§iÒu nµy còng cho thÊy sù chó träng cña chÝnh c¸c gi¸o viªn ®èi víi m«n LÞch sö cßn cha ®îc quan t©m ®óng møc.Tríc nh÷ng thùc tÕ vÒ chÊt lîng d¹y vµ häc m«n LÞch... Häc sinh vïng khã kh¨[r]
Trang 1Một số biện pháp trong dạy học Lịch sử ở
vùng đặc biệt khó khăn.
Phần thứ nhất: Đặt vấn đề.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Non sông Việt Nam có trở nên
vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai với các cờng quốc năm châu đợc hay không chính là nhờ ở một phần công học tập của các cháu” Bởi thế hệ trẻ chính là những mầm non tơng lai của đất nớc Muốn những mầm non ấy có thể cứng cáp, vững vàng trụ vững trớc “phong ba bão táp” thì giáo dục của chúng ta phải trang bị cho các em đầy đủ “đức, trí, thể, mĩ”, một kiến thứ toàn vẹn và một kĩ năng sống vững vàng
Cuộc sống ngày nay thay đổi và tiến lên từng giờ Đó là cơ hội và cũng là thách thức đối với tất cả mọi ngời, đặc biệt là thế hệ trẻ Học sinh ngày nay không còn học vài môn nh trớc kia mà phải học một lợng kiến thức khá lớn thuộc rất nhiều các bộ môn, các lĩnh vực Đó là điều thuận lợi, cần thiết nhng cũng là gánh nặng đối với các em Nó sẽ dẫn tới việc học lệch, chú ý môn này và lơ là môn khác Những môn xa nay vẫn đợc coi là chính nh:Toán, Văn, Anh, Lí, Hóa thờng đợc nhà trờng, phụ huynh, học sinh chú trọng, đầu t thời gian và công sức Những môn còn lại đa số học sinh học qua loa, chống đối, trong khi mọi môn học đều cung cấp cho các em những mảng kiến thức và kĩ năng sống khác nhau giúp cho sự phát triển toàn vẹn của học sinh Đặc biệt là môn Lịch sử Ngoài việc:
“Dân ta phải biết sử ta
Cho tờng gốc tích nớc nhà Việt Nam”
thì Lịch sử còn cung cấp cho học sinh rất nhiều các kĩ năng quan trọng khác nh: phân tích, đánh giá, nhận xét, tổng hợp có cách nhìn nhận, đánh giá quá khứ, hiện tại, tơng lai một cách đúng đắn, phù hợp thời cuộc Nhng thực tế hiện nay cho thấy chất lợng của môn Lịch sử của học sinh ở các cấp học còn rất nhiều điều đáng nói ở thành phố, thị xã còn nhiều bất cập thì ở nông thôn, miền núi, đặc biệt là vùng khó khăn, tình trạng đó còn
đáng báo động hơn nhiều
Vậy làm thế nào để nâng cao chất lợng giáo dục môn Lịch sử nói chung và chất lợng môn Lịch sử ở vùng đặc biệt khó khăn nói riêng? Là một giáo viên đã và đang công tác ở vùng khó khăn trong một thời gian
Trang 2t-ơng đối dài, tôi đã tiến hành nghiên cứu, thử nghiệm rất nhiều cách dạy học Lịch sử để làm sao nâng cao chất lợng môn dạy nói chung và chất l-ợng môn Lịch sử nói riêng Qua thời gian thực hành và thấy có hiệu quả, tôi mạnh dạn đa ra đây một vài biện pháp giảng dạy Lịch sử ở vùng khó khăn để bạn bè, đồng nghiệp cùng tham khảo
Phần thứ hai: Nội dung
I.Cơ sở lí luận.
