Chuyên đề Tập làm văn khối 4

I.. Ph ¬ng ph¸p thùc hµnh giao tiÕp... Môc ®Ých : TËn dông vèn hiÓu biÕt vÒ ng«n ng nãi cña häc ữ sinh, ®Ó häc sinh c m thÊy nhÑ nhµng h¬n trong viÖc tiÕp nhËn kiÕn ả thøc vµ rÌn luyÖ[r]

Tr ờng Tiểu học “C” Nh n Mơ ỹ

Dạy tập làm văn lớp 4 nh thế nào để

đáp ứng đ ợc yêu cầu đổi mới

Ng ời thực hiện: Nguyễn H ng H nh ồ ạ

Năm học 2008-2009

Nâng cao chất l ợng giáo dục tiểu học nói chung và chất l ợng lớp 4 nói riêng đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của ngành giáo dục trong năm học 2007-2008 Đổi mới ph ơng pháp dạy học là một nhiệm vụ quan trọng của mỗi nhà tr ờng để nâng cao chất l ợng giáo dục Dạy các môn học nh thế nào để đáp ứng đ ợc yêu cầu đổi mới ?

Trong các môn học của ch ơng trình lớp 4, Tập làm văn là phân môn mang tính chất tổng hợp, sáng tạo, thực hành từ các phân môn khác của môn Tiếng Việt Đồng thời, nó còn gắn bó mật thiết với tất cả các môn học khác trong ch ơng trình lớp 4 cũng nh cả bậc học và thể hiện đ ợc đậm nét dấu ấn cá nhân Dạy Tập làm văn theo h ớng đổi mới nhằm rèn

luyện cho học sinh kỹ năng sản sinh văn bản d ới cả hai hình thức nói, viết Điều này đòi hỏi giáo viên giảng dạy phải vận dụng các

ph ơng pháp và cách tổ chức dạy học linh hoạt nh thế nào, để mỗi tiết dạy Tập làm văn đều đạt đ ợc hiệu quả nh mong muốn Đây chính là h ớng chỉ đạo của Phòng giáo dục Xuân Tr ờng cho tr ờng tiểu học Xuân Ngọc xây dựng chuyên đề “ Dạy Tập làm văn lớp

4 nh thế nào để dáp ứng đ ợc yêu cầu đổi mới”

Mục tiêu của chuyên đề nhằm giúp cho giáo viên hiểu và thực hiện việc giảng dạy phân môn Tập làm văn ở các lớp nói chung và ở lớp 4 nói riêng có chất l ợng Mặt khác, giúp cho công tác quản lý, công tác chỉ đạo hoạt động dạy và học,

hoạt động chuyên đề, viết sáng kiến kinh nghiệm trong mỗi nhà

tr ờng hiệu quả hơn Tuy nhiên, chuyên đề xây dựng không sao tránh khỏi khiếm khuyết, rất mong đ ợc sự góp ý kiến của Lãnh

đạo Phòng giáo dục, của các đồng nghiệp để giúp cho chuyên đề

đ ợc hoàn thiện hơn

Ngày 26 tháng 12 năm 2008

i nội dung ch ơng trình-yêu cầu-kiến thức-kĩ năng phân môn TLV lớp 4.

ii Qui trình dạy tiết TLV lớp 4.

iii các ppdTLV lớp 4.

iv Biện pháp dạy Tlv lớp 4 để đáp ứng đ ợc yêu cầu

học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt ( nghe - nói - đọc - viết ) để học tập và giao tiếp trong các môi tr ờng hoạt động của lứa tuổi Giúp học sinh có cơ sở để tiếp thu kiến thức ở các lớp trên

Tập làm văn là phân môn mang tính chất tổng hợp, sáng tạo, thực hành từ các phân môn khác của môn Tiếng Việt Đồng thời, nó còn gắn bó mật thiết với tất cả các môn học khác trong ch ơng trình Tiểu học và thể hiện đ ợc đậm nét dấu

ấn cá nhân Dạy Tập làm văn theo h ớng đổi mới nhằm rèn luyện cho học sinh kỹ năng sản sinh văn bản d ới cả hai hình thức nói, viết về một số nội dung nào đó hay một đề tài cụ thể Điều này đòi hỏi giáo viên giảng dạy phải vận dụng các ph ơng pháp và cách tổ chức dạy học linh hoạt nh thế nào, để mỗi tiết dạy Tập làm văn

đều đạt đ ợc hiệu quả nh mong muốn.

Đây cũng chính là lý do mà Ban giám hiệu tr ờng tiểu học Xuân Ngọc chỉ

đạo giáo viên dạy khối 4 nghiên cứu chuyên đề: “ Dạy Tập làm văn lớp 4 nh thế nào để dáp ứng đ ợc yêu cầu đổi mới ”

 Đổi mới ph ơng pháp dạy học là: Đổi mới cách tiến hành các

ph ơng pháp, đổi mới các ph ơng tiện và hình thức triển khai ph

ơng pháp trên cơ sở khai thác triệt để u điểm của các ph ơng pháp cũ và vận dụng linh hoạt một số ph ơng pháp mới nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động sáng tạo của ng ời học

Chính vì vậy mà giáo viên khi dạy phân môn Tập làm văn, phải coi trọng yếu tố thực hành nói và viết trong suốt quá trình dạy ( chú trọng luyện nói ) Nghĩa là, dạy cho học sinh kĩ năng trình bày văn bản Mỗi tiết dạy phải giảm sự giảng giải của giáo viên, tăng thời gian hoạt động cho học sinh (đặc biệt là hoạt động giao tiếp) Dạy Tập làm văn phải giúp cho học sinh sản sinh văn bản có cảm xúc, chân thực thì khi nói và viết mới thuyết phục đ ợc ng ời nghe, ng ời

đọc Cụ thể là:

II Cơ sở lý luận:

+ Mặt khác, mỗi bài Tập làm văn đòi hỏi phải có tính chân thực: Chân thực khi kể chuyện, khi viết th , khi miêu tả Muốn vậy, giáo viên phải uốn nắn học sinh tránh (lối nói và viết), giả tạo, già tr

ớc tuổi ( biểu hiện cụ thể là sao chép văn mẫu ) mà cần nhẹ nhàng chỉ cho học sinh những thiếu sót và h ớng cho các em cách sửa, cách làm bài phù hợp với tâm lý lứa tuổi

+ ở Tiểu học, các em học chủ yếu các kiểu bài tập làm văn thuộc thể loại: kể chuyện, miêu tả, viết th Đây là thể loại văn thuộc phong cách nghệ thuật nên đòi hỏi bài nói, bài viết phải giàu cảm xúc, phải có cái “ hồn ” Do vậy, giáo viên phải luôn luôn tạo cho các em có tâm hồn trong sáng, cái nhìn hồn nhiên, tấm lòng nhân hậu qua việc chiếm lĩnh kiến thức về ngôn ngữ, văn học, văn hoá, tự nhiên và xã hội ở cả 9 môn học

1 Thuận lợi

 Nhà tr ờng luôn luôn quan tâm, chỉ đạo thực hiện công tác thay sách đạt kết quả tốt, chất l ợng các buổi sinh hoạt chuyên môn đ ợc nâng cao, xây dựng đ ợc nề nếp tự học, bồi d ỡng th ờng xuyên chu kỳ

3, các mô đun để thực hiện đổi mới ph ơng pháp giảng dạy nâng cao tay nghề cho giáo viên Ban giám hiệu quan tâm và tạo điều kiện cho giáo viên học tin học, tự làm đồ dùng dạy học để thực hiện có hiệu quả đổi mới ph ơng pháp dạy học

III cơ sở thực tiễn:

Giáo viên giảng dạy đều đ ợc trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo và các ph ơng tiện phục vụ cho việc dạy học Đội ngũ giáo viên dạy lớp 4 là những giáo viên có năng lực

s phạm, yêu nghề  nên khi tiếp cận thay sách giáo viên đã áp dụng

ph ơng pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh t ơng đối linh hoạt và ngày một hiệu quả

2 Khó khăn.

Phân môn Tập làm văn là phân môn khó dạy so với các môn học khác, giáo viên dạy còn thiếu linh hoạt trong vận dụng các ph

ơng pháp và ch a sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động học tập

của học sinh Việc cung cấp vốn sống, vốn hiểu biết cho các em qua

các phân môn của Tiếng Việt và các môn học khác ch a đ ợc chú trọng Mặt khác, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh tiểu học ham chơi, khả năng tập trung chú ý nhận thức các sự vật còn hạn chế, năng lực sử dụng ngôn ngữ ch a thật phát triển, nên việc học tập

ở phân môn Tập làm văn gặp những khó khăn nh : thiếu vốn sống,

Học sinh đã quen với cách học mới từ các lớp 1,2,3 cho nên các

em biết cách thực hành luyện tập d ới sự h ớng dẫn của giáo viên để tự chiếm lĩnh tri thức

1 Nội dung ch ơng trình phân môn Tập làm văn lớp 4.

Ch ơng trình TLV lớp 4 đ ợc thiết kế tổng cộng 62 tiết / năm

Cụ thể nh sau:

* Kể chuyện gồm có 19 tiết đ ợc dạy trong học kỳ I

       * Văn miêu tả gồm có 30 tiết đ ợc phân bố nh sau:

       - Khái niệm văn miêu tả 1 tiết

       + Miêu tả đồ vật 10 tiết

       + Miêu tả cây cối 11 tiết

       + Miêu tả con vật 8 tiết

I Nội dung ch ơng trình, yêu cầu kiến thức, kỹ năng phân môn Tập làm văn lớp 4:

vốn hiểu biết về đối t ợng cần miêu tả, kể chuyện…hoặc không biết cách diễn đạt về đối t ợng cần kể, cần tả

III cơ sở thực tiễn:

B Nội dung chuyên đề

    * Các loại văn bản khác :

        + Viết th : 3 tiết

        + Trao đổi ý kiến : 2 tiết

        + Giới thiệu hoạt động : 2 tiết

            + Tóm tắt tin tức : 3 tiết

        + Điền vào giấy tờ in sẵn : 3 tiết

Nh vậy ch ơng trình Tập làm văn lớp 4 đ ợc chú trọng vào hai thể loại chính đó là: kể chuyện (19 tiết) và miêu tả (30 tiết) Điều này khẳng định l ợng kiến thức trọng tâm của Tập làm văn lớp 4 là văn kể chuyện và văn  miêu tả

2 Yêu cầu kiến thức, kỹ năng phân môn Tập làm văn lớp 4.

2.1 Yêu cầu kiến thức:

1 Nội dung ch ơng trình phân môn Tập làm văn lớp 4.

     * Yêu cầu kiến thức cần đạt của học sinh lớp 4 ở phân môn TLV là:

+ Thể loại văn kể chuyện

  - Học sinh phải hiểu nh thế nào là kể chuyện?

  - Hiểu đ ợc nhân vật trong truyện Kể lại hành động của nhân vật Tả ngoại hình của nhân vật trong bài văn kể chuyện Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật

  - Bên cạnh đó học sinh phải hiểu cốt truyện

  - Biết xây dựng đoạn văn, biết mở bài và biết kết bài trong bài văn kể chuyện Từ đó, học sinh biết viết và nói một bài văn kể chuyện hoàn chỉnh

I Nội dung ch ơng trình, yêu cầu kiến thức, kỹ năng phân môn Tập làm văn lớp 4 :

+ Thể loại văn miêu tả.

          - Học sinh phải hiểu nh thế nào là miêu tả?

          - Miêu tả đồ vật : Biết cách quan sát, tìm ý, lập dàn

ý bài văn miêu tả đồ vật

          - Miêu tả cây cối : Biết cách quan sát, tìm ý, lập

dàn ý bài văn miêu tả cây cối

          - Miêu tả con vật : Biết cách quan sát, tìm ý, lập

dàn ý bài văn miêu tả con vật

+ Các loại văn bản khác

        - Viết th : Nắm đ ợc mục đích của việc viết th , nội

dung cơ bản, cách x ng hô và cách trình bày một bức th

- Trao đổi ý kiến với ng ời thân: Xác định đ ợc mục đích trao đổi,

vai trong trao đổi, lập đ ợc dàn ý của bài trao đổi và biết đóng vai trao

đổi tự nhiên, tự tin, cử chỉ thích hợp, lời lẽ có sức thuyết phục để đạt mục đích đề ra

- Giới thiệu hoạt động  địa ph ơng : Biết cách giới thiệu tập

quán, trò chơi, lễ hội, truyền thống của địa ph ơng, quan sát và trình bày đ ợc những đổi mới của quê h ơng, có ý thức đối với việc xây dựng quê h ơng

- Tóm tắt tin tức và điền vào giấy tờ in sẵn ( phiếu khai báo tạm

trú, tạm vắng, th chuyển tiền, điện chuyển tiền…) : Biết cách tóm tắt tin tức, tự tìm tin, biết điền nội dung cần thiết vào giấy tờ in sẵn Qua

đó học sinh biết ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày

I Nội dung ch ơng trình, yêu cầu kiến thức, kỹ năng phân môn Tập làm văn lớp 4 :

•Kỹ năng lập ch ơng trình hoạt động giao tiếp:

+ Xác định dàn ý bài văn đã cho

+ Tìm ý và sắp xếp ý thành dàn ý trong bài văn kể chuyện + Quan sát đối t ợng, tìm và sắp xếp ý thành dàn ý trong bài văn kể chuyện

+ Quan sát đối t ợng, tìm và sắp xếp ý thành dàn ý trong bài văn miêu tả

• Kỹ năng hiện thực hoá hoạt động giao tiếp:

+ Xây dựng đoạn văn

+ Liên kết các đoạn văn thành bài văn

I Nội dung ch ơng trình, yêu cầu kiến thức, kỹ năng phân môn Tập làm văn lớp 4 :

• Kỹ năng kiểm tra, đánh giá hoạt động giao tiếp.

+ Đối chiếu văn bản nói, viết của bản thân với mục đích

giao tiếp và yêu cầu diễn đạt

+ Sửa lỗi về nội dung và hình thức diễn đạt

2.2.2 Yêu cầu đối với giáo viên.

- Giáo viên phải nắm đ ợc quan điểm đổi mới ph ơng pháp dạy học phân môn Tập làm văn theo Ch ơng trình và sách giáo khoa mới

- Xác định đ ợc các ph ơng pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy Tập làm văn

- Lên lớp hội thảo tiết dạy và rút kinh nghiệm.

- Phải thiết kế đ ợc một kế hoạch bài học thể hiện sự đổi mới của

ph ơng pháp dạy học phân môn Tập làm văn

Đó là toàn bộ yêu cầu kiến thức, kỹ năng trọng tâm mà học sinh cần đạt đ ợc và những yêu cầu đối với giáo viên lớp 4 cần nắm vững để áp dụng khi dạy phân môn Tập làm văn.

Dạy bài  lý thuyết

1 Kiểm tra bài cũ : 3-5 phút.

2 Dạy bài mới:

a) Giới thiệu bài : 1- 2 phút.

II Qui trình dạy tiết Tập làm văn lớp 4

II Qui trình dạy tiết Tập làm văn lớp 4

  Dạy bài  lý thuyết

+ Đọc và xác định yêu cầu bài tập

+ H ớng dẫn giải một phần bài tập mẫu

+ Học sinh làm bài tập

+ Chữa – Chấm – Nhận xét kết quả

d) Giáo viên dặn dò: 2-3 phút (cả ghi vở)

Dạy bài thực hành

1 Kiểm tra bài cũ: 3- 5 phút.

2 Dạy bài mới:

a) Giới thiệu bài : 1- 2 phút.

b) H ớng dẫn thực hành :28 30 phút.

  - Giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện từng bài tập trong sách giáo khoa theo thứ tự chung

  - Từng bài tập h ớng dẫn học sinh theo 4 b ớc:

+ ọc và xác định yêu cầu bài tập.Đ

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

1.1 Khái niệm : Ph ơng pháp thực hành giao tiếp là ph ơng pháp dạy

học bằng cách sắp xếp tài liệu ngôn ng sao cho vừa b o đ m tính ữ ả ảchính xác, chặt chẽ trong hệ thống ngôn ng , ph n ánh đ ợc đặc ữ ả

điểm, chức năng của chúng trong hoạt động giao tiếp

Trong quá trình dạy học phân môn Tập làm văn lớp 4, ng ời giáo viên có nhiều cách thức, nhiều con đ ờng và nhiều ph ơng pháp để hình thành kiến thức, kĩ năng cho học sinh Song theo chúng tôi những ph ơng pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập cần đ ợc phát huy trong dạy Tập làm văn lớp 4 là:

