi vào thời gian nào?
Thảo luận nhóm 2 phút
? Vì sao Thục Phán lại đặt tên nước là
Âu Lạc ?
? Sau khi lên ngôi, Thục Phán đã làm
gì ?
? Vì sao An Dương Vương lại đóng đô ở
Phong Khê
? Bộ máy Nhà nước Âu Lạc được tổ chức
như thế nào?
- Hoàn cảnh ra đời:
+ Năm 207 TCN, Thục Phán buộc vua Hùng 18 nhường ngôi cho mình
+ Hợp nhất vùng đất của người Tây Âu
và Lạc Việt thành nước Âu Lạc.
HS: Nước Âu Lạc là hợp nhất của hai
chữ Tây Âu và Lạc mà thành
HS: Thục Phán lên làm vua tự xưng (hiệu) là An Dương Vương, tổ chức lại nhà nước, đóng đô ở Phong Khê (nay: Cổ Loa – Đông Anh- Hà Nội)
HS: Là vùng đông dân, năm ở trung tâm
đất nước, vừa gần sông Hồng lại có sông Hoàng chảy qua…giao thông thuận tiện
* Bộ máy nhà nước :
- Bộ máy nhà nước Âu Lạc không có gì khác trước.
Trang 7? Vậy em hãy nhắc lại tổ chức bộ máy
nhà nước thời Văn Lang?
-GV nhận xét
Thảo luận cặp đôi 3 phút
?: Bây giờ chúng ta cùng nhau vẽ sơ đồ
bộ máy nhà nước Âu Lạc
-GV phát phiếu học tập cho học sinh
hoàn thiện sơ đồ nhà nước Âu Lạc theo
nhóm
- HS làm việc theo nhóm trong thời gian
3 phút
-GV yêu cầu HS đổi chấm chéo giữa
các nhóm
- GV nêu thang điểm
-GV treo sơ đồ bộ máy nhà nước ,HS
đối chiếu đáp án chấm điểm
-GV thu kết quả và thông báo điểm
? Quyền lực của vua Văn Lang và Âu
Lạc có gì khác nhau?
GVKL: Nhà nước Âu Lạc ra đời, đất
nước có những thay đổi: Vua, địa điểm
đóng đô…Bộ máy nhà nước không thay
đổi song uy quyền nhà vua lớn hơn nhiều
- HS trả lời
-Tuy nhiên quyền lực nhà vua cao hơn trước.
* Hoạt động 3: Đất nước thời Âu Lạc có gì thay đổi (12 phút)
3 Đất nước thời Âu Lạc có gì thay đổi
+ Mục tiêu: Học sinh nắm được hoàn cảnh ra đời và sự ra đời của nhà nước
Âu Lạc Bộ máy chính quyền của nhà nước Âu Lạc
+ Nhiệm vụ: Nghiên cứu bài thảo luận, rút ra bài học.
+ Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân, quan sát, thảo luận theo nhóm + Sản phẩm: Nội dung kiến thức bài học được học sinh rút ra.
+ Tiến trình thực hiện:
HS: Đọc 3- SGK
GV: cho học sinh quan sát hiện vật :
Lưỡi cày đồng, thời Cổ Loa với lưỡi cày
đồng, thời Đông Sơn
? Trong SX nông nghiệp thời Âu Lạc có
gì thay đổi?
* Kinh tế
HS: Quan sát và so sánh
- Nông nghiệp: lưỡi cày đồng được cải
tiến và được dùng phổ biến hơn, lúa gạo ngày một nhiều, chăn nuôi, đánh
cá, săn bắn phát triển.
Trang 8GV cho HS quan sát hiện vật ,mũi giáo
đồng Đông sơn với mũi tên đồng thời Cổ
Loa (cùng là vũ khí ) Em có nhận xét
gì?
? Vậy trong thủ công nghiệp thời Âu Lạc
có gì thay đổi?
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi
đó ?
? Khi của cải dư thừa nhiều, XH xuất
hiện điều gì?
GVKL: Nước Âu Lạc ra đời là bước tiép
nối của nước Văn Lang, chưa được xem
là một thời kì lịch sử mới trong Lsử nước
ta Tổ chức XH không có gì thay đổi
nhưng có những thay đổi trong SX và
quan hệ XH
-Thủ công nghiệp: các nghề làm gốm,
dệt vải đều tiến bộ Nghành xây dựng và luyện kim đặc biệt phát triển, giáo,mác, cuốc sắt, rìu sắt được sản xuất ngày càng nhiều.
- Nguyên nhân: Kinh nghiệm SX nhiều năm; nhu cầu của cuộc sống; nhu cầu chống giặc ngoại xâm => Đó là tinh thần vươn lên và thành quả của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo về tổ quốc
*Xã hội:
- Dân số tăng , sự phân biệt giàu nghèo cũng sâu sắc hơn.
3 Củng cố luyện tập, hướng dẫn học sinh tự học (5 phút)
*Củng cố luyện tập.
- Đất nước Âu Lạc có gì thay đổi?
-Nhà nước Âu Lạc ra đời trong hoàn cảnh nào?
- GV treo sơ đồ nhà nước Âu Lạc yêu cầu HS hoàn thiện
*Hướng dẫn học sinh tự học
- Học thuộc bài cũ
- Chuẩn bị bài tiếp: Nước Âu Lạc (tiếp)
NƯỚC ÂU LẠC (Tiết 2)
1 Các hoạt động đầu giờ:(4 phút)
* Kiểm tra bài cũ:
Trang 9Câu hỏi:
-Trình bày nguyên nhân, diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống quân
xâm lược Tần ?