Lịch sử là môn học rất hấp dẫn bởi chỉ có Lịch sử mới cung cấp cho chúng ta biết tờng tận quá trình phát triển của con ngời, của đất nớc, của nhân loại từ khi hình thành tới nay với bao biến động lớn lao Ngoài việc biết, hiểu lịch sử để “tờng tận gốc tích nớc nhà” thì Lịch sử còn giúp chúng
ta rút ra đợc những bài học kinh nghiệm quí báu trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nớc
Xu thế chung của thế giới hiện nay là hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển Tất cả các nớc không còn sự phát triển đơn lẻ, độc lập mà cùng tồn tại và phát triển trong những khối cộng đồng chung Bởi vậy hiểu biết
về nhau là yêu cầu cần thiết để quá trình hợp tác, phát triển đạt hiệu quả cao nhất Thực tế cho thấy có những liên minh khu vực do có quá trình lịch
sử giống nhau, gần gũi và tơng đồng về nhiều mặt nh ngôn ngữ, phong tục, tập quán, nền văn minh và nền kinh tế không khác biệt nên họ đã biết liên
Trang 3kết lại với nhau tạo thành những liên minh bền vững cùng phát triển nh: cộng đồng chung EU, Hiệp hội các nớc Đông Nam á asean Nếu không học Lịch sử, không biết Lịch sử và không có cách nhìn nhận, đánh giá
đúng đắn, hợp thời cuộc thì những cơ hội hợp tác có thể bị tuột mất hoặc những chính sách trong đờng lối đối nội, đối ngoại không mang tính cập nhật và không phù hợp
Trong phạm vi một nớc, đăc biệt là nớc đang phát triển nh Việt Nam chúng ta, sự chênh lệch giữa thành phố và nông thôn, miền xuôi và miền ngợc còn khá lớn Thu hẹp dần khoảng cách đó cũng còn cần một khoảng thời gian rất dài Và quan trọng là sự học tập năng động, linh hoạt của những lớp trẻ kế cận, phải cố gắng vợt lên khó khăn, vợt lên hoàn cảnh, vợt lên chính mình Để làm đợc điều đó thì những bớc khởi đầu đầu tiên chính
là trau dồi tri thức, học tập thật tốt để phục vụ quê hơng, phục vụ tổ quốc Mặc dù Lịch sử có tầm quan trọng nh vậy nhng nhìn lại chất lợng giáo dục nói chung của chúng ta và chất lợng môn Lịch sử nói riêng còn rất nhiều điều đáng phải bàn
Trong các kì thi tốt nghiệp PTTH, với những năm thi Lịch sử thì học sinh thờng sợ môn này nhất và chất lợng môn Sử cũng thờng thấp nhất so với các môn khác.Có những bài viết về Lịch sử của học sinh khiến mọi
ng-ời phải “cng-ời ra nớc mắt”.Ví dụ:có em cho rằng:Bác Hồ ra đi là để làm ăn kinh tế ở nớc ngoài, hay Bà Trng, Bà Triệu là hai chị em ruột hoặc còn rất nhiều những bài viết ngây ngô chứng tỏ các em không hề có một chút kiến thức chắc chắn nào về Lịch sử
Tình hình chung là nh vậy, ở vùng đặc biệt khó khăn nh Miền Đồi tình trạng đó còn đáng báo động hơn nhiều Năm năm dạy Lịch sử ở trờng THCS Miền Đồi tôi nhận thấy một điều, học sinh rất sợ học Lịch sử Hỏi tại sao thì các em trả lời: không thể nhớ đợc vì có quá nhiều sự kiện và mốc thời gian, khả năng của các em không đủ để hiểu thông suốt quá trình Lịch sử từ nguồn gốc tới nay nên luôn thấy khó hiểu và lẫn lộn
Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên môn Lịch sử cũng còn cha đáp ứng
đ-ợc nhu cầu Đa số giáo viên có trình độ cao đẳng nhng thờng chú ý đến môn Văn là chính Mỗi năm, đội ngũ giáo viên thi giáo viên giỏi môn Lịch
sử chỉ khoảng 10 đến 15 ngời là nhiều Đặc biệt trong đợt thi khảo sát chất lợng cán bộ giáo viên của huyện Lạc Sơn năm 2009-2010 thì tỉ lệ giáo viên môn Lịch sử đạt điểm dới 10/20 còn rất cao (trên 40%) Điều này cũng cho thấy sự chú trọng của chính các giáo viên đối với môn Lịch sử còn cha đợc quan tâm đúng mức.Trớc những thực tế về chất lợng dạy và học môn Lịch
Trang 4sử nh vậy nên tôi có ý tởng bàn về một số biện pháp giảng dạy Lịch sử ở vùng đặc biệt khó khăn nhằm làm cho quan điểm, cách nhìn của mọi ngời
về môn Lịch sử và chất lợng môn Lịch sử đợc chú ý, nâng cao
II.Nội dung cụ thể.