1 Ph ơng pháp thực hành giao tiếp.

1.2 Mục đích: Tận dụng vốn hiểu biết về ngôn ng nói của học ữsinh, để học sinh c m thấy nhẹ nhàng hơn trong việc tiếp nhận kiến ảthức và rèn luyện kỹ năng học tập mới Rèn cho học sinh tính tự tin khi đ a ra chính kiến của minh

1.3 Yêu cầu sử dụng : Khi sử dụng ph ơng pháp thực hành giao

tiếp, giáo viên ph i tạo điều kiện tối đa để học sinh đ ợc giao tiếp ả(giao tiếp gi a giáo viên với học sinh, giao tiếp gi a học sinh với ữ ữhọc sinh) Thông qua giao tiếp, giáo viên cho học sinh nhận thấy đ ợc cái đúng, cái sai để bổ sung hoặc sửa ch a nhằm nâng cao chất l ợng, ữhiệu qu giao tiếp Ngoài ra, giáo viên cần tạo không khí lớp học ảvui, tho i mái để học sinh có kỹ nả ăng giao tiếp tự nhiên, tự tin

1 Ph ơng pháp thực hành giao tiếp.

Lộp bộp Rơi

Rơi

ất trờiĐ

Mù trắng n ớc

M a chéo mặt sân Sủi bọt

Cóc nh y chồm chồmảChó sủa

đoạn trích d ới đây ? Hãy viết 1, 2 câu miêu tả một trong những hình

ảnh đó

Qua bài làm của học sinh, giáo viên cho các em khác nhận xét,

so sánh tim ra cái đúng cái hay, sửa chỗ ch a đ ợc đó chính là đã tạo cho các em đ ợc giao tiếp với nhau

+ Anh chớp đùng đùng nổi giận rạch ngang bầu trời bằng một

nhát kiếm chói loà Rồi cả góc trời sáng chói lên làm em giật nảy mình

+ M a mỗi lúc một nặng hạt, gió thổi càng mạnh hơn, những

hạt m a đan chéo nhau tạo lên những hàng rào n ớc kín cả mặt sân “ ”

Mặt sân gập n ớc, sủi bọt tạo thành muôn vàn cái bong bóng to nhỏ khác nhau

Một số học sinh đã viết những câu văn miêu tả một trong những hình ảnh trong đoạn trích “ M a” nh sau :

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

2.1 Khái niệm : ây là ph ơng pháp dạy học trong đó học sinh d Đ

ới sự tổ chức và h ớng dẫn của giáo viên tiến hành tim hiểu các hiện

t ợng ngôn ng , quan sát và phân tích các hiện t ợng đó theo định h ữớng của bài học, trên cơ sở đó rút ra nh ng nội dung lý thuyết hoặc ữthực hành cần ghi nhớ

Tóm lại : Ph ơng pháp thực hành giao tiếp là ph ơng pháp đặc tr ng

để dạy học  phân môn Tập làm văn lớp 4 vì : Phân môn Tập làm

văn 4 chỉ có 5 bài văn viết hoàn chỉnh còn chủ yếu là văn nói và viết đoạn Mặt khác, nhiệm vụ chủ yếu của phân môn Tập làm văn là rèn kỹ năng tạo lập ngôn bản cho học sinh

2 Ph ơng pháp phân tích ngôn ng : ữ

2.3 Yêu cầu khi sử dụng : Giáo viên ph i tạo điều kiện để học ảsinh tự phát hiện và sửa ch a lỗi diễn đạt H ớng dẫn học sinh cách sử ữdụng Tiếng Việt khi nói ( đúng ng điệu ) và viết ( đúng ng pháp ) ữ ữcho phù hợp với nội dung từng bài tập

2.4 Ví dụ : Học sinh làm bài tập 2 trong tiết tập làm văn : Luyện tập

xây dựng đoạn văn kể chuyện theo tranh ở bức tranh 5 một học sinh làm nh sau:

2.2 Mục đích : Giúp học sinh tìm tòi, huy động vốn hiểu biết của

mình về từ ngữ của Tiếng Việt và cách sử dụng Tiếng Việt trong những hoàn cảnh cụ thể, làm cho bài nói, bài viết của các em chân thực, giàu hình ảnh và sinh động hơn

Lần thứ ba, cụ già vớt lên l ỡi rìu bằng sắt và hỏi: L ỡi rìu này có “

phải của con không? Chàng trai nói : Đây mới chính là l ỡi rìu ” “

của cháu ”

Iii c¸c ph ¬ng ph¸p d¹y TËp lµm v¨n líp 4

Häc sinh nhËn xÐt nh sau:

+ B¹n dïng côm tõ “chµng trai nãi” lµ ch a hay v× : Khi cô

giµ t×m ® îc l ìi r×u th× chµng trai ph¶i hÕt søc mõng rì vµ ph¶i reo

lªn, Theo em nªn thªm thay tõ “ nãi.” b»ng côm tõ “mõng rì reo

lªn”.