Đáp án
* Nguyên nhân:
- Cuối thế kỷ III TCN, đời vua Hùng thứ 18 đất nước mất ổn định.
* Diễn biến:
- Năm 218 TCN quân Tần tiến đánh xuống phương Nam
-Nhân dân Tây Âu, Lạc Việt không chịu đầu hàng, cuộc kháng chiến bùng nổ
- Thủ lĩnh người Tây Âu bị giết nhưng người Tây Âu và người Lạc Việt vẫn tiếp tục kháng chiến, họ kéo vào rừng sâu.
- Họ bầu Thục Phán làm thủ lĩnh chỉ huy cuộc kháng chiến
- Ban ngày thì im hơi lặng tiếng, đến đêm thì bất thần sông ra đánh địch, làm cho quân địch tiến không được thoát không xong
* Kết quả:
- Người Việt đánh tan quân Tần.
* Đặt vấn đề vào bài mới.(1 phút)
Sau khi lên ngôi thành lập nước Âu Lạc, Nhà nước đã có những thay đổi về kinh tế, chính trị, quân sự ntn ? và nhà nước Âu Lạc sụp đổ ra sao ? Chúng ta tìm hiểu bài hôm nay
2 Nội dung bài học
* Hoạt động 1: Thành Cổ Loa và lực lượng quốc phòng.
4 Thành Cổ Loa và lực lượng quốc phòng.(25 phút)
+ Mục tiêu: Học sinh biết được sơ đồ khu di tích Cổ Loa và cách bố trí sắp
xếp khi xây thành Cổ Loa Độc đáo trong phòng thủ và tấn công của thành Cổ Loa
+ Nhiệm vụ: Nghiên cứu bài thảo luận, rút ra bài học.
+ Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân, quan sát, thảo luận theo nhóm + Sản phẩm: Nội dung kiến thức bài học được học sinh rút ra.
+ Tiến trình thực hiện:
HS: Đọc 4.
? Sau khi lên ngôi, ADV làm gì ?
? Vì sao gọi là loa thành
GV: Cổ Loa có tên gọi là Chạ Chủ và
Khả Lũ (theo An Nam chí lược của Lê
Chắc chép thế kỷ XIV) Đến thế kỷ XV
mới xuất hiện tên Loa thành và Cổ Loa
GV: Treo sơ đồ Hướng dẫn HS quan sát
thành Cổ Loa
* Thành Cổ Loa
- Sau khi lên ngôi, An Dương vương cho xây thành (thành Cổ Loa).
- Có hình xoáy trôn ốc
Trang 10? Mô tả thành Cổ Loa theo sơ đồ ?
GV: mô tả thêm, cụ thể 3 vòng trên sơ
đồ
- Vòng thành nội: Hình chữ nhật, chu vi
1650m, cao 5m, mặt thành rộng 6->12m,
chỉ có 1 cửa mở về hướng Nam phía TB
giữa 2 vòng trong và ngoài có gò Đông
Bắn, Đồng Chuông, Đồng Giáo,
- Vòng thành trung: Là 1 vòng thành
khép kín, có chu vi khoảng 6500m cách
thành nội không đều và không có hình
dáng cân xứng, phía Nam và Đông gần
nhau, phía Bắc và Tây cách xa
nhau.Thành có 5 cửa……
- Thành ngoại: Là 1 vòng khép kín,
không có hình dáng rõ rệt chu vi khoảng
8m, cao 8m, chân thành rộng khoảng 12
-> 20m, thành ngoại có thêm 3 cửa Bắc,
Đông, và Tây Nam
=>Các thành đều có hào bao quanh……
? Nơi ở và làm việc của An Dương
Vương và các lạc hầu, lạc tướng ở vòng
thành nào ?
(Trong nội thành)
? Em có nhận xét gì về việc xây dựng
công trình thành Cổ Loa vào thế kỷ III
->II TCN ở Âu Lạc ?
GV: Sáng kiến khi xây thành, đó là cài
xen các mảnh gốm vỡ vào tường đât
? Tại sao nói Cổ Loa là một quân thành.
? Căn cứ vào đâu ta kết luận Cổ Loa là
một thành quân sự ?
- Thành có 3 vòng khép kín, tổng chiều dài chu vi 16.000m, chiều cao thành 5m –>10m, mặt thành rộng trung bình 10m, chân thành rộng 10 -> 20m
- Các thành đều có hào nước rộng từ 10->30m bao quanh, các hào thông với nhau, vừa nối với đầm Cả vừa nối với sông Hoàng
HS: Trả lời
HS: Đây là công trình lao động quy mô
nhất của Âu Lạc, cách đây hơn 2000 năm, thể hiện tài, sáng tạo, kỹ thuật xây thành của nhân dân ta…)
- Thành Cổ Loa là một công trình độc đáo, thể hiện sự sáng tạo của người Âu Lạc
*Lực lượng quốc phòng.
- Lực lượng quân đội lớn, bộ binh, thuỷ binh được trang bị vũ khí băng đồng, giáo, rìu, …nỏ.
HS: Phía Nam thành – cầu Vực, phát
hiện mũi tên đồng, đầm Cả là nơi tập