Dạy-học là quá trình truyền thụ, tiếp thu tri thức lâu dài và không hề
đơn giản Đặc biệt là dạy học ở vùng khó khăn khi mà trình độ dân trí cha cao, đời sống còn gặp nhiều khó khăn về kinh tế, giao thông đi lại, truyền thống, phong tục, nếp nghĩ Mặc dù trong một số năm trở lại đây, giáo dục của chúng ta có rất nhiều thay đổi một cách đồng bộ, toàn diện và sâu sắc, giáo dục miền núi đặc biệt đợc quan tâm, đầu t Vì vậy nó cũng tác động
đến ý thức của đại đa số các cơ quan, ban nghành, đoàn thể, gia đình và học sinh Nhng bên cạnh đó việc quan tâm sát sao đến việc học của con cái cũng nh việc học sinh nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng, vị trí, vai trò của mọi môn học vẫn là một vấn đề đáng phải bận tâm
Tôi đã có 7 năm giảng dạy ở những vùng khó khăn của huyện Lạc Sơn (Chí Thiện, Miền Đồi) và tôi nhận thấy một điều đại đa số các em học sinh
đều không chú trọng nhiều đến môn Lịch sử Lí do thì có rất nhiều: Định hớng nghề nghiệp của các em cha rõ ràng, không biết học xong để làm gì nên không chú trọng đến việc học; Đời sống kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, các em thờng xuyên nghỉ học để phụ giúp gia đình dẫn đến việc học thất thờng; Sự quan tâm, dạy bảo của gia đình cha đúng mức nên ý thức học tập cha cao; Việc coi trọng những môn chính nh Văn, Toán, Lí, Hóa, Anh cũng dẫn tới việc chểnh mảng các môn học khác; Môn lịch sử có quá nhiều mốc thời gian, sự kiện gây tâm lí căng thẳng, sợ học trong học sinh Trong qúa trình giảng dạy, có thể giáo viên dạy Sử thiên về cung cấp kiến thức, dẫn đến sự quá tải, khô khan khiến học sinh không có hứng thú; Việc sử dụng kênh hình, mô hình, bản đồ, lợc đồ cha đợc thờng xuyên, hậu quả cũng làm cho học sinh cảm thấy khó hiểu, trừu tợng khi phải hình dung lại những kiến thức lịch sử đã diễn ra quá lâu trong quá khứ.Từ việc hiểu rõ đợc nguyên nhân dẫn tới việc học môn Lịch sử đạt hiệu quả không cao, tôi mạnh dạn áp dụng một số giải pháp trong giảng dạy Lịch sử nh sau:
*Thứ nhất,bản thân giáo viên phải là ngời ý thức rõ nhất về vai trò,
vị trí của môn Lịch sử, tu dỡng, rèn luyện không ngừng về chuyên môn,
Trang 5nghiệp vụ để mình có trình độ nhất định, đảm bảo đáp ứng đợc nhu cầu giảng dạy
*Thứ hai, nắm bắt kịp thời những chủ trơng đổi mới (phơng pháp
giảng dạy, sách giáo khoa, sách giáo viên) của ngành giáo dục để từng bớc
áp dụng vào điều kiện cụ thể của trờng mình đang dạy
*Thứ ba, luôn có thái độ gần gũi với học sinh, quan tâm, chia sẻ để
học sinh yên tâm, yêu trờng, yêu lớp, cảm thấy mỗi ngày đến trờng là một ngày vui Điều này là rất quan trọng đối với tất cả các môn học cũng nh của cả nhà trờng, gia đình và xã hội Bởi nếu không có sự hứng thú, yêu thích thì học sinh không thể có tâm thế học thoải mái đối với các môn dẫn tới hiệu quả học tập không cao
*Thứ t, trong dạy học Lịch sử ở vùng khó khăn, yêu cầu đối với các
em không thể so sánh với các vùng thuận lợi trong huyện cũng nh các huyện khác, phải vừa học, vừa khuyến khích, động viên về mặt tinh thần
*Thứ năm, không tham truyền thụ nhiều, cung cấp tri thức mà phải
chắt lọc, chấp nhận cung cấp lợng kiến thức ít, vừa phải nhng khắc sâu để học sinh nhớ lâu còn hơn cung cấp nhiều nhng loãng gây tâm lí mệt mỏi, quá tải cho học sinh khi học bài
VD:Khi dạy Lịch sử 9 chơng III Mĩ, Nhật Bản, Tây Âu từ 1945 đến nay Giáo viên chỉ cần cho học sinh nắm đợc một số vấn đề chính:
1.Nguyên nhân sự phát triển cực kì mạnh mẽ của Mĩ sau chiến tranh 2.Sự phát triển thần kì của Nhật Bản
3.Xu thế liên kết khu vực của các nớc Tây Âu
=>Mĩ, Nhật Bản, Tây Âu trở thành 3 trung tâm kinh tế-chính trị lớn của thế giới
*Thứ sáu, trong quá trình giảng dạy, giáo viên nên đơn giản hóa các
kiến thức trong sách giáo khoa sao cho phù hợp, gần gũi với đời sống sinh hoạt của học sinh; Đôi khi, giáo viên phải chấp nhận làm mất đi một chút tính mô phạm s phạm để lời nói, lời giảng gần gũi nh là trò truyện những vấn đề rất thật, rất gần với đời sống hàng ngày của học sinh
VD: Khi dạy Lịch sử 9 Bài 18-Đảng cộng sản Việt Nam ra đời Khi nói
về yêu cầu tất yếu phải hợp nhất ba tổ chức cộng sản, Giáo viên có thể có
ví dụ rất vui để hỏi học sinh:
- Nếu trong gia đình có 3 bà vợ thì sẽ dẫn tới những hậu quả gì?