+ C¸ch x ng h« cña chµng trai “ch¸u” mµ b¹n sö dông lµ ch

a hîp lý,  v× cô giµ gäi chµng trai lµ con“ ” §o¹n v¨n nªn söa nh sau:

  LÇn thø ba, cô giµ vít lªn l ìi r×u b»ng s¾t vµ hái: L ìi “

r×u nµy cã ph¶i cña con kh«ng? Chµng trai vui  mõng reo lªn: ”

§©y míi chÝnh lµ l ìi r×u cña con

2 Ph ¬ng ph¸p ph©n tÝch ng«n ng÷:

* Tóm lại : Ph ơng pháp phân tích ngôn ng cũng là một trong ữ

nh ng ph ơng pháp quan trọng cho việc dạy Tập làm v ữ ăn, bởi dạy Tập làm văn là dạy cho học sinh cách dùng từ, cách đặt câu , cách dựng đoạn một cách chân thực, hấp dẫn và ph i phù hợp ả với nội dung và hoàn c nh giao tiếp Do đó giáo viên ph i giúp ả ả học sinh nhận xét, điều chỉnh để bài làm đạt kết qu cao ả

3 Ph ơng pháp gợi mở vấn đáp.

3.1 Khái niệm: Ph ơng pháp gợi mở vấn đáp là ph ơng pháp dạy học

không trực tiếp đ a ra nh ng kiến thức đã hoàn chỉnh mà h ớng dẫn ữhọc sinh t duy từng b ớc một để các em tự tìm ra kiến thức mới ph i ảhọc

3.2 Mục đích : Ph ơng pháp gợi mở vấn đáp nhằm  tăng c ờng khả

năng suy nghĩ, sáng tạo trong quá trình lĩnh hội tri thức và xác định

mức độ hiểu bài cũng nh kinh nghiệm đã có của học sinh Giúp học sinh hình thành khả năng tự lực tìm tòi kiến thức Qua đó học sinh ghi nhớ tốt hơn, sâu sắc hơn và còn biết chia sẻ hiểu biết, kinh nghiệm

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

3.3 Yêu cầu khi sử dụng : Giáo viên ph i lựa chọn nh ng câu hỏi ả ữtheo đúng nội dung bài học Nh ng câu hỏi đ a ra ph i rõ ràng, dễ ữ ảhiểu và phù hợp với mọi đối t ợng học sinh trong cùng một lớp Giáo viên dành thời gian hợp lý cho học sinh suy nghĩ Sau đó cho học sinh tr lời (tự nguyện hoặc giáo viên gọi) Các học sinh nhận ảxét bổ sung và rút ra kết luận, giáo viên chốt lại kiến thức Kiến thức phân môn Tập làm văn lớp 4 cung cấp cho học sinh đều đ ợc hinh thành d ới dạng bài tập Do đó ph ơng pháp gợi mở vấn đáp phù hợp với c hai kiểu bài ( dạy lý thuyết và dạy thực hành ) ả

3.4 Ví dụ: Dạy tiết Tập làm văn “ Nhân vật trong truyện ”

(Tuần 1 )

Nhận xét 1: Ghi tên các nhân vật trong những truyện mà em mới

học vào nhóm thích hợp

a- Nhân vật là ng ời

b- Nhân vật là vật ( con vật, đồ vật, cây cối, )

Sau khi cho học sinh phân tích yêu cầu của nhận xét 1, giáo viên hỏi :

        + Các em vừa học những câu chuyện nào ? ( Dế Mèn bênh vực kẻ yếu, Sự tích hồ Ba Bể )

        + Nêu những nhân vật là ng ời ? ( Hai mẹ con bà nông dân, bà cụ ăn xin, những ng ời dự lễ hội )

