Nhöõng con buùp beâ trong truyeän cuõng gioáng nhö hai anh em Thaønh vaø Thuyû, trong saùng, voâ tö khoâng coù loãi gì, theá maø laïi phaûi chia tay nhau?. Teân truyeän gôïi ra moät tình[r]
Trang 1Bài 2
Tiết 5,6
Tuần 2
Văn bản: CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ(GDBVMT)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Tình cảm anh em ruột thịt thân thiết, sâu nặng và nỗi đau khổ của những đứa trẻ chẳng may rơi vào hoàn cảnh bố mẹ li dị
- Đặc sắc nghệ thuật của văn bản.
2 Kĩ năng
- Đọc - hiểu văn bản truyện, đọc diễn cảm lời đối thoại phù hợp với tâm trạng của các nhân vật.
- Kể và tĩm tắt truyện.
- Kĩ năng sống:
+ Tự nhận thức và xác định được giá trị của lịng nhân ái, tình thương và trách nhiệm của cá nhân với hạnh phúc gia đình.
+ Giao tiếp phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm nhận của bản thân
về cách ứng xử thể hiện tình cảm của các nhân vật,giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Thái độ:Cảm thông với những bạn nhỏ chẳng may rơi vào hồn cảnh gia đình bất hạnh Cảm
nhận sâu sắc về tầm quan trọng của gia đình trong cuộc sống.
II.NỘI DUNG HỌC TẬP
- Hiểt được hồn cảnh éo le và tình cảm ,tâm trạng của các nhân vật trong truyện.
- Nhận ra được cách kể chuyện trong văn bản
III CHUẨN BỊ
- Giáo viên:Sách tham khảo , tranh gia đình bị tan vỡ và tranh gia đình hạnh phúc.
- Học sinh:Chuẩn bị bài,SGK, VBT, Vghi
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2 Kiểm tra miệng :(3 phút)
Hỏi: Tại sao người bố không trực tiếp nói với En-ri-cô mà lại viết thư ?
Đáp : Tình cảm sâu sắc thường tế nhị và kín đáo nhiều khi không nói trực tiếp được, hơn nữa viết thư là chỉ nói riêng cho người mắc lỗi biết vừa giữ được kín đáo, tế nhị vừa không làm người mắc lỗi mất lòng tự trọng Đây chính là bài học về cách ứng xử trong gia đình, ở trường và ngoài xã hội.
Hỏi: Khi đọc thư của bố tại sao En-Ri-cô lại vô cùng xúc động ?
Đáp :- Vì bố gợi lại những kĩ niệm giữa mẹ và En-ri-cô.
- Vì thái độ kiên quyết và nghiêm khắc của bố.
- Vì những lời dạy chân thành và sâu sắc của bố.
Hỏi : Qua bài “Mẹ tôi” em rút ra được bài học gì ? Em thích nhất lời dạy nào của bố En-Ri-cô ? Vsao?
Đáp :- Bài học: Lòng yêu thương kính trọng cha mẹ.
- “Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương kính trong cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẽ nào chà đạp lên tình thương yêu đó”.
3 Tiến trình bài học(79 phút)
Trang 2HOẠT ĐỘNG GIỮA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới(2 phút)
Trong cuộc sống , ngồi việc trẻ được sống đầy đủ về vật chất
thì cha mẹ cịn làm cho con trẻ đầy đủ , hồn thiện về đời sống
tinh thần Trẻ cĩ thể thiếu thốn vật chất nhưng tinh thần cần
phải đầy đủ Cho dù rất hồn nhiên , ngây thơ nhưng trẻ vẫn cảm
nhận , vẫn hiểu biết một cách đầy đủ về cuộc sống gia đình
mình Nếu chẳng may rơi vào hồn cảnh bất hạnh , các em cũng
biết đau đớn , xĩt xa , nhất là khi phải chia tay với gia đình thân
yêu của mình Để hiểu rõ hồn cảnh đĩ , bài học hơm nay sẽ
giúp ta hiểu được vấn đề đĩ
Hoạt động 2: Tác giả - tác phẩm (2 phút)
? Văn bản của tác giả nào
- Khánh Hồi
? Văn bản được trích từ đâu
- Truyện được giải nhì, trích trong “ Tuyển tập thơ văn được giải
thưởng” cuơc thi về quyền trẻ em , năm 1992.