Trang 6+Cãi cọ, ganh tị, tranh giành, đấu đá, làm phân tán, chia rẽ, thù
địch
-Vậy giải quyết vấn đề đó nh thế nào?
+Mỗi gia đình chỉ có một vợ, một chồng
-Từ đó liên hệ dẫn tới yêu cầu của cách mạng Việt Nam lúc này là gì? +Hợp nhất 3 tổ chức
Những cách dẫn dắt vấn đề nh trên không phải mới, không đặc biệt nhng lại có tác dụng làm học sinh thấy vui, nhớ lâu và thấy hứng thú Hoặc khi giảng về “Chiến tranh lạnh” sau khi đã đa ra và giải thích khái niệm, giáo viên có thể khắc sâu bằng cách: Hai ngời chơi với nhau rất thân (hoặc yêu nhau) nhng vì một lí do nào đó giận nhau và ngừng không chơi với nhau nữa Tuy vậy hai ngời vẫn âm thầm quan sát, tìm hiểu xem
đối phơng của mình phản ứng nh thế nào trớc thái độ, cử chỉ, lời nói, hành
động của mình Từ đó lại đa ra những phơng án khác nhau để đáp lại những phản ứng đó.Vì vậy, “Chiến tranh lạnh” là cuộc chiến tranh không chạy đua vũ trang, dai dẳng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ
Đối với học sinh các lớp lớn nh lớp 8, 9, giáo viên có thể lấy những ví
dụ cụ thể nh vậy về tình bạn, tình yêu, gia đình vì lúc này nhận thức của các em đã có nhiều thay đổi, tiến bộ và sâu sắc; Những quan niệm về cuộc sống, hôn nhân, gia đình đã bớc đầu hình thành Những ví dụ thực tế giúp các em thấy rằng việc học môn Sử hay các môn học khác không phải chỉ là
để biết những kiến thức đâu đâu mà nếu để ý một chút các em hoàn toàn
có thể vận dụng nó vào trong cuộc sống, trong cách đối nhân xử thế sao cho hợp lí nhất Đó là cách vừa học vừa hành, vừa vận dụng vào thực tế để rèn luyện cho học sinh cả tri thức và nhân cách - Những mục tiêu hàng đầu của giáo dục chúng ta
Đối với học sinh các lớp bé hơn nh lớp 6, 7 cũng cách đó nhng chúng
ta thay đổi cách vận dụng Ví dụ: khi dạy Lịch sử 6- Bài :Khởi nghĩa hai
Bà Trng Để nói về nguyên nhân hai Bà Trng nổi dậy, giáo viên có thể ví dụ: Gia đình em đang sống rất vui vẻ, hạnh phúc Cả nhà chăm chỉ làm kinh tế, trồng cấy, chăn nuôi rất nhiều hoa màu, súc vật nhng có một số ngời xấu ganh tị, ghen ghét, thờng xuyên tìm cách phá hoại hoa màu, vật nuôi và còn gây thơng tích đối với ngời thân trong gia đình.Vậy phản ứng của những ngời thân trong gia đình là gì?
Học sinh có thể thảo luận và đa ra nhiều phơng án khác nhau
Trang 7+Cơng quyết ngăn chặn mọi hành động phá hoại.
+Kết hợp với nhiều ngời trong gia đình, họ hàng để đối phó
+Kết hợp với làng xóm, chính quyền địa phơng kiên quyết trấn áp
Từ đó có thể thấy:Có áp bức thì phải có đấu tranh, không ai cam chịu
sự bất công, đè nén quá đáng Mở rộng ra là lòng tự hào dân tộc, ý chí độc lập, tự cờng
*Thứ bảy, việc đổi mới phơng pháp, phát huy tính tích cực, chủ động
của học sinh phải đợc thực hiện một cách từ từ và linh hoạt Học sinh vùng khó khăn ít có điều kiện giao lu, tiếp xúc với bên ngoài, ngôn ngữ phổ thông nhiều khi cha thông thạo, kĩ năng tự nhiên trình bày một vấn đề trớc chỗ đông ngời còn rất nhiều hạn chế nên phải kết hợp hài hòa giữa kiểu dạy truyền thống (đọc-chép) và phát huy tính tích cực của học sinh Có những đơn vị kiến thức vẫn phải đọc cho các em ghi, hớng dẫn các em chủ
động tìm hiểu kiến thức đơn giản, dễ hiểu nhất để các em làm quen dần
Điều này đòi hỏi giáo viên phải thật linh hoạt trong quá trình tổ chức các hoạt động cho học sinh Giáo viên phải nắm vững các đối tợng học sinh mình giảng dạy, nắm sơ lợc kĩ năng, tính cách của từng học sinh để giao nhiệm vụ hợp lí
Phơng pháp học tập, thảo luận theo nhóm là một phơng pháp rất hay nhng với học sinh vùng 135 thì rất khó thực hiện Vì vậy không nhất thiết lúc nào cũng phải đa phơng pháp này vào giảng dạy Chỉ những bài thật phù hợp giáo viên mới sử dụng Và khi sử dụng phơng pháp này, giáo viên phải chia nhóm chủ yếu theo trình độ, số lợng các nhóm vừa phải, trong nhóm có đủ cả khá, trung bình, yếu.Việc hớng dẫn hoạt động theo nhóm phải phải đợc phân công cụ thể, chi tiết, vấn đề đa ra phải dễ hiểu và nằm trong khả năng của học sinh Yêu cầu về trình độ chủ yếu là nhận biết và thông hiểu
Khi chuyên môn nhà trờng hay thanh, kiểm tra của Phòng giáo dục hoặc Sở giáo dục cũng nên tiến hành đánh giá giờ dạy theo đặc trng vùng miền nh vậy để tạo sự thoải mái cho giáo viên và học sinh, không nên yêu cầu quá cao theo chuẩn mực chung nh đối với các vùng thuận lợi khác
*Thứ tám, Lịch sử là một môn học tơng đối khó vì các kiến thức, sự
kiện đã diễn ra trong quá khứ từ rất lâu Cộng thêm vào đó học sinh phải nắm một hệ thống kiến thức của các nớc, khu vực từ khi hình thành, trải qua một quá trình phát triển cho tới nay Đây là một điều rất khó Học sinh phải có khả năng tổng hợp, khái quát cao mới có thể nắm vững đợc kiến
Trang 8thức Bên cạnh đó việc nhớ các sự kiện, mốc thời gian cũng rất quan trọng nên giáo viên có thể gợi ý cho các em một số cách nhớ Ví dụ: Gắn sự kiện với những mốc thời gian của bản thân nh: ngày, tháng, năm sinh của mình hoặc bạn bè, ngời thân, những sự kiện đáng nhớ trong cuộc sống của mình hay học thuộc các câu thơ, bài thơ nói về các sự kiện.Ví dụ: để nhớ ngày chiến thắng Điên Biên Phủ, học sinh có thể học thuộc câu thơ của Tố Hữu: Chiều mùng bảy tháng năm
Một chiều hè lịch sử
Bố kể chuyện Điện Biên
Bộ đội mình chiến thắng
Hay để nhớ về ngày Cách mạng tháng Tám thành công, học sinh có thể hát bài hát: Mời chín tháng Tám ánh sao tự do đem tới, cờ bay nơi nơi, muôn ánh sao vàng, máu ta tơi hồng trên lá cờ bay khắp chốn giang san ” Hoặc giáo viên có thể kể các câu chuyện vui, những mẩu chuyện lịch
