Với mục tiêu của đề tài này nhằm phát huy tính tích cực,tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với các đặc điểm của môn học, phụ thuộc vào điều kiện dạy học,học bằng cách làm, [r]
Trang 1I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Để góp phần cải thiện hiệu quả của việc đổi mới phương pháp giảng dạy trong nhà trường và xu thế giáo dục toàn diện cho mỗi một học sinh cùng với việc ít quan tâm đối với các môn học thường được coi là môn phụ, cụ thể như môn Công nghệ.Trên cơ sở đó, bản thân tôi đã suy nghĩ và đã cải tiến phương pháp dạy, học tập
đi đôi với hành nhằm nâng cao chất lượng và làm tư trang cho các em vào đời sau này
Để phát huy điều đó,bản thân tôi đã đúc kết và rút ra một kinh nghiệm nhỏ: “ GIÚP
HỌC SINH HỨNG THÚ HỌC MÔN CÔNG NGHỆ LỚP 9 QUA TIẾT THỰC HÀNH”
II.CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Trang 2Môn công nghệ là một trong những môn học sinh ít chú ý,thường xem nhẹ vì nó chưa có bề dày truyền thống như những môn học khác.Tuy nhiên, đi vào chiều sâu môn học này rất phong phú đa dạng ở nhiều lĩnh vực khác nhau; Nó có sự liên quan đến các môn học : Toán, Sinh, Hoá, Địa …Từ những thích thú từ các môn học đó,giáo viên có thể xâu chuỗi, lồng ghép nhằm kích thích tính tò mò ham học ở các em.Vả lại, sau khi thông qua chương trình học tổng thể có 35 tiết trong đó có 18 tiết thực hành,
số tiết thực hành chiếm hơn phân nữa.Với lý do đó, tôi đã tham khảo nhiều cuốn sách thuộc nhà xuất bản giáo dục có đề cậpđến vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn công nghệ cùng với thực trạng dạy học sinh ở các năm học trước đây, tôi đã đúc kết thành một đề tài nhỏ bé này
III.CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Trang 3Trong những năm qua, những thay đổi cách dạy của người giáo viên nhằm hướng tới chất lượng và hiệu quả giáo dục.Song đem những thay đổi ấy áp dụng vào trường học của tôi thường ít phù hợp bởi lý do địa phương tôi đã chuyển đổi thành khu công nghiệp, diện tích đất ở thì có, diện tích đất vườn thi lại hạn chế.Do đó,việc chuẩn
bị vật mẫu cho tiết thực hành đó không phải là điều dễ Để tránh các tiết dạy chay, bản thân tôi đã suy nghĩ nhằm giúp cho giáo viên và học sinh có vật mẫu để dạy và học mà không ảnh hưởng đến việc phá hoại cây cối, chặt phá cây…làm mất đi vẻ mỹ quan môi trường xanh sạch đẹp Từ đó, tôi đã hình thành đề tài này
IV.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
Trang 4Với mục tiêu của đề tài này nhằm phát huy tính tích cực,tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với các đặc điểm của môn học, phụ thuộc vào điều kiện dạy học,học bằng cách làm, làm để học.Qua trãi nghiệm thực tế sẽ khẳng định sự đúng đắn của lý thuyết và tiếp thu kiến thức một cách vững chắc.Mặt khác qua thực hành từng bước tự làm theo,làm sai đến làm đúng và lặp đi lặp lại nhièu lần một hành động nào