Hoạt động 3: Đọc – tìm hiểu chung (10 phút)
GV hướng dẫn HS đọc và tóm tắt văn bản
GV: Hướng dẫn đọc: Giọng nhẹ nhàng, xúc động, chú ý ngôn
ngữ đối thoại
+GV đọc- HS đọc bài
? Cho biết trong văn bản , ai là nhân vật chính ? Vì sao em biết
- Nhân vật chính: Thành và Thủy
?Hồn cảnh xảy ra sự việc
- Bố mẹ chia tay nên hai anh em Thành và Thủy phải chia tay.
? Em hãy tĩm tắt nội dung văn bản bằng một vài câu ngắn gọn.
- Cách 1: Hai anh em đau buồn khi nghĩ đến cảnh chia tay
Thành nhớ những kỉ niệm về em Khi người mẹ yêu cầu chia đồ
chơi, hai anh em nhường đồ chơi Thành đưa Thủy đi chào cơ
giáo và các bạn Đến lúc phải theo mẹ, Thủy xuống xe, nhường
cho Thành con búp bê phần mình , đặt Em Nhỏ bên cạnh Vệ Sĩ.
- Cách 2 ::Hai anh em Thành Thuỷ rất yêu thương gắn bó nhau
Nhưng gia đình tan vỡ , cha mẹ ly hôn , sắp phại chia xa , đồ
chơi cũng phải chia đôi trong xót xa Thuỷ , anh đến trường
chia tay thầy cô bạn bè trong cảm xúc dâng trào Lúc xắp đi
đầy xúc động Thuỷ quyết định để lại nhà hai con búp bê cho
anh để chúng không bị xa cách …
GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích
GV giải thích thêm một số từ khĩ.
- Ráo hoảnh :Khơ khơng cĩ một chút nước nào.
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào ? Vì sao em biết.
- Thể loại : Vb nhật dụng -> Vì nĩ đề cập đến vấn đề đời sống xã
hội nhưng vấn đề trọng tâm trong văn bản này là quyền trẻ em
? Văn bản được viết theo phương thức biểu đạt nào
I Tác giả - tác phẩm
- Tác giả: Khánh Hồi
- Truyện được giải nhì, trích trong “ Tuyển tập thơ văn được giải thưởng” cuơc thi về quyền trẻ em , năm 1992
II Đọc – tìm hiểu chung
1 Đọc và kể
2 Chú thích: Sgk/ 26.
3 Thể loại: Vb nhật dụng
Trang 3- Viết theo kiểu văn bản tự sự.
TH:? Về thể loại và phương thức biểu đạt thì văn bản này giống
văn bản nào mà chúng ta đã học
- 2 văn bản đã học
? Văn bản cĩ thể chia làm mấy phần ? Mỗi phần từ đâu đến đâu?
ý của từng phần?
- Phần 1: Từ đầu ->“như vậy” : chia búp bê
- Phần 2: Tiếp –“ cảnh vật”: chia tay lớp học
- Phần 3: Cịn lại : anh em chia tay
? Em hãy cho biết, truyện viết về ai, về việc gì? Ai là nhân vật
chính? Vì sao?
- Truyện viết về cuộc chia tay đầy xót xa cảm động của hai anh
em ruột thịt Thành và Thuỷ.
- Thành là nhân vật chính
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?ai kể ? Việc lựa chọn ngôi
kể có tác dụng gì? Tên truyện có liên quan đến ý nghĩa truyện
không.
- Ngôi thứ nhất Thành- người chứng kiến các sự việc xảy ra và
cũng là người chịu nỗi đau như em gái mình.
- Việc lựa chọn ngôi kể giúp tác giả thể hiện một cách sâu sắc
những suy nghĩ, tình cảm và tình trạng nhân vật Mặt khác làm
tăng tăng tính chân thực của truyện, do vậy sức thuyết phục của
truyện cũng cao hơn
- Tên truyện cĩ liên quan đến ý nghĩa truyện: Những con búp bê
là đồ chơi của tuổi nhỏ, thường gợi lên thế giới trẻ em với sự
ngộ nghĩnh, trong sáng, ngây thơ, vô tội Những con búp bê
trong truyện cũng giống như hai anh em Thành và Thuỷ, trong
sáng, vô tư không có lỗi gì, thế mà lại phải chia tay nhau Tên
truyện gợi ra một tình huống buộc người đọc phải theo dõi và
góp phần thể hiện ý đồ, tư tưởng mà người viết muốn thể hiện.
