+ Điều kiện tự nhiên đã có tác động đáng kể tới khuynh hướng phát triển kinh tế và thiết chế nhà nước cổ đại Hy Lạp: ít đồng ruộng, đất đai không thuận lợi cho SXNN nhưng lại phù hợp cho[r]
Trang 1Tiết 5 Ngày soạn: 15/9/2012
Ngày dạy: 21/9/2012
TÊN BÀI: Bài 4
CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY - HY LẠP VÀ ROMA
I/ MỤC TIÊU
1/ Kiến thức:
- Sự hình thành và phát triển của các quốc gia cổ đại phương Tây dựa trên điều kiện tự nhiên có tác động gì đến đến sự phát triển kinh tế và nhà nước trong tương quan so sánh với sự hình thành các quốc gia cổ đại phương Đông
- Thế nào là thị quốc
2/ Kỷ năng:
- Giúp HS sử dụng thành thạo bản đồ, phân tích những thuận lợi, khó khăn, tác động của điều kiện tự nhiên đến sự hình thành và phát triển của nhà nước cổ đại phương Tây
3/ Thái độ:
- Bài học giúp cho HS tiếp cận với các quốc gia cổ đại phương Tây có nhiều điểm tương đồng và khác biệt với nhà nước cổ đaị phương Đông Từ đó tạo cho HS nhận thức tổng hợp về lịch sử thế giới, giữa phương Đông và phương Tây
II/ PHƯƠNG PHÁP:
- Sử dụng phương pháp phân tích trong những vấn đề như: sự hình thành nhà nước cổ đại phương Tây, điều kiện tự nhiên đã có tác động như thế nào đến tiến trình này
III/ CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN, HỌC SINH:
1/ Chuẩn bị của GV:
- Bản đồ các quốc gia cổ đại phương Tây
- Tranh ảnh, tài liệu liên quan đến bài học
1/ Chuẩn bị của HS:
- Nắm vững những kiến thức bài học trước để so sánh
- Đọc trước bài học
IV/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
Bài này được giảng trong hai tiết:
- Tiết 1: dạy mục 1,2
1/ Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
2/ Kiểm tra bài cũ:
1 Điều kiện tự nhiên đã có tác động như thế nào đến sự hình thành nhà nước ở các quốc gia cổ đại phương Đông
2 Những đóng góp về văn hoá của các quốc gia cổ đại phương Đông đối với lịch sử nhân loại
3/ Bài mới:
a/ Đặt vấn đề:
Trang 2Trong bài trước, các em đã tìm hiểu sự ra đời, đặc điểm của các quốc gia cổ
đại phương Đông, điều kiện tự nhiên đã có tác động như thế nào đến tiến trình đó
Trong bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu các quốc gia cổ đại phương Tây (tiêu biểu
là Hy Lạp và Roma), sự hình thành, đặc điểm và phát triển của các quốc gia có gì
giống, có gì khác với các nước phương Đông
b/ Triển khai bài:
Hoạt động 1: cá nhân
- GV giới thiệu những nét khái quát về Hy Lạp và
Roma.
+ Hy Lạp cổ đại nằm ở khu vực Địa Trung Hải ,
bao gồm nhiều hòn đảo lớn, nhỏ nằm rải rác, tạo
thành một hành lang cầu nối giữa miền lục địa Hy
Lạp và Tiểu Á
+ Điều kiện tự nhiên đã có tác động đáng kể tới
khuynh hướng phát triển kinh tế và thiết chế nhà
nước cổ đại Hy Lạp: ít đồng ruộng, đất đai không
thuận lợi cho SXNN nhưng lại phù hợp cho trồng
nho và ôliu, có loại đất sét đặc biệt dùng để chế tạo
đồ gốm tinh xảo, có nhiều khoáng sản quý, thuận
lợi để phát triển kinh tế thủ công nghiệp
+ Nơi phát sinh nền văn minh Roma cổ đại là
Italia, 1 bán đảo lớn, hẹp và dài hình chiếc ủng
nằm chắn ngang Địa Trung Hải (lớn gấp 5 lần Hy
Lạp), có nhiều đồng bằng màu mỡ với nhiều đồng
cỏ lớn, thuận lợi cho nông nghiệp và chăn nuôi gia
súc phát triển Ngoài ra, Italia có rất nhiều khoáng
sản quý, có hàng ngàn km đường biển, có nhiều
cảng vịnh thích hợp cho hoạt động mậu dịch hàng
hải phát triển
- GV: vì sao nô lệ lại trở thành một thứ hàng hoá
quan trọng.
Lao động nô lệ được sử dụng phổ biến và rộng rãi
trong đời sống kinh tế xã hội của Hy Lạp và Roma
(chế độ chiếm nô) Nô lệ được xem là "công cụ
biết nói" Luật pháp thừa nhận và bảo vệ quyền sở
hữu nô lệ thuộc về chủ nô Chủ nô có quyền mua
bán, nhượng đổi, thừa kế nô lệ, thậm chí là giết
chết nô lệ Việc mua bán, đổi chác nô lệ diễn ra
hàng ngày, công khai và đậm chất thương mại
GV mở rộng: chế độ chiếm nô là chế độ mà sự
phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào lao động nô lệ
1 Thiên nhiên và đời sống của con người.
a Điều kiện tự nhiên
- Thuận lợi: có nhiều khoáng sản quý, có đường bờ biển dài, có nhiều hải cảng, giao thông đường biển rất thuận lợi nên ngành hàng hải sớm phát triển
- Khó khăn: diện tích đất canh tác ít, SXNN hầu như không phát triển, chỉ phù hợp với trồng nho và ôliu
b, Đời sống của con người
- Công cụ sắt xuất hiện (thiên niên
kỷ I TCN): S trồng trọt tăng nhanh, SXTCN phát triển, kinh tế hàng hoá tiền tệ ra đời
- Kinh tế phát triển, nhu cầu lao động ngày tăng nhanh, nô lệ trở thành hàng hoá quan trọng nhất, hình thành nhiều trung tâm buôn bán
nô lệ lớn
c, Nền văn minh Hy lạp và Roma -Tác động của điều kiện tự nhiên và hoạt động KT đến sự hình thành và phát triển của nền VM
- Thời gian: đầu thiên niên kỷ I TCN
Trang 3và bóc lột nô lệ.
Nô là là lực lượng đông đảo trong xã hội, có mặt
hầu hết trong các hoạt động kinh tế và xã hội, tuy
nhiên địa vị của họ hết sức thấp hèn Đây chính là
nguyên nhân làm cho mâu thuẫn giữa nô lệ và chủ
nô ngày càng găy gắt, làm bùng nổ các phong trào
đấu tranh của nô lệ
Hoạt động 2: theo nhóm
- GV: chia lớp theo 3 nhóm
Nhóm 1: nguyên nhân nào đưa đến sự ra đời của
thị quốc?
+ Do những đặc trưng về điều kiện tự nhiên và xu
thế phát triển kinh tế công thương nghiệp và dịch
vụ hàng hải Ngay từ ban đầu Hy Lạp và Roma
không bị các thế lực bên ngoài tấn công hay can
thiệp nên ngay từ đầu và trong suốt chiều dài lịch
sử, yêu cầu thống nhất các vùng đất vốn bị thiên
nhiên xé nhỏ thành một quốc gia thống nhất không
được đặt ra (mãi tới 338 TCN Hy lạp mới thống
nhất, dưới ách thống trị của người Makêđônia)
Nhóm 2: tổ chức của thị quốc như thế nào
Do vậy; nhà nước về cơ bản là những quốc gia
thành bang, có sắc thái riêng, sự phát triển kinh tê
chênh lệch và vận mệnh LS cũng khác nhau
Hạt nhân cơ bản của mỗi thị quốc là một thành thị
với tư cách vừa là trung tâm chính trị, vừa là trung
tâm kinh tế công thương nghiệp, có mối quan hệ
với các vùng phụ cận, mang đặc trưng của một nhà
nước hoàn chỉnh ( có đường biên giới, có chính
quyền riêng, có quân đội, luật pháp riêng, hệ thống
kinh tế, đo lường, tiền tệ, tín ngưỡng riêng )
(muộn hơn so với phương Đông)
- Hình thành trên cơ sở trình độ phát triển cao của sức SX ( công cụ sắt phổ biến) và nền tảng KT công thương nghiệp
2 Thị quốc Địa Trung Hải
a Nguyên nhân ra đời
- Do lãnh thổ bị chia cắt, yêu cầu thống nhất đất nước không đặt ra bức thiết
- Do đặc điểm của cư dân sống bằng nghề thủ công và thương nghiệp => thị quốc sớm ra đời
b Tổ chức: đơn vị hành chính là một quốc gia, trong đó có 1 thành thị được xem là hạt nhân cơ bản, vừa là trung tâm về kinh tế, chính trị, văn hoá
c Tính chất dân chủ của thị quốc: quyền lực không nằm trong tay quý tộc mà thuộc về Đại hội công dân, Hội đồng 500 mọi công dân đều có quyền phát biểu và biểu quyết trước mọi công việc lớn của đất nước
d Bản chất của nền dân chủ cổ đại ở
Hy lạp và Roma:
- Tuy là bước tiến lớn so với chế độ chuyên chế cổ đại phương Đông; nhưng bản chất vẫn là nền DC chủ
nô dựa vào sự bóc lột của chủ nô đối với nô lệ
4/ Củngcố:
GV tổng kết lại bài học, yêu cầu HS nắm những đặc trưng về điều kiện tự
nhiên, thể chế chính trị xã hội của Hy lạp và Roma
5/ Dặn dò, hướng dẫn học sinh học tập ở nhà:
GV yêu cầu HS:
- Làm bài tập trong SGK
Trang 4- So sánh những đặc điểm trên với các nước phương Đông cổ đại đã học
6/ Rút kinh nghiệm sau bài dạy:
………
………
………