sử để học sinh nhớ lâu, khắc sâu kiến thức: khi dạy về Nhật Bản để giải thích vì sao Nhật Bản có đợc sự phát triển thần kì, giáo viên có thể minh họa cho các nguyên nhân bằng ví dụ về nền giáo dục của Nhật: 94% trẻ
em Nhật tiếp tục học trung học cho đến tú tài, đạt tỉ lệ cao nhất thế giới Trong các cuộc thi học sinh giỏi thế giới hay trắc nghiệm kiểm tra độ thông minh, học sinh Nhật thờng xếp vị trí cao nhất Dù lợi hay không thì
ở Nhật sự cạnh tranh thờng bắt đầu ngay từ trong nôi Để hi vọng có thể vào đợc một trong các trờng đại học có tiếng nhất, các em đợc chuẩn bị ngay từ Tiểu học.Các bậc cha mẹ thờng đa các em vào cơn bão táp cạnh tranh ngay từ lớp mẫu giáo
*Thứ chín, việc sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học trong Lịch sử rất
quan trọng Khi dạy về các địa danh trong nớc hoặc trên thế giới, với học sinh vùng khó khăn, điều kiện giao lu, tiếp xúc ít thì việc nắm vị trí các địa danh là rất khó Nếu giáo viên thờng xuyên sử dụng bản đồ, lợc đồ thì học sinh rất dễ trong việc xác định vị trí, dễ hình dung và nhớ lâu Hoặc với những chiến dịch, những cuộc khởi nghĩa, nếu chỉ tờng thuật không vừa không gây đợc sức hấp dẫn, vừa khiến học sinh khó tởng tợng Sử dụng bản đồ, lợc đồ giúp các em có khả năng quan sát, phân tích, nhận định,
đánh giá khoa học, chính xác hơn
Thực tế cho thấy giáo viên thờng rất ngại sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học (đặc biệt ở vùng khó khăn) Qua những tiết sử dụng đồ dùng và để
ý, tìm hiểu tâm lí học sinh, tôi nhận thấy học sinh rất thích những giờ học
Trang 9có đồ dùng Các em chú ý hơn, tập trung hơn vào bài học và tính tò mò, sáng tạo, ham tìm hiểu cũng tăng lên
Tuy nhiên không phải lúc nào cũng có đủ đồ dùng cho tiết học, giáo viên có thể khắc phục bằng cách tự làm đồ dùng hoặc minh họa bằng hình
vẽ trên bảng Giáo viên cũng có thể có những cách so sánh, ví von ngộ nghĩnh bằng hình ảnh để chứng minh, giải thích, minh họa cho một khái niệm, sự kiện nào đó những cách nh vậy thờng gây đợc ấn tợng cho học sinh và kiến các em có hứng thú hơn với việc học
*Thứ mời, Miền Đồi là một xã khó khăn của huyện Lạc Sơn, do ở
khá tách biệt, đờng xá đi lại không thuận lợi nên việc giao lu, tiếp xúc với các vùng, các trờng khác là rất hiếm Tuy vậy, đặc trng của Miền Đồi là rất thích các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao mang tính quần chúng vui vẻ.Chính vì vậy ở nhà trờng trong việc thu hút hứng thú học tập của học sinh thì tổ chức các buổi ngoại khóa là rất bổ ích Thực tế trong những năm giảng dạy ở Miền Đồi, nhà trờng kết hợp cùng tổ Xã hội (chủ yếu là môn Văn +Sử) đã tổ chức rất nhiều những hoạt động cho học sinh nhân kỉ niệm các ngày lễ lớn, các cuộc vận động nh tổ chức: “Đêm thơ” với chủ đề anh bộ đội qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; Chơng trình “Rung chuông vàng”với những kiến thức chủ yếu về Lịch sử
từ dựng nớc tới nay để phù hợp với các học sinh từ khối 6 đến khối 9 Những ngày nh 3/2, 26/3 nhà trờng cũng tổ chức các hoạt động tìm hiểu về truyền thống Đảng, Đoàn Đặc biệt trong năm học 2010 - 2011 nhân kỉ niệm 46 năm giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nớc và 121 năm kỉ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, tổ xã hội đã tổ chức một buổi ngoại khóa rất đa dạng và hấp dẫn với tên gọi "Rung chuông vàng " gồm các hoạt động nh: ôn lại truyền thống lịch sử nớc nhà qua các cuộc đấu tranh thần thánh của dân tộc kết hợp các bài thơ, bài hát sáng tác trong mỗi giai
đoạn, thời kì Phần thi chính "rung chuông vàng " đợc thiết kế theo chơng trình power poit và sử dụng máy chiếu để đa hệ thống câu hỏi và hệ thống
đáp án Các câu hỏi thuộc rất nhiều lĩnh vực nhng chủ yếu là các câu hỏi
về lịch sử Đáp án của mỗi câu hỏi có hệ thống hình ảnh hoặc các clip minh họa tơng ứng Đặc biệt những các câu hỏi thuộc lĩnh vực lịch sử các
em đợc nhìn thấy tận mắt chân dung các nhân vật anh hùng, các địa danh, các hình ảnh về những sự kiện lịch sử tiêu biểu từ đó các em khắc sâu thêm kiến thức về lịch sử và yêu mến bộ môn Học sinh trả lời đúng đợc nhận những phần thởng từ nhà trờng; Tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của
Hồ Chí Minh, về mỗi sự kiện quan trọng trong cuộc đời Ngời, hát những
Trang 10ca khúc viết về Bác, thể hiện lòng yêu kính, biết ơn sâu sắc của con cháu
đối với Ngời
Qua thái độ tham gia của học sinh và tìm hiểu d luận sau các buổi
tổ chức ngoại khóa trên, tôi nhận thấy một điều : Học sinh thực sự hứng thú với những hoạt động này, các em vừa đợc học vừa đợc vui chơi, vừa
đ-ợc có điều kiện thể hiện những khả năng hiểu biết, những khả năng về thơ
ca, hò hát của mình Giữa các học sinh trong một lớp, học sinh giữa các khối đều có sự ganh đua, cố gắng thể hiện bản thân mình Đó là cách rất tốt để thu hút sự hứng thú học tập của học sinh đối với các môn học nói chung và môn Lịch sử nói riêng
*Thứ mời một, trong cách kiểm tra, đánh giá cần thực sự linh hoạt.
Học sinh vùng khó khăn có rất nhiều điểm hạn chế Thực tế có những học sinh lớp 6 tôi đang giảng dạy cha biết đọc, biết viết, có những em bị câm,
điếc, khuyết tật, có những em mắc bệnh Down (thiểu năng về trí tuệ); Rất nhiều em chữ xấu đến mức gọi vui là kiểu chữ tợng hình, rồi có những học sinh ghi tất cả các môn lẫn lộn vào một quyển vở, về nhà không biết đến việc học bài cũ là gì Nếu cứ theo yêu cầu đánh giá chung, chắc chắn các em không đủ điều kiện lên lớp.Vậy khắc phục tình trạng đó nh thế nào? Đây thực sự là một thách thức đối với giáo viên và nhiều nhà trờng Chúng ta vẫn đang thực hiện cuộc vận động “ hai không”, không thể cứ cho điểm bừa cho các em lên lớp, điều đó sẽ dẫn tới sự bất đồng trong chính học sinh và mục tiêu chung của ngành giáo dục.Với bản thân tôi, tôi
có rất nhiều cách để kiểm tra, đánh giá học sinh Ngoài cách kiểm tra truyền thống là gọi kiểm tra bài cũ đầu giờ thì trong giờ học với những đối tợng học sinh đặc biệt (giỏi và yếu, kém) khi các em trả lời đợc những câu hỏi vừa sức của mình, tôi đều cho điểm luôn để khuyến khích Đặc biệt với những giờ có thảo luận nhóm, tôi thờng sắp xếp những em có hoàn cảnh
đặc biệt (khuyết tật) cùng nhóm với những em khá, giỏi Sau đó khi thảo luận song có thể lấy điểm cho cả nhóm, các em sẽ thấy mình hoặc bạn bè mình không phải không có công sức trong việc đợc điểm
Khi ra các đề kiểm tra định kì, bao giờ cũng có một số câu hỏi thật
dễ để học sinh yếu, kém có cơ hội lấy điểm và những câu hỏi thông hiểu, vận dụng dành cho học sinh khá, giỏi Có thể nói, đổi mới trong kiêm tra,
đánh giá học sinh là rất quan trọng, không chỉ riêng đối với môn Sử mà còn đối với tất cả các môn khác ở vùng đặc biệt khó khăn