Hoạt động 4: Phân tích văn bản.(20 phút)
GV cho HS theo dõi phần đầu Văn bản “ Từ đầu tới như
vậy”
? Vì sao anh em Thành, Thuỷ phải chia đồ chơi và chia búp bê
- Vì bố mẹ li hơn: Thuỷ phải theo mẹ về quê ngoại- Thành ở lại
với bố
?Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của Thành và Thuỷ khi mẹ
bảo : “Thơi, 2 đứa liệu mà chia đồ chơi ra đi”.
- Thuỷ: run bần bật, kinh hồng, tuyệt vọng, buồn thăm thẳm, mi
sưng mọng vì khĩc nhiều.
- Thành: cắn chặt mơi khỏi bật tiếng khĩc to , nước mắt tuơn ra
như suối.
? Em cĩ nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả tâm trạng của tác giả
ở đoạn văn này
- Sử dụng 1 loạt các động từ, tính từ kết hợp với phép so sánh
làm nổi rõ tâm trạng của nhân vật.
4 Phương thức biểu đạt : Tự
sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm
5 Bố cục : 3 phần
6 Ngơi kể : ngôi thứ nhất
III.Phân tích văn bản
1 Chia búp bê
a Tâm trạng của 2 anh em Thành - Thuỷ
Trang 4? Đĩ là tâm trạng gì
- Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở và bất lực.
? Chi tiết nào nĩi về tình cảm của 2 anh em Thành - Thuỷ
- Thuỷ: vá áo cho anh, bắt con vệ sĩ gác cho anh.
- Thành: chiều nào cũng đi đĩn em, nhường đồ chơi cho em.
? Những chi tiết trên cho em thấy được tình cảm của 2 anh em
như thế nào
- Tình cảm yêu thương gắn bĩ và luơn quan tâm, chăm sĩc, giúp
đỡ lẫn nhau.
GV cho HS đọc đoạn: “Đồ chơi của chúng tôi cũng chẳng có
nhiều…ứa ra”
? Việc chia búp bê diễn ra như thế nào.
- Thành: lấy 2 con búp bê đặt sang 2 phía.
- Thuỷ tru tréo lên giận dữ
? Lời nĩi và hành động của Thuỷ cĩ gì mâu thuẫn.
- Lời nói và hành động của Thuỷ khi thấy anh chia hai con búp
bê Vệ sĩ và Em Nhỏ ra hai bên mâu thuẫn ở chổ: Một mặt
Thuỷ rất giận dữ không muốn chia rẽ hai con búp bê nhưng
mặt khác lại rất thương Thành, sợ đêm đêm không có con Vệ
sĩ canh giấc ngủ cho anh nên em đã bối rối sau khi đã “tru tréo
lên giận dữ”
-> Khơng muốn chia rẽ búp bê, khơng muốn chia rẽ anh em
? Theo em cĩ cách nào giải quyết được mâu thuẫn đĩ khơng
- Gia đình Thành – Thuỷ phải đồn tụ, hai anh em khơng phải
chia tay nhau.
? Qua chi tiết trên , chúng ta thấy Thủy là một cơ bé như thế nào.
- Lịng hi sinh vị tha của Thủy, chấp nhận thiệt thịi về mình để
anh luơn cĩ Vệ Sĩ canh gác giấc ngủ, khơng nỡ để 2 con búp bê
chia lìa nhau
HẾT TIẾT 1
Hoạt động 4: phân tích văn bản (tt)(35 phút)
GV cho HS chú ý đoạn “ Hay anh dẫn em đến trường cảnh
vật”
? Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thuỷ với lớp học làm cô
giáo bàng hoàng
- Chi tiết khiến người đọc “giật mình”, “bất ngờ”: Việc bố mẹ
chia tay khiến Thành - Thuỷ phải chia tay, những con búp bê
củng phải chia tay là một nỗi đau lớn nhưng người đọc không
bất ngờ Bất ngờ nhất và khiến ai cũng phải giật mình là chi
tiết Thuỷ cho biết : Em sẽ không được đi học nữa do nhà bà
ngoại quá xa trường nên mẹ sẽ sắm cho em một thúng hoa quả
để ra chợ ngồi bán Đây là chi tiết đã làm cho cô giáo Tâm
cũng như người đọc hết sức bàng hoàng.
LH bản thân : Theo em ở lứa tuổi của chúng ta thì chúng ta
phải được như thế nào
- Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở và bất lực.
b Tình cảm anh em Thành -Thuỷ
- Yêu thương gắn bó và luôn quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau
c Chia búp bê
- Không muốn chia rẽ búp bê, không muốn chia rẽ anh em
2 Chia tay lớp học
Trang 5- Chúng ta phải được sung sướng , hạnh phúc bên vịng tay cha
mẹ, phải được ăn học đến nơi
GV giảng: Đây là sự đau xĩt của số phận tuổi thơ, Thủy phải
mất mát quá lớn: xa bố , xa anh , thiếu tình thương Phải chịu
cảnh thất học Phải lăn lộn vào đường đời để kiếm sống lúc cịn
quá nhỏ.
? Chi tiết nào khiến em cảm động nhất? vì sao
-Cô Tâm tặng cho Thủy quyển vở và cây bút máy nắp vàng.
-Sau khi nghe Thuỷ cho biết không đi học nữa cô giáo Tâm thốt
lên: “Trời ơi”, cô giáo tái mặt và nước mắt giàn giụa”
-
-> Gợi sự cảm thông, xót thương cho hoàn cảnh bất hạnh của
Thuỷ
? Em hãy giải thích vì sao, khi dắt tay Thuỷ ra khỏi trường tâm
trạng Thành lại: “ kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình
thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”
(HS thảo luận nhóm cùng bàn 4’ – ghi vở bài tập)
- Đây là tình huống cĩ tính chất đối lập tương phản giữa ngoại
cảnh và nội tâm con người
+ Ngoại cảnh tất cả đều rất bình thường, mọi người vẫn tuơn
theo nhịp sống đều đặn, cảnh vật thậm chí cịn rất đẹp “ nắng
vẫn vàng ươm”.
+ Nội tâm của 2 anh em đang phải chịu đựng sự mất mát quá lớn
: sự đổ vỡ của gia đình, cõi lịng tan nát
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật
của tác giả ? Cách miêu tả đó có tác dụng gì
- Đây là một diễn biến tâm lí được tác giả miêu tả rất chính
xác.
- Tác dụng : Tăng thêm sự bơ vơ, lạc lõng, cơ đơn của 2 tâm hồn
trẻ thơ, nỗi đau khơng người chia sẽ, chỉ mình 2 anh em chịu
đựng
TH Thơ Nguyễn Du : Cảnh vật luơn hài hịa cùng tâm trạng con
người, tâm trạng chúng ta vui thì thấy cảnh vui, tâm trạng buồn
thì thấy cảnh buồn cùng trong một cảnh vật, cĩ người bảo cảnh
đĩ vui , cĩ người lại cho là buồn Sỡ dĩ cĩ sự trái ngược như thế
là do bởi tâm linh con người ngắm cảnh Một người trong lịng
vui sướng thì thấy mọi thứ chung quanh đều cĩ vẻ vui sướng, một
người cĩ tâm trạng buồn thì lại thấy cảnh vật tồn làm cho mình
buồn muốn khĩc Bởi thế thi sĩ Nguyễn Du trong cuốn Truyện
Kiều cĩ viết “ Người buồn cảnh cĩ vui đâu bao giờ”
Gv cho hS chú ý đoạn cuối cùng
? Kết thúc truyện, khi hai anh em chia tay, Thuỷ đã chọn cách
giải quyết như thế nào
- Thuỷ: đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ
? Cách giải quyết đĩ cĩ ý nghĩa gì?
- Tình anh em khơng thể chia lìa.
GV: Xây dựng chi tiết kết thúc chuyện như thế, nhà văn muốn
- Cơ giáo và các bạn cảm
thông, xót thương cho hoàn cảnh bất hạnh của Thuỷ
3 Anh em chia tay
- Thuỷ: đặt con Em Nhỏ quàng tay vào con Vệ Sĩ
=> Tình anh em khơng thể chia lìa.
Trang 6nhắn gửi tới mọi người rằng: Cuộc chia tay của các em nhỏ là
rất vơ lí, là khơng nên cĩ, khơng nên để nĩ xảy ra Ý nghĩa ấy
nhắc nhở những người làm cha làm mẹ hãy sống vì con cái, cố
gắng giữ gìn tổ ấm gia đình đừng để nĩ tan vỡ
GDKNS: Chi tiết này gợi cho em những suy nghĩ và tình cảm gì.