        + Nêu những nhân vật là vật ( Dế Mèn, Nhà Trò, bọn nhện, giao long )

*Tóm lại: Ph ơng pháp gợi mở vấn đáp đ ợc sử dụng trong tất c ả các tiết học và nó phát huy đ ợc tính chủ động sáng tạo của học sinh

4 Ph ơng pháp nêu và gi i quyết vấn đề ả

4.1 Khái niệm : Ph ơng pháp nêu và gi i quyết vấn đề là giáo viên ả

đ a ra tình huống gợi vấn đề, điều khiển học sinh phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực chủ động và sáng tạo để gi i quyết vấn đề ả

và thông qua đó mà kiến tạo tri thức, rèn luyện kỹ năng để đạt đ ợc mục đích học tập

 4.2 Mục đích :Tăng thêm sự hiểu biết và khả năng áp dụng lý

thuyết vào giải quyết vấn đề của thực tiễn Nâng cao kỹ năng phân tích và khái quát từ tình huống cụ thể và khả năng độc lập cũng nh khả năng hợp tác trong giải quyết vấn đề

4.3 Yêu cầu sử dụng : Khi sử dụng ph ơng pháp này, giáo viên cần

chuẩn bị tr ớc vấn đề phù hợp với nội dung bài và đ m b o tính s ả ảphạm Giáo viên cần ph i chuẩn bị tốt kiến thức lý luận cũng nh ảthực tiễn để gi i quyết vấn đề mà học sinh đ a ra ả

4.4 Ví dụ: Tiết Tập làm văn “ Nhân vật trong truyện ”

Bài tập :2 ( Phần luyện tập ) nh sau:

Cho tình huống sau : Một bạn nhỏ mải vui đùa, chạy nhảy, lỡ làm

ngã một em bé Em bé khóc.

Em hãy hình dung sự việc và kể tiếp câu chuyện theo một trong hai h ớng sau đây:

a) Bạn nhỏ nói trên biết quan tâm đến ng ời khác

b) Bạn nhỏ nói trên không biết quan tâm đến ng ời khác

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

Học sinh làm bài nh sau:

+ Giờ ra chơi, Giang rủ tôi ra sân nhảy dây, các em học lớp Một

quây quanh xem rất đông Đang chơi vui vẻ thì tôi nghe thấy tiếng khóc của một bé gái Thì ra không may Giang đã quật dây vào làm

em bé ngã Giang vội chạy tới xin lỗi em và dìu em ngồi lên ghế đá,

dỗ em bé nín

+ Giờ ra chơi, Tài và ức cùng chơi trò đuổi bắt M i chơi nên khi Đ ả chạy Tài đã va ph i một em bé, làm em ngã Tài không đỡ em dậy mà ả nói : Tại em va ph i anh chứ nói rồi Tài chạy tiếp “ ả ”

Khi dạy học nêu vấn đề, giáo viên cần giúp học sinh hiểu đ ợc trong cùng một tình huống nh ng có nhiều cách gi i quyết khác ả nhau, các em cần lựa chọn cách gi i quyết hay nhất để ứng dụng ả trong học tập, trong cuộc sống

5 Ph ơng pháp trực quan.

5.1 Khái niệm : Ph ơng pháp trực quan là ph ơng pháp dạy học

trong đó giáo viên sử dụng các ph ơng tiện trực quan nhằm giúp học sinh có biểu t ợng đúng về sự vật và thu nhận kiến thức, rèn kỹ năng theo mục tiêu bài học một cách thuận lợi

5.2. Mục đích: Thu hút sự chú ý và giúp học sinh hiểu bài, ghi

nhớ bài tốt hơn Học sinh có thể khái quát nội dung bài và phát hiện

nh ng mối liên hệ của các đơn vị kiến thức dễ ràng hơn ữ

5.3 Yêu cầu khi sử dụng : Giáo viên ph i h ớng dẫn học sinh quan ảsát (bằng nhiều giác quan) để học sinh hiểu và c m nhận về đối t ảợng cần quan sát H ớng dẫn cách quan sát từ bao quát đến chi tiết, từ tổng thể đến bộ phận, giúp học sinh hình thành ph ơng pháp làm việc khoa học Hơn n a, trong quá trữ ình gi ng dạy, giáo viênả