đó cho đến khi thuần thục sẽ hình thành được kỹ năng mình mong muốn, đó là bản chất của dạy học thực hành.Dạy học thực hành yêu cầu người học, người dạy phải trãi qua kinh nghiệm thực tế, mà những kinh nghiệm thực tế này sẽ làm thay đổi cách suy nghĩ của học sinh.Từ đó, các em phải cố gắng thực hiện và vận dụng vào thực tiễn, biển những điều đang học thành cái của chính mình
Để chuẩn bị tốt cho mỗi tiết học.Cụ thể giáo viên cần chuản bị những việc sau:
- Chia thành 8 nhóm thực hành Cử ra nhóm trưởng và thư ký
- Giao nhiệm vụ trực tiếp cho từng nhóm
- Yêu cầu đại diện nhóm báo cáo kết quả việc chuẩn bị bài cho tiết thực hành.Cụ thể:
* Dụng cụ và vật liệu cần thiết
* Mục tiêu của tiết thực hành
* Quy trình của tiết thực hành
- Hướng dẫn các nhóm tự đánh giá và kiểm tra chéo thành quả của từng nhóm đạt được
- Tạo cơ hội cho học sinh chia sẽ kinh nghiệm, suy nghĩ cá nhân với nhóm, tạo không khí thỏa mái với quan hệ hòa đồng
- Giáo viên luôn mềm dẻo trong việc giải quyết các ý kiến traí ngược nhau cùng với học sinh,gợi tính tò mò của học sinh qua hệ thống câu hỏi có liên quan đến bài học
- Thao tác làm mẫu đúng quy trình: nêu ra các kiến thức chủ yếu và các yêu cầu cho từng bước
- Dừng lại ở những chỗ chủ chốt và hỏi học sinh để biết chắc chắn các em đã nắm được vấn đề trước khi tiếp tục sang thao tác mới
- Nêu các chuẩn chất lượng các học sinh ghi nhận và cố gắng đạt tới
- Thao tác làm mẫu xong cần tổng kết và nhắc lại các bước của công việc để học sinh nắm chắc trước khi thực hành
- Đối với các công việc phức tạp nếu cần thiết thì sau khi làm mẫu giáo viên gọi một học sinh làm thử,giáo viên theo dõi uốn nắn và giải thích lại từng bước
Khi học sinh đã nắm được quy trình thực hành công việc, hiểu được nội dung các thao tác và sẵn sàng thực hành,giáo viên cho học sinh thực hành trên nhóm với các yêu cầu sau:
- Xác định rõ mục tiêu của bài học
- Kiểm tra và củng cố lại những kiến thức và các điều kiện mà học sinh phải chuẩn bị cho bài thực hành
- Biết quy trình của bài thực hành
- Trong khi giáo viên hướng dẫn các thao tác mẫu, học sinh quan sát kỹ và tiếp nhận cách thực hành
-Lắng nghe và suy nghĩ để trả lời chính xác hệ thống câu hỏi do giáo viên nêu nhằm củng cố chắc kiến thức và vận dụng tốt vào thực tế cuộc sống
* Để việc dạy học đầy đủ và có chất lượng qua các bài thực hành,khâu chuẩn bị dụng cụ và vật liệu là yếu tố quan trọng hàng đầu Để chuẩn tốt cho tiết học,phần dặn
Trang 5dò tiết trước giáo viên nên quán triệt hcọ sinh không được phá hoại cây cối, chặt bẻ cây và hướng dẫn học sinh từng nhóm nên đi quan sát trước hiện trường,xác định được vật mẫu cần có trong tiết thực hành khi đã được người có quyền cho phép.Nếu tìm vật mẫu có khó khăn, giáo viên nên tìm tòi chuẩn bị sẵn sàng vật mẫu cho các em học( học sinh các nhóm phải báo trước cho giáo viên) để các em khỏi phải bỡ ngỡ lúng túng trong tiết học.Cụ thể :
BÀI 4 : THỰC HÀNH :GIÂM CÀNH ( 2 tiết)
I.Mục tiêu:
Qua bài thực hành này học sinh phải :
- Biết chọn cành để giâm đạt hiệu quả cao
- Biết chuẩn bị nền đất để giâm cành
- Biết xử lý hoá chất và cắm cành giâm