- Lòng thương cảm đối với Thuỷ, một em bé giàu lòng vị tha,
vừa thương anh vừa thương cả những con búp bê Thà mình chịu
thiệt thòi để anh luôn có con Vệ sĩ gác cho ngủ đêm đêm
? Sau khi học xong văn bản, em rút ra được bài học gì
- Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em nhỏ
trong truyện khiến người đọc thấm thía rằng : Hạnh phúc gia
đình vô cùng quý giá, mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn,
không nên vì bất cứ lí do gì mà làm tan vỡ hạnh phúc gia đình
TH thơ :
- Tặng cho ba, cho mẹ , cho con, cho một gia đình đã quá xa xơi !
Dù con lớn bao nhiêu, thì với chia li, con vẫn cịn bé dại !
Con biết ngày xưa đã chẳng thể nào là mãi mãi…
Sao vẫn đau hồi, vẫn cứ tĩnh giữa cơn mơ !
- Bỗng một hơm như tiếng sét bên mình
Cha và mẹ … Hai người đi hai ngả
Con khơng vấp mà sao vẫn ngã
Cuộc đời con … kể từ ấy… khơng cịn…
Biết bao giờ nỗi đau trong con sẽ vơi
Khơng đày đọa xé tan tim con nữa
Bao giờ con sẽ thơi khơng cịn chọn lựa
Biết bước tới bên nào ?
Hình ba mẹ chụp chung từ bao
Lạnh lùng nhát kéo cắt chia thành hai mảnh
Ba mẹ biết khơng tim con cũng lành lạnh
Tựa như vết dao nào cắt dọc sống lưng.
Hoạt động 5: Tổng kết tiết học(10phút)
? Em có nhật xét gì về cách kể chuyện của tác giả Cách kể này
có tác dụng gì trong việc làm nổi rõ nội dung, tư tưởng của
truyện.
-Cách kể bằng sự miêu tả cảnh vật chung quanh và cách kể
bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật (Thành)
-Lời kể chân thành, giản dị, phù hợp tâm trạng nhân vật nên có
sức truyền cảm.
? Qua câu chuyện này, tác giả muốn nhắn gửi điều gì
+ Tránh những cuộc chia tay đau đớn
+ Cố gắng bảo vệ, trân trọng những tình cảm tự nhiên, trong
sáng của gia đình
III Tổng kết
1 Nghệ thuật
- Cách kể bằng sự miêu tả
cảnh vật chung quanh và cách kể bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật (Thành) -Lời kể chân thành, giản dị, phù hợp tâm trạng nhân vật nên có sức truyền cảm
2 Nội dung
- Tránh những cuộc chia tay đau đớn
- Cố gắng bảo vệ, trân trọng những tình cảm tự nhiên,
trong sáng của gia đình.
Trang 7? Văn bản này đã cho em hiểu thêm gì về tác giả
- Tác giả là người yêu mến trẻ em, luôn mong muốn trẻ em được
hạnh phúc
-Ghi nhớ SGK trang 27.
_GV hướng dẫn HS đọc thêm SGK/27,28.
* Ghi nhớ :SGK/ 27.
4 Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức)(3 phút)
-Qua bài văn, em hiểu gì về tầm quan trọng của gia đình ? Tác giả muốn nhắn gửi điều gì đến người đọc ?
-Em nhận ra điều gì qua cách giải quyết của Thuỷ ?
->Để lại con Em nhỏ bên cạnh con Vệ Sĩ, để chúng không bao giờ cách xa nhau
- Em có nhận xét gì về tâm trạng của Thành ?
->Kinh ngạc khi thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm
5 Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà)(4 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này
- Về nhà đọc lại truyện
+ Học nội dung bài
+ Ghi nhớ SGK trang 27
+ Đặt nhân vật Thủy vào ngơi kể thứ nhất kể tĩm tắt câu chuyện.
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
-Chuẩn bị bài mới : “Bố cục trong văn bản” Chú ý:
+Bố cục và những yêu cầu về bố cục
+Luyện tập
V PHỤ LỤC : Tư liệu
VI RÚT KINH NGHIỆM
a.Nội
dung
………
b.Phương
pháp
………
c.Đồ dùng thiết bị dạy học
………