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

ph i đ a đồ dùng trực quan đúng lúc, đúng chỗ cho tất c học sinh ả ả

có thể quan sát, tránh lạm dụng

5.4 Ví dụ : Dạy bài tập làm văn “ Quan sát đồ vật ”

- Giáo viên đ a tranh vẽ một số đồ chơi cho học sinh quan sát

- Giáo viên cho học sinh quan sát đồ chơi mà học sinh mang tới lớp Qua trực quan học sinh biết t bao quát, t từng bộ phận và nêu đ ợc ả ả

nh ng đặc điểm nổi bật của thứ đồ chơi mà học sinh cần miêu t ữ ả

Sử dụng ph ơng pháp trực quan trong giảng dạy ở phân môn Tập làm văn là hết sức cần thiết (đặc biệt là dạy thể loại văn miêu tả) vì phân môn Tập làm văn lớp 4 có trên 50% số bài có sử dụng kênh hình Để học sinh tiếp thu bài tốt hơn, mỗi giáo viên giảng dạy ngoài việc phải biết cách sử dụng đồ dùng hợp lý trong từng tiết dạy, còn phải nâng cao kỹ năng sử  dụng vi tính để sử dụng tốt

đồ dùng dạy học động, nhằm tiết kiệm thời gian ghi bảng, tạo điều kiện cho học sinh thực hành và gây hứng thú học tập cho các em

6 Ph ơng pháp rèn luyện theo mẫu.

6.1 Khái niệm : Ph ơng pháp rèn luyện theo mẫu là ph ơng pháp

dạy học mà giáo viên đ a ra các mẫu cụ thể về lời nói hoặc mô hình

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

lời nói ( cũng có thể cùng học sinh xây dựng mẫu lời nói ) để thông qua đó h ớng dẫn học sinh tìm hiểu các đặc điểm của mẫu, cơ chế tạo mẫu Từ mẫu đó, học sinh biết cách tạo ra các đơn vị lời nói theo định

h ớng của mẫu

6.2 Mục đích : Giúp học sinh có điểm tựa để làm bài đặc biệt là

học sinh trung bình và học sinh yếu

6.3 Yêu cầu sử dụng : ể giúp học sinh làm nh ng bài tập, d ới Đ ữ

sự h ớng dẫn của giáo viên, học sinh phân tích các vật liệu mẫu để hình thành kiến thức(giáo viên có thể làm mẫu một phần) Sau khi làm mẫu, giáo viên tổ chức cho học sinh quan sát mẫu và suy ra cách làm các phần t ơng tự còn lại

6.4 Ví dụ : (Tuần 14) Tập làm văn “ Thế nào là miêu t ” ả

Nhận xét 2: Viết vào vở nh ng điều em hữ ình dung đ ợc về các sự vật trên theo lời miêu t ả

Giáo viên h ớng dẫn nh sau:

- B ớc 1: Học sinh đọc yêu cầu - ọc thầm mẫu.Đ

- B ớc 2: Phân tích mẫu Em hãy quan sát mẫu và cho biết:

Iii các ph ơng pháp dạy Tập làm văn lớp 4

+ Tên sự vật đầu tiên đ ợc miêu tả  là gì ? (cây sòi)

+ Cây sòi có đặc điểm gì nổi bật ? ( cao lớn, lá đỏ chói lọi, lá rập rình lay động nh những đốm lửa đỏ)

      +  “cao lớn ”tả về đặc điểm gì của cây sòi? (hình dáng)

+ “lá đỏ chói lọi ”miêu tả đặc điểm gì? (màu sắc)

  + Theo em tác giả miêu tả lá của cây sòi đang ở trạng thái nào? (chuyển động)

Học sinh nhận xét -  Học sinh dựa theo mẫu làm tiếp các phần còn lại

Màu sắc

2 Cây cơm

nguội

lá vàng rực rỡ

lá rập rình lay động nh những đốm lửa vàng

3 Lạch n

ớc

tr ờn lên mấy tảng đá, luồn d ới mấy gốc cây

ẩm mục

róc rách (chảy)

B ớc 4: Học sinh trình bày – Học sinh nhận xét – Giáo viên nhận xét Cũng có bài Tập làm văn không có mẫu in sẵn trong sách giáo khoa, trong khi dạy giáo viên cần h ớng dẫn học sinh cùng xây dựng mẫu, để các em có thể làm tốt ở các phần còn lại