- Biết cách chăm sóc và theo dõi sau khi cắm cành giâm cho đến lúc ra rễ
- Rèn luyện tính cẩn thận, khoa học, tự giác cho học sinh
II Chuẩn bị:
1.Dụng cụ:
- Dao nhỏ sắc
- Kéo cắt cành
- Xô đựng nước lã sạch
- Bình tưới hoa sen
2 Vật liệu:
- Cành để giâm
- Thuốc kích thích ra rễ
III Tiến trình dạy học:
1.Giới thiệu bài học: Ngày xưa, con người trồng cây ăn quả bằng gieo hạt, họ
giữ lại giống tốt để gieo, hạt mọc thành cây giống nhưng họ vấp phải nhiều thất bại, kết quả thu được hoàn toàn trái ngược, quả của cây con không hề giống với cây mẹ,hầu hết quả của cây con cũng khác nhau nhiều, phẩm chất thì kém hơn cây mẹ…
Để cây con hoàn toàn giống cây mẹ ra quả sớm tăng thích nghi và sức đề kháng với nguồn bệnh, con người đã tìm ra các phương pháp nhân giống vô tính cây ăn quả mà phổ biến nhất là giâm cành, chiết cành và ghép.Hôm nay, các em sẽ học cách thực hành :Giâm cành
2.Bài mới:
Tiết 1: Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hành.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1 : Giáo viên hướng dẫn quy
trình thực hành giâm cành
- Giáo viên yêu cầu học sinh phải trật
tự,cẩn thận không được dùng dao kéo
- Giáo viên cùng với học sinh trộn đất nền
và tạo thành các luống để giâm cành
-Giáo viên nêu mục tiêu của bài thực
hành,các dụng cụ và vật liệu cần thiết
- Học sinh trật tự, tránh va chạm dao kéo vào nhau rất nguy hiểm
- Một số học sinh khoẻ cùng với giáo viên trộn đất nền và tạo thành luống để giâm cành
- Học sinh nhắc lại mục tiêu,dụng cụ và vật liệu cần cho bài thực hành
-Giáo viên giới thiệu quy trình thực hành
giâm cành
-Học sinh nghe và ghi vào vở
Trang 6- Giáo viên thông báo và làm mẫu từng
bước
Bước 1:
- Dùng dao sắc,mỏng cắt cành giâm thành
những đoạn 10cm -20cm có 2-4 lá, mặt
cắt không được dập xước
-Học sinh quan sát kỹ và làm thử
- Cắt xong phun nước cho ướt rồi dựng
đứng trong một cái xô có chứa nước sạch
cao từ 5cm -7cm và dùng nắp đậy lại
- Giáo viên hỏi:
* Vì sao phải phun nước cho ướt mặt cắt?
* Bỏ đoạn ngọn cành và sát thân cây mẹ,
cắt bớt phiến lá nhằm mục đích gì?
-Phun nước cho ướt mặt cắt để các mạch luôn được lưu thông và không bị nghẽn mạch
- Nhằm giảm bớt sự thoát hơi nước
Bước 2: Xử lý cành giâm.
- Giáo viên nhúng gốc từng cành giâm
vào dung dịch chất kích thích sinh trưởng
đã pha sẵn.Thời gian từ 5 -10giây, nhúng
ngập gốc cành từ 1cm -2cm
Giáo viên hỏi: Tại sao chỉ nhúng gốc cành
giâm vào dung dịch chất kích thích sinh
trưởng từ 5 -10giây ?
Bước 3: Cắm cành giâm
- Giáo viên cắm cành giâm sâu từ 3-5cm,
cắm hơi chếch so với mặt nền, khoảng
cách 5cm x 5cm (đối với cành nhỏ).10 cm
x10 cm (đối với cành to)
-Vì cành non và nồng độ hoá chất cao
-Học sinh quan sát, giáo viên thao tác mẫu tập làm theo
Giáo viên hỏi: Tại sao phải cắm cành
giâm hơi chếch so với mặt đất? Với
khoảng cách 5 cm x 5cm ( cành nhỏ), 10
cm x 10 cm ( cành to)
Bước 4: Chăm sóc cành giâm
- Giáo viên phun nước dạng sương mù
đảm bảo độ ẩm cho cành giâm
- Giáo viên hỏi: Em hãy nêu nhiệt độ và
độ ẩm thích hợp đối với việc chăm sóc
cành giâm?
