Bài 25. Biến dạng của lá

Rễ phụ mọc từ thân và cành trên mặt đất, móc vào trụ bám.. Giúp cây leo cao.[r]

Ngày soạn: 23-11

Ngày dạy: 29-11

Lớp dạy : 6B Trờng THCS Dĩnh Kế- TPBG

Tiết 28 : ThựC HàNH QUAN SáT Biến dạng của lá

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Qua quan sát mẫu vật và tranh ảnh học sinh xác đinh đợc một số loại lá biến dạng

- Học sinh nắm đợc đặc điểm hình thái và chức năng của một số lá biến dạng, từ đó hiểu

đợc ý nghĩa biến dạng của lá

- Học sinh nhận dạng đợc 1 số lá biến dạng trong tự nhiên

2 Kĩ năng

+ Rèn kĩ năng quan sát, phân tích mẫu vật thật, nhận biết kiến thức qua quan sát, so sánh, phân loại, tổng hợp kiến thức, rèn kỹ năng thuyết trình qua hoạt động nhóm

3 Giáo dục

+ Giáo dục HS yêu thích, đồng tình với kiến thức trong nội dung bài và biết bảo vệ tính toàn vẹn , phong phú của cây xanh, hạn chế việc làm vô thức làm hại cây xanh, chăm sóc và bảo vệ các giống cây trồng, giáo dục ý thức bảo vệ thực vật

II Đồ dùng dạy và học

1- GV: Bảng phụ các loại

Khay đựng mẫu vật, mẫu vật điển hình, chuẩn:

- GV: Mẫu cành cây mây, củ hành còn lá xanh, củ dong ta( củ riềng), cành xơng rồng, cây nắp ấm

Tranh, cây bèo đất, cây đậu Hà Lan( cành cây gấc,),

- Máy, đầu chiếu đa vật thể, phấn màu, thớc kẻ

2- HS lớp 6B: Chuẩn bị, su tầm mẫu theo nhóm đã phân công:

- Chuẩn bị :khăn lau

- Kẻ bảng SGK trang 85 vào vở

III Tiến trình bài giảng

1 ổn định tổ chức :1p

- Kiểm tra sĩ số: /43 HS

2 Kiểm tra bài cũ và khởi động: 6p

*Khởi động:

Các bạn( 3 bạn) đã đợc tổ cử theo số thứ tự lần lợt đứng dọc dãy thành 4 hàng, các bạn nhận câu hỏi suy nghĩ thảo luận trong thời gian 30s, sau đó lên bảng hoàn thành câu trả lời TG 1.5 phút, các bạn nhận xét các câu trả lời, gv đánh giá hoạt động các nhóm

+ Nhóm 1: các các quan của cây xanh có hoa, chỉ rõ các bộ phận của cơ quan sinh dỡng, cơ quan sinh sản.?

Thực vật cú hoa gồm 2 loại cơ quan:

- Cơ quan sinh dưỡng gồm: Rễ, thõn, lỏ  Cú chức năng nuụi dưỡng cõy.

- Cơ quan sinh sản gồm: Hoa, quả, hạt  Cú chức năng duy trỡ và phỏt triển nũi giống(

S 2 )

+Nhóm 2: các loại rễ biến dạng

c i m hỡnh thỏi c a cỏc lo i r bi n d ng

TT Tờn rễ Tờn cõy Đặc điểm của rễ biến dạng C/năng đối với cõy

1 Rễ củ Củ cải

Cà rốt

cõy khi ra hoa

múc

T.khụng

Hồ tiờu

Rễ phụ mọc từ thõn và cành trờn mặt đất, múc vào trụ bỏm

Giỳp cõy leo cao

3 Rễ thở Bụt mọc Sống trong điều kiện thiếu kk

Rễ mọc ngược lờn trờn mặt đất

Lấy ụxi cung cấp cho cỏc phần rễ dưới đất

4 Giỏc

mỳt

Tơ hồng Tầm gửi

Rễ biến đổi thành giỏc mỳt đõm vào thõn hay cành của cõy khỏc

Lấy thức ăn từ cõy chủ

+ Nhóm 3: các loại thân biến dạng

c i m, ch c n ng c a 1 s lo i thõn bi n d ng

TT Tờn vật mẫu Đ2 của thõn biến dạng C/n đối với cõy Tờn thõn b.d

1 Củ su hào Thõn củ nằm trờn mặt

đất

Dự trữ chấtdinh dưỡng Thõn củ

2 Củ khoai tõy Thõn củ nằm dưới mặt

đất

Dự trữ chấtdinh dưỡng Thõn củ

3 Củ gừng Thõn rễ nằm trong đất Dự trữ chấtdinh dưỡng Thõn rễ

4 Củ dong ta

(hoàng tinh)

Thõn rễ nằm trong đất Dự trữ chấtdinh dưỡng Thõn rễ

5 Xương rồng Thõn mọng nước, mọc

trờn mặt đất

Dự trữ nước, Quang hợp

Thõn mọng nước

Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: các bộ phận bên ngoài của lá, chức năng chính của lá?

Mô hình lá đợc in trên giấy hoặc ( lấy 01 chiếc lá thật – lá ổi, hoặc lá… )

Lỏ gồm cú cuống và phiến, trờn phiến lỏ cú nhiều gõn, phiến lỏ là phần bản rộng nhất của lỏ, cú màu lục, dạng bản dẹt

=>Hứng được nhiều ỏnh sỏng nhất thực hiện chức năng quang hợp.

3 Bài học: 1p

- Lá cây là bộ phận quan trọng thuộc cơ quan sinh dỡng của cây xanh có hoa, lá gồm có phiến lá và cuống, trên phiến có nhiều gân, phiến lá màu lục dạng bản dẹt là phần rộng nhất giúp hứng đợc nhiều ánh sáng để quang hợp chế tạo chất hữu cơ, Tuy nhiên trên thực tế cũng giống nh rễ biến dạng và thân biến dạng ta thấy rằng một số tr-ờng hợp lá cây không thực hiện chức năng chính ấy mà chúng có thể thực hiện những chức năng khác, khi đó lá bị biến dạng không, biến dạng của lá có ý nghĩa gì, trong bài hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

Tiết 28 : ThựC HàNH QUAN SáT Biến dạng của lá

Nh những bài thực hành trớc cô sẽ giúp các em tìm hiểu bài để đạt mục tiêu bài học: 5(p)

I.Mục tiêu

- Qua quan sát mẫu vật và tranh ảnh xác đinh đợc một số loại lá biến dạng

- Biết đợc đặc điểm hình thái và chức năng của một số lá biến dạng, từ đó hiểu đợc ý nghĩa biến dạng của lá

- Nhận dạng đợc 1 số lá biến dạng trong tự nhiên

Để đạt mục tiêu đó cô mời lớp trởng báo cáo sự chuẩn bị bài giao về nhà, đồ dùng, mẫu vật của các nhóm

II.Chuẩn bị

Lớp trởng báo cáo sự chuẩn bị của các bạn so với hớng dẫn và giao việc về nhà?

- Lớp trởng báo cáo: các bạn đã chuẩn bị đủ mẫu vật, dụng cụ thực hành:

6 nhóm: Mẫu cây mây, cây đậu Hà Lan( cây ), cây hành còn lá xanh, củ dong ta( củ riềng), cành xơng rồng

Chuẩn bị : khăn lau

Kẻ bảng xanh trang 85 vào vở đầy đủ

GV ghi tên các mẫu vật luôn

III Tiến trình thực hành

Gv: nhắc nội quy chính trong giờ thực hành (nghiêm túc thực hiện theo nội dung bài, không cời nói và đi lại tự do, tích cực thực hành đảm bảo an toàn và ý thức học tập cao), các bạn thực hiện tốt đợc tuyên dơng khen thởng điểm, các bạn cha nghiêm túc bị phê bình ghi sổ đầu bài Hoạt động 1: Tìm hiểu về một số loại lá biến dạng( 14 p ) PHIếU Số 1

Phiếu học tập cá nhân Tìm hiểu các thông tin về lá biến dạng Họ và tên HS:

Tổ: nhóm

Đánh giá chung Nhận xét chung Quan sát mẫu vật và hình ảnh theo hình 25.1- 25.7 SGK trang 83, tìm các thông tin về lá biến dạng theo các câu hỏi mục 1 trang 83 và trả lời các câu hỏi dới đây bằng cách điền vào chỗ trống 1 Quan sát cây xơng rồng hoặc H.25.1, cho biết: - Lá của cây xơng rồng có đặc điểm gì?:

- Vì sao đặc điểm đó giúp cây có thể sống ở những nơi khô cạn thiếu n-ớc?:

2 Quan sát H.25.2 H 25.3 và mẫu vật cành mây, đoạn cành cây gấc cho biết: - Một số lá chét của cây đậu Hà Lan và lá ở ngọn cây mây có gì khác với lá bình thờng?:

- Những lá biến đổi nh vậy có chức năng gì?:

3 Quan sát củ dong ta ( H.25.4)

- Tìm những vảy nhỏ có ở trên thân rễ, hãy mô tả hình dạng và màu sắc của

- Những vảy đó có chức năng gì với các chồi của thân rễ:

PHIếU Số 2

Phiếu học tập cá nhân Tìm hiểu các thông tin về lá biến dạng Họ và tên HS:

Tổ: nhóm

Đánh giá chung Nhận xét chung Quan sát mẫu vật và hình ảnh theo hình 25.1- 25.7 SGK trang 83, tìm các thông tin về lá biến dạng theo các câu hỏi mục 1 trang 83 và trả lời các câu hỏi dới đây bằng cách điền vào chỗ trống 4 Quan sát củ hành ( H.25.5) cho biết: - Phần phình to thành củ là do bộ phận nào của lá biến đổi thành:

- Có chức năng gì:

5 Quan sát cây nắp ấm và cây bèo đất( H.25.6 và H.25.7) - Lá của cây bèo đất có các

có chức năng vì vậy cây này có thể sống nơi đất cát thiếu chất khoáng.

- Cây nắp ấm có một số lá mà gân chính kéo dài và phát triển thành bình có nắp đậy, trong bình có chất dịch hấp dẫn sâu bọ Các tuyến tiết ra ở thành bình sẽ tiêu hóa những sâu bọ đã chui vào bình.

1.Quan sát cây xơng rồng hoặc H.25.1, cho biết:

- Lá của cây xơng rồng có đặc điểm g ì?: lá không có màu xanh, cứng, có dạng gai nhọn.

- Vì sao đặc điểm đó giúp cây có thể sống ở những nơi khô cạn thiếu nớc?: giảm

sự thoát hơi n ớc

2 Quan sát H.25.2 H 25.3 và mẫu vật cành mây, ảnh lá cây đậu Hà Lan cho biết:

- Một số lá chét của cây đậu Hà Lan và lá ở ngọn cây mây có gì khác với lá bình thờng?: lá chét dạng tua cuốn, tay móc, quấn vào giá thể

( giàn, cây khác )

- Những lá biến đổi nh vậy có chức năng gì?: giúp cây leo lên

3 Quan sát củ dong ta ( H.25.4)

- Tìm những vảy nhỏ có ở trên thân rễ, hãy mô tả hình dạng và màu sắc của chúng:

vẩy mỏng màu nâu nhạt

- Những vảy đó có chức năng gì với các chồi của thân rễ: che chở cho chồi của thân rễ.

4 Quan sát củ hành ( H.25.5) cho biết:

- Phần phình to thành củ là do bộ phận nào của lá biến đổi thành: bẹ lá phình to

- Có chức năng gì: chứa chất dinh d ỡng dự trữ.

5 Quan sát cây nắp ấm và cây bèo đất( H.25.6 và H.25.7)

- Lá của cây bèo đất có các : lông tuyến

có chức năng: tiết ra chất dính bắt sâu bọ vì vậy cây này có thể sống nơi đất cát thiếu chất khoáng.

- Cây nắp ấm có một số lá mà gân chính kéo dài và phát triển thành bình có nắp đậy, trong bình có chất dịch hấp dẫn sâu bọ Các tuyến tiết ra dịch tiêu hóa ở thành bình

sẽ tiêu hóa những sâu bọ đã chui vào bình.

- GV yêu cầu HS hoạt động học tập

ngồi theo nhóm: 6 nhóm

+Hớng dẫn học sinh quan sát từng mẫu

vật thật kết hợp với ảnh trên màn chiếu

Hoàn thiện phiếu học tập cặp đôi, hoặc

cá nhân nếu lẻ( 6p)

- gọi HS phát biểu và chỉ trên mẫu vật

về từng loại lá biến dạng ( 5p)

+ Mẫu vật

+ Đặc điểm lá biến dạng

+ ý nghĩa:

-xỏc định được lỏ nào là lỏ biến dạng

,lỏ nào là lỏ bỡnh thường trờn mẫu vật

1 Có những loại lá biến dạng nào?

- HS hoạt động nhóm cùng quan sát mẫu kết hợp với các hình 25.1 25.7 SGK trang 84

- HS tự đọc mục  và trả lời các câu hỏi mục  SGk trang 83.

Mẫu vật Cây xơng rồng:

Đặc điểm lá BD

+ lá biến đổi thành gai

Chức năng + Giảm s thoát hơi nớc

- lá chét ở cây đậu Hà Lan, lá ở ngọn cây mây

- HS phát biểu nhận xét

-GV đánh giá, nhận xét chung ( 2p)

GV lồng ghép giáo dục tình yêu thiên

nhiên yêu khoa học, giáo dục hớng

nghiệp nghề cho HS

2 Hoạt động 2 : biến dạng của lá có

ý nghĩa gì : ( 17p)

GV yêu cầu các nhóm thảo luận hoàn

thành bảng xanh SGK trên bảng hoạt

động nhóm: ( 6p)

- Nhóm 1, 3, 5 hoạt động tìm hiểu bảng

số 1 Nhóm 2, 4, 6 hoạt động theo bảng

số 2

GV quan sát các nhóm, có thể giúp đỡ

động viên nhóm yếu, nhóm học khá thì

yêu cầu có kết quả nhanh và đúng

GV cho nhóm 1,4 treo lên bảng chữa

nhận xét kết quả, các nhóm dổi bài cho

nhau cùng chữa và cho điểm nhóm làm

tốt ( 7p)

GV đánh giá hoạt động các nhóm

Gv : biến dạng của lá có ý nghĩa gì:

(4p)

? Nhận xét gì về đặc điểm hình thái của

các lá biến dạng so với lá thờng?

? Những đặc điểm biến dạng đó có tác

dụng gì đối với cây?

GV khắc sâu kiến thức

Trong tự nhiên với những điều kiện

môi trờng sống khác nhau sinh vật có

biến đổi để thích nghi, phù hợp với

chức năng,với MTS, đây cũng là một

h-ớng phát triển của SV Trong thời đại

ngày nay thời đại CNH, HĐH hội nhập

thế giới các em trau dồi kiến thức hòa

+ Tua cuốn + giúp cây leo lên

- Cây dong ta:

+ vảy mỏng + che chở bảo vệ

- Củ hành : + Bẹ lá phình to + Chứa chất dinh dỡng dự trữ

- Lá cây bèo đất, cây nắp ấm + Có nhiều lông và tuyến + tiết dịch bắt và tiêu hóa mồi

2 Biến dạng của lá có ý nghĩa gì?

- Trong nhóm thống nhất ý kiến, hoàn thành bảng SGK trang 85 vào bảng phụ

Chú ý:phải xác định đợc lá biến dạng

và so sánh với lá bình thờng

- HS nhắc lại các loại lá biến dạng, đặc

điểm hình thái và chức năng chủ yếu của nó

* Lá của một số loại cây biến đổi hình thái thích hợp với chức năng ở những

điều kiện sống khác nhau

VD: lá biến thành gai, thành tua cuốn, thành lá bắt mồi…

nhập với TG nhng không bị hòa tan.

-

Yêu cầu:

Nôi dung bảng SGK tr 85

ST

T

Tên vật

mẫu

Đặc điểm hình thái của lá biến dạng

Chức năng của lá

biến dạng

Tên lá

biến dạng

1 Xơng rồng - Dạng gai nhọn - Làm giảm sự thoát

hơi nớc

- Lá biến thành gai

2 Lá cây đậu

Hà Lan

- Lá nhọn có dạng tua cuốn

- Giúp cây leo cao

- Tua cuốn

3 Lá cây mây - Lá ngọn có dạng tay

móc

- Giúp cây leo cao

- Tay móc

4 Củ giềng - Lá phủ trên thân rễ, vảy

mỏng, nâu nhạt

- Che chở và bảo vệ cho chồi của thân rễ - Lá vảy

5 Củ hành - Bẹ lá phình to thành

vảy, màu trắng

- Chứa chất dự trữ

- Lá dự trữ

6 Cây bèo đất

- Trên lá có rất nhiều lông, tuyến tiết chất dính, thu hút và hiêu hóa mồi

- Bắt và tiêu hoá

mồi

7 Cây nắp ấm

- Gân lá phát triển thành cái bình có nắp đậy Có tuyến tiết chất dịch thu hút và tiêu hóa mồi

- Bắt và tiêu hoá sâu

bọ khi chúng chui vào bình

- Lá bắt mồi

4 Củng cố; 6p

- HS trả lời các câu hỏi dạng trắc nghiệm, đố vui

Câu 1: lá biến thành gai có chức năng?

a.Quang hợp b Hô hấp c Thoát hơi nớc d Giảm sự thoát hơi nớc

Câu 2: lá vẩy có chức năng

a Che chở, bảo vệ cho chồi của thân rễ b Che chở, bảo vệ cho chồi mầm

c Che chở, bảo vệ cho rễ mầm d Che chở, bảo vệ cho thân mầm

Câu 3: đố vui tìm hiểu các loại lá biến dạng

Cây xơng rồng, cây mây, cây nắp ấm, củ hành

- Tìm hiểu ở địa phơng hay qua các tài liệu về lá biến dạng

GV yêu cầu HS đọc mục “Em có biết” để biết thêm 1 loại lá biến dạng nữa (lá của cây hạt bí)

5 Hớng dẫn học bài VN: 1p

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK trang 85

- Chuẩn bị theo nhóm các mẫu: đoạn rau má, củ khoai lang có mầm, củ gừng, nghệ có mầm, lá cây thuốc bỏng