-Phải cắm cành giâm hơi chếch so với mặt đất và đúng theo khoảng cách trên để giúp cành giâm hứng nhận được ánh sáng
-Học sinh: Nhiệt độ từ 210c -250c
Độ ẩm : 90 % -95 %
Hoạt động 2: Củng cố
Yêu cầu một vài học sinh thực hiện các
bước để cả lớp cùng quan sát, giáo viên
theo dõi sửa sai ( nêú có)
- Học sinh quan sát và nhận xét
Cắt
cành
Cắm Cành giâm
Chăm sóc
Xử lý Cành giâm
Trang 7Hoạt động 3: Dặn dò
Giáo viện nhắc nhở các nhóm chuẩn bị tốt
dụng cụ: Dao nhỏ sắc,kéo cắt cành, xô
đựng nước, bình tưới hoa sen Vật mẫu :
Thuốc kích thích ra rễ, cành cấy bưởi,
cành cây cam
Giáo viên lưu ý: Nếu không có vật mẫu
cần báo gấp cho giáo viên biết
Tiết 2: Học sinh thực hành
Hoạt động 1: Học sinh thực hành.
- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu mục
tiêu, quy trình thực hành
- Giáo viên yêu cầu học sinh nêu lại yêu
cầu từng bước của quy trinh thực hành
(mỗi nhóm/1bước)
- Học sinh nêu mục tiêu, quy trình của bài thực hành
- Học sinh các nhóm nêu lại từng bước của quy trình
-Phân chia khu vực thực hành theo nhóm
sau khi học đã nắm kỹ phần quy trình
- Giáo viên yêu cầu học sinh tự đánh giá
kết quả thực hành của nhóm mình cho các
nhóm kiểm tra chéo theo yêu cầu của giáo
viên
-Học sinh thực hành theo nhóm đúng khu vực do giáo viên phân công
- Học sinh các nhóm tự đánh giá kết quả
và kiểm tra việc thực hành ở các nhóm khác theo các yêu cầu sau:
1.Sự chuẩn bị tốt ở nhà ( 2điểm) 2.Thực hiện đúng theo quy trinh( 3điểm) 3.Số cành giâm đựoc (3điểm)
4 Đảm bảo vệ sinh an toàn lao động (2điểm)
Hoạt động 2: Giáo viên thu lại kết quả
học sinh các nhóm vừa đánh giá, tuyên
dương các nhóm đạt điểm cao
Hoạt động 3: Dặn dò
Đọc trước bài thực hành “chiết cành”.Yêu cầu học sinh soạn mục tiêu, quy trình
và các dụng cụ vật liệu cần thiết cho bài thực hành
Mỗi nhóm chuẩn bị 1 cành chiết ( cam, chanh hoặc bưởi).Nếu không chuẩn bị được vật mẫu phải báo cho giáo viên biết để chuẩn bị
V.KẾT QUẢ:
Trang 8Dạy và học theo hình thức trên sẽ phát huy được tính cực và tính hoà đồng ở học sinh.Với phương pháp này, học sinh được thảo luận, được chia sẻ, cùng hiểu và rèn tốt kỹ năng quan sát, biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.Bằng cách đó, sẽ hấp dẫn, sẽ lôi cuốn học sinh đi vào các hoạt động học tập,thu nhận kiến thức bằng chính khả năng của mình qua sự hướng dẫn tận tình, tỉ mĩ của giáo viên
Cụ thể kết quả thực tế qua năm học 2008 -2009:
1.Thông kê điểm thi:
Lớp TS
2.Thông kê điểm trung bình môn học kỳ I:
lớp TS
HS
Đặc biệt không có học sinh có điểm yếu, kém
VI.KẾT LUẬN:
Trang 9Qua thực tế nhiều tiết thực hành, giáo viên đúc kết bài học kinh nghiệm như sau:
- Giáo viên cần chuẩn bị vật mẫu chu đáo cho tiết thực hành ( phần chuẩn bị chủ yếu là ở giáo viên)
- Để dạy được chuẩn xác giáo viên cần thao tác mẫu trước ở nhà
- Cần thực hiện tốt bước dặn dò
- Yêu cầu học sinh thực hiện tốt việc dặn dò của giáo viên
- Tuyệt đối giữ an toàn lao động khi học sinh thực hành
- Tuyên dương các nhóm thực hành tốt nhằm gấy hứng thú học tập đối với học sinh
Trang 10VII.MỤC LỤC: